Nhiá»u năm trước Carlo Carretto, má»™t trong những tác giả thiêng liêng lá»›n ngưá»i à cá»§a thá»i đại chúng ta đã từ sa mạc Sahara trở vá» Ã sau nhiá»u năm ẩn tu tại Bedouin. Ông viết má»™t bản tá»± thuáºt thiêng liêng, Tôi tìm và đã tìm được (I sought and I found, DLT, 1984), thuáºt lại những đấu tranh và con đưá»ng cá»§a ông để đến vá»›i Chúa. Kết thúc quyển sách cá»§a ông là má»™t bức tâm thư gởi đến Giáo há»™i, má»™t cÆ¡ cấu Giáo há»™i hữu hình.
Những dòng mở đầu có đoạn thế nà y:
Â
Tôi phải phê phán ngưá»i nhiá»u biết bao, nhà thá» cá»§a tôi, ấy váºy mà tôi yêu ngưá»i nhiá»u biết bao!
Ngưá»i đã là m cho tôi khổ Ä‘au nhiá»u hÆ¡n ai hết, ấy váºy mà tôi cÅ©ng hà m Æ¡n ngưá»i nhiá»u hÆ¡n ai hết.
Tôi những muốn thấy ngưá»i bị há»§y diệt, ấy váºy mà tôi cần sá»± có mặt cá»§a ngưá»i.
Ngưá»i đã tạo ra quá nhiá»u tai tiếng cho tôi, ấy váºy mà chỉ duy nhất ngưá»i má»›i là m cho tôi hiểu thế nà o là thánh thiện.
Không ở đâu trên thế gian nà y tôi thấy nhiá»u chuyện trái khuấy, sai trái hÆ¡n ở ngưá»i, ấy váºy mà , tôi cÅ©ng chưa bao giá» trực nhận Ä‘iá»u gì tinh khiết hÆ¡n, quảng đại hÆ¡n và đẹp đẽ hÆ¡n ngưá»i.
Vô số lần tôi đã muốn đóng sáºp cá»a tâm hồn tôi và o mặt ngưá»i, ấy váºy mà , hằng đêm, tôi cầu nguyện để tôi có thể chết trong vòng tay vững chãi cá»§a ngưá»i!
Không, tôi không thể nà o không có ngưá»i, bởi tôi là má»™t vá»›i ngưá»i, cho dù không phải là ngưá»i trá»n vẹn.
Vậy thì – tôi sẽ đi đâu?
Äi xây má»™t nhà thá» khác?
Nhưng tôi không thể xây má»™t nhà thá» nà o khác không có cùng khiếm khuyết, vì chúng chÃnh là những khiếm khuyết cá»§a tôi. HÆ¡n nữa, nếu tôi xây má»™t nhà thá» khác, nó là nhà thá» cá»§a tôi, không phải là nhà thá» cá»§a Chúa.
Không, tôi đã già dặn. Tôi đã hiểu hơn!
Tháºt là má»™t mô tả tuyệt vá»i vá» Giáo há»™i – thiếu sót nhưng siêu phà m, trung gian cho sá»± có mặt cá»§a Chúa dù có những cản trở, tắc nghẽn.
Tôi thấy mình ngà y cà ng há»a theo mô tả nà y khi nghÄ© đến các lá»i trách oán vá» cÆ¡ chế Giáo há»™i.
Nói gì đây khi đứng trước sá»± kiện má»™t cÆ¡ chế Giáo há»™i thiếu sót, thương tổn, tha hóa vì quyá»n lá»±c, đầy yếu kém và nhá» nhen cá»§a tÃnh ngưá»i?
Nói gì đây khi đứng trước sá»± kiện Giáo há»™i chưa bao giá» sống táºn căn và trá»n vẹn theo lá»i dạy cá»§a Phúc âm?
Nói gì đây khi đứng trước sá»± kiện, trong những thá»i Ä‘iểm tăm tối mà Giáo há»™i đã và tiếp tục là m tổn thương không biết bao nhiêu là ngưá»i? Và như váºy thì là m sao mà Giáo há»™i có uy tÃn và là m sao tá»± cho mình là ngưá»i trung gian cho sá»± hiện diện cá»§a Thiên Chúa?
Có biết bao nhiêu là lá»i than trách và thưá»ng còn nghe thêm lá»i chê: “Tôi có thể nói chuyện được vá»›i Chúa, nhưng tôi không nói chuyện được vá»›i Giáo há»™i!â€
Những lá»i than trách nà y là trung thá»±c, dù nó có tÃnh cách lý luáºn. Tuy váºy dù gì thì các sá»± kiện đưa ra Ä‘á»u tháºt. Chúng ta không thể chối bá» lịch sá» và thá»±c tế. Giáo há»™i đã luôn luôn có và sẽ còn có khÃa cạnh tăm tối. Giáo há»™i không phải là trung gian trong sáng cá»§a sá»± hiện diện cá»§a Chúa. Rõ rà ng sá»± tháºt là váºy.
Tuy nhiên ngoà i những gì đã được thừa nháºn, vẫn còn những Ä‘iá»u cần nói thêm. Giáo há»™i, tá»± thân là mang tÃnh nhân loại, chứ không có gì là trừu tượng. Giáo há»™i chỉ tồn tại nÆ¡i những con ngưá»i tháºt sá»±. Chúng ta chỉ gặp Giáo há»™i trong má»™t hiện thân đặc biệt, cụ thể, có tÃnh lịch sá», có nghÄ©a là nÆ¡i những con ngưá»i tháºt có tên tháºt, có những vấn đỠtháºt, những thiếu sót tháºt. Những gì chúng ta gặp không bao giá» là Giáo há»™i mà chỉ là phần nà y phần kia cá»§a Giáo há»™i.
Giáo há»™i là má»™t gia đình, rất cụ thể và có tÃnh lịch sá».
Tôi nghÄ© đây là bối cảnh thuáºn lợi để nháºn biết vá» Giáo há»™i. Khi sinh ra trong má»™t gia đình, chúng ta nháºn lấy dấu vết bẩm sinh cá»§a mình. Chúng ta có thể không thÃch nó, giáºn nó, bá» nhà đi và o những dịp lá»…, nổi xung vá»›i những lá»—i lầm cá»§a gia đình, nói những lá»i cay chua, phản đối để mong được thương thêm, hiểu thêm, cháºm phê phán và gán tá»™i – nhưng thế nà o thì đó cÅ©ng là gia đình chúng ta, chúng ta muốn hòa giải vá»›i nó.
Rốt cùng, má»™t trong những đòi há»i tất yếu cá»§a cuá»™c sống là cố gắng tạo hòa khà trong gia đình mình. Không má»™t ai thá»±c sá»± rá»i bá» gia đình, dù chết xa gia đình.
Vá»›i Giáo há»™i cÅ©ng như váºy. Giáo há»™i không phải là Chúa. Giáo há»™i cÅ©ng không đồng hóa vá»›i Chúa, cÅ©ng như cha ruá»™t tôi không có nghÄ©a là Chúa Cha. Nhưng, giống như cha mẹ ruá»™t tôi, và đó là tháºt, là những gì chúng ta gặp trên trần thế nà y.
Như vá»›i gia đình mình, chúng ta có thể không thÃch, giáºn dữ và cay chua vá»›i những bất toà n cá»§a nó. Chúng ta có thể ao ước má»™t gia đình khác. Chúng ta có thể chống lại gia đình, hay rá»i bá» gia đình má»™t thá»i gian dà i (đôi lúc chuyện nà y lại là nh mạnh), nhưng cuối cùng thì chúng ta vẫn mang trên mình dấu vết gia đình, đó là gia đình cá»§a chúng ta, đó là gia đình hiện nay và chỉ ở nÆ¡i nà y chúng ta má»›i tiếp cáºn được vá»›i Äức Ki-tô tháºt.
Vì sá»± tháºt không chối cãi nà y mà chúng ta có những cảm nháºn mạnh như váºy vá» Giáo há»™i. CÅ©ng như Carretto, có những lúc chúng ta muốn đóng sáºp cá»a tâm hồn và o mặt Giáo há»™i, và cÅ©ng hằng ngà y chúng ta nguyện cầu để được yên nghỉ trong lòng Giáo há»™i.
Và vì như thế, chúng ta cÅ©ng giống như văn sÄ© Carretto, cuối cùng nháºn ra rằng chẳng bao giá» mình tháºt sá»± rá»i bá» Giáo há»™i.
TrÃch sách Táºp sống vượt lên ná»—i sợ, Forgotten among the Lilies, Learning to Love Beyond Our Fears, Ronald Rolheiser
Â
Nguyá»…n Kim An dịchÂ
Phanxicovn

