� nghĩa các bài đ�c các Chúa nhật Mùa v�ng

� NGHĨA

C�C BÀI �ỌC CHÚA NHẬT MÙA VỌNG

Philippe Rouillard

Collège Saint-Anselme (Roma)

Nouvelles Assemblées du Seigneur, số 4, tr. 4-17

chuyển ngữ

Lm. Phaolô Nguyễn Minh Chính

Khi so sánh hai sách bài đ�c trước và sau cải cách phụng vụ, chúng ta sẽ thấy sự phong phú của các bài đ�c Chúa Nhật Mùa V�ng. Theo sách cũ, mỗi Chúa Nhật chỉ có 2 bài, vị chi cả bốn Chúa Nhật là 8 bài; trong khi đó, sách mới có 3 loạt (năm A, B, C) 3 bài dành cho 4 Chúa Nhật, vị chi cả thảy là 36 bài. Nếu không có sự hướng dẫn, một sự phong phú như vậy có nguy cơ làm phân tán tâm trí của ngư�i Kitô hữu, dầu là thừa tác viên hay thính giả bình thư�ng của L�i Chúa.

Trước khi trình bày mối liên hệ chặt chẽ giữa các bài đ�c, thiết nghĩ nên nhắc lại nguồn gốc cũng như chu kỳ phụng vụ mà ngư�i ta g�i là Mùa V�ng này.

“Mùa V�ng� là tên g�i tiếng Việt của mùa phụng vụ mà tiếng Pháp g�i là “Avent� (tiếng Anh là “Advent�), có nguồn gốc từ tiếng Latinh là Adventus (Ad-venir) có nghĩa là “sự đi đến�. Trong bản dịch Vulgate (bản Phổ Thông), ngư�i ta dùng từ adventus để dịch từ Hy Lạp parousia có nghĩa là cuộc quang lâm vinh hiển của Thiên Chúa vào ngày tận thế (Mt 24, 3.27.37.39; 1 Cr 15, 23; 2 Tx 2, 8); adventus cũng được dùng để dịch từepiphaneia có nghĩa là “hiển hiện, t� mình� (1 Tm 6, 14; 2 Tm 4, 1.8; Tt 2, 13). Như thế, ngữ vựng này m�i g�i chúng ta xem th�i gian Mùa V�ng không phải là ch� đợi hay trông mong mà đúng hơn là th�i gian Chúa đến hay hiển hiện, nhấn mạnh trên đặc tính vinh hiển của “việc Thiên Chúa t� mình� (épiphanie)[1]. �ồng th�i với việc chuẩn bị cho ngày lễ Chúa Giêsu hạ sinh làm ngư�i, Mùa V�ng cũng cử hành việc Chúa Giêsu đến cách vinh hiển, kéo dài trong 4 tuần.

Thế nhưng lịch sử của Mùa V�ng và các bản văn được lựa ch�n trong sách bài đ�c có nói đến những ý nghĩa dựa trên từ vựng này không?

Lịch sử Mùa v�ng rất phức tạp trong các phụng vụ khác nhau của phương Tây. Chúng tôi chỉ nêu lên vài điểm đáng chú ý.

Trào lưu thứ nhất xuất hiện tại Tây Ban Nha vào thế kỷ thứ IV chứng thực có một th�i gian sống khắc khổ tinh thần phụng vụ trải dài từ ngày 17 tháng Mư�i Hai cho đến ngày 6 tháng Giêng, ngày lễ Hiển Linh. Trong ba tuần lễ này, Công �ồng Saragosse (năm 380) khuyên các tín hữu năng đến nhà th� và thực hành khổ hạnh. Nhưng mục đích thật sự của th�i gian này là chuẩn bị cho bí tích rửa tội được cử hành vào ngày lễ Hiển Linh. Và ngư�i ta đã nhầm lẫn khi nhìn thấy trong “nguỵ mùa v�ng� (pseudo-avent) này một sự chuẩn bị để cử hành lễ Noël, và chính vì sai lầm này mà đôi khi ngư�i ta g�i đây là “mùa chay của lễ Noël� (carême de Noël).

Ở �ông phương, Công �ồng Êphêsô (năm 430) đã tôn vinh thiên mẫu tính của �ức Maria và việc cử hành ngày sinh hạ làm ngư�i của Con Thiên Chúa. Trong bối cảnh này, các tuần lễ trước hai ngày lễ Noël và Hiển Linh tạo nên một th�i gian suy tư chuẩn bị cho �ấng Cứu Thế đến và ơn cứu rỗi được thực hiện bằng việc thần thánh hoá bản tính nhân loại. Hai ngày lễ không đủ để chiêm ngưỡng mầu nhiệm khôn dò này, phụng vụ �ông phương tăng thêm bốn hoặc năm tuần để ngợi ca các biến cố chuẩn bị cho �ấng Cứu Thế hạ sinh, các nhân vật đóng vai trò quyết định trong sự chuẩn bị này – trước hết là Gioan Tẩy Giả, �ức Trinh Nữ Maria và các thánh của Cựu Ước mà một bài thánh ca Byzantin m�i g�i “nhảy múa để ca ngợi ngày Giáng Sinh của �ấng Cứu Thế� – rốt cuộc thì thế giới cũng đã được biến đổi vì có Thiên Chúa làm ngư�i cư ngụ trong đó[2].

Tại Roma, mãi đến thế ká»· thứ VI thì Mùa Vá»�ng má»›i hình thành. Mùa phụng vụ này sáp nhập tuần Bốn Mùa của mùa Ä�ông (bên cạnh chu kỳ hằng năm, Phụng vụ Roma có má»™t tuần theo chu kỳ các mùa xuân, hạ, thu đông gá»�i là Quatre-Temps), nguyên thuá»· của tuần lá»… này không liên hệ gì vá»›i ngày lá»… Noël; đàng khác, thá»�i gian sáu tuần này (sau giảm xuống còn bốn tuần) khi thì được gá»�i là De adventu Domini khi thì gá»�i là Ante Natale Domini. Trong các sách phụng vụ thế ká»· VII, các thánh lá»… Mùa Vá»�ng nằm ở phần phụ lục, xếp sau các thánh lá»… kính nhá»› các vị thánh, và vào thế ká»· VIII – IX thì Mùa Vá»�ng nằm ở đầu năm phụng vụ. Sá»± ngần ngại vá»� tên gá»�i cÅ©ng nhÆ° vá»� vị trí của các thánh lá»… Mùa Vá»�ng này nói lên sá»± lúng túng vá»� ý nghÄ©a của thá»�i gian này: là cá»­ hành cuá»™c Quang Lâm vinh hiển của Ä�ức Kitô theo chu kỳ phụng vụ hằng năm hay là sá»± chuẩn bị cho lá»… Giáng Sinh? Chắc chắn rằng sá»± mÆ¡ hồ này là cố ý vì nó má»�i gá»�i nhìn thấy trong thá»�i gian này vừa là sá»± cá»­ hành phụng vụ hằng năm ngày hạ sinh lịch sá»­ của Ä�ức Giêsu vừa là ngày Quang Lâm sẽ đến. Thế rồi tinh thần suy lý – hay đúng hÆ¡n là tinh thần Roma thái quá – đã có khuynh hÆ°á»›ng giảm thiểu ý nghÄ©a phụng vụ thành việc tưởng nhá»› đến ngày Giáng Sinh tại Bêlem, làm cho bốn tuần Mùa Vá»�ng Ä‘Æ¡n giản chỉ là chuẩn bị cho ngày lá»… này. NhÆ° thế, Mùa Vá»�ng trở thành mùa chá»� đợi lá»… Noël. Phát minh và phổ biến hang đá vào thế ká»· thứ XIII đã đáp ứng được cảm tính dá»… dãi này cÅ©ng nhÆ° thu hẹp ý nghÄ©a của Mùa Vá»�ng.

Ngày nay, chúng ta hiểu biết hơn v� truy�n thống cũng như ý nghĩa đa chi�u của Mùa V�ng. Xin đan cử hai văn bản chính thức của cuộc cải cách phụng vụ. Vào năm 1963, Hiến chế v� Phụng Vụ của Công �ồng Vatican II nói rằng: “Giáo Hội còn phô diễn tr�n mầu nhiệm Chúa Kitô qua chu kỳ một năm, từ Nhập Thể, Giáng Sinh đến Thăng Thiên, Hiện Xuống, sự mong đợi ni�m hy v�ng hồng phúc và ngày Chúa lại đến�[3]. Theo sát từng chữ của bản văn, ta có thể tin rằng Mùa V�ng trong năm phụng vụ là cách cử hành sự đợi ch� ngày �ức Kitô đến và ni�m hy v�ng gắn li�n với ngày này, không nói gì đến lễ Noël. Sự giải thích một chi�u này dư�ng như không chính xác cho lắm. Thật vậy, cuốn Quy tắc của năm và lịch phụng vụ (số 39) xuất bản tại Roma năm 1969 nhìn nhận rằng Mùa V�ng có hai ý nghĩa: “�ó là th�i gian chuẩn bị cho lễ Noël, lần đầu tiên Con Thiên Chúa đến với con ngư�i; đó cũng là th�i gian mà qua việc tưởng nhớ này, tâm trí chúng ta hướng v� lần đến thứ hai của Chúa vào ngày tận thế�. Như chúng ta sẽ thấy, tính đa nghĩa này phù hợp với thực tại phụng vụ và đặc biệt là giáo huấn của các bài đ�c thánh lễ Chúa Nhật.

Lướt qua sách bài đ�c các thánh lễ Chúa Nhật Mùa V�ng, lập tức ta có vài nhận xét. Mỗi thánh lễ gồm có bài đ�c thứ nhất trích từ một sách tiên tri, đặc biệt là tiên tri Isai được sử dụng 7 bài trong tống số 12 bài. Bài đ�c thứ hai phần lớn trích từ các thư của Thánh Phaolô. Bài Tin Mừng sử dụng Thánh Matthêu cho năm A, Thánh Marcô cho năm B (được bổ sung bằng hai bài đ�c của Gioan và Luca), và Thánh Luca cho năm C. Như vậy, mỗi thánh lễ trình bày một l�i loan báo của ngôn sứ, một giáo huấn luân lý của thánh tông đồ và cuối cùng là một diễn từ hay một trình thuật Tin Mừng.

C�C BÀI �ỌC CHÚA NHẬT MÙA VỌNG

	Năm A	Năm B	Năm C
CN I	Is 2, 1-5	Is 63, 16 … 64, 7	Gr 33, 14-16
	Rm 13, 11-14	1 Cr 1, 3-9	1 Tx 3, 12…4, 2
	Mt 24, 37-44	Mc 13, 33-37	Lc 21, 25…36
CN II	Is 11, 1-10	Is 40, 1…11	Br 5, 1-9
	Rm 15, 4-9	2 Pr 3, 8-14	Pl 1, 4…11
	Mt 3, 1-12	Mc 1, 1-8	Lc 3, 1-6
CN III	Is 35, 1…10	Is 61, 1-11	Xp 3, 14-18
	Gc 5, 7-10	1 Tx 5, 16-24	Pl 4, 4-7
	Mt 11, 2-11	Ga 1, 6…28	Lc 3, 10-18
CN IV	Is 7, 10-14	2 Sm 7, 1…16	Mk 5, 1-4
	Rm 1, 1-7	Rm 16, 25-27	Dt 10, 5-10
	Mt 1, 18-24	Lc 1, 26-38	Lc 1, 39-45

Xét v� nội dung các bài đ�c, đặc biệt là các bài Tin Mừng, chúng ta thấy rõ ràng mỗi một Chúa Nhật tr�n ba năm A, B, C đ�u có một chủ đ� đặc thù[4]: tỉnh thức trông ch� ngày trở lại của Chúa (Chúa Nhật I); L�i khẩn cấp m�i g�i hối cải của Gioan (Chúa Nhật II); �ấng Ti�n Hô làm chứng cho �ức Giêsu (Chúa Nhật III); cuối cùng là việc loan báo cho Thánh Giuse và �ức Maria v� sự sinh hạ của Chúa Giêsu (Chúa Nhật IV). Tôn tr�ng cấu trúc của sách bài đ�c Chúa Nhật Mùa V�ng, chúng ta lần lượt bàn v� chủ đ� của mỗi Chúa Nhật …

Chúa Nhật thứ I: Ch� đợi trong tỉnh thức

Tin Mừng

Ba đoạn Tin Mừng Chúa Nhật I được trích từ phần cuối của “diễn từ cánh chung� nhấn mạnh v� sự tỉnh thức vì Con Ngư�i đến bất ng�. Mỗi đoạn trong các sách Nhất Lãm này đ�u mang đặc tính riêng của mình.

Matthêu (năm A) nhấn mạnh đến hiệu quả của sự bất ng� và kêu g�i hãy sẵn sàng

Marcô (năm B) nhấn mạnh đến sự kiên trì ch� đợi và sự tỉnh thức không mệt m�i của ngư�i Kitô hữu.

Luca (năm C) dùng ngữ vựng biểu tượng của khải huy�n để khuyên nhủ tín thác và hy v�ng: ngày Chúa đến không phải là ngày huỷ diệt nhưng là giải thoát, ngày các tín hữu ngẩng đầu lên.

Trên thực tế, sự lựa ch�n ba bài đ�c hướng v� ngày Quang Lâm này m�i g�i chúng ta xem ngày Chúa Nhật thứ nhất Mùa V�ng như là ngày cuối cùng của năm phụng vụ.

Các thư

Cách nhìn này lại được củng cố bằng ba bài đ�c trích các thư Thánh Phaolô.

�oạn Rm 13, 11-14 (năm A) khẳng định Ngày của Chúa đã đến gần, đêm th�i gian sắp tàn. Cách giải thích luân lý của sự chuyển giao từ bóng đêm sang ánh sáng thật thích đáng. Ta đừng quên rằng cách giải thích luân lý này dựa vào sự trông đợi cánh chung.

Cũng vậy, trong 1 Cr 1, 3-9 (năm B), thái độ trung tín, kiên trì, nhận biết những ân huệ của Chúa Thánh Thần được trình bày trong viễn tượng khải huy�n (apocalypsis) của Chúa và Ngày của Chúa.

�� cập đến việc Chúa đến với tất cả các thánh nằm trong đoạn 1 Tx 3, 12 – 4, 2 (năm C): viễn tượng cánh chung kêu m�i các tín hữu sống “không gì đáng chê trách� cho đến ngày cuối cùng.

Ngày nay ta phải hiểu thế nào v� những l�i khuyên nhủ phải tỉnh thức và kiên trì này? Phải chăng nó đã trở nên cổ lỗ sĩ vì ngày nay chẳng mấy ai tin vào sự cận k� của ngày �ức Kitô trở lại? Trái lại là đàng khác, chúng ta tin vào giáo huấn hiện thực này hơn bao gi� hết. Trong một thế giới hướng v� tương lai, một thế giới thay đổi từng ngày và như vậy nói lên sự bấp bênh của hiện tại thì ngư�i tín hữu không chỉ là một ngư�i trông ch� mà còn là ngư�i hy v�ng. Như thế cũng không thừa khi thấy mình đứng trước xác quyết này: tương lai nằm trong tay Chúa và ngày cuối cùng sẽ là sự t� hiện rực rỡ của �ức Kitô, �ấng mà hiện gi� vẫn còn ẩn mặt.

Cựu Ước

Ba bài đ�c Cựu Ước của Chúa Nhật thứ nhất không được ch�n theo Tin Mừng như các ngày lễ Chúa Nhật thư�ng niên mà diễn tả cách thơ mộng ni�m hy v�ng của Israel và qua đó nói lên ni�m hy v�ng của nhân loại.

Is 2, 1-5 (năm A) loan báo sự tập h�p m�i dân tộc trong hoà bình.

Is 63-64 (năm B) mơ tưởng v� một Thiên Chúa xé tr�i ngự xuống với con ngư�i.

Gr 33, 14-16 (năm C) loan báo sự thiết lập một vương quốc có công bình ngự trị.

Có hai cách hiểu các bản văn này: hoặc là hiểu rằng những l�i tiên tri cứu thế này đã được �ức Kitô bắt đầu thực hiện, hoặc là qua trư�ng hợp đặc thù của dân tộc Israel, ta nhận thấy ở đây ni�m hy v�ng của m�i ngư�i ở m�i th�i, một giấc mơ không tưởng nhưng cần thiết rằng một ngày nào đó ta sẽ đi đến một thế giới mà chỉ có công lý và hoà bình ngự trị, ta tìm lại thiên đàng đã mất là tầng tr�i cao hạ xuống gian trần.

Trước những cách hiểu khác nhau này, Chúa Nhật thứ nhất Mùa V�ng trông giống như là Chúa Nhật cuối cùng của chu kỳ phụng vụ. Trước một chân tr�i mãi tít đàng xa, con ngư�i mơ v� n�n công bình và hoà bình phổ quát, những thế giới không tưởng (utopie) cuối cùng rồi cũng sẽ được thực hiện; và ngư�i tín hữu nhắc nhớ lại những thực tại mầu nhiệm nhưng chắc chắn v� Sự Quang Lâm của �ức Kitô trong vinh quang.

Chúa Nhật thứ II: Gioan Tẩy Giả rao giảng sự hối cải

Với Chúa Nhật này, chúng ta bước vào lịch sử: những tiên báo trong Cựu Ước bắt đầu thực hiện và giấc mơ của nhân loại trở thành hiện thực. Chính hôm nay chúng ta nghe “khởi đầu Tin Mừng của �ức Giêsu Kitô� (Mc 1, 1)

Tin Mừng

Ngư�i loan báo Tin Mừng này là Gioan Tẩy Giả, nhân vật tr�ng yếu của phụng vụ Mùa V�ng, hiện diện trong các Chúa Nhật thứ hai và thứ ba. Một nhân vật bí ẩn, khó hiểu, một ngôn sứ đầy tràn Chúa Thánh Thần mà ngư�i ta phải đi vào hoang mạc để tìm kiếm cũng như thắc mắc v� căn tính của ngài, đó là �ấng Ti�n Hô Gioan và ngài không ngừng nói với chúng ta rằng: “Giữa anh em có một ngư�i mà anh em không biết� (Ga 1, 26). L�i m�i g�i đi xa hơn này có thể là bản tóm của sứ điệp Mùa V�ng.

Trong Chúa Nhật thứ hai này, Gioan Tẩy Giả lớn tiếng với những ai nghe mình: “Hãy hối cải vì nước tr�i đã cận k��. Ba bài Tin Mừng đ�u lấy từ các Tin Mừng Nhất Lãm (Mt 3, 1-12; Mc 1, 1-8; Lc 3, 1-6), thuật lại sự rao giảng hăng say của �ấng Ti�n Hô, kêu m�i hối cải và cuối cùng là loan báo sẽ có một đấng quy�n năng hơn sẽ rửa tội trong Chúa Thánh Thần. Gioan Tẩy giả rao giảng chủ yếu v� sự chuẩn bị và hối cải: vị ngôn sứ không bằng lòng loan báo những gì sắp xảy ra, ngài muốn biến đổi các thính giả để h� có thể đón nhận �ấng Cứu Thế và biến cố cứu độ.

Các thư

Các Tin Mừng của ngày hôm nay song song với nhau, tuy nhiên, các bài đ�c thứ hai lại khác nhau.

Một nhà chú giải nói v� đoạn Rm 15, 4-9 (năm A): “Sáu câu tạo này tạo nên ba mảnh r�i rạc … Ta chỉ tốn th�i gian để tìm ra một ý tưởng thống nhất ở đây�[5]. Nếu đoạn này, được đ�c ngày Chúa Nhật thứ 3 và 4 Mùa V�ng trong các phụng vụ xa xưa, được giữ lại trong sách bài đ�c mới của Mùa V�ng, chính bởi vì nó trình bày �ức Kitô như là �ấng đến để cứu rỗi m�i ngư�i, Do Thái cũng như dân ngoại (cc. 8-9).

Trái lại, bản văn 2 Pr 3, 8-14 (năm B) lại hoàn toàn thích hợp với Chúa Nhật thứ hai Mùa V�ng. Một đàng, nó loan báo sự kiên nhẫn của Thiên Chúa đã cho m�i ngư�i có đủ th�i gian hối cải theo l�i m�i g�i của Tin Mừng trong ngày. �àng khác, nó lạc quan nói đến ngày Chúa đến với những hạn từ rất gần với những gì mà ta gặp thấy trong 1 Cr 1, 3-9 và 1 Tx 3, 12 – 4, 2.

Chính vì hai lần đ� cập đến Ngày của Chúa đã giải thích và biện minh cho việc lựa ch�n đoạn Pl 1, 4-6.8.11 (năm C). Như các bản văn trước, đoạn này nói lên mối bận tâm của vị Tông đồ muốn nhìn thấy các tín hữu “không tì vết và không gì đáng trách� vào Ngày của Chúa. �ừng quên rằng “ngày� này trước hết muốn nói đến ngày Quang Lâm vinh hiển, thế nhưng nằm trong bối cảnh mùa phụng vụ, ta cũng có thể nghĩ rằng nó nhắc đến ngày Giáng Sinh tưởng niệm việc Con Thiên Chúa đến bằng xương bằng thịt: sự chuẩn bị cho lễ Noël tạo thành một giai đoạn cũng như một phương tiện chuẩn bị cho Ngày �ến cuối cùng.

Cựu Ước

Bài Cựu Ước trong Chúa Nhật này: l�i tiên tri của Is 40: “Hãy sửa sang con đư�ng của Chúa trong hoang mạc …� rõ ràng được các Tin Mừng ngày hôm nay trích dẫn. Không có gì bất tiện khi đ�c bản văn tuyệt v�i này mỗi năm. Tuy nhiên, ngư�i ta muốn dành nó cho năm B và dùng những đoạn tuyên sấm khác cho các năm A và C.

Is 11, 1-10 (năm A) là một trong những đoạn hay nhất trong “Sách v� Emmanuel� (Is 7-12) loan báo một dòng dõi của �avít sẽ đến, Chúa Thánh Thần sẽ ngự trên Ngài và Ngài sẽ thiết lập một vương quốc công bình và hoà bình mang dấu vết thiên đàng. Chúng ta gặp lại ở đây sự pha trộn giữa ni�m hy v�ng và sự không tưởng (utopie) có trong các bài đ�c thứ nhất của Chúa Nhật trước.

�oạn Br 5, 1-9 (năm C) được ch�n vì có câu 7: “Vì Thiên Chúa đã ra lệnh phải bạt thấp núi cao và gò nổng có từ lâu đ�i, phải lấp đầy thung lũng cho mặt đất phẳng phiu�, câu này vang v�ng l�i loan báo của Is 40, 3-4 mà Tin Mừng hôm nay nhắc lại.

Chúa Nhật thứ hai Mùa V�ng, tập trung vào sự rao giảng của Gioan Ti�n Hô, và như vậy có thể được xem như là Chúa Nhật của sự chuẩn bị, bắt đầu lên đư�ng hay hối cải v� với �ấng xuất hiện ở cuối chân tr�i như là �ấng Cứu Thế. Các bài đ�c chưa nói gì v� Giáng Sinh hay Nhập Thể. Nhưng các ngôn sứ từ Isai cho đến Gioan Tẩy Giả đã loan báo v� �ấng Cứu Thế sẽ đến khai mở thế giới mới này cũng như xã hội mới mà con ngư�i luôn mơ tưởng.

Chúa Nhật thứ III: Gioan Tẩy Giả làm chứng cho �ức Giêsu

Nhân vật Gioan Tẩy Giả vẫn còn thống trị toàn thể phụng vụ Chúa Nhật thứ ba, 3 bài Tin Mừng dành riêng cho ngài. Tuy nhiên, một chủ đ� phụ đã trở thành truy�n thống cho ngày này trong phần lớn các phụng vụ Tây phương và đã gợi hứng cho việc lựa ch�n nhi�u bài đ�c: đó là ni�m vui.

Tin Mừng

Các Tin Mừng không còn trình bày Gioan Tẩy Giả như ngư�i kêu g�i hối cải nữa mà là ngư�i làm chứng cho �ức Giêsu.

Câu chuyện được thuật lại trong Mt 11, 2-11 (năm A) nằm ở cuối cuộc đ�i của Gioan, ông bị cầm tù theo lệnh của Hêrôđê. Dầu cho Gioan tra vấn �ức Giêsu với ý hướng nào đi chăng nữa[6], câu h�i của ông cũng thật sự thôi thúc �ức Kitô tự t� mình: Ngài đã cho ngư�i mù được sáng mắt, mở tai cho ngư�i điếc, chữa lành con ngư�i kh�i những gì ngăn cản h� sống, và như thế là đã thực hiện l�i tiên tri cứu thế của Is 35, 5-6 được đ�c trong ngày này.

Năm B, Tin Mừng Marcô không có đoạn liên quan đến Gioan Tẩy Giả, và ngư�i ta phải tìm đến Tin Mừng Gioan được cắt dán khá đột ngột các từ các câu 6-8 và 19-28 của chương 1: đoạn trước là những xác quyết thần h�c trích từ “L�i Tựa� (Prologue): “Ông không phải là ánh sáng nhưng ông đến để làm chứng cho ánh sáng�; đoạn tiếp theo sau đó mang vẻ giai thoại. Phải đ�c như thế nào để cảm nhận được sự khác biệt này. Lưu ý rằng trong đoạn này có một câu cảnh báo mà chỉ mình tác giả Tin Mừng thứ tư đặt vào môi miệng của Vị Ti�n Hô: “Ở giữa anh em có một ngư�i mà anh em không biết�.

Bài đ�c Lc 3, 10-18 của năm C tiếp nối bài đ�c của Chúa Nhật trước (3, 1-6). Ngư�i ta chỉ b� các câu 7-9: “Nòi rắn độc kia …� có thể là vì quá cứng rắn. Gioan Tẩy Giả xuất hiện ở đây như chứng nhân của công lý và tinh thần vị tha, giảng dạy những cách hành xử đúng đắn. Nhưng trước hết là chứng nhân cho �ức Kitô, �ấng làm phép rửa trong Thánh Thần và Lửa.

Sau khi đ�c và tiếp cận cả sáu trình thuật có liên quan đến Gioan Tẩy Giả, ta có ấn tượng v� sự rắn r�i và mạnh mẽ, sự ngay thẳng và đòi h�i của con ngư�i đầy tràn Thánh Thần này, vị ngôn sứ đã đóng ấn cho việc làm chứng nhân của mình bằng cuộc tử đạo. Khi trình bày Gioan Tẩy Giả như là nhân vật chính của Mùa V�ng, hướng dẫn viên dẫn đầu đoàn lữ hành nhân loại đến gặp gỡ �ức Kitô, phụng vụ dẫn đưa chúng ta nhận thức đúng v� �ấng mà chúng ch� đợi và cử hành việc ngài đến. Nằm trong máng c� không chỉ là một trẻ thơ nhưng là Thiên Chúa đến làm phép rửa cho thế gian trong Thánh Thần và Lửa, là �ấng Cứu Thế đến để lôi kéo loài ngư�i ra kh�i chứng bại liệt và đui mù, Vị Chủ Tể đến để thiết lập một vương quốc công lý và hoà bình.

Hai bài đ�c khác (Cựu Ước và Tân Ước)

Các bài đ�c khác của Chúa Nhật hôm nay triển khai chủ đ� ni�m vui, mặc dầu thỉnh thoảng cũng còn thấy chủ đ� v� ngày Chúa đến.

Trong năm A, l�i tiên tri của Is 35, 1-10 đã dùng những từ ngữ thi ca để nói lên sự hân hoan của những ngư�i được Thiên Chúa cứu thoát. Chúng ta đã nói đến mối liên hệ giữa các câu 5-6 trong bài đ�c này với câu 5 của bài Tin Mừng trong ngày. Thư của Thánh Giacôbê (5, 7-10) khuyên hãy kiên tâm ch� đợi ngày Chúa đến: một lần nữa, ta cũng đành phải nhìn nhận rằng bài đ�c thứ hai mặc dầu tự thân rất có giá trị nhưng cũng chẳng ăn nhập gì với tính liên tục giữa bản văn Cựu Ước và bài Tin Mừng.

Bài đ�c Is 61, 1-2a.10-11 của năm B, nh� cắt b� các câu 2b-9, đã tiếp cận được với chủ đ� �ấng Cứu Thế và ni�m vui. Phải phân biệt phần đầu (1-2a) là l�i ngư�i được Thiên Chúa sai đến còn phần hai (10-11) là l�i đáp của cộng đoàn. Phải đ�c làm sao để m�i ngư�i nhận ra đi�u đó bằng không thì ý nghĩa của bản văn bị thay đổi hoàn toàn. Trình thuật 1 Tx 5, 16-24 được ch�n vì l�i kêu m�i hãy vui mừng và có đ� cập đến việc Chúa đến (adventus).

Thánh vịnh nh� trong Xp 3, 14-18 (năm C) là l�i kêu m�i hãy vui lên vì sự hiện diện của Thiên Chúa đồng th�i cũng là �ấng Cứu Thế. Bản văn Pl 4, 4-7 m�i g�i vui lên vì Chúa sắp đến. Trong tư tưởng của Thánh Phaolô, rõ ràng ngài muốn nói đến sự trở lại vinh hiển của Chúa; Phụng vụ cũng muốn dùng đoạn này để nói đến ân sủng tuôn tràn trong ngày Chúa Giáng Sinh. Thế nhưng cũng khó tìm được mối liên hệ khách quan giữa hai bài đ�c và bài Tin Mừng trong ngày.

Chúa Nhật thứ IV: Loan báo việc sinh hạ của Chúa Giêsu

Phụng vụ Mùa V�ng không bận tâm theo dõi các biến cố đúng với trình tự th�i gian: sự việc Gioan Tẩy Giả đi rao giảng trong các Tin Mừng Chúa Nhật thứ 2 & 3 rõ ràng xảy ra sau sự loan báo v� ngày sinh hạ của Chúa Giêsu mà Chúa Nhật thứ 4 đ� cập đến. Thật vậy chỉ trong Chúa Nhật cuối cùng của Mùa V�ng, các bài đ�c mới hướng chúng ta đến mầu nhiệm Nhập Thể và Giáng Sinh mà ngày lễ Noël là sự hiện thực trong lịch sử. �ể thật sự cử hành lễ Noël, cần phải chuẩn bị bằng sự hoán cải tương tự với đi�u mà Gioan đòi h�i và, trong cuộc sống hằng ngày, nỗ lực khám phá giữa chúng ta có một �ấng mà chúng ta đã biết nhưng còn rất ít hoặc chúng ta khó nhận ra Ngài khi Ngài t� mình cho chúng ta không phải trong cảnh trí trang hoàng rực rỡ của ngày Noël nhưng là trong ngư�i anh em hay trong một biến cố bất ng�.

Tin Mừng

Ba bài Tin Mừng trong ngày này là ba trình thuật v� sự loan báo: các sứ giả của Thiên Chúa hoặc bà Elisabeth loan báo v� sự sinh hạ của đứa trẻ do �ức Maria sinh ra, trẻ này đồng th�i cũng là Con Thiên Chúa. Hình ảnh chính trong ba trình thuật này là �ức Maria. Ngay cả khi Mẹ không cất l�i thì những nhân vật phụ cũng quy hướng v� Mẹ, và chúng ta phải h�c theo Mẹ để suy niệm mầu nhiệm Giáng Sinh.

L�i loan báo cho Giuse trong Mt 1, 18-24 (năm A) nhưng đồng th�i cũng thông báo cho chúng ta v� con trẻ được ch� đợi, �ấng nhận lãnh hai tên g�i tượng trưng là Giêsu và Emmanuel, v� mẫu tính của �ức Maria là do tác động của Chúa Thánh Thần.

Các bài đ�c năm B và C là cuộc Truy�n tin cho �ức Maria (Lc 1, 26-38) và Thăm Viếng (Lc 1, 39-45 là những dẫn nhập tuyệt v�i cho lễ Giáng Sinh. Không cần phải nh� đến chú giải[7], ít ra ta cũng thấy đ� cập đến Chúa Thánh Thần trong ba bài đ�c Tin Mừng này. Chúng ta đ�c trong Kinh Tin Kínhrằng: “Bởi phép �ức Chúa Thánh Thần� mà Con Thiên Chúa “đã nhập thể trong lòng Maria và đã làm ngư�i�. Các suy tư giáo lý hoặc bài giảng nên trình bày rõ vai trò của Chúa Thánh Thần trong mầu nhiệm Giáng Sinh cũng như Phục Sinh.

Cựu Ước

Các bài đ�c Cựu Ước được lựa ch�n vì bài Tin Mừng trong ngày. �i�u này quá rõ ràng đối với đoạn Is 7, 10-14 (năm A), l�i tiên tri v� Emmanuel được trích dẫn ở phần cuối của trình thuật Tin Mừng Thánh Matthêu.

Cũng vậy, sự lựa ch�n đoạn 2 Sm 7, 1-5.8b-11.16 (năm B) với l�i hứa dành cho �avít một dòng dõi và ngôi báu đến muôn đ�i. Quả thật, Thiên sứ Gabriel đã loan tin cho Maria rằng con trẻ Mẹ sinh ra sẽ lãnh nhận ngôi báu �avít tổ phụ Ngài và tri�u đại của Ngài sẽ không chấm dứt. Ngoài sự tương hợp có vẻ vật chất này còn có sự tiếp nối sâu xa hơn giữa bài đ�c sách tiên tri và Tin Mừng: giấc mơ hão huy�n của �avít muốn xây dựng một ngôi xứng đáng dành cho Thiên Chúa chỉ được thực hiện đầy đủ trong sự sinh hạ của Chúa Giêsu, �ấng sẽ biến thân xác nhân loại và thân thể Giáo Hội của mình thành đ�n th� duy nhất thật sự xứng tầm với Thiên Chúa.

V� phần l�i tiên tri trong Mk 5, 1-4 (năm C) loan báo rằng �ấng Cứu Thế sẽ đến từ Bêlem, tuy không liên hệ chặt chẽ cho lắm với cuộc Thăm Viếng của bài Tin Mừng, nhưng l�i loan báo này rõ ràng nói v� nguồn gốc của �ấng Cứu Thế cho nên xứng đáng được nêu lên trong ngày Chúa Nhật dành riêng cho những cuộc loan báo này.

Thánh thư

Các bài đ�c trích từ các thánh thư luôn ở trên một bình diện khác. Cả ba bài được lựa ch�n vì ít ra cũng ám chỉ cách nào đó đến sự sinh hạ lịch sử của �ức Kitô, thực tế nó nâng chúng ta lên mức độ không còn hiểu đó là biến cố lịch sử nữa mà là sứ điệp cứu rỗi được �ức Kitô mang đến cho những ngư�i thiện chí, những ngư�i đạt đến “sự vâng phục của đức tin� như được đ� cập đến trong Rm 1, 5 (năm A) cũng như Rm 16, 26 (năm B). Bao quát hơn, đây là một suy tư sâu xa v� sự nhập thể dưới khía cạnh kép là sự t� mình (manifestation) và sự cứu rỗi (redemption).

Kết luận

– Mùa Vá»�ng là thá»�i gian mang nhiá»�u ý nghÄ©a và hình tượng, không hoàn toàn giản lược vào việc chuẩn bị cho ngày Giáng Sinh. Nó cá»­ hành sá»± trông đợi Ä�ấng Cứu Thế cÅ©ng nhÆ° ngày Ngài đến, qua các giai Ä‘oạn kế tiếp nhau hoặc trong các biểu hiện khác nhau và phụ tuỳ. Chúa Nhật thứ I hÆ°á»›ng vá»� ngày Quang Lâm, các Chúa Nhật thứ II và III chú tâm đến việc Ngài đến má»—i ngày, Chúa Nhật thứ IV hÆ°á»›ng vá»� sá»± tá»� hiện của ngày Giáng Sinh.

Các suy niệm cũng như bài giảng phải tôn tr�ng sự đa dạng này, đồng th�i làm rõ ra sự tập trung cũng như sự bổ túc cho nhau của các ngày Ngài đến này, tất cả chỉ vì sự cứu rỗi nhân loại và thiết lập Nước Thiên Chúa.

– Ä�a số ngÆ°á»�i trong cá»™ng Ä‘oàn thá»±c sá»± khó mà hiểu hết cÅ©ng nhÆ° hấp thu được cả ba bài Ä‘á»�c. Nguồn dinh dưỡng quá dồi dào và khác biệt đến ná»—i khó mà đồng hoá được. NhÆ° đã công nhận ở trên, hầu nhÆ° các bài Thánh ThÆ° đã cắt đứt mối liên hệ giữa bài Cá»±u Ước và bài Tin Mừng. Và ngÆ°á»�i cá»­ hành phụng vụ trong bài giảng của mình cố gắng nối kết những phân mảnh khác biệt này lại thì đó cÅ©ng không phải là cách làm hay. Sách bài Ä‘á»�c má»�i gá»�i sá»­ dụng tá»± do để hiểu và thÆ°á»�ng bằng lòng vá»›i hai cách hiểu. Mục đích của phụng vụ Lá»�i Chúa trong Mùa Vá»�ng không phải là nhấn chìm chúng ta trong biển cả của ngôn từ mà là để cho Ngôi Lá»�i hóa thành xác phàm có thể thật sá»± ở giữa chúng ta, ở trong tâm hồn má»—i ngÆ°á»�i chúng ta.

[1] M. B. Lowenberg, “Le vocabulaire de la liturgie romaine de l’Avent�, trong Assemblées du Seigneur, 1 ère série, N. 2, tr. 18-é4

[2] I. H. Dalmais, “Le temps de preparation à Noel dans les liturgies syrienne et byzantine�, trong La Maison Dieu, N. 59 (1959), tr. 25-27

[3] Hiến chế Phụng Vụ Thánh, số 102

[4] Dựa theo bài viết của G. Fontaine, “Le lectionnaire de la messe au temps de l’Avent�, trong Notitiae 7 (1971), tr. 304-317, 364-376. Cha Fontaine đã tham gia soạn thảo sách bài đ�c thánh lễ (lectionnaire).

[5] J. Dupont, “Acceuillants à tous (Rm 15, 4-9)�, trong Assemblées du Seigneur, 2 ème série, N. 6, tr. 13

[6] J. Dupont, “Le Christ et son Précurseur (Mt 11, 2-11)�, trong Assemblées du Seigneur, 2 ème série, N. 7, tr. 16-18

[7] Các bài của A. Bouton, “C’est toi qui lui donneras le nom de Jésus (Mt 1, 18-24)�; P. Benoit, “L’annonciation (Lc 1, 26-38)�; P. E. Jacquemin, “La Visitation (Lc 1, 39-45)�, trong Assemblées du Seigneur, 2e série, số 8.

Philippe Rouillard

Collège Saint-Anselme (Roma)

Nouvelles Assemblées du Seigneur, số 4, tr. 4-17

chuyển ngữ :Lm. Phaolô Nguyễn Minh Chính

Nguồn tin: “Bản Thông Tin� Giáo phận Qui Nhơn, Số 151 tháng 11/2010