Sống đẹp – Chết đẹp

Con ngư�i hiện hữu trên đ�i, chỉ có một lần sinh ra và một lần chết. Dù văn minh tiến bộ đến đâu, ngư�i ta không thể phủ nhận đi�u ấy. Nếu ngư�i ta không được quy�n ch�n lựa nơi chốn, gia đình và quê hương để sinh ra, thì ngư�i ta lại có thể lựa ch�n hoặc chuẩn bị cho mình một cái chết. Có những ngư�i tuy cuộc đ�i tuy ngắn ngủi mà để lại danh thơm tiếng tốt; cũng có những ngư�i già lão cao niên, nhưng tên tuổi của h� để lại nỗi kinh hoàng cho ngư�i đ�i. Vì thế, ngư�i ta nói đến “sống đẹp� và “chết đẹp�, như một nguyện ước và một lý tưởng để phấn đấu noi theo.

Thế nào là sống đẹp? ai cũng hiểu, sống đẹp là sống hòa thuận liên đới với m�i ngư�i. Ngư�i sống đẹp là ngư�i biết đối nhân xử thế, kính trên như�ng dưới, đức độ hài hòa và luôn biết sống vì tha nhân, đem ni�m vui cho ngư�i khác.

Thế nào là chết đẹp? đó là cái chết của những bậc anh hùng. �ối với h�, chết không còn là một nỗi sợ hãi, nhưng lại là một cơ hội để h� trung thành với một lý tưởng. Tên tuổi của h� lưu danh cho muôn đ�i hậu thế, và được các thế hệ h�c h�i noi theo. Có thể đó cũng là cái chết rất nhẹ nhàng, an bình thanh thản của một ngư�i khi kết thúc cuộc đ�i trần thế, vì h� đã chu toàn bổn phận khi sống trên trần gian, khi nằm xuống để lại tiếc thương cho m�i ngư�i xung quanh, dù không h� hàng huyết tộc.

Các tác giả Tân ước đ�u kể lại cái chết của �ức Giêsu trên thập giá. Tuy có một vài nét khác biệt, nhưng cả bốn sử gia (Matthêu, Máccô, Luca và Gioan) đểu nhấn mạnh đến cái chết của Chúa là cái chết mang ơn cứu độ. �ó là cái chết vì yêu thương, một tình yêu thương cho đến cùng. Trên thập giá, vào gi� phút hấp hối, Chúa Giêsu vẫn cầu nguyện cùng �ức Chúa Cha trong tâm tình phó thác của ngư�i con thảo. Ngư�i cũng nghĩ đến những ngư�i thân, và phó thác thân mẫu của Ngư�i là �ức Maria cho môn đệ yêu dấu là Gioan, cùng trao gửi ông cho �ức Mẹ. Cử chỉ này, vừa diễn tả mối quan tâm, vừa diễn tả “tình ngư�i� mà �ức Giêsu thể hiện trong những giây phút cuối đ�i. Cái chết của Chúa được diễn tả như một cái “chết đẹp�. �ó cũng là tình yêu ở mức cao cả nhất, như Chúa đã nói: “Không có tình yêu nào lớn hơn tình yêu của ngư�i hiến mạng sống vì ngư�i mình yêu�. Cái chết của Chúa Giêsu trên thập giá là cái chết tự nguyện, như một hy lễ dâng hiến, xin ơn cứu độ cho nhân loại. Cái chết của Ngư�i cũng là một bằng chứng hùng hồn v� tình thương của Thiên Chúa, �ấng đã mang lấy trên thân mình tội lỗi thế gian.

Nếu những ngư�i chết vì dân vì nước đáng được hậu thế ngưỡng mộ và nghiêng mình, thì những ngư�i chấp nhận sự chết vì đức tin còn đáng ca tụng gấp nhi�u lần. H� không màng lợi danh. H� không mưu cầu lợi lộc trần thế. H� chỉ đau đáu một ni�m, đó là làm sao để giữ tr�n nghĩa với Chúa. Sinh ra làm ngư�i, ai mà không muốn sống lâu trư�ng th�, gia đình đầm ấm, tương lai xán lạn, ai mà không muốn sống yên ổn, hưởng bổng lộc tri�u đình? Các Thánh Tử đạo sẵn sàng khước từ những bổng lộc vua ban. H� cũng chấp nhận những đàm tiếu khinh dể của ngư�i đ�i, coi h� như những kẻ phản trắc và những ngư�i mê muội. Những phê phán của ngư�i đ�i không làm h� nhụt chí. Những vu khống của ngư�i đ�i không khiến h� lung lay. �ối với h�, trung thành với Chúa là đi�u quan tr�ng nhất. H� sẵn sàng hy sinh m�i sự, vì h� đã ch�n Chúa làm gia nghiệp và là đích điểm tối thượng cho đ�i mình. Trong số khoảng 130 ngàn tín hữu Việt Nam đã chấp nhận đổ máu đào làm chứng cho Chúa, có 117 vị đã được phong hiển thánh và một vị đã được phong chân phước. Cũng như Giáo Hội trong những thế kỷ đầu, được xây n�n từ đau thương khổ hình của các vị Tử đạo giáo đoàn Rôma, Giáo Hội tại Việt Nam đã sinh ra và lớn lên từ những đau thương của các thánh Tử đạo. “Máu tử đạo là hạt giống sinh ra các tín hữu� (Văn hào Tertulianô). Cộng đoàn công giáo Việt Nam lớn mạnh và sinh động như ngày hôm nay, là nh� máu của các thánh Tử đạo.

Nếu các thánh Tử đạo đã “chết đẹp�, thì trước đó, các ngài đã sống đẹp. Các thánh Tử đạo là ai? đó là những vị giám mục, linh mục, tu sĩ. �ó cũng là những ngư�i nông dân chất phác quanh năm chân lấm tay bùn. �ó là những ngư�i cha ngư�i mẹ tần tảo sớm hôm để nuôi dạy con cái. Khi cuộc bách hại khủng khiếp xảy đến theo lệnh của tri�u đình, những con ngư�i bình dị ấy bỗng trở nên những chiến sĩ đức tin. Ta hãy nghe câu trả l�i rất đơn sơ mà sâu sắc của thánh Giuse Lê �ăng Thi, Cai đội (1825-1860). Khi nghe những l�i các quan khuyên b� đạo, ông đã khẳng khái nói: “Tôi không chống lại vua, tôi vẫn kính tr�ng vua và tri�u đình. Nhưng vâng lệnh vua mà b� Thiên Chúa thì tôi không thể làm theo. Vì phải vâng l�i Thiên Chúa trước hết và trên hết. Như vậy, tôi không thất trung thất hiếu với vua� (Trích sách “Hạnh tích các Thánh Tử đạo Việt Nam�, Lm Nguyễn �ức Việt Châu, tr. 380). Những ngư�i ác cảm với Giáo Hội thư�ng cho rằng, các vị tử đạo là những ngư�i chống lại tri�u đình hoặc phản bội quê hương để đi theo ngư�i ngoại quốc. Không phải như vậy, các ngài là những ngư�i yêu quê hương dân tộc, luôn mong muốn những đi�u tốt đẹp cho đồng bào. Các ngài cũng là những ngư�i luôn trung hiếu với vua. Tuy vậy, trước sự ch�n lựa giữa việc tuân giữ lệnh truy�n của vua và việc trung thành với Chúa, các ngài đã ch�n Chúa là Vua Muôn ��i. Các tông đồ ngày xưa cũng đã ch�n lựa như thế, khi các ông khẳng định: “Phải vâng l�i Thiên Chúa hơn là vâng l�i ngư�i phàm� (Cv 5,29). L�i quả quyết của Thánh Giuse Lê �ăng Thi trên đây đã chứng minh, các thánh Tử đạo là ngư�i đã sống đẹp không chỉ với gia đình, làng xóm, mà còn đối với xã hội, với guồng máy lãnh đạo dân sự.

Sống đẹp, chết đẹp, đó là lý tưởng của ngư�i Kitô hữu. Chúa Giêsu đã làm gương cho chúng ta qua sự sống cũng như cái chết của Ngư�i. Ngư�i đã đón nhận cái chết trong tâm tình vâng phục và yêu mến. Các Thánh Tử đạo cũng đã tiếp tục làm chứng cho tình thương của Chúa. Mừng kính các Thánh Tử đạo, chúng ta dâng lên các ngài tâm tình hiếu thảo, đồng th�i xin các ngài giúp chúng ta trên những bước đư�ng dương thế, can đảm trung tín làm chứng cho Sự thật. �ó chính là “ơn tử đạo� trong cuộc sống hôm nay, và cũng là bảo đảm cho chúng ta một cái “chết đẹp�, khi chúng ta kết thúc cuộc đ�i.

Hải Phòng, tháng 11 năm 2017