Trong cuá»™c sống xã há»™i, bất cứ quốc gia nà o cÅ©ng vẫn còn những hoà n cảnh khó khăn bất hạnh. Dù đất nước có phát triển, xã há»™i có hưng thịnh đến mấy thì đâu đó trong cuá»™c sống vẫn có những con ngưá»i bị lãng quên, bị chìm đắm trong bệnh táºt, nghèo khổ. Há» không còn đủ khả năng để tá»± chăm sóc cho bản thân mà cần có sá»± chung tay giúp đỡ cá»§a toà n xã há»™i.
Từ xa xưa, cha ông ta đã để lại những quan niệm sống mà ai cÅ©ng được dạy dá»— từ thuở ấu thÆ¡ như: “Bầu Æ¡i thương lấy bà cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung má»™t già nâ€, “Lá là nh đùm lá rách” hay “Thương ngưá»i như thể thương thân”, ….
Äối vá»›i ngưá»i Kitô hữu, má»™t trong những giá»›i răn quan trá»ng nhất mà Chúa Giê-Su đã dạy là : “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em.†(Ga 15,12). Thưá»ng thì chúng ta hay nói “là m việc bác ái, chia sẻ bác ái, thá»±c thi bác ái, …“ nghÄ©a là là m việc tốt từ lòng yêu thương rá»™ng khắp má»i ngưá»i; hay như ngưá»i ta thưá»ng nói là “là m từ thiệnâ€.
Sá»± yêu thương Ä‘Ãch thá»±c chỉ đến từ sá»± đồng cảm. NghÄ©a là khi má»™t ngưá»i nà o đó Ä‘au khổ, ta cÅ©ng cảm nháºn được sá»± Ä‘au khổ cá»§a ngưá»i ấy như là chÃnh ta Ä‘ang Ä‘au khổ. Còn những trưá»ng hợp khác, khi ta đặt bản thân mình và má»™t ngưá»i có số pháºn bất hạnh lên bà n cân để đối sánh, rồi nghÄ© rằng mình phải cứu giúp há», thì đó chỉ là “sá»± thương hạiâ€.
Sá»± yêu thương đó còn là sá»± khôn ngoan để biết dùng tiá»n cá»§a chóng qua ở Ä‘á»i nà y mà  mua hạnh phúc giầu sang  vÄ©nh cá»u cá»§a Nước Trá»i như Chúa Giê-Su đã dạy các môn đệ và dân chúng đến nghe Ngưá»i giảng dạy: “Hãy bán cá»§a cải mình Ä‘i mà bố thÃ. Hãy sắm lấy những túi tiá»n chẳng bao giá» cÅ© rách, má»™t kho tà ng chẳng há» hao hụt ở trên trá»i, nÆ¡i trá»™m cắp không bén bảng, mối má»t cÅ©ng không đục phá.†(Lc 12, 33).
Trong bà i giảng trên núi, Ngà i cÅ©ng nhắc nhở: “Phúc thay ai xót thương ngưá»i, vì há» sẽ được Thiên Chúa xót thương.†(Mt 5,7). Lá»i Chúa qua dụ ngôn ngưá»i Samari nhân là nh (x. Lc 10,30-35) cÅ©ng là và dụ cho việc cần thiết phải cứu trợ ngưá»i khác. Sách Công vụ tông đồ cÅ©ng đã ghi chép việc các tông đồ đầu tiên chia sẻ tà i sản cá»§a mình vá»›i nhau (x. Cv 4,32) và quyên góp giúp đỡ những ngưá»i bị thiên tai (x. Cv 11,28-30).
Äồng thá»i để thu được kết quả tốt giữa ngưá»i cho và ngưá»i nháºn. Tin Mừng cÅ©ng lưu ý việc hiến tặng nên tháºn trá»ng, trá»±c tiếp để xứng đáng đến tay cá nhân hoặc gia đình ngưá»i nháºn (x. 2Tx 3,10); bà máºt, khiêm nhưá»ng (x. Mt 06,02); và vui vẻ: “Má»—i ngưá»i hãy cho tuỳ theo quyết định cá»§a lòng mình, không buồn phiá»n, cÅ©ng không miá»…n cưỡng, vì ai vui vẻ dâng hiến, thì được Thiên Chúa yêu thương.†(2 Cr 9,7).
Trong buổi tiếp kiến chung dà nh cho các tÃn hữu tại quảng trưá»ng thánh Phêrô và o sáng thứ Tư 08/05/2019 má»›i đây, Äức Thánh Cha Phanxicô đã chia sẻ những kinh nghiệm thiêng liêng cá»§a ngà i khi đến thăm các nữ tu dòng Mẹ Têrêsa: “Những nữ tu nà y ngá»t ngà o, dịu dà ng và là m việc bác ái, nhưng không phải là bác ái giả hình. Khi ngưá»i ta thá»±c hà nh bác ái mà không có sá»± dịu dà ng, không có tình yêu, giống như là chúng ta đổ má»™t ly giấm và o trong hoạt động bác ái. Bác ái là vui tươi chứ không phải là chua cay.â€
Bác ái giúp má»i ngưá»i có cuá»™c sống tốt hÆ¡n, tuy nhiên thá»±c tiá»…n cÅ©ng cho thấy, má»™t số cách thá»±c thi bác ái đã không mang lại hiệu quả như mong muốn – tháºm chà còn gây ra những háºu quả xấu vá» sau. Do đó, vì lợi Ãch lâu dà i cá»§a những ngưá»i cần được giúp đỡ, hãy là m việc bác ái đúng cách không chỉ bằng trái tim mà còn cần cả lý trÃ.
Trước hết, má»—i ngưá»i cần phải thá»±c thi bác ái ngay trong gia đình, khu xóm, cá»™ng Ä‘oà n cá»§a mình. Ngưá»i Ä‘á»i thưá»ng hay Ä‘i tìm những nÆ¡i xa, những đối tượng lạ để biểu lá»™ sá»± quảng đại cá»§a mình; nhưng lại dá»… quên những gì bình thưá»ng trước mắt hay bên cạnh. Chúng ta có thể sống nhân từ, là m nhiá»u nghÄ©a cá» bác ái cho những ngưá»i xa lạ, nhưng chưa chắc đã là m được những việc tương tá»± cho những anh chị em Ä‘ang hằng ngà y sống bên cạnh chúng ta.
Thế nên tháºt đắng lòng khi nghe những câu nói đại loại như “ăn cÆ¡m nhà vác tù và hà ng tổngâ€, “việc nhà thì nhác, việc chú bác thì siêngâ€, “là m phúc nÆ¡i nao cầu ao rách nátâ€, … từ những ngưá»i thân! Phải chăng mình đã thiếu sót vì sốt sắng, sẵn sà ng hết lòng vá»›i việc cá»§a xã há»™i, giáo xứ và đoà n thể hÆ¡n việc gia đình?
Các há»™i Ä‘oà n, Ä‘oà n thể tránh kêu gá»i bác ái theo kiểu “phân bổ chỉ tiêu†vừa tạo áp lá»±c cho cá nhân đơn vị đồng thá»i gây chia rẽ, mất Ä‘oà n kết ná»™i bá»™. Má»—i cá nhân, đơn vị Ä‘á»u có những hoà n cảnh đặc thù tùy theo Ä‘iá»u kiện sống. Thà nh phố khác nông thôn, ná»™i thà nh khác ngoại thà nh …. Phải là m sao để má»i ngưá»i, má»i đơn vị Ä‘á»u thoải mái, không có mặc cảm khi tham gia đóng góp.
Nhiá»u ngưá»i là m việc bác ái nhưng vẫn còn những băn khoăn, lấn cấn dù vẫn biết rằng cho Ä‘i là không cần nháºn lại. Bác ái là không phân biệt váºy mà ta lại có cảm giác như ngưá»i nghèo ở Campuchia đáng thương hÆ¡n ngưá»i nghèo ở nÆ¡i ta sinh sống!
Có những Ä‘oà n thể lo Ä‘i bác ái ở những nÆ¡i khác, nhưng ngay trong Giáo Há»™i địa phương thì thiếu sá»± quan tâm, sâu sát. Khi tổng kết, báo cáo thà nh tÃch sẽ được kể như má»™t sá»± phát triển Ä‘oà n thể ra nước ngoà i. Nhưng ở vùng ngoại biên ngay trong nước, theo cách diá»…n đạt cá»§a ÄTC Phanxicô, thì vẫn còn những nÆ¡i, những ngưá»i khó khăn cần trợ giúp!
Trước khi quyên góp cho hoạt động bác ái, hãy dà nh thá»i gian tìm hiểu vá» những đối tượng mà chương trình nhắm tá»›i để có sá»± lá»±a chá»n phù hợp. Nếu đó là những em bé ở trại trẻ mồ côi, hãy tặng các em quần áo, sách vở. Nếu đó là ngưá»i dân thuá»™c các vùng xa xôi, hẻo lánh, hãy giúp há» có Ä‘iá»u kiện tiếp cáºn vá»›i Chúa, vá»›i ná»n văn minh hiện đại bằng cách góp phần xây dá»±ng nhà thá», trưá»ng há»c…
Bác ái không chỉ đơn thuần là cung cấp váºt chất. Có nhiá»u cách để giúp đỡ những ngưá»i kém may mắn. Nếu đó là những ngưá»i bị bệnh hiểm nghèo, những nạn nhân cá»§a thiên tai thì tiá»n là má»™t phương thức trợ giúp hữu hiệu. Tuy nhiên, vá»›i những ai còn nghèo khó, hãy đưa cho há» công cụ và tạo Ä‘iá»u kiện để há» có thể lao động tạo ra cá»§a cải váºt chất tá»± nuôi sống bản thân và gia đình.
Sá»± trợ giúp quá dá»… dà ng sẽ khiến con ngưá»i mang tâm lý á»· lại và thói quen nháºn sá»± trợ giúp cá»§a ngươi khác dù mình không khó khăn cho lắm. HÆ¡n nữa, hiện nay vì nhiá»u là do khác nhau nên Ãt khi ngưá»i ta tổ chức trao quà táºn tay ngưá»i nháºn. Thế nên hãy trao tặng thông qua các đấng bản quyá»n, cha xứ, Ä‘oà n thể… ở nÆ¡i diá»…n ra hoạt đông bác ái để không tạo ra thói quen xấu cho ngưá»i nháºn.
Bố thà vì lòng bác ái chắc chắn là điá»u là m đẹp lòng Chúa vì nó phù hợp vá»›i bản chất thiện hảo, nhân từ, yêu thương và quảng đại cá»§a Thiên Chúa. Tất cả những việc bác ái cá»§a chúng ta Ä‘á»u phải quy hướng vá» Thiên Chúa như Äức cố Hồng Y Phanxicô Xavie Nguyá»…n Văn Thuáºn đã viết: “Nếu các công việc từ thiện xã há»™i cá»§a con không phải vì Chúa, thì con chỉ là nhân viên cá»§a má»™t chi nhánh Hồng Tháºp Tự†(ÄÆ°á»ng hy vá»ng 786).
Vì váºy khi bố thà cho ai cá»§a gì, chúng ta phải là m vá»›i lòng mến Chúa, yêu ngưá»i thá»±c sá»±. NghÄ©a là không là m việc bác ái, bố thà cho ai vì khoe khoang để báo cáo thà nh tÃch, để được ngưá»i khác khen thưởng… “Khi là m việc là nh phúc đức, anh em phải coi chừng, chá»› có phô trương cho thiên hạ thấy.†và “Khi bố thÃ, đừng cho tay trái biết việc tay phải là m, để việc anh bố thà được kÃn đáo. Và Cha cá»§a anh, Äấng thấu suốt những gì kÃn đáo, sẽ trả lại cho anh.†(x. Mt 6,1-4).
Ước mong sao việc bác ái cá»§a các Kitô hữu và nhất là cá»§a các Tông đồ giáo dân chúng ta phản ánh trung thá»±c tinh thần bác ái cá»§a Tin Mừng: “Ngươi phải yêu mến Äức Chúa, Thiên Chúa cá»§a ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trà khôn ngoan. Äó là điá»u răn lá»›n nhất và đứng đầu. Còn Ä‘iá»u răn thứ hai cÅ©ng giống điá»u răn ấy là : ngươi phải yêu ngưá»i thân cáºn như chÃnh mình.â€Â (Mt 22,37-39; Mc 12,29-31; Lc 10,27) và “để há»Â thấy những công việc tốt anh em là m, mà tôn vinh Cha cá»§a anh em, Äấng ngự trên trá»i.†(Mt 5,16). Amen.
Jos. Hoà ng Mạnh Hùng

