Ngây dại vì danh tiếng

Chúng ta ngây dại vì danh tiếng. �a số chúng ta đ�u nghĩ rằng những ngư�i giàu và danh tiếng có một địa vị thần thánh, còn đ�i sống chúng ta thì dư�ng như nh� bé, trống rỗng, gần như chẳng đáng sống so với những gì chúng ta tưởng tượng v� h�.

Chúng ta nghĩ những ngư�i có danh tiếng có đ�i sống cao cả hơn đ�i sống chúng ta. Chúng ta chỉ sống ở một chỗ, vô danh, trong nhà, không ai biết, còn ngư�i danh tiếng, hình ảnh của h� được m�i ngư�i nhận biết, tên của h� m�i ngư�i quen thuộc, giống như Chúa, h� hiện diện gần như bất cứ đâu. Chẳng ngạc nhiên khi chúng ta xem h� như thần thánh và tôn th� h�.

Nhưng còn hơn thế: chúng ta nghĩ danh tiếng sẽ làm mình bất tử. Ngư�i danh tiếng tuy chết, nhưng h� vẫn sống – Marilyn, Elvis, Diana – chẳng cần ghi đầy đủ h� tên, ai cũng biết. Ngoài nấm mồ, có một cái gì của h� vẫn còn ở lại. Chắc chắn danh tiếng để lại một cái gì không gột đi được. Chúng ta sợ cuộc đ�i chúng ta bị b� quên, chúng ta mất hút, còn những ngư�i danh tiếng ở lại.

Vì thế không ngạc nhiên khi chúng ta ngây dại trước những ngư�i danh tiếng. �ối với chúng ta, h� là những vị thần hiện diện khắp nơi và bất tử.

Nhưng có thật danh tiếng làm cho cuộc đ�i cao cả hơn không? Nếu khuôn mặt được xuất hiện trên các trang bìa tạp chí, trên các áp-phích khắp nơi, liệu đương sự có đi trên con đư�ng đúng hay không? �ịa vị danh tiếng làm cuộc sống h� cao lớn, liệu cuộc sống của h� có cao lớn hơn cuộc sống của chúng ta không? Danh tiếng có đi kèm theo một loại bất tử không?

Ở b� mặt, có. Danh tiếng và để tên lại trong lòng dân tộc, nói cách khác, là hiện diện và đó cũng là một hình thức bất tử.

Nhưng, cao lớn hơn cả cuộc sống và bất tử là những khái niệm rất mù m�. Có một cái gì m� m� và không thực tế trong loại hiện diện khắp nơi và bất tử do danh tiếng đem lại. Bạn không thể tiêu hóa nó và bạn cũng không thể có mặt chỉ vì cái tên. Cuối đ�i, danh v�ng không làm bạn cao cả thật sự, cũng không cho bạn được bất tử khi bạn đi theo nó. Cô đơn, cuồng hoảng, sợ sệt, gãy đổ, cay đắng, nghiện ngập, trống rỗng đầy dẫy trong cuộc sống của những ngư�i danh tiếng. Không phải tình c� mà ba ngư�i nói trên – Marilyn, Elvis, Diana – sống sao chết vậy. Danh tiếng chính nó, không làm cho cuộc đ�i thành bất tử hoặc cao cả hơn.

Cái gì làm cho cuộc sống chúng ta cao cả và bất tử? Lòng trắc ẩn và chiêm nghiệm.

Lòng trắc ẩn: Tất cả các tôn giáo lớn, từ Ấn giáo đến Thiên Chúa giáo đ�u dạy cuộc đ�i chúng ta nh� bé không phải vì nơi chốn, vô danh hay địa vị nhưng nh� bé vì tính ích kỷ, tự đủ, ego và ái kỷ. Tuy nhiên với lòng trắc ẩn, tôi có thể phá vỡ cái v� b�c tính ích kỷ của tôi, tôi thông cảm với cảm nhận và suy nghĩ của ngư�i khác, vì thế cuộc sống của tôi sẽ trở nên cao cả hơn.

Tôi quen một vị ẩn tu sống một mình 35 năm. Ông sống cô độc và ít ngư�i biết đến ông. Tuy nhiên, ngược lại, cuộc đ�i của ông lại rất cao cả. �ó là ngư�i tôi biết h� nối kết với rất nhi�u ngư�i. Theo ông nói, ban đêm khi cầu nguyện là lúc ông cảm thấy nhịp tim của ông cùng đập chung với nhịp tim của vũ trụ, với từng ni�m vui, nỗi buồn của từng ngư�i.

�i�u này rất ngược với kinh nghiệm chung của chúng ta, chúng ta ở trong lòng cuộc sống xáo trộn ngoài xã hội, chúng ta lại chẳng cảm thấy gì, chúng ta chỉ bận tâm đến cuộc sống nh� nhặt của mình.

Chiêm nghiệm cũng có cùng tác dụng: Chúng ta kết hiệp sâu xa với thế giới bên ngoài và chúng ta thưởng thức được hương vị bất tử khi chúng ta chiêm nghiệm một mình. Vì sao?

Chiêm nghiệm không phải là một trạng thái mà trí óc không nghĩ gì hết, một tình trạng trống rỗng. Cũng không nhất thiết phải nghĩ những gì tinh tế, cao siêu, thánh thiện. Chiêm nghiệm, như Thomas Merton định nghĩa, là tâm trạng trong đó chúng ta hiện diện với những gì xảy ra trong cuộc sống, trong vô tận, trong chi�u kích vĩnh cửu của sự việc. Chúng ta cô đơn và chiêm nghiệm khi chúng ta ý thức mình đang uống ly nước là đang uống ly nước.

Merton mô tả giây phút ân sủng của chiêm nghiệm:

Trong thế giới bình thư�ng, đ�i sống hôm nay như thế là đã quá đủ, đói ăn, khát uống, lạnh nóng, thức dậy và đi ngủ. Làm giư�ng xếp giư�ng, pha ly cà-phê uống buổi sáng. Xả đá tủ lạnh, đ�c sách, chiêm nghiệm, làm việc. Tôi sống như tổ tiên tôi đã sống trên quả đất này, cho đến ngày chết. Amen. Không cần phải khẳng định cuộc sống, đặc biệt là cuộc sống của tôi, chẳng nghi ng� gì, đó không phải là cuộc sống của ngư�i khác. Tôi phải h�c dần dần để quên chương trình dự án và chuyện màu mè bên ngoài?

Chúng ta quá ngây dại trước những ngư�i nổi tiếng vì chúng ta lúc nào cũng nhìn b� ngoài để tìm chuyện vĩnh cửu, chuyện làm chúng ta cao cả và bất tử. Nhưng những chuyện chúng ta tìm thì nó đã ở sẵn trong lòng chúng ta, chúng ta chỉ cần thức chúng dậy, g�i tên chúng, hiệp thông với lòng trắc ẩn với tất cả những gì là hương vị của bất tử và vĩnh cửu, ý thức cảm nhận nóng lạnh trong chính cuộc sống chúng ta.

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn