Ngà y 11 tháng 6 là lá»… Thánh Banaba. Ngà i được tôn kÃnh là tông đồ trong Kinh Thánh và trong Giáo Há»™i. Mặc dù ngà i không thuá»™c Nhóm Mưá»i Hai, ngà i vẫn được gá»i là tông đồ (cùng vá»›i Thánh Phaolô) trong Cv 14:14 – hai tông đồ Banaba và Phaolô. Vả lại, trước đó chÃnh Chúa Thánh Thần đã nói: “Hãy dà nh riêng Banaba và Saolô cho Ta, để lo công việc Ta đã kêu gá»i hai ngưá»i ấy là mâ€Â (Cv 13:2).
Trong Phụng Vụ, Giáo Há»™i kÃnh nhá»› Thánh Banaba là tông đồ, mặc dù không là lá»… trá»ng tương đương mà Giáo Há»™i tôn kÃnh Thánh Phaolô và Thánh Mátthia hoặc má»™t vị nà o đó trong Nhóm Mưá»i Hai.
Chúng ta có thể nói Thánh Banaba thá»±c sá»± là má»™t tông đồ? Nếu váºy, có bao nhiêu tông đồ? Thánh Banaba có là tông đồ như Thánh Phêrô hoặc Thánh Phaolô?
MƯỜI HAI TÔNG Äá»’ VÀ HAI TÔNG Äá»’ KHÃC
Thánh Mátthêu đặc biệt dùng câu “mưá»i hai tông đồ†khi liệt kê tên các tông đồ trong trình thuáºt Mt 10:2-4. Thánh Gioan cÅ©ng nói tương tá»± trong Kh 21:14. Còn Thánh Luca nói vá» cách Äấng Cứu Thế chá»n 12 môn đệ và gá»i há» là tông đồ: “Ngưá»i kêu các môn đệ lại, chá»n lấy mưá»i hai ông và gá»i là Tông Äồâ€Â (Lc 6:13). Không có Ä‘oạn văn nà o khác sá» dụng cách nói “Nhóm Mưá»i Haiâ€.
Tuy nhiên, mặc dù cả Thánh Mátthêu và Thánh Gioan Ä‘á»u đỠcáºp khái niệm vá» Nhóm Mưá»i Hai, và dù cho khái niệm nà y khá quen vá»›i ý nghÄ© cá»§a chúng ta, vẫn khá rõ rà ng là có hÆ¡n 12 vị mà chúng ta tôn kÃnh là tông đồ.
Tháºt váºy, chúng ta phải công nháºn rằng có Ãt nhất 14 hoặc 15 vị được gá»i là tông đồ. Chắc chắn rằng Thánh Matthias, ngưá»i được chá»n để thay thế GiuÄ‘a Ãtcariốt, được kể là thuá»™c nhóm mưá»i hai tông đồ. HÆ¡n nữa, ngay cả Thánh Phaolô (không thuá»™c Nhóm Mưá»i Hai) cÅ©ng được gá»i là tông đồ – như chúng ta vẫn thưá»ng gá»i là Thánh tông đồ Phaolô.
Chắc chắn chúng ta đúng khi nói rằng có Nhóm Mưá»i Hai, như Chúa Giêsu đã gá»i 12 ngưá»i đó gia nháºp tông đồ Ä‘oà n trong khi Ngà i sống trên thế gian nà y. Tuy nhiên, chắc chắn các Thánh Mátthia và Phaolô cÅ©ng là “tông đồ†đồng đẳng vá»›i Nhóm Mưá»i Hai. Mặc dù Thánh Mátthia không được Chúa Giêsu chá»n khi Ngà i còn tại thế, mà Thánh Mátthia được Chúa Thánh Thần chá»n để thay thế GiuÄ‘a trong khoảng thá»i gian từ khi Chúa Giêsu vá» trá»i và Chúa Thánh Thần hiện xuống.
Mặt khác, Thánh Phaolô được chÃnh Äấng Cứu Thế tuyển chá»n và đặt là m tông đồ. Äó là điá»u là m cho cuá»™c hiện ra cá»§a Chúa Giêsu vá»›i Thánh Phaolô là điá»u độc nhất vô nhị – khác vá»›i má»i cuá»™c hiện ra hoặc thị kiến từ khi Chúa Giêsu đã vá» trá»i, Ngà i đã hiện ra vá»›i Thánh Phaolô theo cách riêng vá»›i hình hà i tá»± nhiên. Còn khi Chúa Giêsu hiện ra vá»›i má»™t nhà thần bà nà o đó, Ngà i không hiện ra vá»›i hình thể tá»± nhiên, mà bằng dạng thị kiến (hoặc bằng cách khác, như các thiên thần hiện ra ở dạng hình ngưá»i). Tuy nhiên, Thánh Phaolô thấy Chúa Giêsu trong chÃnh thân xác vinh quang cá»§a Ngà i, giống như Thánh Phêrô và các tông đồ khác đã thấy.
ÄIỀU KIỆN LÀM TÔNG Äá»’
So sánh Thánh Matthias và Thánh Phaolô, chúng ta có thể nháºn biết các Ä‘iá»u kiện trở thà nh tông đồ theo đúng nghÄ©a. Rõ rà ng là má»™t tông đồ phải thấy Chúa phục sinh. Äây là điá»u kiện quan trá»ng để chá»n ngưá»i thay thế GiuÄ‘a.
Cv 1:21-22 cho biết: “Váºy phải là m thế nà y: có những anh em đã cùng chúng tôi Ä‘i theo Chúa Giêsu suốt thá»i gian Ngưá»i sống giữa chúng ta, kể từ khi Ngưá»i được ông Gi-an là m phép rá»a cho đến ngà y Ngưá»i lìa bá» chúng ta và được rước lên trá»i. Má»™t trong những anh em đó phải cùng vá»›i chúng tôi là m chứng rằng Ngưá»i đã phục sinhâ€.
Thánh Mátthia là ngưá»i đã ở bên Chúa Giêsu từ đầu, qua cuá»™c khổ nạn, và là m chứng vá» Chúa Giêsu phục sinh và vá» trá»i. Äó là điá»u cần thiết để ông hiện diện đối vá»›i các sá»± kiện nà y, ông có thể là m chứng sá»± tháºt vá» việc Chúa phục sinh. Những ngưá»i không chứng kiến thì không thể được kể và o Nhóm Mưá»i Hai.
Mặt khác, Thánh Phaolô không biết Chúa Giêsu khi Ngà i còn sống trên thế gian. Tuy nhiên, vì ông chứng kiến sá»± phục sinh cá»§a Chúa Giêsu qua cuá»™c hiện ra đặc biệt mà Chúa Giêsu dà nh cho Thánh Phaolô (Ä‘iá»u nà y sẽ không tái hiện cho tá»›i Ngà y Phán Xét), Thánh Phaolô thá»±c sá»± được coi là má»™t tông đồ.
Äúng là Thánh Phaolô không ở bên Chúa Giêsu trong hà nh trình sứ vụ cá»§a Ngà i, nhưng chúng ta chắc rằng ông Phaolô đã đón nháºn Tin Mừng trá»±c tiếp từ Chúa Giêsu – cÅ©ng như các tông đồ khác. Và chÃnh Thánh Phaolô đã xác định: “Thưa anh em, tôi xin nói cho anh em biết: Tin Mừng tôi loan báo không phải là do loà i ngưá»i. Vì không có ai trong loà i ngưá»i đã truyá»n lại hay dạy cho tôi Tin Mừng ấy, nhưng là chÃnh Äức Giêsu Kitô đã mặc khảiâ€Â (Gl 1:11-12)
Vì thế, chúng ta có thể chắc chắn hai Ä‘iá»u kiện quan trá»ng để trở thà nh tông đồ: Ông là nhân chứng đối vá»›i việc Chúa Giêsu phục sinh bằng cách là ông đã gặp chÃnh Chúa Giêsu phục sinh, và ông đón nháºn Tin Mừng trá»±c tiếp từ Chúa Giêsu chứ không qua bất cứ trung gian nà o. Chúng ta xác định rằng chỉ có những ngưá»i được kể và o số các tông đồ thì má»›i có thể giữ chức vụ tông đồ là cai quản, dạy dá»—, và thánh hóa.
THÃNH BANABA CÓ THá»°C Sá»° LÀ TÔNG Äá»’ ?
Có ngưá»i thắc mắc: “Thánh Banaba có thá»±c sá»± là tông đồ như Thánh Phêrô, Thánh Mátthia và Thánh Phaolô?â€. Thánh Banaba thá»±c sá»± được Giáo Há»™i tôn kÃnh là tông đồ, ngà i chắc chắn có chức vụ tông đồ, và chúng ta có thể coi Thánh Banaba là tông đồ như Thánh Phaolô hoặc Thánh Phêrô.
Tác giả Clement ở Alexandria nói rằng Thánh Banaba thuá»™c nhóm 72 môn đệ được Chúa Giêsu sai Ä‘i, Ä‘iá»u nà y có vẻ trái ngược vá»›i sách Công Vụ Tông Äồ, vì sách Công Vụ Tông Äồ nói Banaba là má»™t ngưá»i má»›i lãnh nháºn đức tin sau Lá»… NgÅ© Tuần.
Cv 4:36-37 cho biết: “Ông Giôxếp, ngưá»i được các Tông Äồ đặt tên là Banaba, nghÄ©a là ngưá»i có tà i yên á»§i, có má»™t thá»a đất. Ông là má»™t thầy Lêvi quê quán ở đảo Sýp. Ông bán đất Ä‘i, lấy tiá»n Ä‘em đặt dưới chân các Tông Äồâ€.
Sách Công Vụ cÅ©ng không xác định. Có thể là Thánh Banaba ở trong số 72 nên đã là m chứng Chúa Giêsu phục sinh như Thánh Mátthia váºy. Tuy nhiên, đáng lưu ý là Kinh Thánh không bao giá» nói vá» ngà i như váºy.
Có Ä‘iá»u là Giáo Há»™i tôn kÃnh ngà i là tông đồ. Như váºy, chúng ta nói rằng Giáo Há»™i thá»±c sá»± gá»i ngà i là tông đồ, theo cách cá»§a Kinh Thánh. Tuy nhiên, lá»… Thánh Banaba không được cá» hà nh long trá»ng như lá»… các tông đồ khác. Tháºm chà lá»… Thánh Mátthia là lá»… kÃnh, còn lá»… Thánh Banaba chỉ là lá»… nhá»›.
Như váºy, khi Giáo Há»™i tôn kÃnh Thánh Banaba là tông đồ, thá»±c sá»± Giáo Há»™i cho biết Ä‘iá»u khác biệt giữa Thánh Banaba và các vị khác.
TẠI SAO GỌI THÃNH BANABA LÀ TÔNG Äá»’ ?
Mặc dù rất có thể là Thánh Banaba không là má»™t tông đồ đúng nghÄ©a, nhưng ngà i vẫn được tôn kÃnh là tông đồ bởi vì ngà i là ngưá»i thuá»™c nhóm các nhà trần gian nổi trá»™i trong thá»i gian đầu cá»§a Giáo Há»™i.
HÆ¡n nữa, chúng ta phải nhá»› lại rằng chÃnh Thánh Banaba đã được chứng nháºn nhân danh Thánh Phaolô và bảo vệ tÃnh xác thá»±c cá»§a Æ¡n gá»i là m tông đồ. ChÃnh Thánh Banaba đã động viên Thánh Máccô (hoặc Gioan Máccô) khi Thánh Phaolô đã loại bá» Máccô vì không thi hà nh sứ vụ.
Như váºy, bởi vì Thánh Banaba liên kết chặt chẽ vá»›i các tông đồ, và nhất là ngà i bảo đảm được Thánh Phaolô chấp nháºn là má»™t tông đồ, nên ngà i được tôn kÃnh vá»›i tước vị tông đồ – mặc dù ngà i không thi hà nh chức vụ nà y.
Lạy Thánh tông đồ Banaba, xin cầu thay nguyện giúp cho chúng con!
TRẦM THIÊN THU (chuyển ngữ từ NewTheologicalMovement.blogspot.com)
Tháng Sáu – 2019

