TrÃch sách “Không trả lá»i có, cÅ©ng không trả lá»i khôngâ€, tác giả Tomi Ungerer. Nxb. l’écoles des loisirs.
Ai tạo ra Chúa?
Chúa là đà n ông hay đà n bà ?
Có tháºt sá»± phải có tôn giáo không?
 Vì sao chỉ có má»™t Ä‘á»i sống?
Là m thế nà o mà con ngưá»i lại từ con khỉ Ä‘i xuống?

Ai tạo ra Chúa?
Georgios, 6 tuổi rưỡi
Các thần là do con ngưá»i tạo ra vì con ngưá»i cần để đối diện vá»›i Ä‘iá»u mình không giải thÃch được. Lá»a, sấm sét, cái chết, động đất… Vì không biết lý do cá»§a các hiện tượng nà y, con ngưá»i là m mê hoặc các vị thần vá»›i các hy sinh cá»§a mình. Cầu nguyện rất hiệu quả để trấn an ná»—i sợ. Từ nghi thức nà y đến nghi thức khác, niá»m tin nà y đã biến thà nh tôn giáo, giúp cho con ngưá»i có má»™t hy vá»ng cần thiết để sống còn.
Vì Chúa tồn tại cho những ngưá»i tin ở Ngà i! Không thể nà o bác bỠđược! Ngưá»i ta xây cho ngà i các Ä‘á»n thá», các vương cung thánh đưá»ng, các nhà nguyện hồi giáo nÆ¡i ngưá»i ta kÃnh cẩn quỳ má»p cầu nguyện.
Äa số con ngưá»i dá»±ng lên hình ảnh các vị thần theo hình ảnh cá»§a mình, có khi lại là hình ảnh các con váºt tượng trưng.
Và các thần thì nhiá»u! Má»™t con sâu cuốn chiếu không dùng được chân cá»§a mình để đếm cho hết các vị thần cá»§a đạo hinÄ‘u, cÅ©ng như các thánh bên công giáo.
Ở thá»i buổi hiện đại, má»™t tôn giáo tháºt sá»± phải là m má»™t vị thần kiểu năng lá»±c nguyên tá», kiểu nhạc rock ‘n’roll, tháºm chà còn theo kiểu truyá»n hình, ngân hà ng hoặc áo quần may mặc sẵn, v.v.. Ngưá»i ta có thể thá» má»—i vị thần nà y trước ngôi Ä‘á»n nhá» dà nh riêng cho há».
Cuối cùng thì cÅ©ng có ngưá»i tìm Chúa trong thiên nhiên, trong nét đẹp vô táºn cá»§a nó. Äó là những ngưá»i chuá»™ng thẩm mỹ, há» Ä‘on thuần ca tụng cái đẹp.
Như thế Chúa ở khắp má»i nÆ¡i, má»i ngưá»i có thể đến được vá»›i Chúa tùy theo Æ¡n cá»§a mình.
Chúa là đà n ông hay đà n bà ?
Martin, 9 tuổi
Äiá»u nà y tùy thuá»™c từng tôn giáo. Äối vá»›i ngưá»i kitô giáo, hồi giáo, do thái giáo thì Chúa là đà n ông, Ngà i dá»±ng nên con ngưá»i giống hình ảnh Ngà i và sau đó Ngà i dá»±ng nên ngưá»i đà n bà để ngưá»i đà n ông có bạn. Huyá»n thoại Hy Lạp, la-tinh và hinÄ‘u thì có nhiá»u vị thần. NÆ¡i ngưá»i theo đạo thá» súc váºt thì há» thá» súc váºt. NÆ¡i ngưá»i Ai Cáºp thì các thần nam, thần nữ có dạng con chim ibis, con bò má»™ng hay con chim ưng đặt trên thân hình con ngưá»i.
Vị thần là vị mà con ngưá»i thá» má»™t cách mù quáng, ngưá»i ta dá»±ng bà n thá», dá»±ng Ä‘á»n đà i để thá».
Những ngưá»i thá» tiá»n thì há» xây ngân hà ng.
Những ngưá»i mê ẩm thá»±c thì há» có tiệm ăn ba sao.
Còn những ngưá»i như ông thÃch là m việc thì xây nÆ¡i là m việc sao cho hợp vá»›i cảm hứng cá»§a mình, đôi khi chúng có tầm mức thần thánh.
Má»™t vị thần là để thá». Ngà y nay chúng ta thưá»ng thay thế các vị thần bằng các nhà độc tà i, các ngôi sao phim ảnh, ngôi sao nhạc rock, ngôi sao thể thao. Ngưá»i ta thá» há» má»™t cách mù quáng. Vì thế ngưá»i ta có thể chá»n thần đà n ông hay thần đà n bà , có đủ má»i thần tùy theo sở thÃch.
Có tháºt sá»± phải có tôn giáo không?
Zakaria, 9 tuổi
Chuyện nà y không bắt buá»™c. Má»›i đầu tôn giáo áp đặt lên chúng ta qua môi trưá»ng chúng ta được nuôi dạy. Tất cả má»i tôn giáo Ä‘á»u tốt khi nó là m chúng ta tôn trá»ng sá»± sống, khuyến khÃch gìn giữ hòa bình. Vá»›i nạn cuồng tÃn, tôn giáo trở thà nh má»™t lý do cho những thái quá khá»§ng khiếp.
Tôn giáo phải được giữ trong ká»· luáºt. Thêm nữa phải có đức tin để giữ đạo! Như thế cần phải có Æ¡n.
Khi ông 5 tuổi, má»—i tối ông quỳ xuống giưá»ng để cầu nguyện, trong hy vá»ng có má»™t dấu hiệu cho cuá»™c hiện sinh cá»§a mình. Má»™t dấu hiệu dù nhá» Ä‘i nữa cÅ©ng đủ rá»i sáng cho tâm hồn ông. Nhưng không, không có gì… Thần không nhÃch má»™t ngón tay để chứng minh có sá»± hiện diện cá»§a mình.
Và như thế là m cho ông có má»™t và i nghi ngá». Ngà y ông thêm sức, ông ra khá»i nhà thá» mà không rước lá»…. Ông sẽ không trung thá»±c nếu ông rước bánh thánh mà ông không còn tin nữa.
Nhưng ông vẫn giữ giáo dục kitô hữu và tin là nh vá»›i các Ä‘iá»u ông đã được dạy: dạy ông phải chÃnh trá»±c, trắc ẩn, tha thứ và nhất là có ý tốt. Vì thế phần lá»›n cách cư xá» cá»§a ông ngà y nay thấm Ä‘áºm tÃnh tôn giáo ngà y xưa ông đã được thấm nhuần.
Vì sao chỉ có má»™t Ä‘á»i sống?
Maia, 8 tuổi
Nhá», chúng ta sống Ä‘á»i sống cá»§a má»™t đứa bé, sau đó là đá»i sống cá»§a trẻ vị thà nh niên, rồi đến tuổi ngưá»i lá»›n, rồi đến tuổi già . Ông có thể nói, ông đã 86 tuổi, ông đã sống nhiá»u Ä‘á»i vì cuá»™c Ä‘á»i cá»§a ông qua nhiá»u giai Ä‘oạn.
Nhưng chúng ta có sống má»™t Ä‘á»i duy nhất má»™t lần không? Khi chúng ta mÆ¡ ban đêm, chúng ta ở trong má»™t Ä‘á»i sống song song không? Thá»±c tế có phải là má»™t giấc mÆ¡ ngá»§ đứng không?
Nếu các tôn giáo hứa hẹn vá»›i chúng ta có má»™t Ä‘á»i sống sau cái chết – than ôi! – thì há» không đồng ý vá» cách dùng. Má»™t và i tôn giáo nói luân hồi, phù hợp vá»›i hình thức tái chế, má»™t và i tôn giáo khác nói sẽ lên thiên đà ng hay xuống há»a ngục. Còn ngưá»i Apache thì tin sau khi chết há» sẽ được tặng má»™t miếng đất Ä‘i săn tuyệt đẹp. Ai chết sẽ biết.
Má»™t và i ngưá»i nghÄ© chúng ta buá»™c phải sống lại cùng má»™t Ä‘á»i sống. Như váºy thì nhịp sống sẽ rất lá»™n xá»™n, nhất là cho trẻ em chết khi còn nhá».
Là m thế nà o mà con ngưá»i lại từ con khỉ Ä‘i xuống?
Sam, 6 tuổi rưỡi
Từ đầu Thánh Kinh, sách Sáng Thế đã viết: “Chúa dá»±ng nên con ngưá»i theo hình ảnh cá»§a Ngà i.†Vì Ngà i đã có vóc dáng cá»§a ngưá»i trưởng thượng nên Ngà i tạo má»™t ngưá»i cÅ©ng giống khỉ như Ngà i. Như thế từ nguyên thá»§y ông A Dong là con khỉ và bà Eva là con khỉ cái cá»§a ông. Và sau đó con cái cháu chắt cá»§a há» tiến triển, khi mất lông lá thì con ngưá»i phát triển trà thông minh và đạt đến giai Ä‘oạn Ngưá»i tinh khôn (Homo sapiens) như hiện nay.
Như con thấy đó, váºy thì không có nghịch lý nà o giữa câu chuyện cá»§a tôn giáo vá» tạo dá»±ng con ngưá»i và câu chuyện khoa há»c xác định chúng ta từ khỉ xuống: ông chân thà nh hy vá»ng lý thuyết cá»§a ông có thể hòa giải được ngưá»i tin và ngưá»i theo khoa há»c!
Marta An Nguyễn dịch
Phanxicovn
TrÃch sách “Không trả lá»i có, cÅ©ng không trả lá»i khôngâ€, tác giả Tomi Ungerer. Nxb. l’écoles des loisirs.

