Äức mến, nhân đức đối thần, là nhân đức mà má»—i Kitô hữu được má»i gá»i để yêu mến Thiên Chúa vì chÃnh Ngà i, và yêu tha nhân vì chÃnh Thiên Chúa – nghÄ©a là , má»—i tÃn hữu yêu mến Thiên Chúa trong tha nhân. Há» mặc lấy “tư tưởng cá»§a Äức Kitô†(xem 1 Cr 2,16; Rm 12, 2), lấy Thánh ý Thiên Chúa là m ý cá»§a chÃnh mình – chiêm ngắm má»i sá»± như Thiên Chúa nhìn ngắm, và yêu mến thá» tạo theo cách cá»§a Thiên Chúa. Không những thế, má»—i kitô hữu biến những nhu cầu, những niá»m vui, ná»—i buồn, và cả những khát vá»ng cá»§a tha nhân thà nh cá»§a mình, coi má»i Ä‘iá»u tốt là nh cá»§a tha nhân như thể cá»§a chÃnh há».
Hà nh trình đến Thiên chúa
Khi bắt đầu hà nh trình đến vá»›i Thiên Chúa, chúng ta thưá»ng vâng phục vì sợ hãi – sợ há»a ngục – chứ chưa khởi phát từ tình yêu. NghÄ©a là , chúng ta thưá»ng vâng lá»i bằng sá»± sợ hãi cá»§a “ngưá»i nô dịch†(tức là sợ hình phạt). Tại sao các trẻ nhá», Ãt là ở các thá»i kỳ đầu, vâng lá»i cha mẹ? Bởi vì chúng không muốn phải nháºn hình phạt. Tuy váºy, ná»—i sợ hãi cá»§a “lòng hiếu†có thể được thúc đẩy bởi lòng yêu mến – ngưá»i ta thưá»ng sợ là m thất vá»ng hoặc xúc phạm đến những ngưá»i mà há» tôn trá»ng và yêu thương nhất.
Thêm nữa, trong những giai Ä‘oạn sÆ¡ khởi, chúng ta chưa yêu mến Thiên Chúa vì chÃnh Ngà i. Thiên Chúa sẽ đánh động chúng ta trước, bằng những an á»§i tinh tế – những chuyển động giúp chúng ta cảm thấy được gần gÅ©i Thiên Chúa hÆ¡n. Thiên Chúa Cha ban nguồn an á»§i nồng nà n và thương mến giúp chúng ta tiếp tục yêu mến và được mạnh sức hÆ¡n. Tuy váºy, dù Æ¡n an á»§i tháºt quan trá»ng nhưng chúng ta không thể tìm kiếm Æ¡n an á»§i như là những cùng Ä‘Ãch. Khi nháºn được Æ¡n an á»§i, chúng ta sẽ vui mừng; nhưng sau đó, ở má»™t thá»i Ä‘iểm nhất định, Thiên Chúa lại rút Æ¡n an á»§i như má»™t cách giúp chúng ta sống trưởng thà nh và sống yêu mến cách triệt để hÆ¡n. Rốt cuá»™c, chúng ta không chỉ yêu mến Thiên Chúa vì những Æ¡n an á»§i; nhưng qua Æ¡n an á»§i, chúng ta nháºn biết chÃnh Thiên Chúa là nguồn ban phát má»i Æ¡n là nh.
Tình yêu nhân bản
Tình yêu, dầu có thể Ä‘i kèm vá»›i cảm xúc, nhưng nó không chỉ là má»™t cảm xúc hay cảm giác. Như đã đỠcáºp, tình yêu hệ tại ở việc mưu cầu sá»± tốt là nh cá»§a tha nhân như thể là cá»§a chÃnh mình. Những nhu cầu cá»§a ngưá»i khác trở thà nh nhu cầu cá»§a tôi – những mục tiêu cá»§a há» là mục tiêu cá»§a tôi, những niá»m vui và những ná»—i buồn cá»§a há» là cá»§a tôi. Như thế, tình yêu vốn dÄ© có sá»± nối kết, là m tất cả trở nên má»™t tâm trÃ.
Những trở ngại cho tình yêu
Sá»± đố kỵ đối láºp trá»±c tiếp vá»›i tình yêu (xem 1 Cr 13, 4). Äố kỵ là buồn phiá»n trước lợi Ãch cá»§a ngưá»i khác; nó thưá»ng được nháºn biết bằng những thái độ cụ thể: “Nếu tôi không thể có Ä‘iá»u nà y, tôi cÅ©ng không muốn ngưá»i khác có.†Như thế, sá»± đố kỵ vốn là sá»± chia rẽ: lợi Ãch cá»§a tôi không thể bao hà m lợi Ãch cá»§a ngưá»i khác, và lợi Ãch cá»§a há» là sá»± mất mát cá»§a tôi.
HÆ¡n nữa, má»—i ngà y, má»—i ngưá»i cần phải vượt lên và là m chá»§ những phản ứng bá»™c phát theo cảm xúc. Và dụ, lối phản ứng vô cùng nguy hại trong Ä‘á»i sống hôn nhân là “lối giải thÃch tiêu cá»±câ€, vợ hay chồng diá»…n giải động cÆ¡ cá»§a ngưá»i bạn Ä‘á»i má»™t cách quá tiêu cá»±c. Nếu việc giải thÃch tiêu cá»±c đủ mạnh, ngưá»i khác chẳng thể là m gì được nữa, bởi tất cả hà nh động cá»§a há» sẽ bị diá»…n giải qua lăng kÃnh tiêu cá»±c: những lý giải tÃch cá»±c bị bá» qua má»™t bên và những lá»i diá»…n giải tiêu cá»±c trở thà nh tâm Ä‘iểm; và điá»u ấy tạo nên má»™t vòng xoáy tiêu cá»±c khiến ngưá»i ta khó bá» thoát khá»i.
Váºy chúng ta có thể là m gì?
Chá»§ động tìm kiếm những Ä‘iểm tÃch cá»±c khi có những quan Ä‘iểm đối láºp. Chúng ta thưá»ng “chá»™p lấy†điểm thuá»™c vá» hà nh vi cá»§a ngưá»i bạn Ä‘á»i mà những Ä‘iểm ấy cá»§ng cố cho cái thà nh kiến sẵn có trong chúng ta – chỉ giữ khư khư Ä‘iểm nà o cá»§ng cố cho Ä‘iá»u chúng ta đã nghÄ© trước đó, đồng thá»i phá»›t lá» những Ä‘iểm tốt đẹp khác nÆ¡i ngưá»i bạn Ä‘á»i. Nhưng nếu chúng ta có thể vượt lên trên những phản ứng cảm xúc tá»± phát và cố gắng tìm ra những Ä‘iểm tÃch cá»±c chống lại những giả định tiêu cá»±c vốn tồn tại trong chúng ta ngay từ đầu, chúng ta sẽ nháºn ra những thiện chà nÆ¡i ngá»i bạn Ä‘á»i cá»§a mình; và như thế, yếu tố có thể gây nên vòng xoáy tiêu cá»±c sẽ bắt đầu chìm xuống. Thế nhưng để thắng vượt những phản ứng tức thá»i mang tÃnh cảm xúc và là m chá»§ những ước muốn, lá»i nói hay những hà nh động gây tổn thương ngưá»i khác, ngưá»i ta vẫn cần đến má»™t đức mến trổi vượt, cao vá»i.
Như đã đỠcáºp, đức mến là nhân đức tối háºu để má»—i ngưá»i yêu mến Thiên Chúa trong má»i sá»±, bao gồm cả những ngưá»i bạn Ä‘á»i – trao hiến tình yêu chung thá»§y vô Ä‘iá»u kiện. Và Thiên Chúa trao ban cho chúng ta sức mạnh để thá»±c hiện Ä‘iá»u nà y bằng cách tuôn đổ Chúa Thánh Thần và o lòng chúng ta (Rm 5, 5). Vì đây không đơn thuần là tình yêu cá»§a con ngưá»i, nên nó cÅ©ng không thể được thá»±c hiện chỉ bằng khả năng cá»§a con ngưá»i.
Là m thế nà o để chúng ta có thể vượt lên trên các phản ứng cảm xúc tức thá»i trong thế giá»›i hôm nay và có thể chá»n con đưá»ng tình yêu cao hÆ¡n – coi ngưá»i khác trá»ng hÆ¡n mình?
Nguồn: https://www.magiscenter.com/a-christian-take-on-love/
Chuyển ngữ: Pr. Nguyá»…n Văn ÄÆ°Æ¡ng, SJ
dongten

