Ngày 26 tháng 12 THÁNH TÊ-PHA-NÔ Tử Đạo Tiên Khởi

Gương Thánh nhân: Thánh sử Lu-ca đã kể lại tiểu sử và cuộc tử đạo anh dũng của thánh Tê-pha-nô, trong sách “Công vụ Tông đồ” như sau:

“Thời đó, khi số môn đệ thêm đông, thì các tín hữu Do-thái theo văn hóa Hy-lạp kêu trách những tín hữu Do-thái bản xứ, vì trong việc phân phát lương thực hằng ngày, các bà góa trong nhóm họ bị bỏ quên. Bởi thế, Nhóm Mười Hai triệu tập toàn thể các môn đệ và nói:

– Chúng tôi mà bỏ việc rao giảng Lời Chúa để lo việc ăn uống là điều không phải. Vậy thưa anh em, anh em hãy tìm trong cộng đoàn bảy người được tiếng tốt, đầy Thần Khí và khôn ngoan, rồi chúng tôi sẽ cắt đặt họ làm công việc đó. Còn chúng tôi, chúng tôi sẽ chuyên lo cầu nguyện và phục vụ Lời Thiên Chúa .

Đề nghị trên được mọi người tán thành. Họ chọn ông Tê-pha-nô, một người đầy lòng tin và đầy Thánh Thần, cùng với ông Phi-líp-phê, Pơ-rô-khô-rô, Ni-ca-no, Ti-môn, Pác-mê-na và ông Ni-cô-la, một người ngoại quê An-ti-ô-khi-a đã theo đạo Do-thái. Họ đưa các ông ra trước mặt các Tông đồ. Sau khi cầu nguyện, các Tông đồ đặt tay trên các ông.

Lời Thiên Chúa vẫn lớn lên, và tại Giê-ru-sa-lem, số các môn đệ tăng thêm rất nhiều, lại cũng có một đám rất đông các tư tế đón nhận đức tin.

Ông Tê-pha-nô được đầy ân sủng và quyền năng, đã làm những điềm thiêng dấu lạ lớn lao trong dân. Có những người thuộc hội đường gọi là hội đường của nhóm nô lệ được giải phóng, gốc Ky-rê-nê và A-lê-xan-ri-a, cùng với một số người gốc Ki-li-ki-a và A-lê-xan-ri-a, cùng với một số người gốc Ki-li-ki-a và Tiểu Á, đứng lên tranh luận với ông Tê-pha-nô. Nhưng họ không địch nổi lời lẽ khôn ngoan mà Thần Khí đã ban cho ông.

Bấy giờ họ mới xúi mấy người phao lên rằng:

– Chúng tôi đã nghe hắn nói lộng ngôn xúc phạm đến ông Mô-sê và Thiên Chúa.

Họ sách động dân và các kỳ mục cùng kinh sư, rồi ập đến bắt ông và điệu đến Thượng Hội Đồng. Họ đưa mấy người chứng gian ra khai rằng:

– Tên nầy không ngừng nói những lời phạm đến Nơi Thánh và Lề luật. Vì chúng tôi đã nghe hắn nói rằng Giê-su người Na-gia-rét ấy sẽ phá hủy nơi nầy và thay đổi những tục lệ mà ông Mô-sê đã truyền lại cho chúng ta.

Toàn thể cử tọa trong Thượng Hội Đồng đều nhìn thẳng vào ông Tê-pha-nô, và họ thấy mặt ông giống như mặt thiên sứ.

Bấy giờ vị thượng tế hỏi ông Tê-pha-nô: – Có đúng như vậy không?

Ông đáp: – Thưa anh em, thưa các bậc tiền bối, xin nghe tôi đây: Thiên Chúa hiển vinh đã hiện ra với ông Áp-ra-ham, tổ phụ chúng ta, khi ông còn đang ở miền Mê-xô-pô-ta-mi-a, trước khi ông đến ở Kha-ran. Người phán với ông: Hãy rời bỏ xứ sở, họ hàng ngươi, và đến đất Ta sẽ chỉ cho ngươi. Ông liền bỏ xứ người Can-đê mà đến ở Kha-ran. Sau khi thân phụ qua đời. Người bảo ông rời nơi đấy đến đất nầy, nơi anh em hiện đang ở. Người không ban cho ông sản nghiệp nào ở đất nầy, dù một tấc đất cũng không, nhưng hứa ban cho ông cũng như cho dòng dõi ông được chiếm hữu đất nầy, mặc dầu bây giờ ông không có con. Thiên Chúa phán với ông rằng dòng dõi ông sẽ trú ngụ nơi đất khách quê người, và người ta sẽ bắt họ làm nô lệ và ngược đãi họ trong vòng bốn trăm năm. Người lại phán: Nhưng Ta sẽ xét xử dân đã bắt chúng làm nô lệ, và sau đó chúng sẽ ra đi và sẽ thờ phượng Ta tại nơi nầy.

Rồi Người ban cho ông giao ước, mà dấu chỉ là phép cắt bì; và như thế, sau khi sinh ông I-sa-ác được tám ngày, ông làm phép cắt bì cho con; ông I-sa-ác cũng làm như thế cho ông Gia-cóp, và ông Gia-cóp đã làm như thế cho mười hai tổ phụ”.

Và Tê-pha-nô kể tiếp công cuộc dân Do-thái bị làm nô lệ dân Ai-cập, nhờ Mô-sê cứu dẫn về đất Chúa hứa, rồi kết luận:

“Hỡi những người cứng đầu cứng cổ, lòng và tai không cắt bì, các ông luôn luôn chống lại Thánh Thần. Cha ông các ông thế nào, thì các ông cũng vậy. Có ngôn sứ nào mà cha ông các ông không bắt bớ? Họ đã giết những vị tiên báo Đấng Công Chính sẽ đến; còn các ông, nay đã trở thành những kẻ phản bội và sát hại Đấng ấy. Các ông là những người đã lãnh nhận Lề luật do các thiên sứ công bố, nhưng lại chẳng tuân giữ.

Khi nghe những lời ấy, lòng họ giận điên lên, và họ nghiến răng căm thù ông Tê-pha-nô.

Được đầy ơn Thánh Thần, ông đăm đăm nhìn trời, thấy vinh quang Thiên Chúa, và thấy Đức Giê-su đứng bên hữu Thiên Chúa.

Ông nói: – Kìa, tôi thấy trời mở ra, và Con Người đứng bên hữu Thiên Chúa.

Họ liền kêu lớn tiếng, bịt tai lại và nhất tề xông vào ông và lôi ra ngoài thành mà ném đá. Các nhân chứng để áo mình dưới chân một thanh niên tên là Sao-lô. Họ ném đá ông Tê-pha-nô đang lúc ông cầu xin rằng:

– Lạy Chúa Giê-su, xin nhận lấy hồn con.

Rồi ông quỳ gối xuống, kêu lớn tiếng: – Lạy Chúa, xin đừng chấp họ tội nầy.

Nói thế rồi, ông an nghỉ” (Tđcv. 6,1-7, 60).

Các đầu mục dân Do-thái đã ném đá thánh Tê-pha-nô chết cách dã man thế nào, thì sau nầy họ cũng đóng đinh Chúa Giê-su chết đau khổ trên thập giá như vậy. Chúa Giê-su vì thương loài người mà chịu đóng đinh thế nào, thì thánh Tê-pha-nô cũng vì đức ái mà chịu ném đá như thế, như lời thánh Phun-gien-xi-ô nói:

“Đức ái đã đem Đức Giê-su từ trời xuống đất thì cũng chính đức ái đã nâng Tê-pha-nô từ đất lên trời. Đức ái đã có trước nơi Đức Vua, thì chính Đức ái ấy sau đó đã sáng ngời nơi người chiến sĩ”.

“Để đón nhận triều thiên như tên mình gợi lên ý nghĩa, Tê-pha-nô đã lấy đức ái làm khí giới và dùng đức ái để chiến thắng mọi nơi. Vì lòng mến Chúa, ngài không lùi bước trước những người Do-thái độc ác; vì lòng yêu người, ngài cầu nguyện cho nhưng kẻ ném đá mình. Vì bác ái, ngài thuyết phục kẻ lầm lạc để họ hối cải; vì bác ái, ngài cầu nguyện cho kẻ ném đá mình để họ khỏi bị phạt”.

“Đức ái quả là nguồn mạch về cội rễ mọi sự lành, là pháo đài kiên cố, là đường dẫn về trời. Ai đi trong đức ái sẽ không thể lạc đường, không thể sợ hãi, chính đức ái sẽ hướng đạo, che chở và dẫn đưa người ta đến đích”.

Quyết tâm: Noi gương thánh Tê-pha-nô, luôn sống bác ái, can đảm tuyên xưng Chúa trước mặt mọi người, và sẵn sàng tha thứ cầu nguyện cho kẻ làm hại làm khổ mình.

Lời nguyện: Lạy Chúa, thánh Tê-pha-nô, vị tử đạo đầu tiên đã biết cầu nguyện cho những kẻ bách hại mình như Chúa Ki-tô dạy. Hôm nay mừng kỷ niệm thánh nhân bước vào trời vinh hiển, chúng con nài xin Chúa ban ơn, để chúng con hằng noi gương thánh nhân để lại, mà yêu thương ngay cả địch thù.

GPVL

Ngày 26 tháng 12
THÁNH TÊPHANÔ
TỬ ĐẠO TIÊN KHỞI

Các Giáo phụ, nhất là thánh Augustinô, thánh Fulgenciô và thánh Đamianô đã hết sức ca ngợi thánh Têphanô, một phó tế mà lại là phó tế thứ nhất tử đạo. Chính tên thánh nhân bằng tiếng Hy Lạp đã có nghĩa là được “đội triều thiên” rồi, vì thế có người đã nói thánh nhân đã được gọi chịu tử đạo ngay từ lúc lọt lòng mẹ.

Sống vào thế kỷ thứ nhất, nên đời sống của thánh nhân không được mấy người ghi chép, nhất là về tuổi thơ ấu của thánh nhân lại càng hiếm tài liệu. Có lẽ thánh Têphanô đã được sinh ra trong một gia đình Do thái ở nước Hy lạp cổ.

Lúc thiếu niên, Têphanô đã được thụ giáo với danh sư Gamaliên ở Giêrusalem. Dưới quyền chỉ huy dạy bảo của thầy, Têphanô đã vùi đầu vào Kinh thánh để học hỏi truy tầm và nghiên cứu. Khi họ ở Giêrusalem, có lẽ thánh Têphanô có quen biết thánh Phaolô lúc ấy còn gọi là Saulô, người sẽ tham dự vào cuộc ném đá Têphanô sau này, nhưng rồi lại trở thành vị tông đồ của dân ngoại. Sau ít lâu chính Têphanô cũng theo làm môn đệ Chúa Giêsu và khi Chúa Thánh Thần hiện xuống, Têphanô cũng có mặt trong phòng các tông đồ.

Hồi ấy số môn đệ ở Giêrusalem càng ngày càng tăng, những người Do thái ở ngoài đất Palestina và thường được gọi là những người Hy Lạp hóa, họ hoàn toàn thực hành luật Maisen, nói tiếng Hy lạp và đọc Kinh thánh bằng Hy lạp trong nhà nguyện. Những người này thường lẩm bẩm kêu trách những người Do thái chính thức vì những bà góa bụa bị khinh rẻ và không được săn sóc đến trong các cuộc phát bánh hằng ngày ở hội đường. Vì thế mười hai vị tông đồ liền triệu tập các môn đệ lại và nói: “Nếu chúng tôi phải bỏ việc giảng thuyết lời Thiên Chúa để lo việc ở bàn ăn thì không nên chút nào. Vậy anh em hãy tìm lấy bảy người trong số anh em đây có danh tiếng hẳn hoi, đầy Chúa Thánh Linh và nhiều khôn ngoan để chúng tôi đặt đứng đầu làm việc đó” (Cv 6, 2). Đề nghị ấy được hội đồng nhiệt liệt hưởng ứng, sau đó Têphanô, đã được chọn làm phó tế cùng với sáu người khác. Thế là từ đây Têphanô, sau khi được giới thiệu với các tông đồ, đã trở nên một chứng nhân anh hùng gan dạ cho Tin mừng của Chúa.

Sau khi được tấn phong, Têphanô dư đầy ơn Chúa Thánh Thần cùng với những đức tính cao quí tột bậc. Ngài bắt đầu tra tay vào nhiệm vụ rao giảng. Ngài cộng tác rất đắc lực với các tông đồ trong việc truyền giáo, khiến cho nhiều bậc vị vọng trong dân Do thái xin tòng giáo. Vì thế bọn Pharisiêu kiêu hãnh ghen tị, căm hờn Têphanô, họ quyết tâm dùng mọi thủ đoạn, mọi mánh lới để vu khống và tố cáo ông là người khinh thị lề luật Maisen và xâm phạm đền thánh. Chiếu luật Maisen ai phạm tội đó đều đáng xử tử. Căn cứ vào những lời vu khống gian ngoa đó, bọn họ ra lệnh bắt Têphanô điệu ra xử tại pháp đình Do thái. Trước pháp đình, Caipha con người gian ác, quỉ quyệt, đã lên án xử Chúa Kitô, nay lại dựa vào những lời điêu ngoa của bọn Pharisiêu để cho lệnh hành hạ Têphanô. Nhưng trước khi kết án, Caipha cho phép Têphanô bào chữa. Và đây là dịp để cho Têphanô vạch rõ sự vong ân bội nghĩa của pháp đình Do thái và đồng thời nhắc lại cho họ biết lòng nhân từ của Chúa đối với dân tộc kể từ tổ phụ Abraham qua các tổ phụ khác như Isaac, Giacóp. Sau đó Têphanô đã tự bào chữa trước những lời vu cáo bất công do bọn giả hình Pharisiêu gây ra. Ngài đã vịn ra đủ lý chứng trong Kinh thánh để chứng minh rằng Thiên Chúa không thể nào chỉ ở trong đền thờ do tay loài người tạo dựng, cả vũ trụ là toà Ngài ngự, Ngài không thể tự giam mình trong bốn bức tường kín của đền thờ.

Nghe Têphanô biện thuyết, toàn thể phẫn nộ lên đến cực điểm vì họ hiểu Têphanô có ý phản đối điều mà xưa nay họ vẫn tin tưởng mạnh mẽ. Đứng trước lũ người không biết phục thiện, Têphanô nhớ lời Chúa đã nói: “Điều gì Thầy dạy các con trong bóng tối, hãy rao giảng ra ánh sáng. Điều gì các con nghe rỉ qua lỗ tai, hãy rao giảng trên mái nhà”. Ngài đã không ngần ngại tố cáo bọn họ:

“Hỡi loài cứng đầu cứng cổ, hỡi những lỗ tai và những trái tim bất nghĩa, các ngươi chỉ luôn luôn cưỡng lại với Thánh Thần. Các ngươi giống hệt như cha ông các ngươi! Có tiên tri nào mà cha ông các ngươi đã chẳng bách hại? Cha ông các ngươi đã giết hết những người đưa tin Đấng công chính đến, rồi chính Đấng ấy, bây giờ các ngươi cũng đã phản bội và mưu sát. Các ngươi đã lĩnh được luật pháp do Thiên thần chuyển đạt mà nào các ngươi có chịu tuân theo” (Cv 8, 51-54).

Nghe đến đây, họ không thể nén cơn giận được nữa, vì Têphanô đã dám vạch mặt bọn họ đã nhúng tay vào cuộc tử nạn vô tội của Chúa Cứu Thế. Họ nhao nhao, la lối xin điệu Têphanô ra pháp trường ném đá. Và như để nâng đỡ an ủi Têphanô, bầu trời tự nhiên rộng mở và Têphanô được thấy vinh quang của Chúa.

Sách Tông đồ Công vụ thuật lại: “Còn ngài vẫn đầy Thánh Thần và ngước mắt nhìn trời, ngài thấy vinh quang Thiên Chúa và Chúa Giêsu đứng bên hữu Thiên Chúa, Ngài nói: “Kìa tôi thấy trời mở rộng”. Bọn họ liền la át đi, bịt tai lại rồi đổ xô vào ngài, đem ngài ra ngoài thành ném đá. Bọn cáo gian để áo ngài dưới chân một chàng thanh niên tên là Saulô coi. Chàng thanh niên đó chính là Phaolô, sau này sẽ trở lại và thành một tông đồ nhiệt tâm của Chúa Kitô. Đang khi họ ném đá, Têphanô cầu nguyện: “Lạy Chúa Giêsu, xin nhận lấy linh hồn con”. Rồi quì xuống ngài kêu thực to: “Lạy Chúa xin tha cho họ tội ác này”. Vừa kêu dứt lời, ngài tắt nghỉ. Hôm ấy có lẽ là ngày 26 tháng 12 năm 35.

Sau khi Têphanô tắt thở, mặc dầu cũng ngày hôm ấy có cuộc tàn sát ghê gớm bùng nổ ở giáo đoàn Giêrusalem, những người đạo đức vẫn can đảm đi chôn cất Têphanô và than khóc thảm thiết. Các giáo hữu những thế kỷ đầu rất tôn sùng thánh Têphanô. Cái chết thảm hại của ngài đã là giây phút mở màn cho biết bao nhiêu cuộc bách hại khác sẽ xẩy đến cho những người muốn theo chân Thầy Chí Thánh. Nhưng cái chết của ngài cũng là một hạt giống sinh ra bao nhiêu hoa trái cho Giáo hội trong những buổi sơ khai.

Có người ghi chép lại câu truyện kỳ lạ sau đây: Ngày thứ sáu mồng ba tháng chạp năm 415, dưới triều đại Honoriô và Thêôđôsiô Trẻ làm Hoàng đế, Đức Innôxentê I làm Giáo Hoàng, một linh mục tên là Luxianô đang ngủ gần giếng rửa tội trong nhà thờ Caphargamala để coi giữ đồ thánh. Vào khoảng ba giờ sáng, một ông lão đạo mạo tay cầm một cái roi bằng vàng quất nhẹ vào người linh mục và nói:

“Hãy chỗi dậy, đi đến Giêrusalem và xin với Đức Giám mục Gioan để tìm kiếm lấy những di hài các thánh không được ai tôn kính.

– Thưa ngài, ngài là ai, và các thánh ngài nói là những vị nào thế? Linh mục Luxianô hỏi vậy.

– Ta là tôn sư Gamaliel, thầy dạy của Phaolô. Ngày nay di hài của thánh Têphanô đã bị những người Do thái ném đá vẫn còn ở bên cạnh nấm mồ của ta. Vậy ngươi hãy đi kiếm cho được di hài ngài về mà tôn kính.

Vị linh mục hỏi tiếp:

– Nhưng làm thế nào mà chúng tôi tìm được mộ ngài?

– “Ở giữa cánh đồng Delagabria nghĩa là những người của Thiên Chúa, vì sau khi Têphanô bị ném đá, xác ngài bị bêu nhiều ngày mà không một con vật nào dám đả động tới. Lúc sinh thời ta có lòng mộ mến Têphanô nên đã cho người chôn cất thánh nhân ở gần mồ của ta”. Nói bấy nhiêu ông lão biến mất. Linh mục Luxianô như bị giấc chiêm bao ám ảnh, ngài quì dậy cầu nguyện hồi lâu và xin Chúa nếu có phải việc của Chúa làm thì xin Chúa cho được thấy ông già đó lần nữa. Linh mục lại cầu nguyện và ăn chay nhiều hơn để được ơn ấy.

Ngày thứ sáu tuần sau, ông lão lại hiện ra như lần trước và trách Luxianô sao không chịu đi Giêrusalem để gặp Đức Giám mục. Đoạn ông lão lại chỉ cho Luxianô cách thức tìm di hài Têphanô như thế nào. Luxianô vẫn chưa tin và còn muốn trông thấy ông lão một lần thứ ba nữa mới đi. Nhưng thứ sáu sau nữa là ngày 17 tháng 12 ông lão hiện ra và tỏ vẻ tức giận vô cùng vì Luxianô đã không nghe lời. Lần này Luxianô bằng lòng đi Giêrusalem. Khi Đức Giám mục Gioan nghe biết như thế, ngài rất vui mừng truyền cho Luxianô phải tổ chức tìm kiếm di hài thánh Têphanô.

Ngày hôm sau, linh mục Luxianô tụ tập con chiên bổn đạo lại hát kinh cầu nguyện và rước ra cánh đồng đã được ông lão chỉ cho. May quá, đám rước lại gặp ngay một tu sĩ chỉ chỗ cho bổn đạo đào bới, quả thực họ đã tìm thấy ba quan tài: một cỗ đề Celiel (nghĩa là Têphanô).

Được tin ấy Đức Giám mục Giêrusalem lập tức đến Delagabria. Khi vừa mở quan tài thánh Têphanô, đất liền động và có một mùi thơm ngát toả ra làm cho mọi người đều sung sướng. Ngay lúc đó 73 bệnh nhân đủ các bệnh nan y đều được khỏi. Các Giám mục sau khi hôn kính xương thánh, liền cho vào một hòm rất quí và kiệu về Giêrusalem. Đang khi đi kiệu một trận mưa như lụt đổ xuống phá tan nạn hạn hán đang đe dọa dân gian. Sau này nhờ xương thánh của thánh nhân mà bao nhiêu người được ơn lành; bao nhiêu người được ơn trở lại, chịu phép rửa tội và Giáo hội cũng được thịnh vượng nhiều nhờ công ơn của thánh Têphanô, một vị tiên khởi tử đạo.

tinmung