Má»™t ca Ä‘oà n ở thà nh phố Nantes quy tụ các ngưá»i sống bấp bênh ngoà i đưá»ng phố. Ca Ä‘oà n hát trong tang lá»… cá»§a những ngưá»i ngoà i đưá»ng phố. Và há» cÅ©ng hát cho Äức Giáo hoà ng và o tháng 11 nà y, trong dịp há» hà nh hương theo Ä‘oà n Fratello vá» Vatican nhân ngà y Năm Thánh Lòng Thương Xót cho ngưá»i vô gia cư.
“Hisse và hooo, Santiiiaaanoooo..†những câu Ä‘iệp khúc được hát Ä‘i hát lại cho ấm giá»ng, ba mươi ca viên ca Ä‘oà n Ãnh trăng đưá»ng phố (Au clair de la rue) hát bà i “L’Auvergnatâ€â€‰cá»§a nhạc sÄ© Georges Brassens. Ở tầng hầm cá»§a má»™t nhà hát kịch thà nh phố Nantes Chiá»u thứ năm hôm đó ở, rất nhiá»u ngưá»i đã không cầm nước mắt khi há» hát: “Bà i hát nà y là cá»§a bạn (…) khi thần chết mang bạn Ä‘i, nó sẽ dẫn bạn lên Trá»i, lên vá»›i Chúa Cha vÄ©nh cá»u.†Äiệp khúc nà y hỠđã sống. Há» biết há» còn sẽ sống vá»›i nó.
Ca Ä‘oà n nà y không phải là ca Ä‘oà n bình thưá»ng: đây là ca Ä‘oà n tổng hợp cá»§a má»™t và i bà điệu đà ng, tóc bạc chải chuốt, cá»§a những giá»ng hát rè rè (vì rượu, vì thuốc lá, vì xúc động hay còn vì gì nữa… là m sao biết được?) Äá»§ thà nh phần tạp nham, không tiá»n, không vòng và ng, má»™t ca Ä‘oà n đúng nghÄ©a ca Ä‘oà n dù nhiá»u khi há» hát sai.
Ca trưởng Paolo ngoà i bảy mươi, ông thÃch nhảy nhót, mặc quần ngắn và áo t-shirt, đầu cạo nhẵn bóng, bắp chân đầy lông, ông thú nháºn: “Äúng, tôi hát sai, nhưng khi đông ngưá»i thì không ai nghe! – Paolo, không phải chỉ có má»™t mình anh hát sai đâu, ông Yves trong nhóm nói. Äúng, còn CatÆ¡rina nữa, cô ấy hát sai bét, nhưng đó lại là cái Æ¡n!†Cả nhóm lăn ra cưá»i, CatÆ¡rina cưá»i đầu tiên. Dù hát rò rè, khi táºp CatÆ¡rina thưá»ng hay đứng dáºy và xoay má»™t vòng, ngưá»i đà n bà nà y không có tuổi, tóc xám, bà là mẹ cá»§a bốn đứa con được giao cho cÆ¡ quan xã há»™i nuôi. Bà sẽ hát (sai) trước Äức Giáo hoà ng (tháºt) trong chuyến Ä‘i cá»§a Ä‘oà n Fratello đến Rôma. Chúng tôi cá là Äức Giáo hoà ng sẽ khóc.
Ca Ä‘oà n nà y ra Ä‘á»i đã được 10 năm nay do sá»± gặp gỡ ‘duyên số’ cá»§a ông Yannick Jollivet, má»™t cá»±u ká»· sư vá» hưu sá»›m vá»›i ông Serge Rousse, má»™t ngưá»i vô gia cư, đúng hÆ¡n là má»™t ngưá»i đói khát, chịu nhiá»u thăng trầm cá»§a cuá»™c sống.
Ông Yannick Jollivet nhá»› lại: “Má»™t sáng tháng 1 năm 2005, tôi thấy ông Serge Ä‘ang ăn xin. Dáng vẻ cá»§a ông vừa buồn vừa tức giáºn. Ông giải thÃch cho tôi: ‘Tôi vừa chôn ba ngưá»i bạn vô gia cư. Má»™t mình tôi Ä‘i từ nhà xác ra nghÄ©a trang. Tôi quá buồn khi thấy há» chết như váºy… há» bị chôn còn thua con chó!’†Yannick lá»›n lên ở Viện Mồ Côi Auteuil, ông xúc động mạnh khi nghe bạn mình khóc. Ông ká»· sư vừa bị liệt bán thân; bị ba cÆ¡n nhồi máu cÆ¡ tim là m cho ông phải nằm bẹp. Bị dìm xuống đáy là dịp cho ông nhìn những ai Ä‘ang bò và đôi khi những ngưá»i Ä‘ang bò nà y cố gắng đứng dáºy.
Yannick tìm má»™t và i ngưá»i bạn để cùng đưa những ngưá»i vô gia cư vá» nÆ¡i an nghỉ cuối cùng. Há» chÆ¡i nhạc để mang lại má»™t chút nhân phẩm và bầu khà vui tươi. Ông Yves, cá»±u nhân viên bưu Ä‘iện nói: “Từ đầu tháng 10 đến nay, tôi đã chôn ba ngưá»i.†Ông là ngưá»i chÆ¡i đà n xếp (accordeon) trong tất cả các tang lá»…. Ông có cây đà n xếp-mini bằng gá»—, ông giữ rất cẩn tháºn. Ông cho biết: “Sinh hoạt ca Ä‘oà n không phải dá»…. Bạn nghÄ© là tôi có thể sống nhá» lương hưu bưu Ä‘iện sao, bạn mÆ¡ rồi. Phải phụ thêm. Khi có tang lá»…, tôi phải dá»i mấy lá»›p dạy đà n xếp lại, nhưng chôn ngưá»i nghèo là việc ưu tiên hà ng đầu cá»§a tôi!â€
Theo năm tháng và theo số ngưá»i chết, há» nảy ra má»™t ý nghÄ©: vì sao không thà nh láºp má»™t ca Ä‘oà n cá»§a những ngưá»i ngoà i đưá»ng cho những ngưá»i ngoà i đưá»ng? Serge kêu bạn bè cá»§a anh; Yannick kêu bạn bè cá»§a mình. Và há» có ca Ä‘oà n hát ngoà i đưá»ng, trong nghÄ©a trang và ở Nghị viện Âu châu trong má»™t buổi hòa nhạc lịch sỠở Bruxelles năm 2008. Bà Mathée Jollivet, vợ cá»§a ông Yannick, bà cÅ©ng đã từng ở trong gia đình tiếp nháºn, bà xác nháºn: “Mang tiếng hát, đó là mang sá»± sống. Äó là mang đến má»™t con đưá»ng và đôi khi còn mang đến cả hy vá»ng. Äối vá»›i nhiá»u ngưá»i, ca Ä‘oà n là gia đình thứ nhì cá»§a há».â€
[…]
“Nhá» Tổ chức Ladarô, tôi lên đưá»ng lạiâ€
Ông Christian Delouche 55 tuổi, gương mặt cằn cá»—i, mắt kiếng dán sát mÅ©i để Ä‘á»c bà i hát cho rõ, ông không hay Ä‘i táºp hát. Ông là cá»±u nhân viên an ninh, ông sống ngoà i đưá»ng từ hai năm nay, ông biết từng ống cống, từng ê chá» cá»§a Ä‘á»i sống ngoà i đưá»ng. Ông sống được đến ngà y hôm nay là nhá» cÆ¡ quan Ladarô, má»™t hiệp há»™i phối hợp các căn há»™ chia sẻ vá»›i ngưá»i ngoà i đưá»ng và vá»›i các thiện nguyện viên trẻ tÃch cá»±c. Trong má»—i nhà đá»u có má»™t nhà tạm.
Tổ chức Ladarô phối hợp vá»›i các tổ chức khác như Cứu cấp Công giáo, Tổ chức Vinh SÆ¡n, Là ng Thánh Giuse… để thá»±c hiện chuyến hà nh hương Fratello. Chuyến Ä‘i nà y quy tụ 6000 ngưá»i có hoà n cảnh sống khó khăn trên toà n Âu châu, há» Ä‘i Roma từ ngà y 11 đến ngà y 13 tháng 11, má»™t chuyến hà nh hương chưa từng có đối vá»›i há».
Christian Delouche đã gặp Äức Giáo hoà ng trong chuyến hà nh hương Ladarô đầu tiên năm 2014. «Tôi thức dáºy lúc 4 giá» sáng, nhưng tôi không tin mấy: được thấy Äức Giáo hoà ng sát gần… Váºy mà , Äức Phanxicô ngừng lại, ngà i cầm tay tôi, ngà i nghe tôi rồi ngà i ban phép là nh cho tôi như má»™t ngưá»i cha nhân từ.»
Từ khi được 4 tháng, Christian đã bị Ä‘em và o nuôi ở nhà tiếp nháºn để thoát khá»i ngưá»i cha nghiện rượu hung bạo… Năm Thánh Lòng Thương Xót sẽ kết thúc ngà y 20 tháng 11, nhưng nó chỉ má»›i bắt đầu.
Một và i con số
2007: Yannick Jollivet và Serge thà nh láºp ca Ä‘oà n Ãnh trăng ngoà i đưá»ng.
2008: Chôn ngưá»i vô gia cư đầu tiên, «Petit René».
25 ca viên táºp má»—i tuần.
250 ngưá»i ngoà i đưá»ng được đưa tiá»…n đến nÆ¡i an nghÄ© cuối cùng.
3 ca Ä‘oà n Ãnh trăng ngoà i đưá»ng được thà nh láºp cho đến bây giá»: ở Nantes, Saint-Nazaire và Bordeaux. Nhiá»u chương trình Ä‘i diá»…n Ä‘ang được dá»± trù, trong đó có má»™t chương trình ở Paris và ở… New York.
 
Hình: Toà n ca Ä‘oà n trong má»™t phòng cá»§a tòa thị chÃnh Nantes
Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch
Phanxicovn

