Câu chuyện lạ lùng của ca đoàn cho ngư�i ngoài đư�ng phố

Một ca đoàn ở thành phố Nantes quy tụ các ngư�i sống bấp bênh ngoài đư�ng phố. Ca đoàn hát trong tang lễ của những ngư�i ngoài đư�ng phố. Và h� cũng hát cho �ức Giáo hoàng vào tháng 11 này, trong dịp h� hành hương theo đoàn Fratello v� Vatican nhân ngày Năm Thánh Lòng Thương Xót cho ngư�i vô gia cư.

“Hisse và hooo, Santiiiaaanoooo..� những câu điệp khúc được hát đi hát lại cho ấm gi�ng, ba mươi ca viên ca đoàn �nh trăng đư�ng phố (Au clair de la rue) hát bài “L’Auvergnat� của nhạc sĩ Georges Brassens. Ở tầng hầm của một nhà hát kịch thành phố Nantes Chi�u thứ năm hôm đó ở, rất nhi�u ngư�i đã không cầm nước mắt khi h� hát: “Bài hát này là của bạn (…) khi thần chết mang bạn đi, nó sẽ dẫn bạn lên Tr�i, lên với Chúa Cha vĩnh cửu.� �iệp khúc này h� đã sống. H� biết h� còn sẽ sống với nó.

Ca đoàn này không phải là ca đoàn bình thư�ng: đây là ca đoàn tổng hợp của một vài bà điệu đàng, tóc bạc chải chuốt, của những gi�ng hát rè rè (vì rượu, vì thuốc lá, vì xúc động hay còn vì gì nữa… làm sao biết được?) �ủ thành phần tạp nham, không ti�n, không vòng vàng, một ca đoàn đúng nghĩa ca đoàn dù nhi�u khi h� hát sai.

Ca trưởng Paolo ngoài bảy mươi, ông thích nhảy nhót, mặc quần ngắn và áo t-shirt, đầu cạo nhẵn bóng, bắp chân đầy lông, ông thú nhận: “�úng, tôi hát sai, nhưng khi đông ngư�i thì không ai nghe! – Paolo, không phải chỉ có một mình anh hát sai đâu, ông Yves trong nhóm nói. �úng, còn Catơrina nữa, cô ấy hát sai bét, nhưng đó lại là cái ơn!� Cả nhóm lăn ra cư�i, Catơrina cư�i đầu tiên. Dù hát rò rè, khi tập Catơrina thư�ng hay đứng dậy và xoay một vòng, ngư�i đàn bà này không có tuổi, tóc xám, bà là mẹ của bốn đứa con được giao cho cơ quan xã hội nuôi. Bà sẽ hát (sai) trước �ức Giáo hoàng (thật) trong chuyến đi của đoàn Fratello đến Rôma. Chúng tôi cá là �ức Giáo hoàng sẽ khóc.

Ca đoàn này ra đ�i đã được 10 năm nay do sự gặp gỡ ‘duyên số’ của ông Yannick Jollivet, một cựu kỷ sư v� hưu sớm với ông Serge Rousse, một ngư�i vô gia cư, đúng hơn là một ngư�i đói khát, chịu nhi�u thăng trầm của cuộc sống.

Ông Yannick Jollivet nhớ lại: “Một sáng tháng 1 năm 2005, tôi thấy ông Serge đang ăn xin. Dáng vẻ của ông vừa buồn vừa tức giận. Ông giải thích cho tôi: ‘Tôi vừa chôn ba ngư�i bạn vô gia cư. Một mình tôi đi từ nhà xác ra nghĩa trang. Tôi quá buồn khi thấy h� chết như vậy…  h� bị chôn còn thua con chó!’� Yannick lớn lên ở Viện Mồ Côi Auteuil, ông xúc động mạnh khi nghe bạn mình khóc. Ông kỷ sư vừa bị liệt bán thân; bị ba cơn nhồi máu cơ tim làm cho ông phải nằm bẹp. Bị dìm xuống đáy là dịp cho ông nhìn những ai đang bò và đôi khi những ngư�i đang bò này cố gắng đứng dậy.

Yannick tìm một vài ngư�i bạn để cùng đưa những ngư�i vô gia cư v� nơi an nghỉ cuối cùng. H� chơi nhạc để mang lại một chút nhân phẩm và bầu khí vui tươi. Ông Yves, cựu nhân viên bưu điện nói: “Từ đầu tháng 10 đến nay, tôi đã chôn ba ngư�i.� Ông là ngư�i chơi đàn xếp (accordeon) trong tất cả các tang lễ. Ông có cây đàn xếp-mini bằng gỗ, ông giữ rất cẩn thận. Ông cho biết: “Sinh hoạt ca đoàn không phải dễ. Bạn nghĩ là tôi có thể sống nh� lương hưu bưu điện sao, bạn mơ rồi. Phải phụ thêm. Khi có tang lễ, tôi phải d�i mấy lớp dạy đàn xếp lại, nhưng chôn ngư�i nghèo là việc  ưu tiên hàng đầu của tôi!�

Theo năm tháng và theo số ngư�i chết, h� nảy ra một ý nghĩ: vì sao không thành lập một ca đoàn của những ngư�i ngoài đư�ng cho những ngư�i ngoài đư�ng? Serge kêu bạn bè của anh; Yannick kêu bạn bè của mình. Và h� có ca đoàn hát ngoài đư�ng, trong nghĩa trang và ở Nghị viện Âu châu trong một buổi hòa nhạc lịch sử ở Bruxelles năm 2008. Bà Mathée Jollivet, vợ của ông Yannick, bà cũng đã từng ở trong gia đình tiếp nhận, bà xác nhận: “Mang tiếng hát, đó là mang sự sống. �ó là mang đến một con đư�ng và đôi khi còn mang đến cả hy v�ng. �ối với nhi�u ngư�i, ca đoàn là gia đình thứ nhì của h�.�

[…]

“Nh� Tổ chức Ladarô, tôi lên đư�ng lại�

Ông Christian Delouche 55 tuổi, gương mặt cằn cỗi, mắt kiếng dán sát mũi để đ�c bài hát cho rõ, ông không hay đi tập hát. Ông là cựu nhân viên an ninh, ông sống ngoài đư�ng từ hai năm nay, ông biết từng ống cống, từng ê ch� của đ�i sống ngoài đư�ng. Ông sống được đến ngày hôm nay là nh� cơ quan Ladarô, một hiệp hội phối hợp các căn hộ chia sẻ với ngư�i ngoài đư�ng và với các thiện nguyện viên trẻ tích cực. Trong mỗi nhà đ�u có một nhà tạm.

Tổ chức Ladarô phối hợp với các tổ chức khác như Cứu cấp Công giáo, Tổ chức Vinh Sơn, Làng Thánh Giuse… để thực hiện chuyến hành hương Fratello. Chuyến đi này quy tụ 6000 ngư�i có hoàn cảnh sống khó khăn trên toàn Âu châu, h� đi Roma từ ngày 11 đến ngày 13 tháng 11, một chuyến hành hương chưa từng có đối với h�.

Christian Delouche đã gặp �ức Giáo hoàng trong chuyến hành hương Ladarô đầu tiên năm 2014. «Tôi thức dậy lúc 4 gi� sáng, nhưng tôi không tin mấy: được thấy �ức Giáo hoàng sát gần… Vậy mà, �ức Phanxicô ngừng lại, ngài cầm tay tôi, ngài nghe tôi rồi ngài ban phép lành cho tôi như một ngư�i cha nhân từ.»

Từ khi được 4 tháng, Christian đã bị đem vào nuôi ở nhà tiếp nhận để thoát kh�i ngư�i cha nghiện rượu hung bạo… Năm Thánh Lòng Thương Xót sẽ kết thúc ngày 20 tháng 11, nhưng nó chỉ mới bắt đầu.

Một vài con số

2007: Yannick Jollivet và Serge thành lập ca đoàn �nh trăng ngoài đư�ng.

2008: Chôn ngư�i vô gia cư đầu tiên, «Petit René».

25 ca viên tập mỗi tuần.

250 ngư�i ngoài đư�ng được đưa tiễn đến nơi an nghĩ cuối cùng.

3 ca đoàn �nh trăng ngoài đư�ng được thành lập cho đến bây gi�: ở Nantes, Saint-Nazaire và Bordeaux. Nhi�u chương trình đi diễn đang được dự trù, trong đó có một chương trình ở Paris và ở… New York.

 

Hình: Toàn ca đoàn trong một phòng của tòa thị chính Nantes

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch

Phanxicovn