Ngày 7 tháng 12 TH�NH AM-RÔ-XI-Ô (AMBRÔSIÔ MILANÔ ) Giám Mục Tiến Sĩ

Gương Thánh nhân: Thánh Am-rô-xi-ô là con của tổng trấn An-rê-li-ô, sinh năm 333, tại Tri-ê, nước �ức. Cha mất sớm, mẹ ngài đưa cả gia đình v� Rô-ma.

Một hôm nhân thấy mẹ và em hôn nhẫn �ức Giám mục, ngài nói cách ngây thơ như tiên báo:

– Mẹ hãy hôn tay con Ä‘i, vì con cÅ©ng sẽ làm Giám mục.

Lớn lên, thánh nhân theo h�c khoa hùng biện và luật. Ngài t� ra thông minh đặc biệt, chẳng bao lâu đã đỗ đạt nổi tiếng, và được tri�u đình đặt làm tổng trấn hai tỉnh Ê-mi-li-a, Li-gu-ri-a với thị trấn Mi-lăn.

Với tài h�c cao hiểu rộng, thánh nhân làm việc rất hiệu quả, được dân chúng thán phục và tri�u đình kính nể. Xảy ra lúc đó, �ức Giám mục Mi-lăn qua đ�i. Vị Giám mục nầy theo phái A-ri-ô, nên khi ch�n ngư�i kế vị, hàng giáo sĩ và giáo dân chia làm hai phe, một phe quyết ch�n ngư�i hoàn toàn Công giáo, còn phe kia định đưa ngư�i theo phái A-ri-ô lên. Hai phe kình chống nhau quyết liệt, nếu không dàn xếp kịp th�i có thể đưa đến đổ máu.

Thế là Am-rô-xi-ô với tư cách là tổng đốc, đại diện tri�u đình đến can thiệp. Ngài khuyên m�i ngư�i bình tĩnh sáng suốt lựa ch�n, và kêu g�i h� hòa hợp với nhau trong tình bác ái huynh đệ, nhất là vì lợi ích chung cho giáo phận cũng như cho Hội thánh. L�i ngài nói làm cho tất cả những ngư�i có mặt trong nhà th� hôm đó đ�u kính nể thán phục. Và từ trong đám đông có tiếng hô to:

– Am-rô-xi-ô Giám mục.

Thế là tất cả m�i ngư�i đồng thanh:

– Am-rô-xi-ô sẽ là Giám mục của chúng ta… Am-rô-xi-ô Giám mục !…

Sở dĩ h� đồng ý ch�n ngài lên Giám mục, vì thấy ngài là ngư�i có đủ khả năng đảm nhiệm chức vụ quan tr�ng đó. Và h� đã đ� nghị lên hoàng đế. Hoàng đế Va-len-ti-nô đã chấp thuận việc tuyển ch�n của h�, vì chính ông ta cũng nhìn nhận ngài là ngư�i tài đức.

Nhưng lúc đó Am-rô-xi-ô còn là dự tòng; ngài chưa lãnh Bí tích Rửa tội. Vì th�i đó ngư�i ta có thói quen chịu phép Rửa rất muộn, sợ lúc nh� còn bồng bột, khó sống đúng với đòi h�i của Bí tích. Thánh nhân cảm thấy mình bất xứng, nên một mực chối từ. Ngài đệ đơn lên các Giám mục và hoàng đế để xin rút lui. Nhưng không được ai chấp thuận, buộc lòng ngài phải vâng l�i.

Từ đó thánh nhân lo ráo riết chuẩn bị tâm hồn, h�c h�i các chức thánh. Ngày 24 tháng 11 năm 374, ngài lãnh Bí tích Rửa tội, và ngày 7 tháng 12 thì thụ phong Linh mục và Giám mục, sau lễ tấn phong, ngài cảm động nói với những ngư�i tham dự:

– Thật khốn khổ cho tôi, vì từ nay tôi phải dạy dá»— những Ä‘iá»�u mà tôi chÆ°a được há»�c biết.

Và thánh nhân xin m�i ngư�i cầu nguyện để ngài chu toàn sứ mạng Chúa phú giao. Ngài tự nghĩ mình sẽ hoàn toàn thuộc v� Chúa, phải đem hết cuộc đ�i phụng sự Chúa và phục vụ các linh hồn. Ngài bán hết gia tài phân phát cho kẻ nghèo, và dâng cho Hội thánh tất cả những đất đai còn lại, để được an lòng an trí lo h�c h�i L�i Chúa, đ�c sách thiêng liêng và cầu nguyện. Ngài vừa h�c vừa dạy, vừa làm các Bí tích theo chức vụ.

Việc ngài phải lo làm trước hết là củng cố lại đức tin cho các tín hữu và thánh hóa hàng giáo sĩ, vì từ lâu giáo phận bị phái A-ri-ô làm xáo trộn. Mặt khác thánh nhân phải đương đầu với tri�u đình, vì lúc đó nữ hoàng theo phái A-ri-ô, muốn chiếm đoạt Thánh đư�ng Mi-lăn. Ngài cương quyết chống đối và bảo vệ nhà Chúa. Dù bị nữ hoàng hăm d�a và làm khó dễ đủ cách, ngài vẫn can đảm kiên trì giữ vững lập trư�ng.

Lòng can đảm bảo vệ đức tin, chí khí bất khuất trước m�i thử thách, đó là đặc điểm của thánh nhân. Ngài là một giáo phụ biệt tài, một nhà giảng thuyết lừng danh, một vị Giám mục thánh thiện.

Thánh nhân qua đ�i ngày 4 tháng 4 năm 397 tại Mi-lan.

Quyết tâm: Noi gương thánh Giám mục Am-rô-xi-ô, hằng ngày lo sống đạo đức thánh thiện, can đảm bảo vệ đức tin và bênh vực quy�n lợi của Hội thánh.

L�i nguyện:Lạy Chúa, Chúa đã cho thánh Am-rô-xi-ô Giám mục trở nên một bậc thầy giảng dạy đức tin Công giáo, và một tông đồ trung kiên mẫu mực. Xin cho Hội thánh ngày nay được thêm nhi�u mục tử vừa ý Chúa, biết khôn ngoan và dũng cảm chăm sóc đoàn chiên.

GPVL

---

Thánh Ambrôsiô Milanô Giám Mục Tiến Sĩ Hội Thánh

Thánh Ambrôsiô sinh vào khoảng năm 340 tại Trêvê, một thành phố thuộc đế quốc Rôma. Ngài là con một gia đình công chức cao cấp Rôma. Chi tộc ngài đã từng hiến cho Giáo hội một vị thánh tử đạo dưới th�i bách hại của Hoàng đế �iôclêtianô; đó là thánh nữ Sôtêria. Thân phụ Ambrôsiô bấy gi� làm tổng đốc ở Gaules vui mừng sung sướng vì có thêm một cậu con trai nữa. Ông dự tính trối cho con một gia tài khổng lồ mà ông đang an hưởng và hy v�ng rằng cậu quý tử ấy sau này sẽ nối gót ông trên bước đư�ng quan trư�ng. Nhưng Thiên Chúa lại muốn dành để cho con trẻ ấy một sứ mệnh cao cả và tr�ng đại hơn nhi�u!

Lớn lên, Ambrôsiô cũng dần dần cảm thấy ít tha thiết với những danh v�ng thế trần. Ngư�i ta kể rằng một buổi kia có cuộc tiếp rước �ức Giám mục, Ambrôsiô thấy mẹ và chị hôn tay �ức Giám mục với vẻ cung kính, cậu li�n quay lại nói với mẹ: Mẹ ơi, mẹ cũng hãy hôn tay con đi, vì rồi đây con cũng sẽ làm Giám mục�.

Mồ côi cha từ thuở còn nh�, cậu Ambrôsiô cùng với chị là Marcellina và anh là Satirô theo mẹ trở v� Rôma để h�c luật và khoa hùng biện. Giữa những thói tục đồi bại và mất nết thư�ng có ở các trư�ng bấy gi�, sinh viên Ambrôsiô đã biết khinh chê tất cả những quyến rũ của thị thành, và mặc dầu quỷ ma tấn công liên tiếp, ngư�i sinh viên ấy vẫn giữ được tâm hồn trong sạch.

Ambrôsiô h�c rất gi�i vì có trí thông minh. Một ông hoàng có đạo, rất quy�n thế tên là Prôbô làm phó án ở Rôma thấy Ambrôsiô có trí thông minh, tính tình ngay thẳng và có tài hùng biện, li�n đem lòng quý mến; ông đã ch�n Ambrôsiô làm thư ký riêng để sau này lên làm những việc quan tr�ng nhất trong guồng máy hành chánh tại đế quốc Rôma.

Vào khoảng năm 370, được Prôbô tiến cử, Ambrôsiô lên làm tổng đốc mi�n Liguria và Emilia thuộc mi�n Bắc �. Th�i kỳ đó, những thành phố chính trong đế quốc đ�u rối ren vì thuế má và thư�ng bị khủng bố tàn ác; trái lại, ở Milanô, nh� tài cai trị của Ambrôsiô, dân chúng được an bình trật tự. Cách cai trị khôn ngoan và nhân từ của ngài khiến cho dân chúng không lo âu, khổ sở. H� cảm phục và mến yêu nhà cầm quy�n trẻ tuổi liêm khiết và nhân từ của h� như một ngư�i cha.

Dầu sao thành phố Milanô lúc bấy gi� cũng còn gặp phải nhi�u khó khăn và ở trong một tình trạng đáng buồn. Thực vậy, đứng đầu giáo đoàn Milanô là một Giám mục thuộc phái Ariô, tên là Auxenciô. Vì thế dân chúng chia rẽ nhau. Khi Auxenciô mất vào năm 373, thì giáo dân lại càng phản đối nhau kịch liệt trong việc bầu Giám mục kế vị. Các Giám mục trong giáo tỉnh hội h�p nhau để bầu đã gửi một phái đoàn đến h�i ý kiến Hoàng đế Valentinô. Trong khi đó giáo dân và những ngư�i theo phe lạc giáo đứng vây quanh nhà th� hô hoán om xòm gây nên một bầu không khí sôi nổi; vì mỗi bên đ�u muốn có Giám mục thuộc phe mình. Trong các phố, ngư�i ta sửa soạn những cuộc nổi loạn và tình thế căng thẳng gần đến chỗ lưu huyết. Ambrôsiô thấy vậy li�n đến can thiệp để những ngư�i kitô giáo đang chia rẽ được bình tĩnh hơn. Khi ngài vừa nói mấy l�i phủ dụ dân chúng thì bỗng có tiếng trẻ kêu lên : “Ambrôsiô làm Giám mục!� Rồi, không ai bảo ai, m�i ngư�i đồng thanh hô lớn: “Ambrôsiô làm Giám mục! Ambrôsiô làm Giám mục của chúng tôi�.

Tiếng hô vang dậy cả nhà th� khiến hàng giáo sĩ cũng đồng thanh chấp thuận và tuyên bố Ambrôsiô làm Giám mục giáo đoàn tỉnh Milanô. Ambrôsiô lúc đó đã có đức tin nhưng chưa chịu phép rửa tội, lại cũng chưa h�c đạo mấy. Ngài vịn vào lẽ đó để từ chối; đàng khác ngài cũng tự cho mình không xứng đáng, cũng như không đủ tư cách can đảm lãnh nhận chức vụ đó. Và để t� rõ thái dộ, ngài làm ra vẻ rất ác nghiệt khi xử kiện, mặc dầu ngài thư�ng rất liêm khiết và nhân từ. Ngay chi�u hôm đó, ngài kết án hành hình một bị can trước khi tra h�i. Rồi tối đến, ngài còn tổ chức một buổi khiêu vũ và cho m�i cả những vũ nữ đến dự. Song giáo dân ở Milanô biết rõ ngài là ngư�i công chính và thanh khiết, h� cho ngài làm thế chỉ là giả v� để từ chối chức vụ Giám mục. Một lần nữa h� lại đồng thanh hô lớn: “Lỗi của ngài chúng tôi xin chịu thay. Ambrôsiô phải làm Giám mục!�

Tuyệt v�ng, nhà cầm quy�n trẻ tuổi ấy li�n tìm cách lẩn trốn. �êm hôm đó, ngài trốn ra kh�i thành và đi ẩn trong nhà một ngư�i bạn ở mi�n quê. Nhưng ngư�i ta lại tìm thấy ngài. Bị thúc bách quá, Ambrôsiô li�n chạy đến một kế hoạch sau cùng là nại tới toà án Cêsarê vịn lý rằng ngài là công chức của nhà vua, nên thuộc quy�n vua phân xử và quyết định. Dân chúng cũng không chịu thua. Sau khi lưỡng lự mãi, lại có l�i khẩn khoản của Hoàng đế Valentinô và các bạn, ngài đành ưng thuận. Vậy trước hết ngài phải chịu phép rửa tội. �oạn có lẽ ngài muốn để một th�i gian khá lâu sau khi chịu phép rửa tội rồi mới thụ phong Giám mục. Song vì dân chúng thúc bách, ngài đã chịu chức và hành lễ ngay tám ngày sau khi chịu phép rửa tội. Hôm đó là ngày 07.12.373.

Ngay sau ngày chịu chức, Ambrôsiô lấy tất cả của cải phân phát cho kẻ khó, trừ một phần dành để cho chị là Marcellina. Khi làm quan ngài đã sống thanh liêm tận tụy, thì lúc này khi làm Giám mục, ngài càng t� ra nhiệm nhặt, nhân từ và tận tụy với nhiệm vụ thiêng liêng hơn nữa. Từ sáng sớm sau khi dâng lễ, ngài ngồi vào bàn làm việc, h�c h�i Kinh thánh. Cửa phòng ngài lúc nào cũng mở rộng để đón tiếp m�i ngư�i, nhất là những ngư�i túng cực hồn xác. Mỗi ngày ngài thư�ng nhịn ăn bữa trưa và mỗi tuần ngài ăn chay năm ngày. Tối đến ngài lại thức khuya để ghi chép, chú giải Kinh thánh, hay d�n bài giảng.

Với nếp sống thánh thiện và phương pháp làm việc ấy, Giám mục Ambrôsiô đã thành công trong công việc coi sóc giáo đoàn Milanô. Kết quả rực rỡ đáng chú ý hơn cả là ngài đã chinh phục được một giáo sư danh tiếng, thánh Âutinh, mà chúng ta sẽ có dịp nhắc đến sau này. Uy thế của ngài còn tạo cho giáo đoàn này một địa vị quan tr�ng: Các giáo đoàn lân cận đ�u đến h�i ý kiến ở Milanô, và ai nấy đ�u coi Milanô như một kinh đô Rôma nh� vậy.

Ngoài nhiệm vụ của một chủ chăn, �ức Giám mục Ambrôsiô còn đóng vai cố vấn cho các Hoàng đế. Trong chức vụ này, ngài thực là một ngư�i chỉ đạo đầy nghị lực và can đảm. Chắc hẳn là một công dân Rôma, ngài rất quý mến các Hoàng đế. Song không khi nào ngài chịu để Giáo hội phải lụy thuộc quốc gia; ngài đòi cho Giáo hội được quy�n xét xử các nhà cầm quy�n thế tục, nhân danh Chúa Kitô. Ngư�i ta còn ghi được những l�i nói bất hủ sau đây của ngài: “Nếu các Hoàng đế phạm tội, các Giám mục phải sửa phạt bằng những l�i khiển trách thẳng nhặt�. Lần khác trong bài diễn văn phản đối Giám mục lạc giáo Auxenciô, ngài đã không ngần ngại tuyên bố: “Hoàng đế ở trong Giáo hội, nhưng không ở trên Giáo hội�.

L�i nói đi đôi với việc làm, �ức Giám mục Ambrôsiô đã đem thực hành quy tắc đó, đặc biệt nhất là khi xẩy ra cuộc tàn sát ở Thessalônica năm 390, do lệnh của Hoàng đế Thêôđôsiô. Hồi đó, trong thành phố có cuộc nổi loạn, nhi�u sĩ quan và nhà cầm quy�n của vua bị giết. Nghe tin này, Hoàng đế tức giận li�n ra lệnh giết bảy ngàn ngư�i bất luận đàn ông đàn bà hay con trẻ. Ngư�i ta đánh lừa m�i h� đi dự một cuộc vui công cộng rồi giết h�. �ức Giám mục Ambrôsiô hết sức ngăn cản việc bỉ ổi ấy, song vô hiệu. Ngài li�n ra vạ tuyệt thông cho Hoàng đế Thêôđôsiô và công khai lên án tội ác đó. �ồng th�i trong một bức thư riêng, ngài bắt Hoàng đế phải ăn năn đ�n tội. Kết quả ngài đã thành công: �êm Giáng Sinh năm 390, Thêôđôsiô, một vị Hoàng đế có thế lực nhất hoàn cầu đã cởi b� bộ áo sang tr�ng và mặc lấy áo kẻ sám hối, rồi trước đám đông dân chúng tập h�p ở sân nhà th�, Hoàng đế đã xin Giám mục Ambrôsiô tha thứ và tái nhận vào Giáo hội công giáo. Cảm phục vị đại diện Chúa. Từ đó, nhà vua không ngớt lặp lại l�i này: “Tôi biết có một ngư�i không bao gi� xuyên tạc sự thật, đó là Giám mục Ambrôsiô�.

Tuy giầu uy quy�n và thế lực như thế, nhưng �ức Giám mục Ambrôsiô chỉ biết dùng ảnh hưởng của mình để mưu ích cho Giáo hội và các linh hồn. Ngài cố diệt trừ những di tích ngoại giáo còn đang sống công khai trong đế quốc, hủy b� những vết tích tà thần như: bãi b� các bổng lộc, trợ cấp và miễn dịch vẫn dành cho các tư tế và nữ tu ngoại giáo, hạ bệ những bàn th� và tượng thần “chiến thắng� đặt trong phòng thượng nghị viện Rôma.

Trong khi cố gắng gột rửa các vết tích ngoại giáo, �ức Giám mục Ambrôsiô cũng cương quyết diệt trừ lạc giáo Ariô. V� phương diện này, ngài đã phải đương đầu với Nữ Hoàng Juliana vì bà muốn chiếm một nhà th� của ngài để dành cho những ngư�i theo phe lạc giáo. Cuộc chiến đấu thực sự gay go, nhưng nh� ở thái độ cương quyết, nhân từ của ngài và nh� lòng mộ mến của toàn dân, thánh Giám mục đã nắm được phần chiến thắng. Nữ Hoàng Juliana bị thất bại li�n thuê ngư�i ám sát �ức Giám mục. Ngày kia tên lưu manh lẻn được vào phòng ngài; nhưng khi hắn vừa giơ tay toan thi hành thủ đoạn, tức thì tay hắn li�n bị cứng đ�, hắn quỳ xuống tạ tội và được ngư�i của Chúa thứ tha lỗi cùng chữa cho lành mạnh tứ chi.

Không những là một vị chủ chăn nhân từ, hoạt động, một nhà cố vấn đầy khôn ngoan cương nghị, �ức Giám mục Ambrôsiô còn nổi tiếng là một bậc thầy lỗi lạc, xứng đáng với danh hiệu của một thánh tiến sĩ. Ngài đã sáng tác và để lại cho Giáo hội nhi�u pho sách quý giá. Tác phẩm của ngài gồm đủ loại: Thánh kinh, Tín lý, Tu đức và Phụng vụ. Những tác phẩm liên quan đến Thánh kinh gồm sáu quyển nói v� công cuộc sáng tạo, những bài giảng v� Thánh vịnh và một cuốn chú giải Phúc âm thánh Luca. V� phương diện tu đức, ngài đã viết cuốn “Những nghĩa vụ� và năm cuốn bàn v� tu đức trinh khiết và tiết độ, trong đó ngài đã t� ra am hiểu sâu xa nhất v� giá trị thiêng liêng của đức khiết trinh. Vì thế, ngư�i ta thư�ng g�i ngài là vị “Tiến sĩ của đức trinh khiết�. Trong những tác phẩm tín lý, thánh nhân thư�ng bàn giải v� các mầu nhiệm trong đạo, viết để dạy giáo lý cho tân tòng hoặc để phản đối các lạc giáo Ariô và Nôvaciô. Sau hết ngài là một trong những vị khởi xướng ra ca vãn trong Giáo hội La tinh, là vị sáng lập ra ca vãn bình dân ở Tây phương. Ngư�i ta đã gắn cho ngài một số ca vãn mà hiện nay còn ca hát trong lễ nghi của Giáo hội.

Một cuộc đ�i hoạt động truy�n giáo và sáng tác như thế hẳn làm cho sức lực của �ức Giám mục chóng suy tàn, dễ dàng làm mồi cho bệnh nạn. Thực vậy, ngày 04.4.397, ngài bị bệnh phải nằm liệt giư�ng. Các giáo sĩ đ�u quỳ gối quây quần quanh giư�ng ngài để đ�c kinh cầu nguyện cho �ức Giám mục. Trong khi đó, ngài cũng để tay trên ngực thành hình thánh giá và mấp máy môi cầu nguyện. �ức Giám mục Hônôratiô cho ngài rước lễ ăn đàng. Một lát sau, �ức Giám mục thành Milanô tạ thế.

Xác thánh ngài được an táng tại dưới bàn th� của nhà th� chính toà, chính nơi ngài đã ch�n nghĩa là giữa mộ hai thánh tử đạo Gervasiô và Protasiô. Nơi đây Thiên Chúa đã làm nhi�u phép lạ để tôn vinh đầy tớ trung tín của Ngư�i, khiến cho giáo dân càng tấp nập tuôn đến kính viếng và cầu xin nơi mộ ngài.

Kính xin thánh Giám mục Ambrôsiô bầu cử cho chúng con trước toà Chúa và giúp các vị chủ chăn của chúng con biết theo gương ngài mà sống cuộc đ�i hoàn toàn thanh khiết, hoạt động và nhân từ, để mỗi khi tiếp xúc với các ngài, ai nấy đ�u hết lòng mến yêu kính phục và nhìn nhận rằng Chúa Kitô đã ngự trị trong các ngài và hoạt động qua các ngài.

tinmung