G.K Chesterton nháºn xét vá» truyá»n thống cầu nguyện cho ngưá»i đã khuất như định nghÄ©a cho sá»± nối dà i quyá»n công dân. Nó mang đến lá phiếu cho má»™t tầng lá»›p ngưá»i Ãt được biết đến nhất, ngưá»i chết.
Äó là ná»n dân chá»§ bao gồm cả ngưá»i chết. Truyá»n thống khước từ khép mình và o thể chế chÃnh trị đầu xá» nhá» nhen và kiêu căng cá»§a những ngưá»i Ä‘i vòng ngoà i.
Ai tin và o sá»± bình đẳng Ä‘á»u phản đối chuyện má»™t số ngưá»i bị kỳ thị lúc sinh; truyá»n thống phản đối chuyện há» bị kỳ thị lúc chết.
Má»™t phụ nữ viết thư nhá» tôi viết giải thÃch cho dì cá»§a bà vá» sá»± hiệp thông vá»›i các thánh và cầu nguyện cho ngưá»i chết trong truyá»n thống kitô. Con trai dì chết trong má»™t tai nạn, và có ngưá»i nói dì không nên xin lá»… cho con. Câu há»i là : Chúng ta có nên tiếp tục cầu nguyện cho kẻ chết?
Nếu Chesterton đúng, và giáo lý kitô á»§ng há»™ Ä‘iá»u ông nói thì, chúng ta cần kéo dà i quyá»n công dân, chúng ta cần cầu nguyện cho ngưá»i chết, cả qua xin lá»… và qua cầu nguyện riêng.
Tại sao? Cầu nguyện có thể là m được gì tốt? Nhìn từ má»™t quan Ä‘iểm nà o đó, cầu nguyện cho ngưá»i chết có vẻ như ngá»› ngẩn và không cần thiết. Tại sao chúng ta cầu nguyện cho ngưá»i chết? Äể nhắc Chúa xót thương? Thiên Chúa không cần ai nhắc nhở. Äể nói vá»›i Chúa ngưá»i thân cá»§a chúng ta không đến mức quá xấu? Thiên Chúa biết Ä‘iá»u đó.
Thiên Chúa xót thương như chÃnh tình yêu cá»§a Ngà i đã nói lên Ä‘iá»u ấy; Ngà i yêu thương và thấu hiểu ngưá»i thân đã khuất sâu Ä‘áºm hÆ¡n chúng ta gấp ngà n lần.
Má»™t anh sinh viên cá»§a tôi nói má»™t câu đầy hoà i nghi yếm thế: “Nếu ngưá»i thân chúng ta Ä‘ang ở há»a ngục, thì cầu nguyện không giúp gì được há», còn nếu hỠở thiên đà ng thì hỠđâu cần chúng ta cầu nguyện nữa!â€
Váºy thì tại sao chúng ta cầu nguyện cho ngưá»i chết?
CÅ©ng cùng lý do như khi chúng ta cầu nguyện bất cứ chuyện gì: đơn giản chúng ta cần cầu nguyện. Những chỉ trÃch chống lại việc cầu nguyện cho ngưá»i chết thì có thể dùng để chống lại cho má»i cầu nguyện. Thiên Chúa biết má»i sá»±, không cần phải nhắc Ngà i vá» bất cứ Ä‘iá»u gì. Tuy nhiên Thiên Chúa má»i gá»i chúng ta cầu nguyện, luôn luôn cầu nguyện.
Như chúng ta biết, cầu nguyện không phải thay đổi quả tim Thiên Chúa, mà là thay đổi quả tim chúng ta. Vì thế lý do trước hết chúng ta cần cầu nguyện cho ngưá»i chết là vì việc cầu nguyện nà y giúp cho chúng ta, ngưá»i sống. Chúng ta cầu nguyện để được an á»§i. Kết hợp vá»›i Ä‘iá»u nà y, chúng ta cầu nguyện cho ngưá»i chết để giảm bá»›t mặc cảm tá»™i lá»—i, vì mình vẫn còn sống khi ngưá»i khác chết, và vì mối tương giao chưa trá»n vẹn cá»§a chúng ta vá»›i ngưá»i chết. Khi cầu nguyện cho ngưá»i chết, các thiếu sót cá»§a chúng ta vá»›i hỠđược gá»™t sạch.
Chúng ta cầu nguyện cho há» vì, như chúng ta tin và o tÃn Ä‘iá»u các thánh thông công, có má»™t nguồn sống giữa há» và chúng ta. Tình yêu, sá»± hiện diện và hiệp thông xuyên qua cái chết. Há» và chúng ta vẫn ở trong cá»™ng Ä‘oà n cá»§a sá»± sống. Trong má»™t phương diện có tháºt, chúng ta vẫn có thể cảm nháºn được tâm hồn cá»§a nhau.
Vì thế chúng ta cầu nguyện cho ngưá»i đã qua Ä‘á»i để giữ giao tiếp vá»›i há». Chỉ cần nắm tay ngưá»i sắp chết, đã là má»™t an á»§i lá»›n cho há», cÅ©ng váºy, má»™t cách ẩn dụ nhưng có tháºt, chúng ta có thể nắm tay má»™t ai đó đã ở phÃa bên kia cái chết.
Và giỠđây, nhiá»u hÆ¡n cả lúc há» còn sống, sá»± giao tiếp cá»§a chúng ta được gá»™t sạch, sá»± thấu hiểu sâu Ä‘áºm hÆ¡n, sá»± tha thứ có thể trá»n vẹn, tầm nhìn rá»™ng hÆ¡n, ná»—i giáºn và những thiếu sót trở nên không còn quan trá»ng nữa. Giao tiếp vá»›i ngưá»i đã mất là má»™t đặc ân, nó phá tan phần lá»›n những gì ngăn cách chúng ta.
Chúng ta tin Ä‘iá»u nà y, không chỉ vì nó an á»§i chúng ta mà vì nó còn cho chúng ta sức mạnh và khÃch lệ cho ngưá»i đã chết. Bằng cách nà o? Trong cùng má»™t cách như sá»± hiện diện yêu thương nhau mang đến sức mạnh và an á»§i trên cuá»™c Ä‘á»i nà y.
Bạn hình dung má»™t đứa trẻ Ä‘ang táºp bÆ¡i. Mẹ và gia đình không thể táºp thay cho nó, nhưng sá»± có mặt cá»§a há» khuyến khÃch cho em táºp bÆ¡i dá»… hÆ¡n. Arthur Schopenhauer có nói: “Cái gì cÅ©ng có thể là m được, nếu được chia sẻ.â€
Bằng cách cầu nguyện cho ngưá»i chết chúng ta chia sẻ vá»›i há» sá»± thÃch nghi và o cuá»™c sống má»›i (cá»™ng thêm vá»›i ná»—i Ä‘au rá»i bá» sá»± sống Ä‘á»i nà y). Trong lá»i cầu nguyện cho há», chúng ta trao tặng sá»± khÃch lệ và tình yêu vá»›i há» như há» sinh ra trên quả đất nà y, và giá» Ä‘ang Ä‘i đến má»™t cuá»™c Ä‘á»i má»›i.
Nói theo cách cổ Ä‘iển là , khi những ngưá»i thân yêu cá»§a chúng ta chết, hỠđến luyện ngục. Äiá»u đó đúng, dù luyện ngục không nên hiểu là má»™t nÆ¡i chốn tách biệt vá»›i thiên đà ng. Äúng hÆ¡n nó là ná»—i Ä‘au để Ä‘i và o thiên đà ng và để được tình yêu trá»n hảo ôm lấy khi chúng ta chưa hoà n hảo. Tình yêu có thể là má»™t trải nghiệm cá»§a Ä‘au đớn.
Qua kinh nghiệm mất cha mẹ và những ngưá»i tôi yêu sâu Ä‘áºm, cÅ©ng như từ những Ä‘iá»u ngưá»i khác chia sẻ vá»›i tôi, tôi nháºn ra rằng thưá»ng thì sau má»™t thá»i gian, chúng ta cảm thấy không còn cần cầu nguyện cho ngưá»i thân đã khuất nữa. Giá» chúng ta chỉ nói chuyện vá»›i há».
Những gì trước đây là vắng bóng lạnh lẽo, xót xa nay trở thà nh hiện diện ấm áp. HỠvẫn ở với chúng ta.
 TrÃch sách Táºp sống vượt lên ná»—i sợ, Forgotten among the Lilies, Learning to Love Beyond Our Fears, Ronald Rolheiser
Nguyễn Kim An dịch
Phanxicovn

