Tình bằng hữu thiết yếu

Trích sách Tập sống vượt lên nỗi sợ, Forgotten among the Lilies, Learning to Love Beyond Our Fears, Ronald Rolheiser

Tôi lớn lên luôn luôn được dạy cầu nguyện và giữ đạo đức cá nhân là n�n tảng của đ�i sống thiêng liêng. �ó là đi�u đương nhiên, không lẫn trốn đâu được.

Là một ki-tô hữu tốt, là biết cầu nguyện, một mình hay trong gi� phụng vụ và có hạnh kiểm đàng hoàng.

N�n giáo lý Công Giáo tôi lớn lên, dù không phủ nhận tầm quan tr�ng của công bình xã hội, nhưng ít nhấn mạnh đến việc dấn thân đấu tranh cho ngư�i nghèo, dù cuộc đấu tranh này cũng hiển nhiên và không trốn vào đâu được như cầu nguyện và hạnh kiểm cá nhân.

Nhận thức của Ki-tô giáo đã tiến bộ. Trong những năm gần đây, sự thay đổi quan tr�ng nhất trong lòng Ki-tô giáo có lẽ không phải là sự thay đổi do công đồng Vatican II mang lại, nhưng là sự tái xuất hiện ý tưởng cho rằng không thể có lành mạnh thiêng liêng nếu  không có công bình xã hội.

Các nhà thần h�c giải phóng của thế giới thứ ba và các nhà bảo vệ công bình xã hội trong n�n văn hóa chúng ta đã góp phần thuyết phục lương tâm ki-tô rằng công bình xã hội là chuyện không nhân nhượng, nó không phải là một lựa ch�n tùy tiện, có quy�n ch�n hay không ch�n, cũng như cầu nguyện và hạnh kiểm cá nhân, cũng không phải là chuyện tùy tiện, muốn làm hay không cũng được.

Ngư�i ki-tô hữu lành mạnh là ngư�i cầu nguyện, sống một đ�i đạo đức tốt đẹp, và dấn thân giúp ngư�i nghèo. Cả ba đ�u là những yếu tố không nhân nhượng.

Nhưng nó không được m�i ngư�i chấp nhận dễ dàng, các căng thẳng gần đây trong Giáo Hội đã cho thấy như vậy.

Ngư�i ta thư�ng kết án các phong trào công bình xã hội đã không nhấn mạnh đầy đủ đến việc cải hóa cá nhân, cầu nguyện cá nhân và đạo đức cá nhân. H� bị chỉ trích đã tạo ra một thái độ thiêng liêng ẩn mình trong một lương tâm kém phát triển v� mặt cá nhân; nói cách khác, khi bạn bảo vệ cho chính nghĩa thì cầu nguyện hay không cầu nguyện, thiên vị và hận thù, sống bên l� đi�u răn thứ bảy, đi nhà th� hay không là chuyện không quan tr�ng.

Ngược lại, chung chung, các phong trào này bất bình Ki-tô giáo đã cá nhân hóa việc cải hóa một cách nguy hiểm, tạo ra một thái độ thiêng liêng ẩn mình trong một lương tâm kém phát triển v� mặt xã hội; có nghĩa ngư�i kitô hữu tốt là ngư�i biết cầu nguyện, đi nhà th�, giữ đúng đi�u răn của Giáo Hội v� mặt tình dục, chẳng cần quan tâm đến việc b� lơ ngư�i nghèo hoặc có khi còn khai thác h�.

L�i kết án của cả hai phía đ�u có phần nào đúng và phần nào quá đáng nhưng, vào giây phút này, vì cán cân nghiêng v� việc cải hóa cá nhân một cách nguy hiểm, tôi nghĩ Giáo Hội nên lắng nghe l�i chỉ trích của các ngư�i bảo vệ công bình xã hội.

Trừ một vài cách nói hơi quá, l�i phân tích của h� đúng đắn và nhức nhối:

Tại sao một ki-tô hữu không phớt l� giáo huấn của Kinh Thánh và Giáo Hội v� việc cầu nguyện và đạo đức cá nhân, nhưng lại phớt l� các giáo huấn của Kinh Thánh và Giáo Hội v� xã hội?

Lấy ví dụ, giáo huấn của Giáo Hội v� luân lý giới tính (Tông Thư V� Sự Sống Con Ngư�i Humanae Vitae) trong đó cho thấy tiêu chuẩn để biết đâu là ngư�i ki-tô tốt, trong khi đó lại không để ý đến giáo huấn của Giáo Hội v� các vấn đ� xã hội (Tông Thư Mater et Magistra), cũng có cùng pháp lý v� đạo đức và giáo đi�u.

�ây là một đi�u mất quân bình cần sửa chữa. Nhưng còn một đi�u mất quân bình khác nữa.

�au đớn thay, cuối cùng chúng ta đ�u hiểu, chỉ cầu nguyện thôi thì không đủ, cần phải có công bình xã hội. Còn đau đớn hơn, ngày nay chúng ta còn nhận ra rằng, cầu nguyện và công bình xã hội cũng vẫn không đủ, cùng sát cánh bên nhau, nhưng chỉ có cầu nguyện và công bình xã hội cũng không đủ. Tại sao tôi nói như vậy? Bởi vì có quá nhi�u ngư�i vừa cầu nguyện vừa thực thi công bình xã hội mà vẫn giận dữ, chua cay: thay vì sống trong lòng biết ơn và hân hoan, thì h� lại sống trong hận thù. H� thiếu gì? Ngắn g�n một chữ, tình bằng hữu.

Một đ�i sống thiêng liêng lành mạnh dựa trên ba trụ: cầu nguyện, công bình xã hội và tình bằng hữu. Tình bằng hữu cũng là đi�u thiết yếu, cũng không nhân nhượng như cầu nguyện và công bình xã hội. Không có nhiệt tâm và dịu dàng của tình bằng hữu đem lại, chắc chắn chúng ta mất đi lòng biết ơn và ni�m vui.

Cầu nguyện, thực hành công bình xã hội là công việc có tính cách ngôn sứ. Nhưng đó là công việc khó khăn và cô độc. Các ngôn sứ bị ngược đãi, bất lực và bị ruồng b�. Vì thế, trong những đi�u kiện này, các ngôn sứ dễ giận dữ, tự kiêu, chua cay, thiên vị, thậm chí còn ghét b� ngư�i mà h� đang gắng sức giúp.

Khi đi�u này xảy ra, lòng biết ơn và ni�m vui biến mất kh�i cuộc sống, chúng ta sống  trong giận dữ. �i�u không tránh được là nó sẽ có tác dụng tai hại trên l�i cầu nguyện và hoạt  xã hội của chúng ta.

M�i ngư�i nhận biết chúng ta, không phải qua ni�m vui và tình yêu, mà qua tính nóng gịân và cay chua của chúng ta. Những l�i ngôn sứ của chúng ta không được nói lên từ tình yêu và đau khổ, nhưng từ phẫn nộ. Chúng ta lý tưởng hóa cái nghèo, chúng ta đánh mất mục tiêu của cuộc đấu tranh: hân hoan, chúc tụng, vui chơi, đón tiếp, tha thứ.

Chỉ có tình bằng hữu mới cứu được chúng ta. Những ngư�i bạn thương yêu chúng ta, thách đố chúng ta, làm chúng ta không còn chua cay và giúp chúng ta không bị giận dữ, những ngư�i bạn này cũng thiết yếu cho đ�i sống thiêng liêng như cầu nguyện và việc làm cho công bình xã hội. Coi thư�ng tình bạn là chuốc lấy chua cay và hư h�ng.

Có ba câu h�i then chốt để bạn tự đánh giá tình trạng sức kh�e thiêng liêng của bạn:

1. Tôi có cầu nguyện mỗi ngày không?
2. Tôi có đấu tranh cho ngư�i nghèo không?
3. Tôi có tình bằng hữu để giúp tôi kh�i chua cay và giận dữ không?
   

Nguyễn Kim An dịch

Phanxicovn