Simon Phan Äắc Hòa sinh tại Huế, tên cÅ© là Phan đắc Thu. Cha là Phan đắc Thục là m Lại Bá»™ Thượng Thư trong triá»u vua; Mẹ là Äóa, vợ lẽ cá»§a quan thượng thư. Sau khi cha chết, gia đình trở nên nghèo túng, nên mẹ Ngà i phải dẫn hai chị em vỠở vá»›i bà ngoại tại Lương Kim Quảng Trị. Sau đó lại rá»i chá»— vá» là ng Nhu Lý nương nhá» má»™t gia đình Công Giáo đạo hạnh giúp đỡ. Trong thá»i gian nà y cáºu Hòa được dạy giáo lý và được rá»a tá»™i năm 12 tuổi.
Cáºu Hòa khá thông minh và có tư cách nên được Cha Nhân gá»i và o chá»§ng viện An Ninh. Nhưng vá» sau bá» trên cáºu là con vợ hai, tức là có ngăn trở không là m linh mục được, nên đã cho vá». Bá» chá»§ng viện vá» lúc đã 30 tuổi, Phan đắc Hòa ở trá» há»c thuốc tại nhà y sÄ© Phương, và vá» sau láºp gia đình vá»›i cô Yên con gái ông Phương, và cÅ©ng trở thà nh thà y thuốc.
Ông Bà Phan Äắc Hòa có tất cả 12 ngưá»i con, trong đó có ba ngưá»i là m nữ tu. Ông thưá»ng dẫn con cái Ä‘i lá»… và xưng tá»™i. Ban tối Ông Ä‘á»c sách đạo cho cả nhà nghe. Ông rất thương ngưá»i nghèo, thưá»ng nhưá»ng cả phần ăn cho há» nữa. Vá»›i lòng đạo đức và nhiệt thà nh, Ông được cá» là m thá»§ chỉ là ng Nhu Lý, và là m chánh trương xứ đạo.
Khi vua Minh Mạng ra lệnh bắt tất cả các giáo sÄ© ngoại quốc, Ông Hòa đã chẳng sợ nguy hiểm mà tìm cách giúp đỡ giấu ẩn. Ông xây tưá»ng có hai lá»›p để các cha ẩn trốn trong nhà . Cha Y (De la Motte) đã trốn ở nhà Ngà i má»™t thá»i gian, nhưng rồi dân chúng nghe biết đồn thổi, khiến ông phải xếp đặt đưa cha Y sang ẩn trốn tại là ng An Ninh. Nhưng trên đưá»ng Ä‘i thì Ngà i và cha Y bị cháºn bắt.
Trong khi bị giam tù con cái thưá»ng lui tá»›i viếng thăm và được Ngà i khuyên:
“Chúng con hãy vá» giúp đỡ mẹ, chị em giúp đỡ lẫn nhau. Còn số pháºn Cha chắc không tránh khá»i cái chết. Các con hãy vâng lá»i mẹ, săn sóc cá»a nhà tá» tế, vì cha không thể lo lắng gì hÆ¡n được nữa”.
Khi là m nghá» thuốc và dạy thuốc, Ngà i được các há»c trò rất thương mến, và Ngà i cÅ©ng coi há» như con váºy.
Các quan đưa đòn tâm lý nói vỠchuyện thương vợ con cho Ngà i mủi lòng mà bỠđạo. Nhưng Ngà i quả quyết:
“Dầu tôi phải mất vợ mất con, mất hết cá»§a cải và mạng sống nữa, tôi cÅ©ng không bao giá» bá» Chúa tôi thá»”.
Ngà i đã bị tra tấn 3 lần, mỗi lần 40 roi, và bị kìm kẹp nữa.
Một hôm bà Hòa bế con đến thăm, Ông nói:
“Hãy can đảm, đừng buồn vì số pháºn tôi phải chịu. Cái chết cá»§a tôi là m vinh danh Chúa. Hãy khuyên bảo con cái biết sống theo ý Chúa”.
Sau nhiá»u lần tra tấn mà không lay chuyển được Ngà i, các quan đã là m cho Ngà i phải chém đầu và bêu ba ngà y cho ngưá»i khác khiếp sợ, vì tá»™i chứa chấp đạo trưởng ngoại quốc.
Ngà y 12.12.1840 Ngà i bị chém đầu, tên lý hình tung đầu Ngà i lên cho má»i ngưá»i thấy và giao cho là ng Äốc SÆ¡ ngoại đạo bêu đầu ba ngà y. Xác Ngà i được giáo dân đưa vá» an táng tại Nhu Lý Quảng Trị.

