TÔNG �Ồ BANABA

Ngày 11 tháng 6 là lễ Thánh Banaba. Ngài được tôn kính là tông đồ trong Kinh Thánh và trong Giáo Hội. Mặc dù ngài không thuộc Nhóm Mư�i Hai, ngài vẫn được g�i là tông đồ (cùng với Thánh Phaolô) trong Cv 14:14 – hai tông đồ Banaba và Phaolô. Vả lại, trước đó chính Chúa Thánh Thần đã nói: “Hãy dành riêng Banaba và Saolô cho Ta, để lo công việc Ta đã kêu g�i hai ngư�i ấy làm� (Cv 13:2).

Trong Phụng Vụ, Giáo Hội kính nhớ Thánh Banaba là tông đồ, mặc dù không là lễ tr�ng tương đương mà Giáo Hội tôn kính Thánh Phaolô và Thánh Mátthia hoặc một vị nào đó trong Nhóm Mư�i Hai.

Chúng ta có thể nói Thánh Banaba thực sự là một tông đồ? Nếu vậy, có bao nhiêu tông đồ? Thánh Banaba có là tông đồ như Thánh Phêrô hoặc Thánh Phaolô?

MƯỜI HAI TÔNG �Ồ VÀ HAI TÔNG �Ồ KH�C

Thánh Mátthêu đặc biệt dùng câu “mư�i hai tông đồ� khi liệt kê tên các tông đồ trong trình thuật Mt 10:2-4. Thánh Gioan cũng nói tương tự trong Kh 21:14. Còn Thánh Luca nói v� cách �ấng Cứu Thế ch�n 12 môn đệ và g�i h� là tông đồ: “Ngư�i kêu các môn đệ lại, ch�n lấy mư�i hai ông và g�i là Tông �ồ� (Lc 6:13). Không có đoạn văn nào khác sử dụng cách nói “Nhóm Mư�i Hai�.

Tuy nhiên, mặc dù cả Thánh Mátthêu và Thánh Gioan đ�u đ� cập khái niệm v� Nhóm Mư�i Hai, và dù cho khái niệm này khá quen với ý nghĩ của chúng ta, vẫn khá rõ ràng là có hơn 12 vị mà chúng ta tôn kính là tông đồ.

Thật vậy, chúng ta phải công nhận rằng có ít nhất 14 hoặc 15 vị được g�i là tông đồ. Chắc chắn rằng Thánh Matthias, ngư�i được ch�n để thay thế Giuđa �tcariốt, được kể là thuộc nhóm mư�i hai tông đồ. Hơn nữa, ngay cả Thánh Phaolô (không thuộc Nhóm Mư�i Hai) cũng được g�i là tông đồ – như chúng ta vẫn thư�ng g�i là Thánh tông đồ Phaolô.

Chắc chắn chúng ta đúng khi nói rằng có Nhóm Mư�i Hai, như Chúa Giêsu đã g�i 12 ngư�i đó gia nhập tông đồ đoàn trong khi Ngài sống trên thế gian này. Tuy nhiên, chắc chắn các Thánh Mátthia và Phaolô cũng là “tông đồ� đồng đẳng với Nhóm Mư�i Hai. Mặc dù Thánh Mátthia không được Chúa Giêsu ch�n khi Ngài còn tại thế, mà Thánh Mátthia được Chúa Thánh Thần ch�n để thay thế Giuđa trong khoảng th�i gian từ khi Chúa Giêsu v� tr�i và Chúa Thánh Thần hiện xuống.

Mặt khác, Thánh Phaolô được chính �ấng Cứu Thế tuyển ch�n và đặt làm tông đồ. �ó là đi�u làm cho cuộc hiện ra của Chúa Giêsu với Thánh Phaolô là đi�u độc nhất vô nhị – khác với m�i cuộc hiện ra hoặc thị kiến từ khi Chúa Giêsu đã v� tr�i, Ngài đã hiện ra với Thánh Phaolô theo cách riêng với hình hài tự nhiên. Còn khi Chúa Giêsu hiện ra với một nhà thần bí nào đó, Ngài không hiện ra với hình thể tự nhiên, mà bằng dạng thị kiến (hoặc bằng cách khác, như các thiên thần hiện ra ở dạng hình ngư�i). Tuy nhiên, Thánh Phaolô thấy Chúa Giêsu trong chính thân xác vinh quang của Ngài, giống như Thánh Phêrô và các tông đồ khác đã thấy.

�IỀU KIỆN LÀM TÔNG �Ồ

So sánh Thánh Matthias và Thánh Phaolô, chúng ta có thể nhận biết các đi�u kiện trở thành tông đồ theo đúng nghĩa. Rõ ràng là một tông đồ phải thấy Chúa phục sinh. �ây là đi�u kiện quan tr�ng để ch�n ngư�i thay thế Giuđa.

Cv 1:21-22 cho biết: “Vậy phải làm thế này: có những anh em đã cùng chúng tôi đi theo Chúa Giêsu suốt th�i gian Ngư�i sống giữa chúng ta, kể từ khi Ngư�i được ông Gi-an làm phép rửa cho đến ngày Ngư�i lìa b� chúng ta và được rước lên tr�i. Một trong những anh em đó phải cùng với chúng tôi làm chứng rằng Ngư�i đã phục sinh�.

Thánh Mátthia là ngư�i đã ở bên Chúa Giêsu từ đầu, qua cuộc khổ nạn, và làm chứng v� Chúa Giêsu phục sinh và v� tr�i. �ó là đi�u cần thiết để ông hiện diện đối với các sự kiện này, ông có thể làm chứng sự thật v� việc Chúa phục sinh. Những ngư�i không chứng kiến thì không thể được kể vào Nhóm Mư�i Hai.

Mặt khác, Thánh Phaolô không biết Chúa Giêsu khi Ngài còn sống trên thế gian. Tuy nhiên, vì ông chứng kiến sự phục sinh của Chúa Giêsu qua cuộc hiện ra đặc biệt mà Chúa Giêsu dành cho Thánh Phaolô (đi�u này sẽ không tái hiện cho tới Ngày Phán Xét), Thánh Phaolô thực sự được coi là một tông đồ.

�úng là Thánh Phaolô không ở bên Chúa Giêsu trong hành trình sứ vụ của Ngài, nhưng chúng ta chắc rằng ông Phaolô đã đón nhận Tin Mừng trực tiếp từ Chúa Giêsu – cũng như các tông đồ khác. Và chính Thánh Phaolô đã xác định: “Thưa anh em, tôi xin nói cho anh em biết: Tin Mừng tôi loan báo không phải là do loài ngư�i. Vì không có ai trong loài ngư�i đã truy�n lại hay dạy cho tôi Tin Mừng ấy, nhưng là chính �ức Giêsu Kitô đã mặc khải� (Gl 1:11-12)

Vì thế, chúng ta có thể chắc chắn hai đi�u kiện quan tr�ng để trở thành tông đồ: Ông là nhân chứng đối với việc Chúa Giêsu phục sinh bằng cách là ông đã gặp chính Chúa Giêsu phục sinh, và ông đón nhận Tin Mừng trực tiếp từ Chúa Giêsu chứ không qua bất cứ trung gian nào. Chúng ta xác định rằng chỉ có những ngư�i được kể vào số các tông đồ thì mới có thể giữ chức vụ tông đồ là cai quản, dạy dỗ, và thánh hóa.

TH�NH BANABA CÓ THỰC SỰ LÀ TÔNG �Ồ ?

Có ngư�i thắc mắc: “Thánh Banaba có thực sự là tông đồ như Thánh Phêrô, Thánh Mátthia và Thánh Phaolô?�. Thánh Banaba thực sự được Giáo Hội tôn kính là tông đồ, ngài chắc chắn có chức vụ tông đồ, và chúng ta có thể coi Thánh Banaba là tông đồ như Thánh Phaolô hoặc Thánh Phêrô.

Tác giả Clement ở Alexandria nói rằng Thánh Banaba thuộc nhóm 72 môn đệ được Chúa Giêsu sai đi, đi�u này có vẻ trái ngược với sách Công Vụ Tông �ồ, vì sách Công Vụ Tông �ồ nói Banaba là một ngư�i mới lãnh nhận đức tin sau Lễ Ngũ Tuần.

Cv 4:36-37 cho biết: “Ông Giôxếp, ngư�i được các Tông �ồ đặt tên là Banaba, nghĩa là ngư�i có tài yên ủi, có một thửa đất. Ông là một thầy Lêvi quê quán ở đảo Sýp. Ông bán đất đi, lấy ti�n đem đặt dưới chân các Tông �ồ�.

Sách Công Vụ cũng không xác định. Có thể là Thánh Banaba ở trong số 72 nên đã làm chứng Chúa Giêsu phục sinh như Thánh Mátthia vậy. Tuy nhiên, đáng lưu ý là Kinh Thánh không bao gi� nói v� ngài như vậy.

Có đi�u là Giáo Hội tôn kính ngài là tông đồ. Như vậy, chúng ta nói rằng Giáo Hội thực sự g�i ngài là tông đồ, theo cách của Kinh Thánh. Tuy nhiên, lễ Thánh Banaba không được cử hành long tr�ng như lễ các tông đồ khác. Thậm chí lễ Thánh Mátthia là lễ kính, còn lễ Thánh Banaba chỉ là lễ nhớ.

Như vậy, khi Giáo Hội tôn kính Thánh Banaba là tông đồ, thực sự Giáo Hội cho biết đi�u khác biệt giữa Thánh Banaba và các vị khác.

TẠI SAO GỌI TH�NH BANABA LÀ TÔNG �Ồ ?

Mặc dù rất có thể là Thánh Banaba không là một tông đồ đúng nghĩa, nhưng ngài vẫn được tôn kính là tông đồ bởi vì ngài là ngư�i thuộc nhóm các nhà trần gian nổi trội trong th�i gian đầu của Giáo Hội.

Hơn nữa, chúng ta phải nhớ lại rằng chính Thánh Banaba đã được chứng nhận nhân danh Thánh Phaolô và bảo vệ tính xác thực của ơn g�i làm tông đồ. Chính Thánh Banaba đã động viên Thánh Máccô (hoặc Gioan Máccô) khi Thánh Phaolô đã loại b� Máccô vì không thi hành sứ vụ.

Như vậy, bởi vì Thánh Banaba liên kết chặt chẽ với các tông đồ, và nhất là ngài bảo đảm được Thánh Phaolô chấp nhận là một tông đồ, nên ngài được tôn kính với tước vị tông đồ – mặc dù ngài không thi hành chức vụ này.

Lạy Thánh tông đồ Banaba, xin cầu thay nguyện giúp cho chúng con!

TRẦM THIÊN THU (chuyển ngữ từ NewTheologicalMovement.blogspot.com)

Tháng Sáu – 2019