Gương Thánh nhân: Thánh sỠMát-thêu đã kể lại cuộc tỠđạo của các thánh Anh Hà i trong sách Phúc âm của ngà i như sau:
“Khi Äức Giê-su ra Ä‘á»i tại Bê-lem, miá»n Giu-đê, thá»i vua Hê-rô-đê trị vì, có mấy nhà chiêm tinh từ phương đông đến Giê-ru-sa-lem và há»i:
– Äức Vua dân Do-thái má»›i sinh hiện ở đâu? Chúng tôi đã thấy vì sao cá»§a Ngưá»i xuất hiện bên phương Äông, nên chúng tôi đến bái lạy Ngưá»i.
Các nhà chiêm tinh là những ngưá»i trà thức thá»i đó, há» là tư tế hoặc là cố vấn các vua chúa. Há» thưá»ng xem các ngôi sao trên trá»i và đoán biết tương lai. Theo hiểu biết cá»§a há», má»—i khi có ngôi sao lạ xuất hiện, đó là dấu báo hiệu có má»™t ngưá»i danh vá»ng ra Ä‘á»i. Và nhá» có dịp tiếp xúc vá»›i nhóm ngưá»i Do-thái đến buôn bán trong nước, há» biết được tôn giáo và lòng mong đợi Äấng Cứu Thế cá»§a dân Do-thái. Và má»™t đêm ná», há» thấy có ngôi sao lạ hiện ra ở Giê-ru-sa-lem, há» tin đó là vì sao cá»§a Äấng Cứu Thế dân Do-thái. Và nhá» Æ¡n Chúa soi sáng thúc đẩy, há» quyết định lên đưá»ng tìm đến Äấng đó, để thá» lạy và dâng tiến lá»… váºt.
Nghe tin ấy, vua Hê-rô-đê bối rối (vì ông sợ “Vua dân Do-thái má»›i sinh” là Chúa Giê-su sau nầy, khi lá»›n lên sẽ chiếm ngôi vua cá»§a ông ta), và cả thà nh Giê-ru-sa-lem cÅ©ng xôn xao”.
Sở dÄ© dân thà nh Giê-ru-sa-lem xôn xao là vì há» thá» Æ¡ lãnh đạm đối vá»›i Chúa. Há» biết có Chúa Cứu thế ra Ä‘á»i chuá»™c tá»™i há», mà há» chẳng mà ng nghÄ© tá»›i, và sau nầy chÃnh há» cùng các thá»§ lãnh sẽ lên án tá» Chúa.
“Nhà vua liá»n triệu táºp tất cả các thượng tế, các kinh sư trong dân lại, và há»i cho biết Äức Ki-tô phải sinh ra ở đâu. Há» trả lá»i:
– Tại Bê-lem, miá»n Giu-đê, vì trong sách ngôn sứ có chép rằng:
Phần ngươi, hỡi Bê-lem, miá»n đất Giu-Ä‘a, ngươi đâu phải là thà nh nhá» nhất cá»§a Giu-Ä‘a, vì ngươi là nÆ¡i Vị lãnh tụ chăn dắt dân Ta sẽ ra Ä‘á»i.
Bấy giá» vua Hê-rô-đê bà máºt vá»i các nhà chiêm tinh đến, há»i cặn kẽ vá» ngà y giá» ngôi sao đã xuất hiện. Rồi vua phái các vị ấy Ä‘i và dặn rằng:
– Xin quý ngà i Ä‘i dò há»i tưá»ng táºn vá» Hà i Nhi, và khi đã tìm thấy, xin báo lại cho tôi, để tôi cÅ©ng đến bái lạy Ngưá»i”.
Hê-rô-đê há»i “cặn kẽ vá» ngà y giá» ngôi sao đã xuất hiện”, và dặn báo lại cho ông ta biết nÆ¡i chốn Hà i Nhi ở, không phải để “bái lạy Ngưá»i” như lá»i ông ta nói, nhưng là để thá»§ tiêu, vì sợ Hà i Nhi đó sau nầy sẽ chiếm ngôi vua cá»§a ông ta. Äúng là kẻ tham quyá»n cố vị và nham hiểm độc ác, chẳng chừa má»™t đối thá»§ nà o, dù đối thá»§ đó chỉ do ông ta tưởng.
Nghe nhà vua nói thế, há» ra Ä‘i. Bấy giá» ngôi sao hỠđã thấy ở phương Äông, lại dẫn đưá»ng cho hỠđến táºn nÆ¡i Hà i Nhi ở, má»›i dừng lại. Trông thấy ngôi sao, há» mừng rỡ vô cùng. Há» và o nhà , thấy Hà i Nhi vá»›i thân mẫu là bà Ma-ri-a, liá»n sấp mình bái lạy Ngưá»i, rồi mở bảo tráp, lấy và ng, nhá»§ hương và má»™c dược mà dâng tiến. Sau đó, hỠđược báo má»™ng là đừng trở lại gặp vua Hê-rô-đê nữa, nên đã Ä‘i lối khác mà vá» xứ mình.
“Khi các nhà chiêm tinh đã ra vá», thì kìa sứ thần hiện ra báo má»™ng cho ông Giu-se rằng:
– Nầy ông, dáºy Ä‘em Hà i Nhi và Mẹ Ngưá»i trốn sang Ai-cáºp, và cứ ở đó cho tá»›i khi tôi báo lại, vì vua Hê-rô-đê sắp tìm giết Hà i Nhi đấy.
Ông Giu-se liá»n chá»—i dáºy, và đang đêm, đưa Hà i Nhi và mẹ Ngưá»i trốn sang Ai-cáºp. Ông ở đó cho đến khi vua Hê-rô-đê băng hà , để ứng nghiệm lá»i Chúa phán xưa qua miệng ngôn sứ:
Ta đã gá»i con Ta ra khá»i Ai-cáºp.
“Bấy giá» vua Hê-rô-đê thấy mình bị các nhà chiêm tinh đánh lừa, thì đùng đùng nổi giáºn, nên sai ngưá»i Ä‘i giết tất cả các con trẻ ở Bê-lem và toà n vùng lân cáºn, từ hai tuổi trở xuống tÃnh theo ngà y tháng ông đã há»i cặn kẽ các nhà chiêm tinh. Thế là ứng nghiệm lá»i ngôn sứ Giê-rê-mi-a:
“Ở Ra-ma, vẳng nghe tiếng khóc than rên rỉ: tiếng bà Ra-khen khóc thương con mình và không chịu cho ngưá»i ta an á»§i, vì chúng không còn nữa”. (Mt. 2, 1-18).
Bao nhiêu trẻ thÆ¡ vô tá»™i đã bị tà n sát dã man, vì tham vá»ng cá»§a má»™t con ngưá»i độc ác, Ãch ká»·, nham hiểm. Các trẻ nầy chết thay Chúa Giê-su, vì Chúa Giê-su, nên được Há»™i thánh tôn phong là những vị thánh TỠđạo, và long trá»ng mầng kÃnh hôm nay. Và thánh Cốt-vun-đê-út đã ca ngợi các thánh trẻ hết lòng:
“Những trẻ thÆ¡ đã chết cho Äức Ki-tô mà không biết; cha mẹ khóc thương những đứa con tỠđạo, còn Ngưá»i, Ngưá»i đã là m cho những trẻ chưa biết nói trở thà nh những nhân chứng cá»§a Ngưá»i. Äấng đến để cai trị, đã cai trị như thế đó. Nầy Äấng Cứu tinh đã cứu vá»›t, và Chúa Cứu Thế đã ban Æ¡n cứu độ…”
“Ôi thánh ân cao cả ! Các trẻ thÆ¡ đã láºp công phúc gì để chiến thắng như thế? Các em chưa biết nói gì mà đã tuyên xưng Äức Ki-tô. Các em chưa biết dùng tay chân để chiến đấu, nhưng đã giáºt được ngà nh vạn tuế chiến thắng”.
Quyết tâm: Hằng ngà y xin các thánh Anh Hà i cầu cùng Chúa, cho những kẻ là m cha mẹ biết tôn trá»ng sá»± sống cá»§a con cái, và biết lo giáo dục chúng nên ngưá»i và là m chứng nhân cho Chúa.
Lá»i nguyện: Lạy Chúa, các thánh Anh Hà i đã không dùng lá»i nói, nhưng dùng chÃnh cái chết cá»§a mình mà tuyên xưng danh Chúa. Xin cho chúng con biết lấy cả cuá»™c Ä‘á»i mà minh chứng niá»m tin, như chúng con vẫn tuyên xưng ngoà i miệng.
GPVL
Ngà y 28 tháng 12
CÃC THÃNH ANH HÀI TỬ ÄẠO
Mấy trăm năm trước Chúa Kitô ra Ä‘á»i, tiên tri Giêrêmia đã viết: “Thà nh Rama vang dá»™i tiếng khóc than nức nở. Äó là tiếng cá»§a Rachel thương khóc con nà ng. Nà ng không muốn được an á»§i vì các con nà ng không còn nữaâ€Â (Gr 31, 15). Lá»i ấy nay đã nên trá»n. Vì xưa Hêrôđê, khi thấy mình bị các nhà bác há»c lừa, liá»n nổi cÆ¡n thịnh ná»™ và truyá»n giết hết các con trẻ thà nh Bêlem và vùng lân cáºn, từ hai tuổi trở xuống, theo đúng ngà y tháng mà vua đã há»i các nhà bác há»c (x. Mt 2, 15-17).
ChÃnh vì ghen tuông sợ mất địa vị mà vua Hêrôđê đã phạm tá»™i nhÆ¡ nhá»›p hiếm có trong lịch sỠđó. Vua Ä‘ang tâm là m má»™t việc dã man như thế vá»›i hy vá»ng sẽ thá»§ tiêu được con trẻ Giêsu. Nhưng vua đã nhầm! Vì Thiên Chúa định liệu công việc xảy ra khác hẳn: sứ thần đã báo má»™ng cho thánh Giuse và bảo: “Hãy dáºy mau, mang Con trẻ và Mẹ Ngưá»i trốn sang Aicáºp, ở đó cho đến khi ta báo tin lại. Vì Hêrôđê Ä‘ang tìm giết Con trẻâ€. Vâng lá»i sứ thần, Ä‘ang đêm thánh Giuse chá»—i dáºy, Ä‘em Con trẻ và Mẹ Ngưá»i sang Aicáºp. Ngưá»i ở đấy cho đến khi Hêrôđê băng hà , hầu ứng nghiệm lá»i Chúa phán qua miệng tiên tri: “Ta đã gá»i con ta ra khá»i nước Aicáºp†(Mt 2, 13-16). Thá»±c ra Chúa đã muốn là m ngÆ¡ để cho xảy ra vụ tà n sát các trẻ con ở Bêlem để là m như cá»§a đầu mùa Æ¡n cứu chuá»™c. Các thánh trẻ bị giết, nhưng thá»±c ra, các ngà i đã như đà n chim sổ lưới và thoát mưu kẻ thù; các ngà i đã được phúc chết vì Chúa (ca tâm niệm); đã dùng cái chết để ca tụng Chúa ngay lúc sÆ¡ sinh, măng trẻ (kinh nháºp lá»…).
Số những hà i nhi tỠđạo nà y bao nhiêu, chúng ta không biết rõ. Có những tác giả như ông Salmeron, thánh Giêrônimô đã cao hứng mà phá»ng Ä‘oán rằng con số đó lên tá»›i hà ng vạn. Nhưng thá»±c ra đó chỉ là con số phóng đại do óc tưởng tượng cá»§a các ngà i. Theo sá»± khảo cứu má»›i nhất cá»§a những nhà Thánh kinh há»c ngà y nay, ngưá»i ta phá»ng Ä‘oán con số các hà i nhi vô tá»™i bị sát hại trong dịp nà y phá»ng độ hai mươi.
Lịch sá» phụng vụ cÅ©ng không cho chúng ta biết rõ lá»… các thánh trẻ đã được mừng từ thá»i nà o. Nhưng ta có thể biết má»™t Ä‘iá»u nà y là lá»… nà y đã có từ lâu. Vì theo má»™t tà i liệu rất cổ sÆ¡ vá» các thánh tỠđạo, thì niên lịch thà nh Carthagô đã kÃnh lá»… các thánh và o ngà y 28 tháng 12, vá»›i danh hiệu là “Lá»… các thánh trẻ bị Hêrôđê giếtâ€. Ngoà i ra, sách tỠđạo truyện Giêrônimô ngà y 28 tháng 12, cÅ©ng có ghi lại mấy giòng như sau: “Tại Bêlem có lá»… kÃnh các thánh trẻ và các thánh Hà i nhi đã bị gia hình vì Chúa Kitô dưới thá»i Hêrôđêâ€. Má»™t và i nÆ¡i khác, như ở Constantinôpôli lại có thói quen mừng lá»… ấy và o ngà y 29 tháng 12; Syria nháºn ngà y 23 tháng 9; còn xứ Armênia lại định lá»… và o ngà y thứ hai trong tuần thứ hai sau lá»… Chúa Thánh Thần hiện xuống.
Thêm và o những chi tiết lịch sá» phụng vụ trên, chúng ta còn có những bà i văn hoặc lá»i kinh sâu sắc nói lên tâm tình cá»§a giáo dân đối vá»›i các thánh Anh hà i qua các thá»i đại. Äó là những bà i giảng hùng hồn cá»§a thánh Augustinô trong tuần kÃnh các thánh trẻ. Ngà y nay, trong kinh chiá»u lá»… các thánh Anh hà i, chúng ta còn được nghe những lá»i ca vui tươi, hân hoan Giáo há»™i ca mừng các thánh trẻ: “Hân hoan chúc mừng những ngà nh hoa tỠđạo, như những bông hồng vừa nở đã bị phong ba vùi dáºp, các ngà i đã bị kẻ thù Chúa Kitô triệt hạ ngay khi cháºp chững trước cá»a cuá»™c Ä‘á»i. Ôi vinh dá»± thay các ngà i là lá»… váºt đầu mùa Chúa Kitô, là đoà n chiên non hiến tế. Trước bà n thá» Chúa, các ngà i vui chÆ¡i thÃch thú vá»›i cà nh lá thắng tráºn và vòng hoa vinh phúcâ€. Và gần đây văn hà o Pêghi trong bà i “Huyá»n nhiệm vá» các thánh Anh hà i†(Mystère des Saints Innocents) cÅ©ng khéo gợi lên những hình ảnh tươi vui: các thánh trẻ là những ngưá»i bạn đồng niên cá»§a Chúa Hà i nhi vẫn say sưa và hồn nhiên cầm ‘que’ (cà nh lá dừa) chÆ¡i vòng “triá»u thiênâ€.
Lá»… các thánh Anh hà i đã biến đổi nhiá»u trong phụng vụ Giáo há»™i. Äầu tiên là lá»… báºc thưá»ng nhưng từ Ä‘á»i Äức Piô V được nâng lên báºc hai; và đến Ä‘á»i Äức Piô X, lại được giản hóa thà nh lá»… báºc hai không có tuần tám ngà y. Hiện nay, theo sắc lệnh má»›i, lá»… kÃnh các thánh Anh hà i mừng theo báºc lá»… kÃnh (Festum).
Lạy Chúa, vì lá»i bầu cá» cá»§a các thánh Anh hà i tỠđạo, những vị ngay từ sÆ¡ sinh đã dùng cái chết để ca tụng sá»± vinh hiển Chúa, xin Chúa tiêu diệt tá»™i lá»—i và tÃnh mê trong chúng con, để chúng con biết xưng đức tin ra trong Ä‘á»i sống má»—i ngà y.
tinmung

