Ngôi Sao Ở Bê-lem là Một Ngôi Sao Phải Không ?

Xung quanh một ngôi sao

Qua hai ngàn năm, như Tin Mừng loan báo, các nhà chiêm tinh từ phương �ông đã đến Giê-ru-sa-lem, sau khi vượt qua hành trình dài và biết được lòng ng� vực của vua Hê-rô-đê, mang theo vàng, nhũ hương, và mộc dược dâng tiến Hài Nhi vừa mới được sinh ra trong một cái hang.

Theo các bản văn kể v� công việc khó khăn của các nhà chiêm tinh thì h� lên đư�ng vì thấy một ngôi sao xuất hiện ở phương �ông đã dẫn đư�ng h� đến tận nơi Hài Nhi rồi biến mất.

Khi các nhà chiêm tinh hiện diện trước mặt bạo chúa Hê-rô-đê, vào những năm cuối đ�i tri�u đại ông, ông âm mưu đưa ra lệnh bách hại và giết sạch các con trẻ, vì ông vô cùng bối rối. Sau khi cho triệu v�i các bậc khôn ngoan trong tri�u và các vị khôn ngoan khác tại tư dinh của mình, vua tìm cách biết rõ v� ngôi sao ấy và th�i gian ngôi sao xuất hiện.

Các nhà chiêm tinh, h�c giả, nhà chú giải và khoa h�c gia đã nghiên cứu dựa trên những dữ kiện từ Hê-rô-đê và dân chúng của ông để tìm hiểu rõ hiện tượng ngôi sao chiếu sáng trên bầu tr�i là gì. Và d�c theo chi�u dài lịch sử, h� đưa ra những giả thiết khác nhau và đúc kết thành những ý kiến khác nhau, mà cho đến ngày nay vẫn chưa hiểu rõ được đi�u lạ kỳ ấy.

Có một ngôi sao mới không ?

Giả thiết tự nhiên hơn xem ra thắng thế đó là bản văn Tin Mừng g�i hiện tượng ấy là “ngôi sao� (astêr), tức là liên quan đến một ngôi sao được g�i là “sao mới�. Theo các nhà thiên văn, một số ngôi sao vào lúc nào đó trong th�i gian tồn tại của chúng, chúng đạt được một độ sáng nhất định sáng gấp một trăm ngàn lần ánh sáng bình thư�ng của chúng. Sự kiện này xảy ra theo dòng tiến triển của một ngôi sao và kéo dài chỉ trong vài tháng, và có nét đặc trưng riêng biệt tựa như một ngôi sao mới vừa xuất hiện. Nên từ đó mà có tên là “sao mới�.

Dù sự kiện này chỉ được giải thích theo ngành thiên văn h�c hiện đại, thì chẳng còn nghi ng� gì nữa khi Ipparco di Rodi, vào thế kỷ II trước công nguyên, đã nói đến một ngôi sao mới xuất hiện khoảng năm 134 trước công nguyên và ánh sáng phát ra có thể thấy được vào ban ngày.

Nhưng vào năm 1572, khi quan sát ngôi sao mới ấy, ngư�i ta có dịp nói rõ hơn v� giả thiết trên. Một số thuỷ thủ Tây Ban Nha quan sát và thấy nó chiếu sáng suốt tháng như sao Kim, và cuối cùng nó biến mất. Với tất cả những dữ kiện ấy, vào thế kỷ XVIII, Goodrich đã đưa ra giả thiết và lý giải rằng một ngôi sao cứ ba trăm năm là thấy một lần và theo ý kiến của ông thì có một ngôi sao đã khiến các nhà chiêm tinh phải kinh ngạc.

Giả thiết này giải thích việc các nhà chiêm tinh lên đư�ng vào th�i gian được ngôi sao ấy dẫn đư�ng như thế nào, và sau vài tháng, khoảng th�i gian đủ để hoàn thành hành trình đi từ phương �ông, ngôi sao đã biến mất.

Có sao chổi Halley không ?

Giả thiết này, được Ô-ri-gien ủng hộ, cho rằng có một sao chổi. Thực ra, việc ra đ�i của các nhân vật nổi tiếng cổ th�i như Mi-tri-da-te, vua Pon-to, và hoàng đế Au-gút-tô, đã theo sau sự xuất hiện của ngôi sao chổi.

Khoảng giữa năm 1500, chúng ta biết rõ có cảnh tượng lạ kỳ xuất hiện đó là sao chổi Halley có độ lớn khoảng 150 độ và dải sáng kéo dài khoảng 30 triệu cây số.

Có một trư�ng hợp đặc biệt ngay từ th�i cổ đó là danh hoạ ngư�i Firenze là Giotto đã chiêm ngưỡng cảnh tượng xuất hiện kỳ vĩ ấy và đã hoạ lại bức tranh nổi tiếng vẽ cảnh các nhà chiêm tinh đang bái th� Hài Nhi và ngôi sao Bê-lem. Nhà thiên văn ngư�i Anh là Edmond Halley đã nghiên cứu cẩn thận cảnh tượng ấy và cho là ngôi sao Halley xuất hiện trở lại năm 1682. Rồi nó lại xuất hiện vào năm 1785, 1910, và cuối cùng vào năm 1986.

Theo tính toán của các nhà thiên văn phương �ông, sao chổi Halley xuất hiện vào cuối tháng 8 năm 12 trước công nguyên. Nhưng ngày tháng này buộc chúng ta phải lùi việc �ức Ki-tô sinh ra v� trước nữa. Hơn nữa, có một dữ kiện trái ngược khác cho rằng, theo ni�m tin dân chúng cổ th�i, việc sao chổi xuất hiện tiên báo một số sự kiện v� th�i vận như : động đất, hạn hán, chiến tranh hoặc dịch tễ. Và khó mà xem đó là dấu hiệu thần linh của �ấng Mê-si-a.

Có một sự giao thoa hành tinh chăng ?

Giovanni Keplero đã đưa ra ý kiến rằng ngôi sao dẫn đư�ng ba nhà chiêm tinh đến tận Bê-lem thực ra không phải là một ngôi sao, nhưng là hai hành tinh ở k� bên nhau.

Kết quả là vào tháng 12 năm 1603, khi quan sát bầu tr�i, nhà thiên văn ngư�i �ức này đã quan sát và ngạc nhiên v� cách sao Mộc (hành tinh thực) và sao Thổ (ngôi sao rất lớn) giao nhau trong chòm sao song ngư (dấu chỉ của nước liên hệ đến nghi thức thanh tẩy Ki-tô giáo). Sự giao nhau này xuất hiện lặp lại cứ tám trăm năm một lần, lần xuất hiện được kiểm chứng là vào năm 7 trước công nguyên. Có một sự giao nhau hai ngôi sao này đến độ thành một ngôi sao có thể thấy được trên bầu tr�i Pa-lét-tin, đã phát ra ánh sáng cực độ và con ngư�i nhìn thấy thì cho là khác lạ. Sự giao nhau này được cho là một dấu hiệu đặc biệt của thần linh xuất hiện, cụ thể thấy được sự kiện này xuất hiện lặp lại hai lần trong năm vào tháng mư�i và tháng mư�i hai.

Chính vì vậy mà chúng ta biết được vua Hê-rô-đê chết vào năm 4 trước công nguyên. Như vậy, �ức Giê-su không thể ra đ�i vào năm 1 như chúng ta hằng xác quyết, mà chí ít vào năm 4 trước kỷ nguyên chúng ta, tức là Ngư�i chào đ�i th�i Hê-rô-đê trị vì. Vậy Hê-rô-đê băng hà năm nào ? Có lẽ trước một hoặc hai năm, tức là năm 6 hoặc 5 trước công nguyên. Vì thế, hiện tượng trên bầu tr�i xảy ra vào năm 7 trước công nguyên thì hoàn toàn trùng hợp với lối giải thích mới này. Thực ra, giả thiết này là giả thiết thoả đáng được đa số chấp thuận, trong số h� có những ngư�i giải thích trình thuật Tin Mừng này theo sát chữ.

Những cách thức xuất hiện của một ngôi sao

Tuy nhiên, chúng ta cần chú ý nhi�u đến việc thánh Mát-thêu trong Tin Mừng của ngài nói thế nào. Chúng ta ghi nhận rằng trong m�i nỗ lực để nhận ra dấu hiệu lạ kỳ ấy qua ngôi sao, sao chổi, thiên thạch hay bất kỳ hiện tượng vũ trụ nào khác, thì chẳng có gì đáng để chú ý đến, ngoài ý ngay lành, vì tất cả đ�u đi theo một khởi điểm hoàn toàn sai lầm.

Chúng ta dừng lại đôi chút đ�c trình thuật đặc trưng của thánh Mát-thêu (2,1-12) để hiểu việc miêu tả v� một ngôi sao khác với thực tế thiên văn.

Thực ra, theo vị trí của chúng ta từ mặt đất thì hướng xuất hiện của các ngôi sao trên tr�i là từ �ông sang Tây. Như vậy, để có thể lần theo một ngôi sao từ phương �ông đến tận
Giê-ru-sa-lem, các nhà chiêm tinh đã phải băng qua hết sa mạc Ả Rập hoang vu và nắng cháy, một hành trình mà không một ai dám thử sức.

Những ngư�i đi buôn thư�ng đến từ phương Bắc, lần theo vùng Mezzaluna Fertile (Trăng lưỡi li�m Phì Nhiêu) (ở Trung �ông), hoặc từ phương Nam h� băng qua vùng g�i là Araba.

Nhưng đi�u rõ ràng là lần xuất hiện tại Giê-ru-sa-lem, ngôi sao ấy lại dẫn đư�ng đến Bê-lem là một ngôi làng cách phía Nam tám cây số. �ư�ng đi từ đông sang tây, rồi từ bắc sang nam của ngôi sao làm nên hình dạng lạ kỳ của bầu tr�i thế nào ? Các ngôi sao không thể chạy ngoằn ngoèo trên bầu tr�i như vậy.

Hơn nữa, Tin Mừng nói rằng ngôi sao dẫn đư�ng đi trước các nhà chiêm tinh đến tận nơi và dừng lại trên ngay nơi Hài Nhi Giê-su.

Một ngôi sao có thể biểu diễn đư�ng đi lộn xộn như thế chăng ?

Những ngư�i muốn dùng hết nỗ lực để cứu vãn thực tại của ngôi sao thư�ng hay nại đến phép lạ. Thiên Chúa, �ấng toàn năng, chắc chắn có thể làm ra đi�u có thật mà Ngư�i muốn khi sắp đặt quỹ đạo của một ngôi sao trên bầu tr�i. Tuy nhiên, chúng ta cần lý giải một đi�u khó khăn lớn. Ngôi sao đã gây ra sự nhầm lẫn, đó là thay vì dẫn đư�ng các nhà chiêm tinh đến thẳng Bê-lem, nó lại dẫn h� đến Giê-ru-sa-lem.

Hê-rô-đê không biết sự việc của ngôi sao và không rõ v� việc �ức Giê-su sinh ra. Ông cũng không từ b� việc sát hại tất cả các trẻ em vô tội. Có thể đó là một dấu hiệu Thiên Chúa dẫn dắt để thực hiện một sự kiện rối loạn kinh khiếp như thế chăng ? Thực ra thánh Mát-thêu nghĩ đến một ngôi sao khi thánh nhân viết v� sự kiện này chăng ?

Ngôi sao, biểu tượng của ni�m tin

Nếu ngôi sao trong trình thuật không là một hiện tượng lạ kỳ trên bầu tr�i, thì nó là một biểu tượng và có một vài ý nghĩa. �i�u này cho thấy các tác giả hiện đại cần đến ý nghĩa xác thực của ngôi sao và của cả trình thuật Tin Mừng. Một trong những lối giải thích hợp lý và mạch lạc hơn cho thấy rằng thánh Mát-thêu đã viết ra bản văn này nhằm trình bày tính phổ quát của ơn cứu độ. Trong đó, từng yếu tố trong trình thuật biểu trưng cho một thực tại khác nhau : Các nhà chiêm tinh đại diện cho dân ngoại, Hê-rô-đê đại diện cho ngư�i Híp-ri, và ngôi sao đại diện cho ni�m tin.

Tóm lại, đi�u mà thánh Mát-thêu muốn nói với chúng ta là �ức Giê-su, một con ngư�i được sinh ra tại Bê-lem như một đứa trẻ Híp-ri và để cứu dân Híp-ri, muốn tặng ban cho dân ngoại khả năng đi vào cuộc gặp gỡ, nơi đây chiếu toả ánh sáng ni�m tin (ngôi sao), h� có sứ mạng dẫn dắt dân ngoại (các nhà chiêm tinh) đến tận nơi có �ấng Cứu �ộ (�ức Giê-su).

Tuy nhiên, thánh Mát-thêu ý thức được rằng dân Híp-ri là dân được tuyển ch�n và hưởng đặc ân vượt trên m�i dân khác. V� đi�u này, ngôi sao (ni�m tin) không thể dẫn đư�ng cho các nhà chiêm tinh (dân ngoại) đến trực tiếp với �ức Giê-su được. Trong khi ngư�i Do thái khăng khăng giữ lấy đặc ân của mình, thì chỉ khoảng phân nửa trong số h� mới có thể đến được với �ấng Cứu �ộ. Vì vậy, trong trình thuật Tin Mừng, ngôi sao không thể dẫn đư�ng cho các nhà chiêm tinh đến Bê-lem, mà đến Giê-ru-sa-lem, vì ngư�i Do thái (Hê-rô-đê) đã truy�n các nhà chiêm tinh đến gặp �ức Giê-su. Vì vậy, ngôi sao ấy không h� lầm lẫn khi hiện ra dẫn đư�ng, nhưng hiện ra để thực thi nhiệm vụ của mình là đặc biệt đưa dẫn dân ngoại đến chia sẻ mối bận tâm của h� với dân Híp-ri.

Một đặc ân bị chối từ

Khi ngư�i Do thái chối từ �ức Giê-su, thì con đư�ng vẫn còn mở ra để dân ngoại có thể đến vì được ngôi sao (ni�m tin) dẫn đư�ng đến tận nơi và gặp thấy �ấng Cứu �ộ.

Mỗi đặc ân cần trách nhiệm tương xứng của mình. Tin Mừng nhắc đến �t-ra-en là dân phải chịu trách nhiệm nhi�u nhất trong việc đón nhận �ấng Mê-si-a : phải có ánh sáng cần thiết để nhận ra �ấng Mê-si-a nơi Hài Nhi Giê-su. Dân này phải hiểu được việc �ức Giê-su được sinh hạ tại Bê-lem, phải loan báo khắp nơi biết rằng vương quy�n của �ấng Mê-si-a sẽ ngự trị. Nhưng trình thuật v� các nhà chiêm tinh dạy chúng ta v� cách thức các thủ lãnh Do thái giáo đang ở địa vị quan tr�ng tự ý chối từ thế nào. H� không muốn gặp gỡ �ấng Mê-si-a và chối từ Ngư�i. Hơn nữa, h� coi �ấng Mê-si-a là một kẻ tiếm quy�n và gây nguy hiểm. H� không chịu dẫn đưa giới dân ngoại đến tận nơi gặp �ức Giê-su và tự ý gạt b� những đặc ân ban tặng cho h� là được làm dân tuyển ch�n.

Vì thế, chính dân ngoại lại được cửa rộng mở để đến gần với �ức Giê-su : không cần qua dân Do thái mới đến được với �ức Giê-su. Dân xa xưa ấy đã b� quá khứ tiến đến một đi�u
mới mẻ.

Thực tại này vốn đem đến một khởi điểm của quan niệm lịch sử được hiện thực chỉ qua cuộc phục sinh của �ức Giê-su, khi �t-ra-en dứt khoát gạt b� đặc ân của mình và �ức Giê-su khai mở Hội thánh đến m�i dân nước. Thánh Mát-thêu giảm nhẹ thực tại này cho đến khi �ức Giê-su được sinh ra và trình bày thực tại ấy như vương quốc của �ấng Mê-si-a đã đến và có khả năng đem lại phúc lợi cho toàn thể dân ngoại.

Ngôi sao dẫn đư�ng cho các nhà chiêm tinh thánh Mát-thêu tư�ng thuật không là một hiện tượng lạ xuất hiện trên tr�i, nhưng là một biểu tượng ánh sáng đức tin soi chiếu vào trong bóng tối tội lỗi khi �ấng Cứu �ộ xuất hiện trong trần gian này.

Thánh Mát-thêu đưa ra một chủ đ� mới mẻ. �ức Giê-su, tuy là một ngư�i Híp-ri và thuộc giòng dõi �a-vít, là một �ấng Mê-si-a có sức mạnh để loại b� bóng đêm tội lỗi ra kh�i trần gian, đến tận chân tr�i góc biển. �ối với thánh Mát-thêu, đi�u tiên quyết là : ngư�i ta phải để cho ánh sáng đức tin soi dẫn.

Ngôi sao xuất hiện cho muôn ngư�i

Các kinh sư và thượng tế giải thích Kinh Thánh và tìm ra khoảng gần 466 l�i sấm v� �ấng Mê-si-a và hơn 550 kết luận rút ra từ Sách Thách. Thậm chí h� đã chỉ cho vua Hê-rô-đê nơi ông có thể gặp gỡ �ấng Cứu �ộ là Vua đích thực của dân Híp-ri. Dù vậy, chẳng ai lên đư�ng cả.

Hơn nữa, các nhà chiêm tinh để lại cho chúng ta mẫu gương của những ngư�i luôn trong tâm tình đón nhận khi đứng trước Thiên Chúa.

Trong cuộc sống chúng ta, những biến cố có ý nghĩa thư�ng xảy ra nối tiếp nhau và đòi chúng ta phải chú ý. Chắc chắn nếu ai đó không khắc khoải tìm kiếm để xem Thiên Chúa muốn nói gì với mình, thì ngư�i ấy chỉ sống trong cô quạnh, không đặt ra vấn nạn gì, chẳng gây phi�n toái gì. Nếu ngư�i ấy không tiến bước thì kẻ ấy chỉ di chuyển trong một chân tr�i hạn hẹp, thấp kém, phiến diện và thiếu đi�u có thể cung cấp cho h� để thăng tiến.

Các nhà chiêm tinh luôn sống trong mong đợi và tỉnh thức. Và khi có đi�u gì đó xuất hiện trên bầu tr�i, h� hiểu ra rằng đó là một dấu hiệu. H� không nghi ng�, cũng chẳng để mình bị mắc bẫy từ các giả thuyết sai lầm. H� bắt đầu một hành trình thật dài mong ước thực thi thánh ý Thiên Chúa và liên lỉ bước đi bất chấp m�i hy sinh vất vả để quyết định được thành tựu.

Cuộc sống cần phải theo đuổi một ngôi sao, một lý tưởng, một kế hoạch cho cuộc sống, một gương mẫu sống thánh thiện. �ây là ngôi sao toả sáng cho chúng ta trong bầu tr�i trong xanh của mỗi chúng ta. Chúng ta cần bước theo ngôi sao ấy, bất chấp m�i vất vả hy sinh gặp phải.

�ức Giê-su ch� đợi chúng ta ở cuối hành trình.

******

Trích trong “¿Qué sabemos de la Biblia?” của Ariel Ã�lvarez Valdés ,
được Fr. Mátthêu Vũ Văn Lượng, OP.
chuyển ngữ sang tiếng Việt từ bản dịch tiếng � :
“Cosa sappiamo della Bibbia?” của Marna Ed. San Gaetano, Vicenza 2000.

catechesis

Câu h�i gợi ý

1. Có thể chấp nhận lối giải thích ngôi sao Bê-lem là một hiện tượng thiên văn được không ? Tại sao ?

2. Khi các nhà chiêm tinh thấy một dấu lạ trên tr�i, h� dò h�i những ngư�i biết l�i Thiên Chúa (các quan thần của Hê-rô-đê). Còn chúng ta, khi gặp những hoàn cảnh lạ lẫm, chúng ta đến với ai để được soi sáng ?

3. Trong đ�i sống hiện tại, chúng ta đang theo đuổi lý tưởng hay mục đích nào, thậm chí là có lúc vất vả để nhận biết rằng Thiên Chúa kêu g�i chúng ta thực hiện kế hoạch của Ngư�i trên chúng ta ?