Váºy thì trẻ em ở Mỹ có được sá»± tá»± tin nà y từ đâu?
1. Tình yêu thương vô Ä‘iá»u kiện cá»§a cha mẹ khiến trẻ tá»± tin
Chuyên gia tâm lý cho rằng sá»± tá»± tin cá»§a trẻ vá» cÆ¡ bản là đến từ tình yêu thương vô Ä‘iá»u kiện cá»§a cha mẹ, đây là sá»± khẳng định giá trị bản thân cá»§a má»™t con ngưá»i.
Thế nà o là tình yêu thương vô Ä‘iá»u kiện? Khi trẻ đến vá»›i thế giá»›i nà y, các báºc phụ huynh ở Mỹ sẽ nói vá»›i con cá»§a há» rằng: Con yêu à , dù sau nà y con khá»e mạnh hay ốm yếu, thông minh hay ngốc nghếch, ngoan ngoãn hay cứng đầu, có xinh xắn hay không, há»c có giá»i hay không thì cha mẹ Ä‘á»u sẽ mãi luôn yêu con, nuôi dạy con cho đến khi con trở thà nh ngưá»i độc láºp.
Äây chÃnh là tình yêu thương vô Ä‘iá»u kiện. Dù đứa trẻ ra sao cÅ©ng không quan trá»ng.
Há» yêu thương con cá»§a mình, há» thá»a thÃch táºn hưởng quá trình trưởng thà nh cá»§a con, hưởng thụ niá»m vui mà con trẻ mang đến cho mình, há» dà nh cho con thái độ tôn trá»ng, cổ vÅ©, tán thưởng, tin tưởng.
Có tình yêu thương cá»§a cha mẹ á»§ng há»™, dù trẻ gặp phải bất cứ Ä‘iá»u gì bên ngoà i kia thì Ä‘á»u không sợ hãi, vì đã luôn có “cha mẹ yêu thương mình, hiểu rõ mìnhâ€, trong lòng trẻ vô cùng thoải mái, trẻ biết rằng mình có nguồn năng lượng không bao giá» cạn để có thể đương đầu vá»›i cả thế giá»›i.
Äể có thể trở thà nh những ngưá»i cha ngưá»i mẹ yêu thương con vô Ä‘iá»u kiện, bản thân há» cÅ©ng Ä‘á»u là những ngưá»i tá»± tin, nhá» thái độ “tá»± khẳng định mình†nên há» sẽ không áp đặt những lý tưởng chưa thá»±c hiện được lên con trẻ hoặc ép trẻ thay mình hoà n thà nh những việc chưa là m được. Há» biết má»—i đứa trẻ Ä‘á»u có đặc Ä‘iểm riêng cá»§a chúng, há» sẽ cổ vÅ© con sống vá»›i chÃnh bản thân mình, phát huy sở trưá»ng, khắc phục Ä‘iểm yếu, há» tin tưởng rằng cuối cùng thì con cÅ©ng sẽ trở thà nh má»™t ngưá»i độc láºp tá»± chá»§.
Äiá»u mà trẻ khát vá»ng nhất chÃnh là tình yêu thương cá»§a cha mẹ, má»™t tình yêu thương vô Ä‘iá»u kiện. Chỉ đơn giản là bởi vì trẻ là điá»u quý giá cá»§a cha mẹ, chứ không phải vì con là “thần đồng piano†hay “thiên tà i toán há»c†hoặc vì con già nh được giải thưởng nà o cả.
Nếu tình yêu thương cá»§a cha mẹ là có Ä‘iá»u kiện, và dụ như: con há»c giá»i thì cha mẹ má»›i hà i lòng, con phải già nh được giải thưởng trong kì thi Olympic toán há»c thì cha mẹ má»›i vui v.v…, lúc nà y trong lòng trẻ sẽ tá»± hoà i nghi chÃnh mình, đánh mất sá»± tin và o bản thân, đồng thá»i trẻ sẽ há»c cách nhìn tình yêu thương và sá»± quan tâm bằng quan Ä‘iểm “vụ lợiâ€. Nếu cha mẹ cứ đặt ra tiêu chuẩn quá cao thiếu thá»±c tế cho trẻ thì khi lá»›n lên trẻ sẽ trở nên căng thẳng, lo lắng, suy tÃnh thiệt hÆ¡n.
Bác sÄ© khoa thần kinh cho rằng: Các bé gặp vấn đỠvá» tâm lý Ä‘a số Ä‘á»u có thể tìm thấy nguyên nhân trong cách giáo dục cá»§a gia đình. Sá»± tác động cá»§a cha mẹ đối vá»›i tÃnh cách và cảm xúc cá»§a con trẻ nhiá»u hÆ¡n sá»± ảnh hưởng đến từ nhà trưá»ng và xã há»™i.


2. Sá»± tôn trá»ng khiến trẻ tá»± tin
Sá»± tá»± tin xuất phát từ sá»± tá»± tôn, má»™t ngưá»i phải tá»± tôn trước rồi má»›i tá»± tin. Tá»± tôn là sá»± tá»± khẳng định giá trị bản thân cá»§a má»™t ngưá»i, đây là cái bên trong thuá»™c vá» cá nhân, hoà n cảnh bên ngoà i không thể tác động đến được.
Sá»± tá»± tôn xuất phát từ sá»± tôn trá»ng cá»§a má»i ngưá»i đối vá»›i ngưá»i đó. Nếu muốn trẻ tá»± tin, đầu tiên cha mẹ và má»i ngưá»i Ä‘á»u phải tôn trá»ng trẻ.
Các trưá»ng há»c ở Mỹ luôn đỠcao việc “giáo dục cổ vÅ©â€, “giáo dục tôn trá»ngâ€, nghÄ©a là mong muốn các em há»c sinh xây dá»±ng được cách tá»± nháºn thức tÃch cá»±c, không so sánh vá»›i sở trưá»ng cá»§a ngưá»i khác để rồi tá»± ti, ý thức được má»—i ngưá»i Ä‘á»u là má»™t cá thể độc láºp và đặc biệt, Ä‘á»u có thế mạnh cá»§a riêng mình.
Có thể há»c toán không giá»i, nhưng lại là ngưá»i hòa đồng, có duyên, có tà i lãnh đạo. Có thể viết văn không hay, nhưng vẽ rất đẹp, có năng khiếu nghệ thuáºt.
Có thể không giá»i nói chuyện, diá»…n đạt, nhưng có thể lá»±c tốt, cÆ¡ thể dẻo dai, chÆ¡i thể thao giá»i v.v… Giáo viên và ngưá»i lá»›n phải giúp trẻ tìm được sở trưá»ng cá»§a mình cÅ©ng như tạo cÆ¡ há»™i để trẻ phát huy, từ đó tạo nên sá»± tá»± tin cá»§a trẻ.


(Ảnh: steemd.com)
Có má»™t ngưá»i châu à từ nhỠđến lá»›n Ä‘á»u há»c rất giá»i, thi Ä‘áºu và o trưá»ng danh tiếng và lấy được bằng tiến sÄ© cá»§a trưá»ng Äại há»c Princeton. Sau khi tốt nghiệp, cô là m việc tại má»™t công ty sản xuất thuốc nổi tiếng ở Mỹ.
Trong công ty, cô thưá»ng hay cảm thấy tức giáºn, bởi vì kỹ thuáºt và kiến thức cá»§a các đồng nghiệp ngưá»i Mỹ Ä‘á»u không bằng cô nhưng ai cÅ©ng Ä‘á»u tá»± cho là mình rất giá»i, luôn miệng nói: “Tôi hiểu rất rõ vấn đỠnà y…â€, “Tôi đã có khám phá có tÃnh đột phá đối vá»›i vấn đỠnà y…â€, còn cô thì lại luôn nghÄ© rằng mình không đủ giá»i, khi há»p cÅ©ng chưa từng dÅ©ng cảm nói ra mình là m tốt như thế nà o.
Trên thá»±c tế, cô là ngưá»i có cống hiến nhiá»u hÆ¡n bất cứ ai khác trong công ty. Cô cảm thấy so vá»›i những ngưá»i Mỹ thì thá»±c lá»±c cá»§a cô là mạnh nhất, chỉ là thiếu sá»± tá»± tin, bởi vì Ä‘iá»u nà y mà cô đã đánh mất rất nhiá»u cÆ¡ há»™i ở công ty.
Äến khi con cá»§a cô tá»›i tuổi Ä‘i há»c, cô tá»›i tham dá»± hoạt động cá»§a trưá»ng thì má»›i cá»±c kỳ xúc động vá»›i việc các báºc phụ huynh và giáo viên ở Mỹ rất tôn trá»ng con trẻ, trên lá»›p có những bé rõ rà ng là có vấn đỠvá» trà não, nhưng giáo viên luôn cổ vÅ©, dù chỉ là m đúng 1 câu trong 10 câu, giáo viên láºp tức bảo bé bước lên tÃnh cho má»i ngưá»i xem, má»i ngưá»i cùng nhau cổ vÅ© bé tiếp tục cố gắng, không há» có má»™t chút mỉa mai nà o cả.
Những đứa trẻ được lá»›n lên trong môi trưá»ng như váºy liệu có thể không tá»± tin hay sao? Không giống như má»™t số quốc gia, trẻ em khi còn nhá», là m kiểm tra không tốt, cha mẹ cứ thế mà mắng mà phạt, quy và o tá»™i “vi phạm kỉ luáºtâ€, giáo viên bắt phải đứng giữa lá»›p cho má»i ngưá»i phê bình, không há» có sá»± tôn trá»ng nà o đối vá»›i trẻ.
Cô cho biết: “Như tôi là há»c sinh đứng đầu lá»›p mà còn bị đả kÃch mất hết tá»± tin, huống hồ là những bạn há»c dở, chẳng trách có rất nhiá»u bạn há»c không được giá»i Ä‘á»u trở nên sa sútâ€.
Ở Mỹ, ngưá»i ta tôn trá»ng trẻ em như vá»›i ngưá»i lá»›n váºy: Cha mẹ phải gõ cá»a khi và o phòng con, phải được con đồng ý má»›i di chuyển hoặc dùng đồ cá»§a con, bất cứ việc gì cần đến sá»± quyết định cá»§a con Ä‘á»u phải thảo luáºn vá»›i con trước, không tùy ý xem nháºt ký hoặc những váºt cá nhân cá»§a con v.v… “Tinh thần tôn trá»ng†nà y phổ biến trên toà n nước Mỹ.
Má»™t đứa trẻ không được tôn trá»ng không chỉ không tá»± tin, mà sau nà y trẻ cÅ©ng sẽ không biết tôn trá»ng ngưá»i khác, bởi vì không có ai là m gương, thá»±c hà nh cho trẻ thấy.
Các nhà giáo dục đã rút ra kết luáºn sau những cuá»™c nghiên cứu sâu rá»™ng như sau: Trong quá trình trưởng thà nh cá»§a trẻ, Ä‘iá»u quan trá»ng nhất là xây dá»±ng sá»± tá»± tin cá»§a trẻ, khi đã tá»± tin thì trẻ sẽ có sức mạnh để khắc phục khó khăn mà trẻ gặp phải trong cuá»™c sống, sống vá»›i thái độ cố gắng, dám nghÄ© dám là m.
Vì váºy khi trẻ còn nhá», Ä‘iá»u mà cha mẹ cần là m không phải là để trẻ há»c được bao nhiêu chữ, há»c thuá»™c bao nhiêu bà i thÆ¡, là m được bao nhiêu bà i táºp mà là phải tôn trá»ng cảm giác dù nhá» nhất cá»§a trẻ, xây dá»±ng cho trẻ sá»± tá»± tin.

(Ảnh: shutterstock.com)
3. Tán dương trẻ khiến trẻ tự tin
Trong lòng má»—i ngưá»i Ä‘á»u muốn được khẳng định và khen ngợi, nếu má»™t đứa trẻ cảm thấy mình được ngưá»i khác thừa nháºn rằng trẻ quan trá»ng, có ý nghÄ©a vá»›i ngưá»i khác thì trẻ sẽ cảm thấy vui vẻ má»™t cách rất tá»± nhiên, có cảm giác được khẳng định mình.
Suy nghÄ© non ná»›t cá»§a trẻ thưá»ng dá»±a và o những lá»i đánh giá cá»§a ngưá»i khác vá» mình, đặc biệt là cha mẹ và thầy cô. Nếu trẻ thưá»ng xuyên được khen ngợi, trong lòng trẻ sẽ trà n đầy tá»± hà o và tá»± tin, cảm thấy mình rất ưu tú và đặc biệt.
Ngược lại, nếu trẻ hay phải nghe những lá»i khiển trách, bắt bẻ, trách móc tháºm chà là mỉa mai, chỉ má»™t lá»—i sai nho nhá» cÅ©ng bị ngưá»i lá»›n không ngừng phê bình, trẻ sẽ cảm thấy bản thân rất thất bại, chẳng là m được gì cả, sẽ phá»§ nháºn khả năng cá»§a chÃnh mình, sinh ra tâm lý tá»± ti, từ đó đánh mất sá»± nhiệt tình đối vá»›i việc há»c hà nh và cuá»™c sống.
Vì váºy, trong cuá»™c sống, ngưá»i lá»›n nên khen ngợi cổ vÅ© trẻ nhiá»u hÆ¡n má»™t chút, giảm bá»›t những lá»i chỉ trÃch, phê bình, khi trẻ có tiến bá»™ ở má»™t mặt nà o đó thì cổ vÅ©, tán dương trẻ, đừng sợ rằng “khen sẽ khiến trẻ không biết trá»i cao đất dà y là gìâ€, “khen rồi sẽ kiêu ngạoâ€, những đứa trẻ tá»± tin Ä‘á»u là những trẻ được cổ vÅ©, tán dương.
Khi trẻ gặp phải thất bại hoặc là m sai gì đó, đừng phá»§ định má»i thứ ở trẻ, cà ng không được tức giáºn rồi đánh trẻ, cách là m nà y sẽ tổn thương nghiêm trá»ng đến lòng tá»± tôn, để lại vết thương trong tâm hồn con trẻ.

(Ảnh: shutterstock.com)
Ở Mỹ, gia đình, nhà trưá»ng và toà n xã há»™i Ä‘á»u có thái độ cổ vÅ© khen ngợi đối vá»›i trẻ em. Và dụ như, trong má»™t buổi hợp tác biểu diá»…n văn nghệ cá»§a 2 lá»›p khác nhau phụ huynh xem. Ở trong há»™i trưá»ng, phụ huynh cá»§a hai lá»›p Ä‘á»u cầm máy ảnh, ngồi thà nh từng hà ng.
Các bé luân phiên lên sân khấu múa hát, Ä‘á»c thÆ¡, đóng kịch. Khi các bé luân phiên Ä‘á»c thÆ¡, má»—i ngưá»i Ä‘á»u có cÆ¡ há»™i biểu diá»…n bằng nhau, Ä‘á»u có 3 đến 4 cÆ¡ há»™i biá»…u diá»…n độc láºp. Những bé giá»i sẽ há»c thuá»™c lá»i thÆ¡ rồi ngâm, còn má»™t số bé thì cầm trên tay và đá»c theo, phần biểu diá»…n cá»§a tất cả các bé Ä‘á»u được ngưá»i lá»›n hoan hô nhiệt liệt.
Và o năm 2002, tổng thống Mỹ George W. Bush khi đó đã ra luáºt “Không má»™t trẻ em nà o bị bá» rÆ¡i†(No Child Left Behind). Luáºt nà y yêu cầu nhà trưá»ng phải nâng cao trình độ tri thức cá»§a tất cả há»c sinh, rút ngắn hoặc xóa bá» khoảng cách trong há»c táºp giữa nhóm trẻ không có Ä‘iá»u kiện (như các há»c sinh nghèo) vá»›i các há»c sinh ưu tú.
Tháºt ra, trưá»ng há»c ở Mỹ không chỉ không để bất cứ má»™t đứa trẻ nà o bị bá» lại phÃa sau vá» thà nh tÃch há»c táºp mà trong các hoạt động văn nghệ thể thao cÅ©ng luôn cố gắng cho tất cả các há»c sinh cÆ¡ há»™i như nhau, cho má»—i ngưá»i Ä‘á»u có quyá»n lợi được tham dá»±.
Há»™i thao ở tiểu há»c là để tất cả há»c sinh Ä‘á»u phải tham gia thi đấu, các đội bóng rổ, bóng đá, bóng chà y, đội kèn, đội đà n v.v… ai muốn tham gia thì ghi danh, không há» lá»±a chá»n dá»±a trên trình độ cá nhân. Dù là biểu diá»…n hay thi đấu, ngưá»i xem Ä‘á»u sẽ vá»— tay cổ vÅ© nhiệt liệt cho các bé.


(Ảnh qua history.com)
Bắt đầu từ lá»›p má»™t, các bé luân phiên là m cán bá»™ lá»›p, tất cả Ä‘á»u có tư cách được phát biểu trên bục và phát biểu thế nà o cÅ©ng được. Có những bạn khi nói không có kết cấu, nói vấp váp lắp bắp, câu trước không khá»›p câu sau, giáo viên sẽ khen ngợi há»c sinh đó có quan Ä‘iểm đặc biệt và rất dÅ©ng cảm.
Giáo viên ở Mỹ luôn có rất nhiá»u cách để tìm ra được ưu Ä‘iểm, Ä‘iểm mạnh cá»§a há»c sinh để khen ngợi và tránh những khiếm khuyết cá»§a trẻ. Lâu dần, những Ä‘iểm tốt cá»§a trẻ sẽ cà ng ngà y cà ng tốt hÆ¡n, sở trưá»ng sẽ cà ng lúc cà ng giá»i. Trẻ sẽ tìm được sá»± tá»± tin nhá» những sở trưá»ng cá»§a mình.
Lần đầu tiên tiếp xúc vá»›i giáo viên ở trưá»ng há»c Mỹ, nhiá»u ngưá»i châu à cho rằng con cá»§a mình may mắn gặp được giáo viên tốt, sau nà y nháºn ra giáo viên nà o ở đây cÅ©ng váºy cả, yêu cầu cÆ¡ bản nhất cá»§a má»™t giáo viên là biết cách cổ vÅ© há»c sinh tìm ra được sở trưá»ng cá»§a mình.
Các báºc cha mẹ ở Mỹ cho rằng những khuyết Ä‘iểm thể hiện trên hà nh vi cá»§a trẻ Ä‘a số Ä‘á»u có liên quan đến sá»± giáo dục không đúng đắn cá»§a cha mẹ và những tấm gương xấu. Vì váºy, không có trẻ không ngoan, chỉ có những báºc phụ huynh không biết nuôi con mà thôi.


 (Ảnh: bigstockphoto.com)
4. Sự tin tưởng khiến trẻ tự tin hơn
Các báºc cha mẹ thưá»ng sẽ vô ý phá»§ nháºn cảm giác cá»§a con, không nói được những lá»i tin tưởng con. Và dụ như trẻ nói nóng quá, không muốn mặc áo khoác, nhiá»u báºc phụ huynh sẽ mắng trẻ: “Nóng gì mà nóng? Mẹ không có thấy nóngâ€. Khi trẻ cố gắng muốn phụ giúp cha mẹ bưng chén đĩa, thì nhiá»u ông bố bà mẹ láºp tức nói: “Con không cầm chắc sẽ là m vỡ hết đĩa cho mà coiâ€.
Nếu con phà n phà n bà i táºp khó quá, nhiá»u phụ huynh hay nói: “Sao ngưá»i khác biết là m mà con lại không biết? Nhất định là con không chịu nghe giảng ở trên lá»›p rồiâ€. Khi con muốn thá» là m những Ä‘iá»u má»›i mẻ, có ngưá»i sẽ nói: “Thôi Ä‘i, đủ rồi đấy, bố mẹ còn không biết con hay sao, đừng là m bố mẹ mất mặt nữaâ€.
Tháºm chà khi con đã lá»›n muốn tìm bạn Ä‘á»i, nhiá»u báºc cha mẹ vẫn không yên tâm. Trong mắt nhiá»u phụ huynh, con cái luôn là ngưá»i “nói không suy nghÄ©, là m không chắc chắnâ€. Ngay cả cha mẹ cÅ©ng không tin tưởng và o khả năng nháºn định cá»§a con thì trẻ lấy đâu ra tá»± tin đây?
Khi trẻ còn nhá», cha mẹ cứ hay phá»§ định suy nghÄ© và cách là m cá»§a con thì sẽ dần dần giết chết sá»± tá»± tin và khả năng độc láºp cá»§a trẻ.
Vì váºy, là m cha mẹ, phải tin tưởng và o cảm giác và sá»± nháºn định cá»§a con. Nếu con nói nóng không muốn mặc áo khoác thì hãy sá» thá» tay con xem có nóng không, cÅ©ng có thể cầm áo khoác cho con, đợi đến khi con cần thì sẽ mặc. Khi con cảm thấy bà i táºp quá khó, hãy há»i con khó ở đâu và tìm cách giúp trẻ giải quyết. Khi con muốn thá» bất cứ việc gì thì cÅ©ng hãy cho con cÆ¡ há»™i được là m, hãy cho con sá»± tin tưởng trá»n vẹn cÅ©ng như cÆ¡ há»™i được há»c há»i.
Má»™t ngưá»i tháºt sá»± tá»± tin không dá»±a và o những giá trị bên ngoà i như há»c lá»±c, thà nh tá»±u trong công việc, tiá»n bạc, ngoại hình mà là những giá trị mà bản thân ngưá»i đó nháºn thức được ở chÃnh mình.
Sá»± tá»± tin tháºt sá»± trong má»—i ngưá»i được vun đắp khi còn nhá». Và cách xây dá»±ng sá»± tá»± tin quan trá»ng nhất chÃnh là cha mẹ phải là m gương, bản thân phải có đủ lòng tin ở con cá»§a mình, dù cho con có được phần thưởng hay không, dù con thi cá» ra sao, dù con há»c ngà nh gì, và o trưá»ng nà o, tháºm chà dù con có không và o đại há»c, chỉ cần con có những phẩm chất đạo đức tốt, biết bản thân Ä‘ang là m gì, sau nà y phải là m gì và biết theo Ä‘uổi lý tưởng cá»§a bản thân thì con cái nhất Ä‘inh sẽ tìm ra được bầu trá»i cá»§a riêng mình trong tương lai.
trithucvn

