Mư�i điểm v� cuộc h�p thượng đỉnh các giám mục để bảo vệ trẻ vị thành niên

�ám mây đen chồng chất trên Giáo hội | © Oliver Sittel

Rất hiếm khi một cuộc h�p giám mục ở Rôma lại tạo mong ch� và bình luận nhi�u như vậy. Cuộc h�p do �ức Phanxicô triệu tập sẽ diễn ra từ ngày 21 đến 24 tháng 2 là một thách thức lớn cho uy tín của Giáo hội công giáo trên thế giới.

1. Ai tham dá»±?

Cuộc h�p ở Rôma quy tụ khoảng 180 nhân vật gồm: chủ tịch các hội đồng giám mục trên thế giới (khoảng một trăm), đại diện các dòng tu, đại diện giáo tri�u, các chuyên gia giáo dân và nạn nhân. Chương trình tiến hành sẽ như cách tiến hành một thượng hội đồng giám mục: báo cáo, h�p toàn thể, h�p nhóm làm việc theo ngôn ngữ, và thì gi� dành cho cầu nguyện. �i�u phối viên các cuộc thảo luận là Linh mục Dòng Tên Federico Lombardi, cựu giám đốc Văn phòng báo chí Tòa Thánh. �ức Phanxicô sẽ hiện diện trong suốt th�i gian h�p.

Linh mục Federico Lombardi, nhà hi�n triết để dẫn dắt các cuộc thảo luận 

Linh mục Dòng Tên Federico Lombardi, cựu giám đốc Văn phòng báo chí Tòa Thánh

Ngày đầu tiên buổi h�p sẽ dành để nêu lên vai trò mục vụ, thiêng liêng và pháp lý của giám mục. Ngày thứ nhì dành riêng cho chuỗi trách nhiệm. Ngày thứ ba là ngày nghiên cứu “vấn đ� mang tính hệ thống� có nghĩa là phản ứng của cộng đồng trước tai ương lạm dụng tình dục. Hai buổi phụng vụ quan tr�ng đánh dấu cuộc h�p: buổi phụng vụ ăn năn sám hối ngày thứ bảy 23 và thánh lễ chúa nhật ngày 24 tháng 2.

2. Vấn đ� nào?

�ức Phanxicô mong muốn cuộc h�p là “cuộc gặp gỡ các mục tử chứ không phải một cuộc h�p nghiên cứu�. Cuộc h�p hoàn toàn tập trung vào các vụ xâm phạm đến trẻ em. Linh mục Hans Zollner, chủ tịch Ủy ban giáo hoàng bảo vệ trẻ vị thành niên nhấn mạnh: “�ó là những ngư�i yếu nhất và không có tiếng nói�.

Theo Linh mục Lombardi, việc đầu tiên là nhận thức cá nhân và tập thể. Theo ngài, “một vài ngư�i, một vài nhà có trách nhiệm, đôi khi là các linh mục không hiểu chi�u sâu của vấn đ�.� Không nhắc tên, linh mục đã tố cáo một số tòa giám mục (đặc biệt ở Phi châu) gần như không làm gì hết để chống các vụ lạm dụng tình dục, “vô cùng ngây thơ� nghĩ nước h� không có vấn đ�. Phải nhìn thực tế trước mặt, không phải chỉ trên bình diện lý thuyết mà cả trên bình diện kinh nghiệm và cảm xúc.

Lạm dụng tình dục: Linh mục Frederico Lombardi đả kích “sự ngây ngô không tưởng tượng được� của một vài hàng giám mục

Bà Marie Collins, cựu thành viên Ủy ban giáo hoàng bảo vệ trẻ vị thành niên nói thẳng: “Các ông quan trong ban đi�u hành Giáo hội ngủ và nghĩ rằng khi h� nhắm mắt thì các vụ lạm dụng được giấu kín, h� không có gì phải lo.� Do đó, phải thật sự thay đổi thái độ trong toàn Giáo hội.

3. Các mong ch� nào?

Ông Alessandro Gisotti, phát ngôn viên lâm th�i của Tòa Thánh giải thích, đối với �ức Phanxicô, đi�u căn bản là khi v� nước, các giám mục ý thức có các quy tắc phải được áp dụng và thực hiện các bước cần thiết để phòng ngừa lạm dụng, bảo vệ các nạn nhân và đảm bảo không một trư�ng hợp nào được bao che, được che đậy. Một l�i hứa mà bà Marie Collins nghi ng�: “Chúng tôi được bảo đảm m�i sự sẽ được tiến tới. Nhưng chúng tôi thấy rất ít kế hoạch hành động trên giấy t�, một cách cụ thể và dấn thân�.

Bà Marie Collins ngư�i Ai Len đã từ nhiệm ở Ủy ban giáo hoàng bảo vệ trẻ vị thành niên

Linh mục Zollner giải thích, dù không thể ch� đợi việc xem lại các quy tắc giáo luật chống các tu sĩ phạm pháp, nhưng khả năng thành lập từng vùng các nhân tố đặc biệt đang được thành hình. Các nhóm làm việc này hỗ trợ các hội đồng giám mục trong việc quản trị và phòng ngừa các vụ lạm dụng. H� cũng có nhiệm vụ truy�n tải các giải pháp hữu hiệu đã được thử nghiệm ở nơi khác.

Cũng trong thứ trật này, việc xử lý các linh mục ấu dâm có thể giao v� địa phương. Hiện nay 5,100 giám mục trên thế giới báo cáo v� giáo hoàng, nên không thể xử lý nhanh chóng được. Chuỗi trách nhiệm sẽ được xác định lại, tạo một cập độ trung gian giữa các hội đồng giám mục và Vatican.

Linh mục Hans Zollner, ở tuyến đầu chống các lạm dụng tình dục

Ngày 27 tháng 1, 2019 trên máy bay từ Panama v�, �ức Phanxicô cảnh báo một sự mong ch� quá mức v� cuộc h�p này. “Vấn đ� sẽ tiếp tục vì đó là vấn đ� của con ngư�i và ở khắp m�i nơi�. 

4. �ặt lại vấn đ� bậc sống độc thân của linh mục?
   

Nhi�u môi trư�ng khác nhau đã đặt các vụ lạm dụng tình dục có liên hệ trực tiếp với bậc sống độc thân của linh mục. Nhưng theo Linh mục Zollner và đa số các chuyên gia thì không thể thiết lập mối liên hệ nhân-quả giữa bậc sống độc thân và lạm dụng tình dục. 95% các vụ lạm dụng thư�ng xảy ra trong gia đình và 99,9% những ngư�i lạm dụng là những ngư�i không độc thân. Và ít nhất là có 95% linh mục không bao gi� lạm dụng tình dục trên trẻ em. Tuy nhiên Linh mục Zollner thừa nhận bậc sống độc thân có thể là yếu tố rủi ro nếu nó không được sống tốt qua nhi�u năm tháng.

Linh mục Hans Zollner là một trong các nhà tổ chức cuộc h�p thượng đỉnh bảo vệ trẻ vị thành niên 

�ức Phanxicô cũng vậy, ngày 27 tháng 1, ngài cho rằng bậc sống độc thân được xem như một ơn của Giáo hội. � tưởng cho rằng việc xóa b� bậc sống độc thân có thể xem như một cách để ngừa các vụ ấu dâm, dư�ng như làm chặn lại cho bất cứ một cơ hội nào để tiến triển. Cũng nên nhắc, các Giáo hội công giáo theo nghi thức �ông phương có các linh mục lập gia đình. 

5. Ảnh hưởng của nhóm gây sức ép đồng tính?

Sau vụ hồng y Theodore McCarrick, cựu Tổng Giám mục giáo phận Washington, bị kết án lạm dụng tình dục trên các chủng sinh và trẻ vị thành niên và cũng sau các vụ khác trước đây ở nhi�u nước khác nhau, thì có rất nhi�u tiếng nói tố cáo có một tỷ số cao các ngư�i đồng tính trong hàng tu sĩ công giáo. H� đưa “văn hóa nhóm đồng tính� vào Giáo hội, nhóm này khoan dung hơn trước các hành vi ấu dâm với các em bé trai tuổi dậy thì.

Nhà báo và nhà văn � Gianluigi Nuzzi giải thích: “�ức Phanxicô bị bao quanh bởi những ngư�i không có cùng quan tâm với ngài. H� chận ngài, h� bẫy ngài, chẳng hạn như h� khuyên những chuyện không tốt. Thêm nữa lại có nhóm gây sức ép đồng tính và những ngư�i đe d�a các ngư�i đồng tính, h� sẽ bị phơi bày sở thích tình dục của h� ra ánh sáng�.

Không bao gi� nhắc đến mối liên hệ nào với ấu dâm, gần đây �ức Phanxicô giải thích vấn đ� đồng tính trong hàng giáo sĩ làm ngài lo ngại. Ngài nhắc lại: “Giáo hội yêu cầu những ngư�i có khuynh hướng này không được chấp nhận vào sứ vụ cũng như vào đ�i sống thánh hiến�. 

6. Những biện pháp trừng phạt nào đối với các giám mục?

Sau một th�i gian dài trì hoãn, trong những năm gần đây Giáo hội đã cách chức các linh mục, giám mục và thậm chí cả hồng y bị kết án lạm dụng tình dục trên trẻ vị thành niên ra kh�i chức thánh.

Nhưng việc trừng phạt sự th� ơ hay khinh suất của các giám chức, đứng trước các vụ lạm dụng tình dục của các linh mục đôi khi xảy ra đã hàng chục năm rõ ràng là rất tế nhị. Vụ hồng y Barbarin minh h�a một cách hoàn hảo trư�ng hợp này. Nếu hồng y Barbarin, tổng giáo phận Lyon đã phạm một lỗi đạo đức không thể chối cãi, ngài không tố cáo cũng không sa thải linh mục ấu dâm Bernard Preynat, tòa án dân sự sẽ có lẽ không lên án ngài. Nhưng liệu giáo luật có nên phạt ngài không? Ngài phải từ nhiệm không? Một phán xét mà ngay cả Giáo hội cũng không thể dựa trên sự tức giận chính đáng của các nạn nhân, cũng như trên cảm xúc của m�i ngư�i.

Ấu dâm trong Giáo hội: Không một lên án nào chống hồng y Barbarin 

�àng sau vụ án này là vụ án của Giáo hội và của lệnh cấm nói v� ấu dâm

Ở đây cũng vậy, với tư cách là một tu sĩ Dòng Tên, chắc chắn �ức Phanxicô sẽ không đưa ra các biện pháp chung mới. Ngài muốn tiếp tục đánh giá từng trư�ng hợp một.

7. ��n bù tài chánh như thế nào?

Nếu đa số các nước phương Tây xem việc đ�n bù tài chánh cho các nạn nhân ấu dâm là chuyện phải làm, thì đi�u này không được áp dụng cho tất cả m�i nơi.

210 triệu đôla bồi thư�ng cho các nạn nhân các vụ lạm dụng tình dục ở giáo phận Minneapolis, nước Mỹ

Lạm dụng trong một nhà th� ở New York: Bồi thư�ng kỷ lục cho bốn nạn nhân

Trong nhi�u nước, các giám mục vẫn cứ xem các tội ác ấu dâm của các linh mục chỉ thuộc trách nhiệm cá nhân chứ không của Giáo hội. Như thế h� không nghĩ đến việc bồi thư�ng cho nạn nhân.

Các giáo phận không phải là ‘con’ của Vatican, h� có độc lập tài chánh nên ý tưởng có một giải pháp toàn cầu là chuyện không có được. Vấn đ� tùy thuộc rất nhi�u đến quan hệ của Nhà nước-Giáo hội trong mỗi Quốc gia. 

8. �âu là biện pháp phòng ngừa?

�i�u lệ bắt buộc với tất cả thừa tác vụ là phải kiểm tra tâm lý các ứng sinh xin vào chủng viện, yêu cầu cung cấp hồ sơ pháp lý cho tất cả nhân viên của Giáo hội, có các khóa h�c tập, các điểm tiếp xúc: các giám mục của nhi�u nước đã bắt đầu lên chương trình phòng ngừa các vụ lạm dụng.

Nhưng phải công nhận là tình trạng thay đổi rất lớn theo từng châu lục và Quốc gia. “Không khoan nhượng� của �ức Phanxicô không có cùng một ý nghĩa ở m�i nơi. Hồng y Christoph Schönborn, tổng giáo phận Vienne ghi nhận: “Thư�ng thư�ng, linh mục được xem là ngư�i thiêng liêng và không đụng chạm đến được�. 

9. Linh mục bị đóng dấu?

Do lỗi của một số ngư�i, các linh mục bị đóng dấu chung, đây cũng là một vấn đ� lớn với các giám mục. Các vụ linh mục tự tử, dù có tội lạm dụng tình dục hay không đã làm cho các cộng đoàn xúc động mạnh. Việc bắt giam một linh mục ấu dâm thư�ng làm rụng r�i và chia rẽ.

Một trong các trang báo cáo v� các linh mục lạm dụng tình dục ở bang California, lấy từ màn hình.

Các linh mục trong cơn bão táp

Ông Marco Tuberoso thuộc Hiệp hội Hỗ trợ và Bảo vệ các nạn nhân bị lạm dụng tình dục hoạt động ở vùng Thụy Sĩ nói tiếng Pháp lên tiếng: “Không, linh mục không đồng nghĩa với ấu dâm�. Phải tránh không rơi vào hai thái cực, phủ nhận vấn đ� hoặc phản ứng thái quá: “Các linh mục phải tiếp tục đối xử ân cần và thích ứng, biết rằng có các giới hạn và phải ý thức bây gi� thái độ của xã hội đã thay đổi trong lãnh vực này�. 

10. �âu là chỗ đứng của phụ nữ?

Con số phụ nữ và giáo dân vẫn còn rất ít trong các cuộc h�p của Rôma. Trong số các nhân vật có trách nhiệm ở giáo tri�u, chúng ta chỉ thấy có bà Gabriella Gambino và bà Linda Ghisoni, thư ký dưới quy�n của Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống.

Bà Marie Collins bình luận: “Các giáo dân phải tiếp tục lên tiếng mạnh mẽ để thay đổi. Cần thiết là phải bao gồm các giáo dân, kể cả phụ nữ ở m�i cấp bậc nếu Giáo hội muốn thích hợp với thế kỷ 21�.

cath.ch, Maurice Page, 2019-02-14

Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn