“Triệt sinh an tá» là má»™t tá»™i ác phạm đến sá»± sống cá»§a con ngưá»i, bất trị không có nghÄ©a là chấm dứt việc chăm sóc”
“Samaritanus bonus†(Ngưá»i Samaritanô Nhân Là nh), má»™t văn thư má»›i cá»§a Thánh Bá»™ TÃn Lý Äức Tin, được Äức Giáo Hoà ng phê chuẩn, tái lên án bất cứ hình thức triệt sinh an tá» (euthanasia) và triệt sinh trợ tá» (assisted suicide) nà o, và cổ võ việc há»— trợ cho các gia đình cùng nhân viên y tế.
Hôm Thứ Ba 22/9/2020, Thánh Bá»™ TÃn Lý Äức Tin đã loan báo việc phổ biến má»™t Văn Thư được Äức Giáo Hoà ng Phanxicô phê chuẩn ngà y 25/6/2020, vá»›i nhan đỠlà  Samaritanus bonus (“The Good Samaritan”): “Vá» Việc Chăm Sóc cho Những Ngưá»i ở và o Những Giai Äoạn Nguy Kịch và Cuối Cùng cá»§a Sá»± Sống – On the Care of Persons in the Critical and Terminal Phases of Lifeâ€. Văn Thư nà y được đỠngà y 14/7 như là ngà y phổ biến cá»§a nó, để tôn kÃnh Thánh Camillus Lellis, vị thánh quan thà y cá»§a thà nh phần bệnh nhân, cá»§a các bệnh viện, cÅ©ng như cá»§a các y tá và y sÄ©.
“Tình trạng bất trị không thể nà o mang ý nghÄ©a là chấm dứt việc chăm sóc” – nhưng ngưá»i bị bệnh ở và o giai Ä‘oạn chót có quyá»n được đón nháºn, chăm sóc và yêu thương. Phần Nhất cá»§a văn thư Samaritanus Bonus đã khẳng định như thế. Văn Thư nà y ban hà nh là để cung cấp những cách thức cụ thể trong việc áp dụng dụ ngôn Ngưá»i Samaritanô Nhân Là nh, Ngưá»i dạy chúng ta rằng “ngay cả khi việc chữa tri không chắc (unlikely) hay bất khả (impossible), thì việc chăm sóc vá» y tế (medical care), chăm sóc vá» Ä‘iá»u dưỡng (nursing care), việc chăm sóc vá» tâm lý và vá» tinh thần (psychological and spiritual care) “cÅ©ng không bao giỠđược bá» qua – should never be forsaken”.
Tình trạng bất khả chữa trị, không bao giá» lại là vấn đỠbất khả chăm sóc – Incurable, never un-care-able
“Trưá»ng hợp bất khả chữa trị thì luôn cần được chăm sóc – To cure if possible, always to care” (John Paul II, Address to the Participants in the International Congress on “Life-Sustaining Treatments and Vegetative State: Scientific Advances and Ethical Dilemmasâ€). Äó là những lá»i cá»§a Thánh Giáo Hoà ng Gioan Phaolô II giải thÃch rằng tình trạng bất khả chữa trị (incurable) không bao giỠđồng nghÄ©a vá»›i việc bất khả chăm sóc (un-care-able). Cần phải chăm sóc cho đến táºn cùng; cần phải “ở vá»›i – be with” bệnh nhân; cần phải há»— trợ, lắng nghe, là m cho há» cảm thấy được yêu thương: đó là cách thức để tránh được những gì là lẻ loi và cô láºp, những gì là sợ hãi khổ Ä‘au và chết chóc. Toà n bản văn kiện nà y táºp trung và o ý nghÄ©a cá»§a cảm giác đớn Ä‘au (pain) và tâm trạng khổ Ä‘au (suffering), theo chiá»u hướng Phúc Âm và hy tế cá»§a Chúa Giêsu.
Phẩm giá bất khả xâm phạm của sự sống
“Giá trị bất khả xâm phạm cá»§a sá»± sống là má»™t nguyên tắc ná»n tảng cá»§a luáºt luân lý tá»± nhiên, và là căn bản thiết yếu cá»§a cấp tráºt vá» pháp lý”, Văn Thư nà y viết như thế. “Chúng ta không thể trá»±c tiếp quyết định lấy mạng cá»§a ngưá»i khác, ngay cả khi chÃnh há» yêu cầu chăng nữa”. TrÃch Hiến Chế Công Äồng Chung Vatincanô II Gaudium et Spes Vui Mừng và Hy Vá»ng, bản văn kiện láºp lại rằng “việc phá thai, triệt sinh an tá» và tá»± ý há»§y hoại bản thân mình là những gì độc hại cho xã há»™i loà i ngưá»i”, và “là má»™t hà nh động hết sức xỉ nhục Äấng Tạo Hóa” (khoản 27).
Các chướng ngại là m lu má» giá trị linh thánh cá»§a sá»± sống con ngưá»i
Bản văn kiện nà y nói đến má»™t và i yếu tố Ä‘ang hạn chế khả năng thấu triệt được giá trị cá»§a sá»± sống, chẳng hạn như chá»§ trương sá»± sống được coi là “đáng giá – worthwhile” chỉ khi nà o há»™i đủ Ä‘iá»u kiện nà o đó vá» tâm lý lẫn thể lý. Má»™t trong những chướng ngại được Văn Thư nà y lưu ý đó là  quan niệm sai lầm vá» “lòng cảm thương – compassion”. Văn kiện giải thÃch rằng lòng cảm thương Ä‘Ãch thá»±c “không phải là ở chá»— gây ra chết chóc”, mà là ở chá»— thương mến đón nháºn và nâng đỡ ngưá»i bệnh, cùng cung cấp các phương tiện để giảm bá»›t ná»—i khổ Ä‘au cá»§a há». Má»™t chướng ngại khác cÅ©ng được văn kiện nà y liệt kê đó là  cá nhân chá»§ nghÄ©a Ä‘ang gia tăng gây ra tình trạng lẻ loi cô độc.
Giáo huấn cá»§a Huấn Quyá»n
Äó là má»™t giáo huấn dứt khoát là  vấn đỠtriệt sinh an tá» là những gì tiêu biểu cho “má»™t thứ tá»™i ác phạm đến sá»± sống cá»§a con ngưá»i – a crime against human life”, bởi thế nên “tá»± nó là má»™t sá»± dữ – intrinsically” ở hết má»i trưá»ng hợp. Bất cứ “việc cá»™ng tác vá» thể lý chÃnh thức hay trá»±c tiếp nà o – formal or immediate material cooperation” cÅ©ng là má»™t trá»ng tá»™i phạm đến sá»± sống cá»§a con ngưá»i là những gì không có má»™t thẩm quyá»n nà o có thể “hợp pháp khuyến nghị hay cho phép – legitimately recommend or permit”. Những ai phê chuẩn các thứ luáºt á»§ng há»™ vấn đỠtriệt sinh an tá» Ä‘á»u “trở thà nh đồng lõa – become accomplices” và “mắc tá»™i gây ra tệ hại – guilty of scandal”, vì những thứ luáºt nà y góp phần và o việc bóp méo lương tri. Bao giá» cÅ©ng phải loại trừ hà nh động triệt sinh an tá».
Không thực hiện những thứ chữa trị hung dữ
Bản văn kiện nà y cÅ©ng giải thÃch là việc bảo vệ phẩm giá cá»§a cái chết, nghÄ©a là việc loại trừ Ä‘i những thứ chữa trị y khoa có tÃnh cách hung dữ. Bởi thế, khi cái chết cáºn ká» và bất khả tránh, thì “được phép … loại trừ các thứ chữa trị chỉ cung cấp việc kéo dà i sá»± sống má»™t cách bấp bênh hay Ä‘au đớn”, nhưng vẫn không được ngưng lại các thứ chữa trị bình thưá»ng cần thiết bệnh nhân đòi há»i, như đồ ăn thức uống “bao lâu thân xác còn có thể hấp thụ”. Việc chăm sóc cho dịu bá»›t (palliative care) là “má»™t phương cách quà báu và chá»§ yếu” để há»— trợ bệnh nhân. Việc chăm sóc cho dịu bá»›t không bao giỠđược bao gồm việc có thể triệt sinh an tá», Văn Thư nà y nhấn mạnh như váºy, thế nhưng, cần phải bao gồm việc nâng đỡ vá» tinh thần cho cả bệnh nhân lẫn các phần tá» trong gia đình cá»§a há».
Việc nâng đỡ của gia đình
Cần phải chăm sóc cho má»™t bệnh nhân để giúp cho há» không cảm thấy há» trở thà nh má»™t gánh nặng, mà lại “cảm thấy được tình thân ái cùng việc há»— trợ nÆ¡i những ngưá»i thân yêu cá»§a há». Gia đình cần được giúp đỡ cùng vá»›i các phương tiện đầy đủ để hoà n trá»n sứ vụ ấy”. Các chÃnh quyá»n cần phải “nhìn nháºn vai trò chÃnh yếu cá»§a gia đình, má»™t vai trò xã há»™i ná»n tảng và bất khả thay thế (…), [và ] cần phải thá»±c hiện việc cung cấp các phương tiện và cÆ¡ cấu cần thiết để há»— trợ gia đình”.
Việc chăm sóc cho những giai đoạn trước khi sinh và khi còn bé
Từ lúc được thụ thai, con trẻ đã bị dị dạng, hay các thứ bệnh kinh niên khác, cần phải được há»— trợ “má»™t cách trân trá»ng đối vá»›i sá»± sống”. Trong các trưá»ng hợp “bệnh lý trước khi sinh … cho thấy chắc chắn sẽ chết trong vòng má»™t thá»i gian ngắn”, và khi không có chữa trị nà o bấy giá» có thể cải tiến được tình trạng cá»§a con trẻ ấy, thì “con trẻ nà y vẫn không được bá» rÆ¡i chẳng giúp đỡ gì, mà cần phải được trợ giúp như bất cứ má»™t bệnh nhân nà o khác, cho đến khi cái chết tá»± nhiên xẩy đến”, không há» có chuyện cúp đồ ăn thức uống. Văn Thư nà y nói rằng “việc chuẩn Ä‘oán trước khi sinh” là má»™t thứ “ám ảnh – obsessive” trong xã há»™i ngà y nay, và lưu ý rằng đôi khi Ä‘i đến chá»— quyết định phá thai, hay “những mục tiêu chá»n lá»±a khác”. Cả việc phá thai lẫn việc sá» dụng phương pháp “chuẩn Ä‘oán trước khi sinh cho những mục Ä‘Ãch chá»n lá»±a – prenatal diagnosis for selective purposes” Ä‘á»u là “bất hợp pháp – unlawful”, Văn Thư nà y chá»§ trương như váºy.
Thuốc giảm Ä‘au mạnh – deep sedation
Äể giảm bá»›t đớn Ä‘au, thuốc men được sá» dụng là để có thể nhỠđó “giảm bá»›t tình trạng mất ý thức”. Văn Thư nà y khẳng định rằng luân lý cho phép sá» dụng thuốc giảm Ä‘au “để bảo đảm rằng giây phút cuối cùng cá»§a cuá»™c sống xẩy ra hết sức bằng an bao nhiêu có thể, cùng vá»›i tình trạng ná»™i tâm tốt đẹp nhất”. Äiá»u nà y cÅ©ng áp dụng cho các loại thuốc giảm Ä‘au tăng tốc “giây phút chết chóc (thuốc giảm Ä‘au nặng ở giai Ä‘oạn cuối cùng)”. Thế nhưng, không thể chấp nháºn việc sá» dụng thuốc giảm Ä‘au để “trá»±c tiếp và có chá»§ ý gây ra cái chết”, má»™t việc là m được Văn Thư nà y xác định là  má»™t cách “thá»±c hà nh việc triệt sinh an tá»”.
Tình trạng thá»±c váºt (the vegetative state)
Ngay cả trong trưá»ng hợp bệnh nhân mất ý thức, thì há» “vẫn cần phải được nhìn nháºn vá» giá trị ná»™i tại cá»§a há», và cần phải được trợ giúp bằng việc chăm sóc thÃch ứng”, bao gồm cả quyá»n được có đồ ăn thức uống. Tuy nhiên, có thể xẩy ra trưá»ng hợp là “các biện pháp như thế có thể trở nên bất cân xứng”, vì chúng không còn tác hiệu, hay vì các phương tiện sá» dụng chúng “gây ra má»™t gánh nặng thái quá”. Trong trưá»ng hợp như váºy, Văn Thư nà y nói rằng “cần phải cung cấp đầy đủ việc há»— trợ cho gia đình Ä‘ang phải chịu gánh nặng chăm sóc lâu dà i cho những con ngưá»i ở trong những tình trạng nà y”.
Việc phản kháng theo lương tâm – conscientious objection
Bức Văn Thư yêu cầu các Giáo Há»™i địa phương, và các tổ chức cùng cá»™ng đồng Công giáo, “tá» hiện má»™t chá»§ trương rõ rà ng và đồng nhất trong việc bảo toà n quyá»n phản kháng theo lương tâm”, nÆ¡i các trưá»ng hợp những thá»±c hà nh trầm trá»ng vá» luân lý được luáºt cho phép. Văn Thư cÅ©ng má»i gá»i các tổ chức Công giáo và nhân viên chăm sóc sức khá»e hãy là m chứng cho các thứ giá trị được Giáo Há»™i tuyên xưng liên quan đến vấn đỠsá»± sống.
Äặc biệt là trong trưá»ng hợp trợ sinh an tá», văn kiện nà y nói rằng “buá»™c phải nghiêm chỉnh và rõ rà ng chống lại việc nà y bằng quyá»n phản kháng theo lương tâm”. Các y sÄ© và nhân viên chăm sóc sức khá»e cần phải được huấn luyện trong việc há»— trợ ngưá»i hấp hối theo đưá»ng lối Kitô giáo. Việc há»— trợ vá» tinh thần cho má»™t ngưá»i muốn được triệt sinh an tá» là những gì đòi việc há»— trợ tinh thần “má»i gá»i hoán cải”, và  đừng bao giá» tá» ra bất cứ cá» chỉ nà o “có thể bị hiểu như thể tá» ra chấp nháºn” váºy, chẳng hạn như cứ hiện diện trong lúc xẩy ra việc triệt sinh an tá».
Äaminh Maria Cao Tấn TÄ©nh, BVL, chuyển dịch kèm theo nhan đỠvà các chi tiết nhấn mạnh tá»± ý bằng mầu
Thanhlinh

