“Cha vươn ngưá»i ra để chà o các em nhá», và cha không thấy tấm kÃnh, thế là … bùm!â€Â Trên má trái vẫn còn má»™t vết thâm Ä‘en, Äức Giáo hoà ng báºt cưá»i, trả lá»i câu há»i cá»§a ký giả vá» vụ tai nạn nhá» ngà i gặp phải ở Cartagena.
Ngay khi máy bay vừa cất cánh khá»i Cartagena, Äức Phanxicô đã trả lá»i câu há»i cá»§a các ký giả trong 38 phút vá» nhiá»u chá»§ Ä‘á», như di dân, biến đổi khà háºu, quyết định cá»§a ông Trump, và tình hình ở Venezuela.
Giáo há»™i à đã bà y tá» sá»± thông cảm vá»›i chÃnh sách cá»§a chÃnh phá»§ vá» việc hạn chế những ngưá»i đến từ Libya. Có tin vá» việc cha đã há»™i kiến vá»›i Thá»§ tướng Ã, Paolo Gentiloni, cha có nói vá» vấn đỠnà y không? Và cha nghÄ© sao vá» chÃnh sách ngăn chặn nà y, khi mà những ngưá»i di dân còn mắc kẹt ở Libya Ä‘ang phải sống trong những Ä‘iá»u kiện mất phẩm giá?Â
Äấy là buổi há»™i kiến riêng vá»›i ông Gentiloni, và buổi đó diá»…n ra trước khi có chuyện nà y, nên chuyện nà y không được bà n tá»›i. Tuy nhiên, cha thấy phải có trách nhiệm bà y tá» lòng biết Æ¡n vá»›i nước à và Hy Lạp, bởi hỠđã mở lòng vá»›i ngưá»i di dân. Chà o đón ngoại kiá»u là má»™t giá»›i răn cá»§a Chúa… Nhưng má»™t chÃnh phá»§ phải xá» lý vấn đỠnà y má»™t cách cẩn trá»ng. Trước hết, bạn có bao nhiêu chá»— để tiếp đón? Thứ hai, không chỉ là “chà o đón†mà còn phải “dung nạp†há». Cha đã thấy những mẫu má»±c dung nạp rất đẹp ở nước Ã. Khi cha đến Äại há»c Tre ở Roma, có vẻ cha nháºn ra má»™t trong bốn sinh viên đặt câu há»i cho cha, cha nhá»› khuôn mặt cô ấy. Cô ấy là má»™t trong những ngưá»i Ä‘i cùng cha từ Lesvos vá» Roma. Cô ấy há»c tiếng Ã, và các chứng chỉ há»c thuáºt cá»§a cô ấy đã được công nháºn. Äây là dung nạp. Thứ ba, là đang có má»™t vấn đỠnhân đạo. Nhân loại Ä‘ang dần nháºn thức những vấn đỠnà y, vá» tình trạng mà những ngưá»i di dân nà y phải chịu trong sa mạc, cha đã thấy má»™t số tấm ảnh. Cha có ấn tượng là chÃnh phá»§ à đang là m bất kỳ Ä‘iá»u gì trong khả năng để cứu trợ nhân đạo, giải quyết các vấn đỠvốn không phải là chuyện há» phải là m. Váºy nên, hãy luôn luôn mở rá»™ng tấm lòng, cẩn trá»ng, dung nạp, và gần gÅ©i. Nhưng có má»™t suy nghÄ© vô thức chung như thế nà y: “Phải bóc lá»™t châu Phi.†Như thế không được, và chúng ta phải đảo ngược chuyện nà y, phải nghÄ©: “Châu Phi là bạn và chúng ta phải giúp đỡ.â€
Trên đưá»ng bay, chúng ta Ä‘ang Ä‘i gần cÆ¡n bão Irma. Sau khi gây ra hà ng chục thương vong ở biển Caribbe, giá» nó Ä‘ang hướng đến Florida, nÆ¡i hà ng triệu ngưá»i đã phải di tản. Các nhà khoa há»c nghÄ© rằng việc đại dương nóng lên Ä‘ang kiến các cÆ¡n bão ngà y cà ng dữ dá»™i. Các lãnh đạo chÃnh trị từ chối cá»™ng tác vá»›i các quốc gia bằng cách không công nháºn rằng biến đổi khà háºu là do con ngưá»i mà ra, những lãnh đạo đó có chịu trách nhiệm đạo đức nà o không?Â
Những ngưá»i chối bá» chuyện nà y, thì há» cần há»i ý kiến các nhà khoa há»c. Khoa há»c đã nói rất rõ, rất chÃnh xác vá» chuyện nà y. Hôm trước, có tin là má»™t tà u cá»§a Nga Ä‘i từ Na Uy đến Nháºt Bản, và đi qua Bắc Cá»±c mà không thấy má»™t tảng băng nà o. Ở má»™t trưá»ng đại há»c, há» nói là chúng ta chỉ có ba năm để “lùi lại†nếu không, háºu quả sẽ tháºt khá»§ng khiếp. Cha không biết có tháºt là ba năm không, nhưng nếu chúng ta không lùi lại, thì sẽ sa chân mất thôi! Chúng ta có thể thấy biến đổi khà háºu qua những tác động cá»§a nó, và tất cả chúng ta Ä‘á»u có trách nhiệm đạo đức khi ra quyết định. Cha nghÄ© đây là vấn đỠrất nghiêm trá»ng. Tất cả chúng ta Ä‘á»u có trách nhiệm đạo đức, và các chÃnh trị gia cÅ©ng váºy. Hãy Ä‘i há»i các nhà khoa há»c rồi hẵng quyết định. Lịch sá» sẽ phán xét các quyết định cá»§a há».
Nước à bắt đầu cảm nháºn sá»± biến đổi khà háºu. Những ngà y qua, có nhiá»u ngưá»i chết và rất nhiá»u thiệt hại… Tại sao chÃnh phá»§ lại trì hoãn việc thừa nháºn biến đổi khà háºu, trong khi lại nhanh chân trong những vấn đỠkhác, chẳng hạn như cuá»™c chạy Ä‘ua vÅ© trang ở Triá»u Tiên?Â
Cha nhá»› lại má»™t câu trong Cá»±u Ước: con ngưá»i là kẻ ngu ngốc, ngoan cố không chịu nhìn, là con váºt duy nhất ngã hai lần vì cùng má»™t cái hố. Kiêu căng và tá»± phụ…. Rồi còn “Äồng tiá»n biết nói nữa.†Nhiá»u quyết định được đưa ra dá»±a trên tiá»n bạc. Hôm nay, cha mở đầu chuyến thăm Cartagena bằng cách Ä‘i thăm khu dân nghèo cá»§a thà nh phố. Nhưng ở đó, cÅ©ng có những khu du lịch, xa hoa, má»™t mức độ xa hoa không có tiêu chuẩn đạo đức. Nhưng những ngưá»i ở đó không để ý thấy sao? Những nhà phân tÃch chÃnh trị xã há»™i không nháºn thấy sao? Khi bạn không muốn thấy, là bạn không thấy, bạn chỉ biết nhìn và o má»™t phÃa mà thôi. Còn vá» Bắc Hà n, cha không tháºt sá»± hiểu vỠđịa chÃnh trị, nhưng cha tin rằng Ä‘ang có má»™t cuá»™c đấu đá lợi Ãch.
Má»—i lần gặp giá»›i trẻ, cha Ä‘á»u bảo là : đừng để hy vá»ng và tương lai bị tước Ä‘oạt. Tổng thống Trump cá»§a Hoa Kỳ vừa bá» DACA, hay còn gá»i là luáºt cho ngưá»i ước mÆ¡, nghÄ©a là 800.000 trẻ em bất hợp pháp, những ngưá»i nháºp cư bất hợp pháp từ khi còn nhá», sẽ bị mất tương lai ở nước Mỹ. Cha nghÄ© gì vá» chuyện nà y.Â
Cha đã nghe vá» việc bãi bá» luáºt nà y, nhưng cha chưa có những bà i báo nói vá» cách thức và lý do cá»§a quyết định nà y. Cha không nắm rõ tình hình lắm. Tuy nhiên, việc tách những ngưá»i trẻ khá»i gia đình cá»§a mình, sẽ chẳng Ä‘em lại hoa trái tốt đẹp gì cho ngưá»i trẻ lẫn gia đình cá»§a há». Luáºt nà y đến từ tổng thống, chứ không phải nghị viện, nếu thế, cha hy vá»ng há» sẽ nghÄ© lại chuyện nà y má»™t chút. Cha đã nghe tổng thống Hoa Kỳ phát biểu, ông nháºn mình là má»™t ngưá»i á»§ng há»™ sá»± sống. Nếu ông ấy là má»™t ngưá»i á»§ng há»™ sá»± sống, thì ông ấy hiểu tầm quan trá»ng cá»§a gia đình và sá»± sống, hiểu là phải bảo vệ sá»± hiệp nhất cá»§a gia đình. Khi ngưá»i trẻ cảm thấy mình bị bóc lá»™t, há» thấy tuyệt vá»ng tá»™t cùng. Và ai cướp cá»§a há»? Là thuốc phiện, đủ loại nghiện, tá»± vẫn… chúng sẽ áºp đến khi bạn bị mất gốc rá»…. Bất kỳ thứ gì Ä‘i ngược lại gốc rá»… Ä‘á»u cướp Ä‘i hy vá»ng.
Cuối chuyến Ä‘i nà y, cha đã nói vá» Venezuela, cha cầu nguyện xin cho bạo lá»±c ở đất nước nà y chấm dứt. Và ở Bogota, cha đã gặp má»™t số giám mục Venezuela. Tòa Thánh Ä‘ang đối thoại, nhưng tổng thống Nicolas Maduro lại dùng những lá»i bạo lá»±c vá»›i các giám mục thế mà  vẫn khẳng định mình “theo Äức Giáo hoà ng Phanxicô.†Cha nghÄ© thế nà o vá» chuyện nà y?Â
Cha tin là Tòa Thánh đã nói rõ rà ng rồi. Những gì Maduro nói, thì Maduro phải giải thÃch. Cha không biết ông ấy nghÄ© gì. Tòa Thánh đã là m rất nhiá»u việc, đã gởi các nhóm là m việc đến gặp bốn cá»±u tổng thống trước đó, má»™t phái Ä‘oà n sứ thần cấp cao nhất. Cha thưá»ng nói tại các buổi kinh Truyá»n tin, tìm kiếm má»™t “lối thoát†đỠnghị giúp đỡ để thoát khá»i tình trạng nà y, nhưng có lẽ má»i chuyện rất khó khăn, và điá»u cha Ä‘au lòng nhất là vá» vấn đỠnhân đạo, quá nhiá»u ngưá»i bá» xứ mà đi hoặc phải chịu Ä‘au khổ. Chúng ta phải giúp giải quyết tình trạng nà y bằng má»i cách có thể. Cha tin là Liên hiệp quốc phải lên tiếng, phải giúp đỡ.
Cha đến Colombia, má»™t quốc gia chia rẽ giữa những ngưá»i chấp nháºn và không chấp nháºn hòa ước. Cần phải là m gì để thắng được lòng thù háºn? Nếu và i năm sau cha trở lại, cha muốn thấy má»™t Colombia như thế nà o?Â
Khẩu hiệu cá»§a chuyến Ä‘i lần nà y là , “Hãy Ä‘i bước đầu tiên.†Nếu trở lại Colombia lần nữa, cha muốn khẩu hiệu là : “Hãy Ä‘i bước thứ hai.†Äây là cuá»™c chiến tranh du kÃch suốt 54 năm, và thù oán đã tÃch tụ, nhiá»u lòng ngưá»i đã biến dạng. Các du kÃch và quân đội đã phạm những tá»™i lá»—i nặng ná» và gây ra dịch bệnh thù háºn nà y. Nhưng có những bước Ä‘i Ä‘em lại hy vá»ng. Má»›i nhất là việc ELN ngừng bắn, và cha cảm Æ¡n há» rất nhiá»u. Cha đã thấy má»™t khao khát muốn tiến tá»›i, xa hÆ¡n cả những thương lượng hiện thá»i. Cha thấy má»™t nguồn lá»±c tá»± phát từ khát khao cá»§a ngưá»i dân. Ngưá»i dân muốn được hÃt thở chút không khÃ, và chúng ta phải gần gÅ©i, cầu vá»›i há».
Colombia đã chịu nhiá»u tháºp ká»· bạo lá»±c do xung đột vÅ© trang và buôn thuốc phiện. Tham nhÅ©ng không phải là chuyện má»›i ở quốc gia nà y, và giá» khi không còn lo chiến tranh, vấn đỠnà y Ä‘ang nổi cá»™m hÆ¡n bao giá» hết. Chúng ta phải là m gì vá»›i tai ương nà y? Những ngưá»i tha hóa có phải bị rút phép thông công không?Â
Những ngưá»i tha hóa có thể được tha thứ không? Cha tá»± há»i mình như thế, và khi còn ở Argentina, cha gặp má»™t vụ đánh Ä‘áºp và xâm hại má»™t cô gái trẻ, vụ nà y có liên quan đến má»™t và i ông lá»›n chÃnh trị, và cha đã viết má»™t quyển sách nhá» vá»›i tiêu đỠ“Tá»™i lá»—i và tha hóa.†Tất cả chúng ta Ä‘á»u là ngưá»i có tá»™i, và chúng ta biết rằng Thiên Chúa gần gÅ©i chúng ta, và không mệt má»i khi tha thứ cho chúng ta. Nhưng ngưá»i có tá»™i thì xin được tha thứ, còn ngưá»i tha hóa thì chán xin được tha thứ và há» cÅ©ng quên mất rằng phải ngá» lá»i xin tha thứ. Thế là ngưá»i đó ở trong tình trạng vô cảm vá»›i các giá trị đạo đức, vô cảm trước sá»± bóc lá»™t con ngưá»i. Tháºt khó để giúp má»™t ngưá»i tha hóa, nhưng Thiên Chúa có thể là m được Ä‘iá»u đó.
Cha đã nói vá» bước đầu tiên, hôm nay cha nói rằng để đạt được hòa bình, cần phải có những bên tham gia khác nhau. Cha có nghÄ© rằng Colombia là má»™t hình mẫu cho các cuá»™c xung đột khác không?Â
Liên kết vá»›i ngưá»i khác, đây không phải là lần đầu tiên chuyện nà y xảy ra, nó đã từng xảy ra cho nhiá»u cuá»™c xung đột rồi. “Tiến tá»›i†là hà nh động khôn ngoan, yêu cầu giúp đỡ là khôn ngoan. Có lúc cần các thá»a thuáºn chÃnh trị, và đôi khi cần Liên Hiệp Quốc can thiệp để thoát ra khá»i khá»§ng hoảng, nhưng má»™t tiến trình hòa chỉ tiến tá»›i khi má»i ngưá»i tháºt sá»± bắt tay xây dá»±ng nó. Â
Vatican Insider | Andrea Tornielli
J.B. Thái Hòa chuyển dịch
Phanxicovn


