CUỘC XƯNG �ẠO VÀ TỬ �ẠO CỦA LINH MỤC PHAOLÔ LÊ VĂN LỘC (bị bắt ngày 21-12-1858, xử trảm ngày 13-2-1859)

Hai tuần lá»… sau ngày Cha Lá»™c bị chém, Ã�ức Cha Lefebvre viết bài tÆ°á»�ng thuật vá»� cuá»™c Ä‘á»�i của cha và kết thúc bằng những dòng chữ thật cảm Ä‘á»™ng: “Bây giá»� cha ở đâu, cha Phaolô thân yêu của tôi? Trong lúc này tôi Ä‘ang ở trong nhà nÆ¡i chúng ta đã chung sống vá»›i nhau; mắt tôi ngó cùng khắp những chá»— cha vẫn hiện diện, tôi muốn cất tiếng gá»�i cha, còn đây những áo quần, giầy vá»›… NhÆ°ng làm sao tôi lại khóc, lại thÆ°Æ¡ng tiếc cho những khốn khổ cha đã phải chịu. Giá»� này đây cha được ở nÆ¡i tốt đẹp hÆ¡n bá»™i phần, nhập Ä‘oàn vá»›i những ngÆ°á»�i sung suá»›ng nhất, vá»›i các thiên thần và các thánh. Cha hãy vui hưởng hạnh phúc vá»›i Chúa Giêsu Kitô và hãy trợ giúp chúng tôi để mai ngày chúng tôi cÅ©ng được hưởng phần hạnh phúc ấy”.

Theo l�i tư�ng thuật của đức cha và nhi�u nhân chứng, Cha Lộc sinh năm 1830 tại làng An Nhân, tỉnh Gia �ịnh, trong gia đình Công Giáo đạo hạnh, cha ngài đã làm trùm dậy đạo. Khi còn bé m�i ngư�i g�i ngài là �ông.

Cậu đã phải mồ côi cha từ năm mư�i tuổi nên được Cha già Lợi nhận nuôi, và hai năm sau gửi vào chủng viện h�c Latinh với �ức Cha Lefebvre. Năm 1843 cậu Lộc được gửi sang du h�c ở chủng viện Penang. Trong bẩy năm h�c Thầy Lộc t� ra xuất sắc, nhất là năm cuối cùng thầy đứng thứ ba. Năm 1850, Thầy Lộc trở v� nước với l�i khen ngợi sẽ có nhi�u hy v�ng cho địa phận. Ban đầu đức cha sai thầy đi dậy giáo lý cho bổn đạo. Thầy trổi vượt hơn m�i ngư�i trong các cuộc tranh luận, khiến các nhà sư phải khâm phục. Thầy được g�i chịu các chức nh�, và trong khi ch� đợi thầy được chỉ làm giáo sư dậy các chú. Thầy Lộc có nhân đức nhẫn nại phi thư�ng, sẵn sàng cắt nghĩa cả trăm lần cho các chú hiểu. �ức cha nhi�u lần g�i thầy đến để nói truyện vì thầy có tài nói truyện giúp đức cha giải khuây. Mỗi lần đ� cập tới vấn đ� tử đạo thì gi�ng thầy trở nên hùng hồn, khuôn mặt chiếu sáng ni�m vui.

�ức cha ấn định ngày 7-2-1857 để truy�n chức linh mục cho thầy, song thầy t� ra sợ hãi nhưng rồi cũng vâng l�i đức cha, cấm phòng d�n mình thật sốt sắng. Sau đó Cha Lộc được cử làm b� trên chủng viện ở Thị Nghè. Dù gặp th�i buổi khó khăn, Cha Lộc đã có thể lèo lái chủng viện tồn tại trong hai năm. Nhưng vì có một thầy giảng bị bắt và vượt ngục khiến quân lính truy lùng khắp m�i nơi có ngư�i Công Giáo khiến cha phải giải tán chủng viện đi ẩn. Ngày 21-12 Cha Lộc lén trở v� Thị Nghè để giúp cho Thầy Nhiên mới trốn. M�i ngư�i can thì cha nói để một mình cha đi chịu tử đạo.

�êm ấy Cha Lộc tr� ở nhà ông Ngôn là ngư�i đỡ đầu, có một ngư�i đàn bà bên lương hay biết mách với anh mình là cai đội đem lính đến vây bắt. Theo l�i của bà Ngôn, chính Cha Lộc không chịu để cho ai nói quanh nhưng thẳng thắn nhận mình là linh mục. Cha bị đóng gông giải v� nha huyện, cùng với ông Ngôn, V�ng và Thuyên.

Suốt trong hai tháng giam tù cha bị tra khảo bốn lần nhưng các quan không đánh đập tàn nhẫn. Những ngư�i có mặt sau này làm chứng rằng cha luôn luôn can đảm xưng mình là linh mục và không bao gi� chịu b� đạo dù quan hứa cho làm ký lục. Ngoài những gi� đ�c kinh, Cha Lộc còn khuyên bảo ngư�i trong tù và đã rửa tội được một ngư�i lương trở lại. Cha Triêm đã đến giải tội và mang Mình Thánh cho cha.

Hôm Chúa Nhật ngày 13-2-1859 quan được án phê của triá»�u đình liá»�n Ä‘em Cha Lá»™c Ä‘i hành quyết. Cha Lá»™c Ä‘iá»�m nhiên theo bá»�n lính ra trÆ°á»›c mặt quan và thản nhiên Ä‘á»�c kinh. Trên Ä‘Æ°á»�ng cha trao lại cho ông Thuyên cá»— tràng hạt và áo Ã�ức Bà. Ra khá»�i thành, ngÆ°á»�i lính đóng cá»�c, dá»±ng bản án kế bên, trong khi Cha Lá»™c quì gối Ä‘á»�c kinh. Sau hai nhát gÆ°Æ¡m, đầu vị tôi tá»› trung kiên rÆ¡i xuống đất trong khi linh hồn bay vá»� vá»›i Chúa, để lại cho giáo dân dòng máu hiên ngang làm gÆ°Æ¡ng mẫu. Tấm bia viết nhÆ° sau: “Ã�ạo trưởng Lê Văn Lá»™c thuá»™c phủ Tân Bình, huyện Bình DÆ°Æ¡ng, tổng Bình Trị, làng An NhÆ¡n, vì không chịu bá»� đạo nên bị xá»­ tá»­. Tá»± Ã�ức năm thứ mÆ°á»�i má»™t, ngày 11 tháng Giêng”.

Tới chi�u, quan cho phép một số ngư�i đem xác ngài đi chôn. Xác ngài được tẩm liệm cẩn thận và được chôn tại Chợ Quán. Ngày 29-4-1863 �ức Cha cho bốc mộ và đem di hài đựng vào hòm quí đặt trong nhà nguyện của các bà dòng Thánh Phaolô.