Lòng khiêm tốn giúp chúng ta gánh gánh nặng của ngư�i khác

Câu tweet của �ức Phanxicô ngày 4-11-2014

Sáng nay đ�c câu tweet này của �ức Phanxicô, tôi không kh�i suy nghĩ vì sao lòng khiêm tốn giúp cho chúng ta gánh gánh nặng của ngư�i khác. Vì sao lại là lòng khiêm tốn mà không phải là từ tâm, là hằng sản để gánh gánh nặng ngư�i khác? Có từ tâm mới đi giúp ngư�i khác chứ! Có hằng sản mới hằng tâm chứ!

Và tôi nghĩ mỗi ngư�i sẽ có cách giải thích riêng cho mình câu tweet này. Riêng tôi, khi đ�c câu này, tôi nghĩ đến câu h�i xưa như trái đất mà mỗi ngư�i tự đặt cho mình khi mình có được may mắn hay khi bị bất hạnh, khi nhìn ngư�i khác được may mắn hay bị bất hạnh: Tại sao là h� mà không phải là tôi? Tôi xứng đáng gì để được may mắn như thế này? Tôi đã phạm tội gì để bị bất hạnh như thế này?

�ư�ng phân chia giữa tha nhân và tôi thật khó hiểu. Thuyết nhân quả của nhà Phật không thuyết phục được tôi khi đứng trước những thảm cảnh cùng cực, quá sức chịu đựng của một con ngư�i, bị bức tử, bị bách hại, bị đói rã… Trong quá khứ, không ai làm gì ác đức đến độ bây gi� phải chịu những cảnh kinh hoàng này, trừ một thiểu số rất ít, có thể vậy, nhưng so với đa số nhân loại chịu đau khổ thì như vậy nó thành mẫu số chung rồi!

Khi đ�c câu tweet này tôi không thể không nghĩ đến một quan điểm sống của ngư�i Phật tử. Tôi rất thích đi dự các buổi quyên góp ở chùa, khi các Phật tử đóng góp, h� rất hoan hỉ, h� thư�ng hay nói: “Cám ơn bạn đã cho tôi nhân duyên được đóng góp vào việc này, được đồng sự cùng với các bạn.� Và thế là ít nhi�u gì h� cũng cho, nhất là các bác lớn tuổi, không biên lai khai thuế, không biên nhận, chỉ “ti�n mặt� mà đưa. “Tôi tin bạn,� bạn liệu mà đối xử với lương tâm của bạn! H� khiêm tốn đến thế là cùng.

Ở h� có một tấm lòng khiêm tốn, hình như ‘cái tôi’ trong h� không còn, h� không dị ứng vì những l�i kêu g�i. Tôi biết nhi�u ngư�i rất dị ứng khi bị kêu g�i, h� nói thẳng, “tôi biết rồi, tôi giúp ai là quy�n của tôi, bạn đừng gợi ý, đừng kêu g�i, bạn đừng dạy tôi,� hoặc không thèm nói năng gì nhưng ngầm cho biết, “bạn cho hết tài sản của bạn đi rồi hẳn kêu tôi..� vv và vv.

Tôi quen một vài ngư�i bạn Phật tử, h� quan niệm: “Khi có ai xin, dù vì lý do gì, dù biết là không nên cho nhưng tôi vẫn cho. Giữa muôn triệu ngư�i trên quả đất này, vì sao ngư�i này lại đến gõ cửa nhà tôi? Có thể trong muôn vạn kiếp trước, tôi đã nợ h� một cái gì đó, bây gi� tôi phải trả, vì thế nhi�u ít gì tôi cũng cho.�

Ở h� có một cái gì rất khiêm tốn để h� nhận ra mình đã mắc nợ. Dĩ nhiên sẽ có ngư�i cho suy nghĩ kiểu này là dị đoan, nhưng tôi cũng cầu cho thế giới dị đoan kiểu này, như thế sẽ không còn chiến tranh, không còn giành dựt, đi tìm nợ để trả dù mình không biết là đã nợ gì, nợ lúc nào thì làm sao mà có chiến tranh cho được!

Lòng khiêm tốn giúp chúng ta gánh gánh nặng của ngư�i khác

�ây tôi mới chỉ nói đến gánh gánh nặng ‘kinh tế’ của ngư�i khác vì gánh nặng này dù sao cũng dễ gánh… Có nhi�u cho nhi�u, có ít cho ít, gánh xong lương tâm nhẹ nhõm thanh thản ra đi.

Nhưng ngư�i khác còn gánh nặng nào nữa? Ôi chao, quá nhi�u, gánh cô đơn, gánh tủi phận, gánh tuyệt v�ng, gánh bệnh tật, gánh bất công…, không thể kể hết và những gánh này không thể dựa trên chỉ lòng khiêm tốn nhưng vì sao �ức Phanxicô lại nêu lên đức khiêm tốn ở đây?

Tôi chỉ biết ‘đoán mò’ theo kinh nghiệm của tôi. Mẹ tôi có một đức ái đặc biệt, vào những năm 50 khi cả nước còn nghèo, khi m�i ngư�i còn nghĩ “ngư�i giàu có quy�n trên ngư�i nghèo,� mẹ tôi không nghĩ vậy, chung quanh bà toàn ngư�i nghèo, những ngư�i ăn xin, những ngư�i phu vác gạo, lúc nào bà cũng có một cái gì để cho h�, lúc nào cũng ngồi lân la h�i chuyện h� dù cho bà bận trăm công nghìn việc, với hơn tá đứa con, với ngư�i ăn ngư�i làm, với chợ búa giặt giũ, không lúc nào ngơi tay. Ngày xưa tôi vẫn nghĩ, a, chắc tại bà tò mò muốn biết chuyện ngư�i khác nhưng bây gi� với câu tweet này của �ức Phanxicô tôi phải mea culpa, khiêm tốn nhận tội: Mẹ tôi khiêm tốn thật, bà không nghĩ bà là ‘mệnh phụ,’ con ngư�i ta nhanh chóng quên gốc nghèo của mình lắm, bà nghĩ bà cũng là một ngư�i như trong số h�, bà chia chén cơm, chia thì gi�, chia câu chuyện là đi�u mà bây gi� không ai còn làm. Gánh gánh nặng cho ngư�i khác th�i buổi này kh�e lắm, nh� pay pal một chút là xong ngay! Còn gặp để h�i chuyện thì chắc ch�… kiếp sau!

Sau năm 1975, khi mi�n Nam lại thành nghèo, thỉnh thoảng có các bà ở quê lên Sàigòn ch� đi thăm nuôi chồng trong trại h�c tập cải tạo, tình c� h� đi ngang nhà xin nghỉ chân, xin ngụm nước chứ gia đình tôi cũng không quen h�, lần này thì còn cái đã đi xa gần hết, bà rãnh rỗi hơn, mẹ tôi lại lân la h�i chuyện… e thiếu đi�u bà đi thăm nuôi theo.

Tôi nghĩ, bắt từ lòng khiêm tốn này mà đi mới có thể gánh thêm những tr�ng trách khác. Thế nên cổ nhân ngày xưa đã nói: “Lòng khiêm tốn là hình thức cao nhất của một đầu óc thông minh.�

Mẹ tôi chắc chắn không thông minh trong nhi�u lãnh vực khác nhưng bà có trí thông minh của quả tim và trí thông minh này giúp cho bà không làm những chuyện sai quấy v� mặt đạo đức và như vậy là đủ để không làm thêm gánh nặng cho xã hội.

Marta An Nguyá»…n

Phanxicovn