Phải chăng tôn giáo là một sự cản trở của khoa h�c?

Theo Jerry Coyne, một khoa h�c gia ủng hộ thuyết tiến hóa, tôn giáo tai hại cho khoa h�c đến độ những nỗ lực nhằm dung hoà chúng đ�u là vô ích. Như ông giải thích: “Chấp nhận cả khoa h�c lẫn đức tin truy�n thống, chứng t� bạn sống một thứ tiêu chuẩn kép (giữa lý tri� và phi lý tri�)�. Và để bạn rõ hơn v� “đức tin truy�n thống�  mà ông đang nghĩ tơ�i, ông nói thêm: “ . . . ly� tri� khi no�i về nguyên nhân của sự đông ma�u, và phi lý khi no�i v� sự Phục sinh; ly� tri� khi no�i v� khủng long, và phi ly� tri� về việc trinh nữ sinh con.�

Cũng giống như những tín đồ khác của chủ nghĩa khoa h�c, Jerry Coyne coi tôn giáo là “kẻ cản mũi khoa h�c,� tạo điều kiện cho ca�c ti�n hữu khi đô�i diện vơ�i những giơ�i hạn của khoa học đều thoả mãn trả lời rằng: “Chúa đã làm đi�u đó�. Nhưng trên thực tê� đo� lại là một câu chuyện hoàn toàn kha�c.

Một nhà khoa h�c, khi coi thế giới như là một sản phẩm của trí tuệ thay vì của vật chất và chuyển động, thường i�t khi nào ngừng co� những phát kiê�n mơ�i. Thay vì  không nghiên cư�u đê�n những phần trông co� vẻ không cần thiê�t hay trì trệ, theo quan điểm của thuyê�t tiê�n hoa�, thì ông lại có khuynh hướng mở rộng cuộc đi�u tra  của mình để làm sáng t� chức năng và mục đích của nó. Hai vi� dụ điển hình là danh sa�ch ca�c cơ quan (bị coi là) “dâ�u vê�t so�t lại trong qua� trình tiê�n hoa�� và ca�c DNA (bị coi là) “ra�c� ngày càng bị thu ngă�n lại.

Thay vì cản trở khoa h�c, Kitô gia�o, vô�n nhấn mạnh vào một �ấng Tạo Hóa Nhập thể làm người, đã truy�n cảm hứng cho một th�i đại khám phá mở đư�ng cho khoa h�c.

Khơi mào ca�c pha�t kiê�n

Ngư�i xưa quan niệm thế giới là một nơi không thể đoán trước được bị chi phối bởi số mệnh hay tính cách thất thư�ng của các vị thần. Thế nhưng một khi các nhà nghiên cứu hiểu được vũ trụ là công trình của một vị Thiên Chúa có lý trí, mang những nguyên tă�c ly� tri�, và co� thể hiểu được bởi những sinh vật co� ly� tri�, h� đã mạo hiểm mà tưởng tượng rằng, kha�m pha� vũ trụ này là điều hoàn toàn co� thể.  Một trong những ngư�i đầu tiên đo� là một nhà thiên văn h�c, vơ�i những ly� thuyê�t đã giúp khởi phát cuộc Ca�ch mạng Khoa học.

Những suy đoa�n về một vũ trụ lâ�y mặt trời làm trung tâm đã tồn tại được một thời gian; nhưng những tha�ch thư�c đặt ra cho mô hình mà Aristotle đề xuâ�t, Ptolemy tinh chỉnh (ND: mô hình cho rằng Tra�i đâ�t là trung tâm của vũ trụ) đã không có được sự quan tâm đúng mức cho đến “Bươ�c ngoặt Copernic� vào thế kỷ XVI.

Nicolas Copernicus là một Kitô hữu, ông coi vũ trụ là một thụ tạo co� thể hiểu được bằng ly� tri�, hoạt động dựa trên ca�c nguyên tắc toán h�c chặt chẽ. Ban đầu ông bị thuyê�t nhật tâm thu hu�t không phải do kết quả của các dữ liệu quan sát mới, nhưng vì quan điểm của ông cho rằng mặt tr�i – biểu tượng cho Thiên Chúa như A�nh sáng và �èn – dường như là một trung tâm thi�ch hợp cho ca�c hoạt động thần tha�nh. Ông, cùng với các nhà khoa h�c tiên phong kha�c cùng thời, đ�u tin tưởng rằng cấu trúc tinh tê� quan sa�t thâ�y trong công trình sáng tạo nên được mô tả một cách tinh tê�. Vì thế, khi hệ nhật tâm được chứng minh là đơn giản hơn về mặt toa�n học so vơ�i hệ địa tâm, nó cũng dần được người ta châ�p nhận và tin theo dù chậm chạp.

Cũng giống như Copenicus, Johannes Kepler là một con ngư�i có đức tin, ông tin rằng những đi�u huy�n bí của tự nhiên có thể giải mã được bằng chìa khóa của toán h�c. Kepler diễn đạt no� như thê� này, “Mục đích chính của tất cả các cuộc nghiên cứu v� thế giới bên ngoài là để khám phá ra trật tự hợp lí và hài hòa đã được Thiên Chúa thiê�t lập, thư� trật tự mà Ngài đã và đang mặc khải chúng cho chúng ta bằng ngôn ngữ của toán h�c�.

Ni�m tin của Keper vào độ chính xác toán h�c của vũ trụ đã dẫn đến việc ông khám phá ra ba định luật cơ bản v� chuyển động của ca�c hành tinh; trước hết và quan tr�ng nhất đó là quỹ đạo của hành tinh có hình Elip, chứ không phải là hình tròn như mô hình của Copernicus mô tả.

Trong khi việc khám phá ra sự tinh tê� toa�n học là sản phẩm của đức tin đô�i vơ�i những ngư�i tiên phong, nó đã và đang trở thành nguồn gốc của đức tin cho những ngư�i khác. Douglas Groothuis, trong cuốn sách “Sự suy tàn sự thật� của mình,  ông đã chia sẻ một trải nghiệm của một nhà vật lí h�c ngư�i Nga như sau: “Lu�c đo�, tôi ở Siberia và gặp được Thiên Chúa trong khi tôi đang làm việc vơ�i những phương trình của tôi. Tôi đã chợt nhận ra rằng đằng sau vẻ đẹp của những phương trình này phải có một ai đó đó thiết kế ra chúng và phải có mục đích, và tôi cảm nhận được cách sâu sắc trong tâm hồn của mình rằng Thiên Chúa đang nói với tôi qua những phương trình đó. �  Chính trong khoảnh khắc đó, nhà khoa h�c trẻ đã bước qua vực thẳm ngăn ca�ch, từ vô thần bươ�c sang chỗ tin vào sự tồn tại của Thần linh và rồi cuối cùng trở thành một Kitô hữu.

Cả Copernic and Kepler đ�u đã xuất bản thuyết mô hình chuyển dịch của h� mà không gặp nhi�u tranh cãi. �i�u này hoàn toàn khác xa Galilê, ngư�i đã gây ra sự phản ứng kịch liệt từ Giáo hội công giáo.

Vụ án Galilê

Theo quan điểm của người thê� tục, Galilê là một vĩ nhân đã chết vì nghĩa trong cuộc đấu tranh cho quyền được tự do đặt câu hỏi chống lại sự thống trị bạo chu�a của tôn giáo. Nhưng thật ra Giáo hội Roma phủ nhận thuyết Nhật Tâm của ông không phải vì những ly� do tôn gia�o mà là trên lập trường của khoa học.

Bâ�t châ�p công trình mang tính đột phá của Copernicus and Kepler, Giáo hội công giáo, và công chúng nói chung vẫn trung thành tuyệt đối với lập trư�ng của Aristotles. Người ta chô�ng lại thuyê�t Nhật tâm vì ba ly� do sau đây: 1) Nó trái ngược với nhận thức chung v� một trái đất tĩnh, 2) không có cơ sở vật lý đi kèm để giải thích cho nó, 3) nó thiếu một hệ thống các chứng cứ đầy đủ để lật đổ mô hình đã được chứng minh khá thành công trong nhi�u thế kỷ qua.

Như để làm vâ�n đề trầm trọng hơn, Galilê đã xuất bản tác phẩm của ông bằng tiếng Y�, một ngôn ngữ thông dụng của giơ�i bình dân, chứ không phải bằng ngôn ngữ h�c thuật là tiê�ng Latin. �ó là một nỗ lực để lý thuyết của ông trở nên chi�nh thô�ng, bằng cách dựa vào sự công nhận của công chu�ng mà đạt được sự công nhận về mặt khoa học. Galilê đã làm tăng thêm những rắc rối cho mình bằng việc viết ra những l�i châm biê�m sâu cay lăng mạ những y� kiê�n phản biện từ giơ�i tu sĩ.

Vì sai lầm của mình, Galilê bị kết án tù một th�i gian ngắn sau đó ông bị quản chế tại gia trong căn biệt thự của mình cho đến khi ông qua đ�i vào năm 1642. Tuy những hình phạt của Giáo quyền là quá khắt khe, nhưng sự miễn cưỡng của Gia�o hội trong việc châ�p nhận một ly� thuyê�t trên giâ�y mà không co� sự chư�ng nghiệm khoa học là hoàn toàn hợp ly�.

Hơn nữa, những người thê� tục ngày nay lại “lôi� Galilê lên từ nâ�m mồ để làm nhân chư�ng đình đa�m trong vụ a�n muôn thuở, khoa h�c kiện tôn giáo. Vụ kiện này, chă�c chă�n ca�c nhà khoa học tiên phong sẽ ba�c bỏ ngay lập tư�c nê�u họ còn sô�ng, bao gồm cha đẻ của thuyết thế giới cơ h�c là Isaac Newton.

Chiếc đồng hồ vũ trụ

Isaac Newon là một nhà bác h�c thiên tài, các luật v� tr�ng lực và chuyển động của ông là những thành quả tột đỉnh của cuộc cách mạng khoa h�c. Luật vạn vật hấp dẫn của ông đã mang lại cho quy luật chuyển động của các hành tinh của Kepler một sự giải thi�ch hợp ly� từ đo� công nhận thuyết nhật tâm. Tuy nhiên điểm đáng kể nhất là, phát minh của Newton đã dẫn đến quan niệm rằng vũ trụ là một “chiếc đồng hồ dây co�t� vĩ đại, một cỗ ma�y khổng lồ co� quy mô vũ trụ, co� thể được chia thành nhiều thành phần câ�u tạo nên, vận hành một ca�ch tự động dựa trên các quy luật phổ qua�t bên trong no�.

Trá»› trêu thay há»�c thuyết của Newton lại trở thành ná»�n tảng của chủ nghÄ©a khoa hoÌ£c duy vật – má»™t thế giá»›i quan, dÆ°Ì£a trên lyÌ� thuyêÌ�t maÌ€ không cần kinh nghiệm thÆ°Ì£c tiễn, loaÌ£i trÆ°Ì€ moÌ£i nguyên nhân siêu nhiên. Newton là má»™t ngÆ°á»�i Kitô hữu nhiệt thaÌ€nh, ông đã được thúc đầy, má»™t phần nào đó, bởi khát vá»�ng muốn chứng minh sá»± hiện hữu của Thiên Chúa qua công trình sáng tạo.

�ể ngăn chặn những ngư�i đang háo hức muốn nắm lấy mô hình cơ h�c này, Newton đã cảnh báo “Lực hâ�p dẫn chỉ có thể giải thích các chuyển động trong các hành tinh nhưng nó không thể giải thích được rằng ai là ngư�i đã làm cho các hành tinh ấy chuyển động. Chính Thiên Chúa điều hành m�i sự, Ngài biết bản châ�t của mọi sự và cả những gì mà chu�ng co� thể gây nên.� �o� không phải là kiểu ly� luận “Thiên Chúa của khoảng trống� (ND: y� no�i rằng, những “khoảng trô�ng� của khoa học, hay những gì mà khoa học không thể ly� giải, thì cư� đổ hê�t cho Chu�a) sinh ra từ sự thiếu hiểu biết, nhưng đúng hơn xuất phát từ suy luận được trình bày dựa trên bằng chứng cụ thể. Mặc dù Newton đã được những người theo thuyết của chủ nghĩa duy vật khoa học nhận bừa vào, nhưng thực tê� ông lại là ngư�i tiên phong trong phong trào Thiê�t kê� Khôn ngoan.

Trên đôi vai của những ngư�i khổng lồ

Các Kitô hữu vẫn là những ngư�i tiên phong trong những pha�t kiê�n khoa h�c vào thế kỷ XIX. Những tiến bộ đột phá v� các lĩnh vực như điện từ, vi trùng h�c, y h�c, di truy�n h�c, hóa h�c, ly� thuyê�t về nguyên tử và nông nghiệp là các công trình nghiên cứu của những ngư�i như John Dalton, Andre Ampere, Georg Ohm, Michael Faraday, Louis Pasteur, William Kelvin, Gregor Mendel, and George Washington Carver; thành tựu của họ tâ�t cả đều là kê�t quả của đư�c tin Công gia�o.

Nhà khoa h�c, theo nghĩa đích thực của từ này, là những nhà đi�u tra bền bỉ theo đuổi những chư�ng cư� cho dù chu�ng đưa họ tơ�i đâu, và đô�i diện những khoảng trống của sự hiểu biết không phải vơ�i sự nhẫn nhục rằng “Chu�a làm điều đo�!� nhưng phải là vơ�i sự kỳ vọng từ trươ�c rằng “Thiên Chúa đã tạo ra nó�.

Cho dù có nhận ra đi�u này hay không thì tất cả các nhà khoa h�c, kể cả Jerry Coyne, đ�u đang đứng trên vai của những con ngư�i khổng lồ này. Là một nhà vật lí h�c ngư�i �ức, Ernst Mach đã pha�t biểu như sau: “Mọi lương tâm ngay thẳng đ�u phải thừa nhận rằng, th�i đại mà sự phát triển chính của khoa h�c cơ bản đã diễn ra chi�nh là th�i đại mà thần học nă�m vai trò chủ chô�t.�

Regis Nicoll
Chuyển dịch: Sr. Rosa Lima (Nhóm phiên dịch Mai Khôi)
http://www.crisismagazine.com

daminhvn