Mùa Chay là mùa quan trá»ng, Giáo Há»™i gá»i là Mùa Chay Thánh, trong thá»i gian nà y thưá»ng có những ngà y tÄ©nh tâm – quen gá»i là Tuần Äại Phúc. Thế thì quan trá»ng tháºt. Nhưng không chỉ có váºy, Mùa Chay còn quan trá»ng vì liên quan cả thân pháºn lẫn số pháºn cá»§a chúng ta – những con ngưá»i mang thân pháºn bụi tro, nhưng số pháºn cá»§a má»—i ngưá»i có thể biến đổi tùy và o cách sống mình lá»±a chá»n. Số pháºn nà y không chỉ tạm thá»i mà còn ảnh hưởng Ä‘á»i Ä‘á»i.
Thiên Chúa đã chứng mình lòng thương xót bao la, bất biến và vô táºn cá»§a Ngà i dà nh cho chúng ta. Äiá»u đó được Chúa Giêsu bà y tá» qua ba dụ ngôn vá» Lòng Thương Xót cá»§a Thiên Chúa – Con Chiên Bị Mất (Lc 15:4-7), Äồng Bạc Bị Mất (Lc 15:8-10), và Ngưá»i Cha Nhân Háºu (Lc 15:11-32). Cuối cùng, không phải là dụ ngôn hoặc ngụ ngôn mà là sá»± tháºt hiển nhiên, cách chứng minh đặc biệt nhất và cụ thể nhất: Chúa Giêsu chịu chết trên Tháºp Giá để cứu độ nhân loại – trong đó có má»—i tá»™i nhân chúng ta.
Số pháºn chúng ta đã được biến đổi, nhưng chúng ta có biến đổi hay không lại là chuyện khác. Vì di truyá»n loại AND tá»™i lá»—i từ ông bà nguyên tổ, chúng ta dá»… hướng theo cái xấu. Tá»± hoà n thiện giống như lên dốc, khó lắm, thế nên luôn phải cố gắng; còn buông thả thì giống như xuống dốc, dá»… lắm, chẳng cần cố gắng chi cả.
Tá»™i lá»—i và xu hướng xấu liên quan chước cám dá»—, cám dá»— liên quan ma quá»·, nhưng chúng ta có đồng thuáºn hay không là chuyện riêng cá»§a má»—i ngưá»i.
1. MEN RƯỢU
Ngưá»i Pháp có truyện cổ khá “thú vị†liên quan rượu. Truyện kể rằng khi ông Nô-e trồng nho, Satan lấy là m lạ nên tiến lại gần há»i:
– Ông đang trồng cây gì thế?
– Cây nho.
– Nó có Ãch lợi gì không?
– Có chứ. Trái nho vừa đẹp mắt, vừa ngon miệng. Từ trái nho, ta còn có thể là m ra rượu giúp ngưá»i ta hưng phấn nữa.
– á»’, váºy thì để tôi giúp ông.
Nói là là m. Satan liá»n giết má»™t con chiên, má»™t con sư tá», má»™t con lừa và má»™t con heo. Nó lấy máu cá»§a chúng tưới và o gốc cây nho. Thế là cây nho lá»›n nhanh. Ông Nô-e lấy những trái nho từ cây nho đó để là m rượu.
Từ đó trở Ä‘i, khi ngưá»i ta uống má»™t chút rượu và o thì sẽ vui vẻ dá»… thương như con chiên; uống thêm chút nữa thì mạnh bạo như sư tá»; uống thêm nữa thì sẽ ngu đần như con lừa; và nếu uống thêm nữa thì hoà n toà n xấu xa như con heo váºy.
Truyện ngụ ngôn tháºt ý nghÄ©a, có ý cảnh báo con ngưá»i vá» việc lạm dụng rượu. Tá»± bản chất rượu (và các loại có chất men) không xấu, nhưng nó bị tiếng xấu oan, bởi vì ngưá»i ta sá» dụng không đúng cách nên má»›i tác hại. Như váºy, ngưá»i ta xấu chứ rượu không xấu.
Tác hại cá»§a rượu thì khá»i phải nói thì ai cÅ©ng biết, tháºm chà vì sa đà vá»›i men rượu mà sinh đủ thứ tá»™i. Tuy nhiên, nếu sá» dụng rượu hợp lý thì có nhiá»u lợi Ãch: giảm rối loạn tiêu hóa, ngăn ngừa trầm cảm, ngăn ngừa loét dạ dà y tá trà ng, ngăn ngừa ung thư tuyến tiá»n liệt, ngăn ngừa sá»i máºt, ngăn ngừa rối loạn cưá»ng dương, giảm bệnh tiểu đưá»ng, ngăn ngừa Ä‘au khá»›p, ngăn ngừa loãng xương, giảm nguy cÆ¡ tá» vong sau má»™t cÆ¡n Ä‘au tim cấp, giảm mỡ máu, tăng HDL-cholesterol có lợi cho sức khá»e, tăng thÃnh lá»±c, tăng trà nhá»›,…
2. MƯU KẾ
Có anh chà ng ná» lưá»i biếng nên rảnh rá»—i, không biết là m sao vui thú nên sinh ra buồn bã. Biết thế, Satan hiện ra hứa sẽ là m cho anh ta vui vẻ, nhưng phải là m theo má»™t trong ba Ä‘iá»u kiện cá»§a nó. Anh ta há»i đó là điá»u kiện gì, nó liá»n rỉ tai nói nhá»:
– Một là giết mẹ, hai là giết vợ, ba là uống rượu.
Anh ta nhÃu mà y, bóp trán, suy nghÄ© vá» ba Ä‘iá»u kiện Satan đưa ra: “Mẹ là ngưá»i sinh dưỡng mình, là con thì không thể bất hiếu vá»›i tá»™i ác tà y trá»i như váºy. Vợ là ngưá»i yêu thương và đồng lao cá»™ng khổ, chia vui sẻ buồn vá»›i mình, không thể nhẫn tâm như váºy, vả lại vợ còn là “chiếc xương sưá»n†cá»§a mình, má»™t phần thân thể cá»§a mình. Thế thì chỉ còn Ä‘iá»u kiện cuối cùng là uống rượu, không hại gì aiâ€.
Thế là anh ta uống rượu để giải sầu, để có niá»m vui. Uống chút rượu rồi, anh ta thấy hưng phấn, anh ta uống thêm và uống thêm… Cứ thế và cứ thế, sầu chẳng hết mà vui cÅ©ng chẳng thấy đâu. Mẹ và vợ thấy anh ta sa đà nghiện ngáºp như thế nên can ngăn. Anh ta bá»±c mình, lấy dao chém chết cả mẹ và vợ.
Khi tỉnh rượu thì má»i chuyện đã rồi, anh ta sáºp bẫy cá»§a ma quá»· mà cứ tưởng rượu vô hại. Còn Satan đắc thắng và đắc lợi. Satan rất ranh mãnh vá»›i đủ kiểu mưu thâm kế độc, xem chừng rất bình thưá»ng nhưng vô cùng nguy hiểm. Phải luôn cảnh giác cao độ, bởi vì Chúa Giêsu đã cảnh báo: “Anh em hãy canh thức và cầu nguyện, để khá»i lâm và o cÆ¡n cám dá»—. Vì tinh thần thì hăng say, nhưng thể xác lại yếu hènâ€Â (Mt 26:41; Mc 14:38).
3. MẬT NGHỊ
Sau nhiá»u vụ bất thà nh, quá»· vương quyết định triệu táºp má»™t cuá»™c há»p khẩn cấp để kiểm tra tình hình cám dá»— để có chiến lược cám dá»— tinh vi hÆ¡n. Äây là “máºt nghịâ€, những ai không có trách nhiệm không được và o phòng há»p, kể cả các ký giả. Các quá»· lần lượt báo cáo vá»›i quá»· vương vá» công việc cá»§a mình trong thá»i gian qua.
QUá»¶ 1: Thưa sếp, em đã cám dá»— ngưá»i ta vá» Ä‘iá»u răn thứ sáu, nhưng há» chống trả quyết liệt bằng cách không ngừng cầu nguyện má»i nÆ¡i và má»i lúc. Thưa sếp, em xin chịu thua, sếp có phương kế gì khác thì cho em biết để em quyết tâm “thua keo nà y thì bà y keo khácâ€.
QUá»¶ 2: Thưa sếp, em cÅ©ng đã cám dá»— ngưá»i ta vá» lòng tá»± phụ, tÃnh kiêu ngạo, ngang bướng, không vâng lá»i. Thế nhưng ngưá»i ta cÅ©ng chống trả mạnh mẽ bằng cách cầu nguyện liên lỉ và đá»c kinh Mân Côi. Thế là em đà nh bó tay, hết đưá»ng là m ăn. Xin sếp hướng dẫn biện pháp khác để em thi hà nh.
QUá»¶ 3: Thưa sếp, em được phân công theo cám dá»— má»™t giáo dân vá» lòng tham lam cá»§a cải váºt chất thế gian, nhưng cÅ©ng như trưá»ng hợp hai bạn quá»· cá»§a em vừa báo cáo, ông nà y cÅ©ng lấy việc cầu nguyện là m vÅ© khà chống trả ghê gá»›m, em đà nh chà o thua rút lui ạ!
QUá»¶ VÆ¯Æ NG: Thôi, đủ rồi. Chúng mà y Ä‘i sai đưá»ng lối chÃnh sách từ sừng đến Ä‘uôi. Äã có lệnh má»›i, chúng mà y quên béng rồi à ? Äừng có cám dá»— ngưá»i ta theo những phương án tiêu cá»±c và thụ động ấy nữa, xưa rồi! Chiến lược má»›i bây giá» là phải là m ngược lại, hết sức tÃch cá»±c và chá»§ động, nghÄ©a là phải khuyến khÃch chúng nó giữ đạo cho sốt sắng, là m việc bác ái cho hăng, để rồi có ngà y chúng nó sẽ tá»± mãn và kiêu ngạo. Bấy giá» ta má»›i tung chiêu quyết định già nh thắng lợi, hiểu chưa? Äồ quá»· ngu!
Äây chỉ là câu chuyện tưởng tượng nhưng cÅ©ng mang tÃnh thá»±c tế. Câu chuyện có ý nhắc chúng ta luôn phải cẩn trá»ng, cố gắng tỉnh thức, đừng khinh suất, và chá»› ảo tưởng vá» chÃnh mình. Äiá»u quan trá»ng là đừng bao giá» bá» cầu nguyện, vì cầu nguyện là linh khà khả dÄ© chiến thắng ma quá»·. Và đừng quên kiêu ngạo là “ngòi nổ†là m tan tà nh hết những gì đã dà y công xây dá»±ng lâu nay. Tháºt đáng sợ!
4. VĨ NGÔN
Truyện kể thâm thúy vá» quá»· vương Luxiphe thế nà y: Sau khi bị Thiên Chúa trừng phạt, Luxiphe rất tức giáºn, lá»a căm thù sôi sục trong lòng nên hắn tìm cách để cám dá»— các tÃn nhân. Má»™t hôm, hắn cảm thấy phải lấy vợ gấp để có con gái gả cho loà i ngưá»i, nhỠđó có thể kéo nhiá»u chà ng rể loà i ngưá»i xuống há»a ngục.
Chẳng bao lâu, Luxiphe kiếm được cô nà ng Bất ChÃnh và lấy là m vợ. Rồi há» sinh được bảy cô con gái, má»—i cô má»—i nét đặc thù riêng vá»›i cá tÃnh cÅ©ng “lạ lùngâ€, chẳng lẫn lá»™n vá»›i cô khác.
Cô thứ nhất tên là Kiêu Kỳ, hắn gả nà ng Kiêu Kỳ cho những ngưá»i cầm quyá»n; cô thứ hai tên là Hà Tiện, hắn gả nà ng Hà Tiện cho những ngưá»i già u có; cô thứ ba tên là Gian Dối, hắn gả nà ng Gian Dối cho những ngưá»i nghèo khó; cô thứ tư tên là Ghen Tương, hắn gả nà ng Ghen Tương cho các nghệ sÄ©; cô thứ năm tên là Giả Hình, hắn đặt nà ng Giả Hình và o các dòng tu; cô thứ sáu tên là Háo Danh, hắn cho nà ng Háo Danh chÆ¡i thân vá»›i nữ giá»›i; cô thứ bảy tên là Dâm Ô, hắn không gả nà ng Dâm Ô cho ai vì hắn muốn cô nà y có thể sẵn sà ng ở vá»›i tất cả má»i ngưá»i, không ngoại trừ ai.
Chắc hẳn rằng ngưá»i chồng nà o cÅ©ng Ä‘á»u thÃch thú vá»›i cô vợ hấp dẫn cá»§a mình, và há» cÅ©ng biết mình có há» hà ng vá»›i các chị em khác cá»§a vợ mình. Ôi, tháºt kinh khá»§ng! Váºy là m sao chúng ta có thể chiến đấu ngoan cưá»ng trong “cuá»™c chiến thiêng liêng†khi đối đầu vá»›i những cÆ¡n cám dá»—?
Má»™t hôm, Thánh Antôn ẩn tu được thị kiến thấy vô số cạm bẫy khiến con ngưá»i sa ngã, thánh nhân hoảng sợ và than thở: “Äiá»u gì giúp ta tránh được các cạm bẫy đó?â€. Có má»™t tiếng nói vang lên: “Äó là Äức Khiêm Nhưá»ngâ€.
Vá» quýt dà y thì có móng tay nhá»n. Trong kinh Cải Tá»™i Bảy Mối, mối thứ nhất dạy: “Khiêm nhưá»ng, chá»› kiêu ngạoâ€. Äức khiêm nhưá»ng là viên đá góc tưá»ng, là ná»n móng vững chắc cá»§a “tòa nhà nhân đứcâ€. Thiếu đức khiêm nhưá»ng, bất cứ lúc nà o “cái tôi†cÅ©ng có thể nổi dáºy – tức là tÃnh kiêu ngạo, loại tÃnh xấu đứng đầu và điá»u khiển các thói hư táºt xấu khác. Do đó, khi thiếu đức khiêm nhưá»ng, ngưá»i ta có thể phạm má»i thứ tá»™i lá»—i, bởi vì chịu áp lá»±c Ä‘iá»u khiển cá»§a “cái tôi†tồi tệ.
Thiết tưởng, có thể tóm lược vá»›i 3 mẫu tá»± T cho dá»… nhá»›: TÃN NGUYỆN – Tá»° HẠ– Tá»° Há»I. (NghÄ©a là cầu nguyện thà nh tÃn, khiêm nhưá»ng hoặc khiêm tốn, sám hối và ăn năn). Coi như đó là Chiếc Kiá»ng Mùa Chay có thể giúp chúng ta cân bằng tâm linh.
TRẦM THIÊN THU
Äêm Mùa Chay, 28-3-2019

