Hy v�ng khi lâm chung

Tôi nhận tin ngư�i bạn thân của gia đình bị chết trong một tai nạn ngh� nghiệp. Chẳng có gì để chuẩn bị cho một tin như vậy. Khi hay tin qua điện thoại tôi đã cầu nguyện. Tôi cầu nguyện cho ngư�i chết, cho gia đình và ngư�i thân của anh, tôi cầu nguyện cho đức tin, hy v�ng và sự khôn ngoan để biết cái gì nên nói khi đến đám tang ngư�i này.

Nói gì khi đối diện với một cái chết như vậy? L�i an ủi mong manh nào có thể bám lấy để có một tầm nhìn và có được can đảm? L�i nào chứa đựng hạt giống can đảm?

Chúng ta có những l�i của đức tin: “Anh đang ở trong tay Chúa!� Chúng ta tin vào sự sống lại và sự sống đ�i đ�i! Cuộc sống thay đổi chứ không bao gi� chấm dứt! Dưới trần thế  không có thành phố vĩnh cửu, chúng ta là ngư�i hành hương đi đến thành phố bất diệt!� Những l�i phong phú, những l�i chân thật, nhưng khi nói ở một đám tang, chúng như một l�i an ủi suông. Quá dễ để nói.

Có thể nói gì đây? Có lẽ không nên nói gì cả. Trong một chừng mực nào đó, chúng ta biết Thiên Chúa quan phòng, rằng hy v�ng tối hậu của chúng ta nằm ở phía bên kia của đ�i này và rằng chúng ta sẽ được sống lại. Trong chừng mực nào đó khi chúng ta không có đức tin, tất cả l�i nói đ�u không đủ để mang đến hy v�ng trong giây phút này.

Trong những trư�ng hợp như thế này, chúng ta không tìm được an ủi và can đảm trong l�i nói, nhưng đơn giản trong sự hiện diện với nhau, trong cái ôm hôn, trong thinh lặng chia sẻ nỗi đau vô v�ng. Có lẽ tất cả những gì cần nói là: “Tôi ở đây. Tôi quan tâm đến bạn. Tôi không biết nói gì để làm cho m�i chuyện tốt hơn. Tôi biết bạn cũng không mong tôi nói đi�u gì!�

Có lẽ sự ngập ngừng và không nói được gì lại có nhi�u ý nghĩa, sự thinh lặng vô v�ng và nói không nên l�i, chứa đựng lòng trắc ẩn, là giây cứu hộ mang đến an ủi và hy v�ng để cuộc sống có thể trở lại được.

Tôi nghĩ như vậy là đúng. Ni�m an ủi sâu đậm nhất chúng ta có thể tặng nhau nằm trong hành động chia sẻ tình trạng vô v�ng. Ngư�i ta nói quá nhi�u ở đám tang. Nhưng nên có một nhu cầu kiệm l�i.

Tuy nhiên, cũng cần phải nói một số đi�u, những l�i làm sáng rõ mối tương giao của chúng ta với ngư�i đã chết và với nhau, những l�i có thể thúc đẩy lòng can đảm và đức tin, những l�i có thể giúp chúng ta dâng mừng lòng can đảm và đức tin ấy.

Những l�i nào có thể chia sẻ ở đám tang ngư�i thân chúng ta?

Những l�i nói với chúng ta rằng hy v�ng của chúng ta nằm trong tình yêu, chứ không phải chỉ nằm trong sự sống sinh h�c. Tâm lý gia John Powell cho rằng, có hai thảm kịch ti�m tàng trong cuộc sống và, chết trẻ không phải là một trong hai thảm kịch đó.

Hai thảm kịch đó là: Sống mà không yêu hết mình, yêu mà không nói cho ngư�i thân yêu biết mình yêu h�.

�ối diện với cái chết, dù là cái chết của chính mình hay cái chết của ngư�i thân, luôn luôn có một tiếc nuối sâu xa. Tuy nhiên đây không phải là tiếc nuối nhắm v� lỗi lầm và các thiếu sót làm chúng ta sợ án phạt đ�i đ�i. Không. Sự tiếc nuối này phần lớn do yêu mà chưa được sống, chưa được chia sẻ, chưa được hiểu đúng, bị hiểu lầm và chưa được hòa giải. Khi đối diện với cái chết như thế, mong ước sâu kín nhất là có thêm th�i gian để hòa giải, thêm th�i gian để bày t� tình yêu một cách tr�n vẹn hơn.

Khi chúng ta nói chuyện với nhau ở đám tang, chúng ta nên nói lên các l�i này. Chúng nên truy�n tải rằng cái chết thách đố chúng ta không phải để trở nên buồn rầu, chìm vào thất v�ng. Nhưng là thách đố để chúng ta đi vào cuộc sống một cách đậm sâu hơn trong tình yêu, thấu hiểu và đặc biệt trong hòa giải.

Trong thế gian này, có nhi�u cái còn tệ hơn cái chết. �ức Kitô đã cảnh tỉnh chúng ta đi�u này: “�ược l�i lãi cả thế gian mà mất linh hồn thì được ích gì?� Cái mất ở đây là đánh mất sự quan tâm, đánh mất lương tâm, đánh mất tình thương tha nhân, đánh mất hy v�ng hòa giải.

Những đi�u này còn có thể bị dập tắt bởi một loại chết khác, cay chua, ích kỷ hay sự không lương thiện giết chết tình yêu thương. Khi một ai đó qua đ�i, nếu lương tâm, tình yêu và ni�m ao ước hòa giải vẫn còn thì, không có gì bị mất.

Tôi đứng bên cạnh giư�ng Cathy, một phụ nữ trẻ sắp chết vì ung thư. Qua đôi mắt đẫm lệ, cô nhìn chúng tôi và nói: “Thật là khó, nhưng tôi không cay chua, không sao!� Và cô  ra đi. Hy v�ng mới nảy sinh trong lòng chúng tôi. Cô không nói nhi�u nhưng như thế là đủ. Chúng tôi biết chẳng có gì bị mất.

L�i nói cũng cần được nói ra để thoa dịu mặc cảm của chúng ta, mặc cảm của những ngư�i còn sống. Bất cứ lúc nào có ngư�i thân chết, chúng ta đ�u chiến đấu với một mặc cảm sâu xa. Cách này hay cách khác chúng ta cảm thấy có trách nhiệm và chúng ta nghĩ v� hàng trăm đi�u chúng ta có thể và nên làm trước khi quá muộn.

Chúng ta cần được nhắc rằng Chúa yêu thương ngư�i đã chết nhi�u hơn chúng ta yêu thương h�. Thiên Chúa có cách của Chúa, Chúa viết thẳng trên những đư�ng ngoằn nghèo chúng ta vạch ra. Chúa có cách riêng của Chúa để làm cho ngư�i chưa tr�n vẹn được tr�n vẹn.

Thiên Chúa hiểu bản chất của con ngư�i, tai nạn, bệnh tật, mặc cảm và tội lỗi, chúng ta sẽ mãi mãi không tr�n đủ. Chúng ta làm tốt nhất có thể. �ối với Thiên Chúa, trong đức tin, đi�u đó là đủ.

Thiên Chúa thấu hiểu, yêu thương và toàn năng. Sự sống của chúng ta là bất tận.

Chúng ta cần dâng mừng đi�u này, đặc biệt khi đối diện với cái chết. Như Cathy, chúng ta cần nhìn vào nhau qua đôi mắt đẫm lệ và nói: “Thật là khó, nhưng tôi không cay chua, không sao!�

Tình yêu, lương tâm, cuộc sống được chia sẻ, ni�m ao ước hòa giải, những đi�u này chứa đựng sự sống và hy v�ng. Một ngư�i đàn ông qua đ�i; nhưng không có cái gì trong những đi�u này bị mất.

Nguyễn Kim An dịch

Phanxicovn