1- Khi không (bỗng nhiên) thấy tức thở
Lý do: có thể là do nghẽn mạch phổi(pulmonary embolus).
Nháºn xét: Cảm thấy khó thở sau khi táºp thể dục hay Ä‘ang ngồi có thể là do váºn động hay do ưu tư lo lắng. Nhưng nếu đột nhiên bị khó thở có thể là do chứng nghẽn mạch phổi do cục đông máu là m nghẹt mạch máu trong phổi. Bệnh nà y có thể nguy hiểm tá»›i tÃnh mạng. Má»™t lý do khác là tim lên cÆ¡n Ä‘au hoặc trụy tim. Cả hai tình huống trên Ä‘á»u là m cho bệnh nhân thở gấp hay khó chịu hoặc cảm thấy thiếu không khà . Cẩn đưa bệnh nhân Ä‘i cấp cứu.
2- Tim Ä‘áºp rá»™n trong khi Ä‘ang ngồi yên
Lý do: có thể là do lên cơn đau tim (heart attack).
Nháºn xét: Äánh trống ngá»±c (palpitations) có thể chỉ là vì ưu tư lo lắng, nhưng cÅ©ng có thể là dấu hiệu cá»§a cÆ¡n Ä‘au tim hay chứng loạn nhịp tim (arrhythmia) .Nên liên lạc vá»›i bác sÄ© ngay.
3- Choáng váng chóng mặt khi ra khá»i giưá»ng
Lý do: có thể là do huyết áp thấp.
Nháºn xét: Chóng mặt và o buổi sáng được gá»i là “huyết áp thế đứng thấp” (orthostatic hypotension) gây ra bởi sá»± loại nước (dehydration) , bệnh tiểu đưá»ng, bệnh Parkinson, bệnh trụy tim, hay thuốc men bao gồm cả thuốc lợi tiểu và thuốc huyết áp. Má»™t lý do khác có thể là chứng “chóng mặt tư thế nhẹ ” (benign positional vertigo) gây ra bởi sá»± xáo trá»™n cá»§a các bá»™ pháºn cân bằng cá»§a tai trong. Nên Ä‘i gặp bác sÄ© để chẩn Ä‘oán.
4- Nước tiểu rò rỉ
Lý do: có thể là do chứng són đái (urinary incontinence) mà nguyên nhân không phải vì lão hoá, nhiểm khuẩn đưá»ng tiểu (urinary tract infection-UTI) , bệnh tiá»n liệt tuyến, dây thẩn kinh bị ép. hoặc tiểu đưá»ng
Nháºn xét: Ä‘i gặp bác sÄ© để chẩn đóan
5- Äầu Ä‘au như búa bổ
Lý do: có thể là do xuất huyết não
Nháºn xét: Trong phần lá»›n trưá»ng hợp đó là triệu chứng cá»§a chứng nhức ná»a đầu (migraine) chỉ cần uống thuốc giảm Ä‘au và nghỉ ngÆ¡i là hết. Nhưng má»™t và i trưá»ng hợp hiếm xẩy ra là chứng nhức đầu có thể là dấu hiệu có khối u hay xuất huyết trong não. Cẩn đặc biệt chú ý là khi bị Ä‘au nhiá»u ná»a bên đầu má»™t cách đột ngá»™t và kéo dà i mà lại kèm theo buồn nôn, ói má»a, và chảy nước mắt. Trong trưá»ng hợp sau nà y phải Ä‘i bệnh viện gấp.
6- Mắt bị sưng vù
Lý do: có thể là do viêm dây thần kinh mắt (optic neuritis). Nháºn xét: Dây thần kinh mắt có thể bị nhiá»…m khuẩn hay bị dị ứng. Nếu chữa sá»›m thì không hại gì cho mắt vì váºy cần Ä‘i bác sÄ© khẩn cấp.
7- Tai đau và mắt nhìn thấy hai hình (song thị)
Lý do: có thể do tai giữa bị nhiễm khuẩn
Nháºn xét: Bệnh có thể trở thà nh nghiêm trá»ng bất ngá» vì váºy cần Ä‘i bác sÄ© cấp thá»i nếu chứng Ä‘au không dứt và /hoặc có bị thêm chóng mặt lảo đảo, nhức đầu, ói má»a, song thị, ná»a ngá»§ ná»a thức, cổ cứng đơ, sưng ở sau tai, sốt nhiá»u và liệt mặt.
8- Tự nhiên giảm sút ký
Lý do: có thể là do ung thư.
Nháºn xét: Nếu ăn uống vẫn bình thưá»ng như cÅ© mà đột nhiên bị sút cân thì có thể là bị bệnh ác tÃnh. Má»™t nguyên nhân khác cÅ©ng có thể là do sá»± bất bình thưá»ng ná»™i tiết (endocrinic abnormality) như bệnh tuyến giáp trạng (thyroid disorder), trầm cảm hay tiểu đưá»ng. Nên Ä‘i gặp bác sÄ© ngay để chẩn Ä‘oán.
9- Äá»™t nhiên Ä‘au háng
Lý do: có thể là do tinh hoà n bị xoắn
Nháºn xét: Äây là má»™t khuyết táºt bẩm sinh khá thông thưá»ng. á»ng dẫn tinh trùng bị xoắn là m máu không chạy tá»›i tinh hoà n. CÆ¡n Ä‘au cÅ©ng giống như bị đá và o háng. Äôi khi ngoà i cÆ¡n Ä‘au còn thấy bị sưng nữa. Trong vòng 4 hay 6 tiếng thì còn cứu đươc, chứ trá»… từ 12 đến 24 tiếng thì coi như phải cắt bá». Má»™t nguyên nhân khác có thể là nhiểm khuẩn mà o tinh hoà n (epididymis) tức là bá»™ pháºn trữ tinh trùng. Trong trưá»ng hợp nà y có thể dùng trụ sinh để chữa trị.
10 – Äau nhói gan bà n chân
Lý do: có thể là do bệnh thần kinh (neuropathy)
. Nháºn xét: Äau nhói cứ tái phát ở bất cứ chá»— nà o trên cÆ¡ thể có thể là do sá»± nén ép dây thần kinh, tăng thông khà phổi (hyperventilation) hoặc bệnh thần kinh. Liên lạc vá»›i bác sÄ© cà ng sá»›m cà ng tốt.
11- Vết thâm tÃm mãi không tan Äiá»u gì xẩy ra:
Lý do: bệnh tiểu đưá»ng.
Nháºn xét: Vết đứt hay thâm tÃm cháºm là nh có thể là dấu hiệu cá»§a bệnh tiểu đưá»ng (dấu hiệu khác gồm có da bị ngứa hoặc Ä‘au nhói bà n tay hay bà n chân). Nên tìm cách giảm cân (giảm 10 phẩn trăm trá»ng lượng ảnh hưởng đáng kể lên mức đưá»ng trong máu), táºp thể dục và coi chừng thói quen ăn uống.
12 – Răng Ä‘au buốt khi ăn Sô-cô-la Äiá»u gì sẽ xẩy ra:
Lý do: viêm lợi.
Nháºn xét: Má»™t trong những dấu hiệu đầu tiên cá»§a sâu răng là nhạy cảm vá»›i đồ ngá»t. Dấu hiệu đầu tiên khác là răng mất mầu và có mùi khi cà răng. Kỹ thuáºt laser có thể phát hiện sá»›m các ổ răng sâu và tiêu diệt các vi khuẩn trước khi là m sâu răng.
13 – Vòng eo rá»™ng 42 inch Äiá»u gì sẽ xẩy ra:
Lý do: bất lực.
Nháºn xét: Có thể bây giá» chưa có vấn đỠnhưng trong tương lai bạn có thể bị loạn năng cưá»ng dương (erectile disfunction) . Nguyên do là vì khi đà n ông quá máºp các động mạch thưá»ng hay bị nghẹt nên dòng máu không đủ là m cho cương. Hãy táºp thể dục Ä‘á»u cho đến khi eo thon lại, thắt vừa dây lưng 34 inch.
14 – Mắt thoáng không thấy gì – chỉ trong má»™t giây
Lý do: có thể là do đột quỵ (stroke).
Nháºn xét: Các yếu tố rá»§i ro chÃnh cá»§a đột quỵ là cao huyết áp (trên 140/90) và cholesterol toà n phần cao hÆ¡n 200. Bị tê má»™t bên ngưá»i và tạm thá»i hai mắt không nhìn thấy gì là những dấu hiệu đáng chú ý nhất. Äá»™t nhiên bị tê, nói liú lưỡi, hay mất thăng bằng có thể là bẳng chứng cá»§a má»™t cÆ¡n đột quỵ nhẹ gá»i là đột quỵ thiếu máu cục bá»™ Ä‘oản kỳ (transient ischemic attack- TIA). Äá»™t quỵ nhẹ nà y thưá»ng báo trước má»™t đột quỵ tháºt sá»± nên khi có triệu chứng cá»§a TIA thì phải gặp bác sÄ© ngay.
15 – Có cảm giác như bị ợ nóng (heartburn)
Lý do: có thể là do chứng đau thắt (angina).
Nháºn xét: Äau ngá»±c cả hà ng giá», lúc có lúc không, được bác sÄ© gá»i là “há»™i chứng mạch và nh không ổn định” (unstable coronary syndrome). Nguyên nhân là vì các cục đông máu đươc tạo thà nh bên trong thà nh động mạch và nh ngay tại chá»— mảng (plaque) bị bể vỡ. Khoảng 50 phẩn trăm những ngưá»i có há»™i chứng trên đây sẽ bị lên cÆ¡n Ä‘au tim trong vòng 6 tháng sau. Má»—i khi thấy Ä‘au thắt ngá»±c, cần phải Ä‘i bệnh viện.
16 – Äau lưng nhiá»u
Lý do: có thể là do chứng phình mạch (aneurysm).
Nháºn xét: Äau cÅ©ng tương tá»± như vừa dá»n dep xong tá»§ quẩn áo bá» bá»™n. Thế nhưng chưá»m nóng, nghỉ ngÆ¡i, uống thuốc giảm Ä‘au thông thưá»ng lại không khá»i. Nếu không phải vì táºp thể dục thì Ä‘au lưng bất chợt như váºy có thể là dấu hiệu cá»§a chứng phình mạch. Chứng Ä‘au nà y chỉ hết khi động mạch chá»§ bị bể. Má»™t nguyên nhân khác cá»§a chứng Ä‘au lưng nà y – kém phần nguy hiểm hÆ¡n – là sạn tháºn. Bác sÄ© cho chụp CT scan để xác định vị trà và hình dạng cá»§a chá»— mạch phình, sau đó cho uống thuốc huyết áp hay giải phẫu ghép nối nhân tạo.
17- Ngồi lâu trên ghế không yên
Lý do : có thể do các cơ lưng bị căng thẳng.
Nháºn xét : Nếu cứ phải thay đổi vị thế ngồi luôn tức là có dấu hiệu các cÆ¡ lưng bị căng thẳng và điá»u nà y có thể dẫn đến Ä‘au lưng dưới. Cẩn phải lá»±a chá»n ghế ngồi cho thoải mái, sao cho đầu ở vị trà ngay đối vá»›i cá»™t sống để giảm tối thiểu sức căng thẳng trên cổ, vai và lưng dưới.
18 – Bạn má»›i biết thân phụ bị cao huyết áp
Äiá»u gì sẽ xẩy ra: bạn cÅ©ng sẽ bị cao huyết áp luôn.
Nháºn xét: Vì bệnh cao huyết áp vừa phải không có dấu hiệu bên ngoà i nên cẩn phải Ä‘o huyếp áp má»—i năm má»™t lần, nhất là nếu trong gia đình có tiá»n sá» bị cao huyết áp. Nghiên cứu cho thấy là những ngưá»i bị căng thẳng tinh thần vì cha mẹ mắc bệnh cao huyết áp cÅ©ng có nhiểu rá»§i ro bị bệnh nà y luôn. Nếu số Ä‘o huyết áp cao hÆ¡n 140/90, bạn nên táºp thể dục nhiá»u hÆ¡n, tìm cách sụt cân, giảm sodium trong chế độ ăn uống, ăn loại cá tốt cho tim, uống nhiá»u vitamin C.
19 – Tay bị run khi táºp thể dục
Lý do: có thể là do cÆ¡ bắp bị má»i mệt.
Nháºn xét: Nếu bạn đã bá» táºp cả nhiá»u tháng thì cÆ¡ bắp bị run có thể là vì mệt má»i. Vì váºy khi má»›i táºp trở lại bạn nên táºp vừa phải, đừng táºp quá mệt. Bạn hãy ngưng táºp khi cảm thấy các cÆ¡ bắp bắt đầu run.
20 – Trong bà n tiệc bạn thấy má»i thứ Ä‘á»u quay cuồng
Lý do: do bạn đã quá chén.
Nháºn xét: Rượu là m suy yếu hệ thần kinh trung ương. Vì váºy nếu bạn uống quá nhiá»u, tất cả những gì trong cÆ¡ thể có liên quan tá»›i hệ nà y sẽ Ä‘á»u bị suy yếu: trà phán Ä‘oán, khà sắc, khả năng phối hợp và quân bình, sá»± nhạy cảm vá»›i Ä‘au đớn, khả năng sinh dục… Bạn nên tránh đừng uống rươu nhiá»u. Bạn nên nhá»› là nếu nồng độ rượu trong máu hÆ¡n 0.06 phần trăm là trên pháp lý bạn đã bị coi như là say rượu.
21- Äau dai dẳng ở bà n chân và cẳng chân
Lý do: nhiá»u triển vá»ng là do gẫy xương vì sức nén (stress fracture).
Nháºn xét: CÅ©ng giống như các mô khác trong cÆ¡ thể, xương tá»± tái tạo. Nhưng nếu bạn táºp thể dục quá mạnh, xương không có cÆ¡ há»™i để là nh trở lại nên má»™t vết gẫy vì sức nén (stress fracture) sẽ có thể xuất hiện. Vì thế mu bà n chân và phiá trước cẳng chân sẽ Ä‘au dai dẳng. Bạn cà ng táºp thể dục thì cà ng Ä‘au và ngay cả khi ngưng nghỉ cÅ©ng Ä‘au. Uống thuốc ibuprofen hay paracetamol không ăn thua gì. Thuốc mầu phóng xạ cho thấy chá»— xương gẫy qua hình chụp tia X, và bác sÄ© sẽ bắt bạn phải nghỉ táºp cho đến khi xương là nh. Trưá»ng hợp xấu nhất là bạn phải bó bá»™t và i tuần.
22 – Äau như cắt ở bụng
Lý do: Vì vùng giữa xương sưá»n và háng có kẹt đầy các bá»™ pháºn nên Ä‘au có thể là triệu chứng hoặc cá»§a viêm ruá»™t thừa, viêm tụy tạng hoặc cá»§a túi máºt bị sưng. Cả ba trưá»ng hợp đểu có cùng má»™t nguyên nhân : vì má»™t lý do nà o đó các bá»™ pháºn nà y đã bị nhiá»…m khuẩn nguy hại đến tÃnh mạng.
Nháºn xét : Nếu để bá»™ pháºn nói trên bể vỡ ra thì bệnh nhân có thể bị chết, vì váºy cẩn Ä‘i bệnh viện cấp thá»i.
23- Cẳng chân bị đau và sưng to
Lý do: có thể là do chứng huyết khối tĩnh mạch sâu (deep vein thrombosis –DVT).
Nháºn xét: Chỉ cẩn ngổi má»™t chá»— liá»n chừng 6 tiếng hay hÆ¡n là máu sẽ tụ ở cẳng chân dưới tạo thà nh cục đông máu (gá»i là chứng huyết khối tÄ©nh mach sâu). Cục đông máu đủ lá»›n sẽ là m nghẹt tÄ©nh mạch bắp chân gây Ä‘au và sưng. Xoa cẳng chân là điểu đầu tiên bạn sẽ là m nhưng cÅ©ng là điá»u tệ hại nhất vì cục đông máu lá»›n có thể chạy ngược lên phổi, Ä‘iá»u nầy gây nguy hiểm đến tÃnh mạng cá»§a bạn. Muốn chụp hình tia X để định bệnh DVT bác sÄ© phải chÃch chất mẩu và o tÄ©nh mach. Bác sÄ© sẽ cho thuốc là m tan cục đông máu hoặc đặt cái lá»c và o tÄ©nh mạch để chặn cục đông máu không cho chạy lên phổi.
24 – Tiểu tiện bị Ä‘au
Lý do: có thể là do ung thư bà ng quang (bá»ng đái).
Nháºn xét: Rặn tiểu là cả má»™t cá»±c hình và nước tiểu lại có mà u rỉ sắt. Äau và máu trong nước tiểu là hai triệu chứng cá»§a ung thư bà ng quang. Hút thuốc là yếu tố rá»§i ro bị bệnh lá»›n nhất. Nếu khám phá sá»›m bệnh có 90 phẩn trăm triển vá»ng được chữa khá»i. Nhiá»…m khuẩn bà ng quang cÅ©ng có cùng các triệu chứng như trên (Theo “24 warning signs you cannot afford to ignore”).
ST

