Gương Thánh nhân: Thánh Am-rô-xi-ô là con cá»§a tổng trấn An-rê-li-ô, sinh năm 333, tại Tri-ê, nước Äức. Cha mất sá»›m, mẹ ngà i đưa cả gia đình vá» Rô-ma.
Má»™t hôm nhân thấy mẹ và em hôn nhẫn Äức Giám mục, ngà i nói cách ngây thÆ¡ như tiên báo:
– Mẹ hãy hôn tay con Ä‘i, vì con cÅ©ng sẽ là m Giám mục.
Lá»›n lên, thánh nhân theo há»c khoa hùng biện và luáºt. Ngà i tá» ra thông minh đặc biệt, chẳng bao lâu đã đỗ đạt nổi tiếng, và được triá»u đình đặt là m tổng trấn hai tỉnh Ê-mi-li-a, Li-gu-ri-a vá»›i thị trấn Mi-lăn.
Vá»›i tà i há»c cao hiểu rá»™ng, thánh nhân là m việc rất hiệu quả, được dân chúng thán phục và triá»u đình kÃnh nể. Xảy ra lúc đó, Äức Giám mục Mi-lăn qua Ä‘á»i. Vị Giám mục nầy theo phái A-ri-ô, nên khi chá»n ngưá»i kế vị, hà ng giáo sÄ© và giáo dân chia là m hai phe, má»™t phe quyết chá»n ngưá»i hoà n toà n Công giáo, còn phe kia định đưa ngưá»i theo phái A-ri-ô lên. Hai phe kình chống nhau quyết liệt, nếu không dà n xếp kịp thá»i có thể đưa đến đổ máu.
Thế là Am-rô-xi-ô vá»›i tư cách là tổng đốc, đại diện triá»u đình đến can thiệp. Ngà i khuyên má»i ngưá»i bình tÄ©nh sáng suốt lá»±a chá»n, và kêu gá»i há» hòa hợp vá»›i nhau trong tình bác ái huynh đệ, nhất là vì lợi Ãch chung cho giáo pháºn cÅ©ng như cho Há»™i thánh. Lá»i ngà i nói là m cho tất cả những ngưá»i có mặt trong nhà thá» hôm đó Ä‘á»u kÃnh nể thán phục. Và từ trong đám đông có tiếng hô to:
– Am-rô-xi-ô Giám mục.
Thế là tất cả má»i ngưá»i đồng thanh:
– Am-rô-xi-ô sẽ là Giám mục cá»§a chúng ta… Am-rô-xi-ô Giám mục !…
Sở dÄ© hỠđồng ý chá»n ngà i lên Giám mục, vì thấy ngà i là ngưá»i có đủ khả năng đảm nhiệm chức vụ quan trá»ng đó. Và hỠđã đỠnghị lên hoà ng đế. Hoà ng đế Va-len-ti-nô đã chấp thuáºn việc tuyển chá»n cá»§a há», vì chÃnh ông ta cÅ©ng nhìn nháºn ngà i là ngưá»i tà i đức.
Nhưng lúc đó Am-rô-xi-ô còn là dá»± tòng; ngà i chưa lãnh Bà tÃch Rá»a tá»™i. Vì thá»i đó ngưá»i ta có thói quen chịu phép Rá»a rất muá»™n, sợ lúc nhá» còn bồng bá»™t, khó sống đúng vá»›i đòi há»i cá»§a Bà tÃch. Thánh nhân cảm thấy mình bất xứng, nên má»™t má»±c chối từ. Ngà i đệ đơn lên các Giám mục và hoà ng đế để xin rút lui. Nhưng không được ai chấp thuáºn, buá»™c lòng ngà i phải vâng lá»i.
Từ đó thánh nhân lo ráo riết chuẩn bị tâm hồn, há»c há»i các chức thánh. Ngà y 24 tháng 11 năm 374, ngà i lãnh Bà tÃch Rá»a tá»™i, và ngà y 7 tháng 12 thì thụ phong Linh mục và Giám mục, sau lá»… tấn phong, ngà i cảm động nói vá»›i những ngưá»i tham dá»±:
– Tháºt khốn khổ cho tôi, vì từ nay tôi phải dạy dá»— những Ä‘iá»u mà tôi chưa được há»c biết.
Và thánh nhân xin má»i ngưá»i cầu nguyện để ngà i chu toà n sứ mạng Chúa phú giao. Ngà i tá»± nghÄ© mình sẽ hoà n toà n thuá»™c vá» Chúa, phải Ä‘em hết cuá»™c Ä‘á»i phụng sá»± Chúa và phục vụ các linh hồn. Ngà i bán hết gia tà i phân phát cho kẻ nghèo, và dâng cho Há»™i thánh tất cả những đất Ä‘ai còn lại, để được an lòng an trà lo há»c há»i Lá»i Chúa, Ä‘á»c sách thiêng liêng và cầu nguyện. Ngà i vừa há»c vừa dạy, vừa là m các Bà tÃch theo chức vụ.
Việc ngà i phải lo là m trước hết là cá»§ng cố lại đức tin cho các tÃn hữu và thánh hóa hà ng giáo sÄ©, vì từ lâu giáo pháºn bị phái A-ri-ô là m xáo trá»™n. Mặt khác thánh nhân phải đương đầu vá»›i triá»u đình, vì lúc đó nữ hoà ng theo phái A-ri-ô, muốn chiếm Ä‘oạt Thánh đưá»ng Mi-lăn. Ngà i cương quyết chống đối và bảo vệ nhà Chúa. Dù bị nữ hoà ng hăm dá»a và là m khó dá»… đủ cách, ngà i vẫn can đảm kiên trì giữ vững láºp trưá»ng.
Lòng can đảm bảo vệ đức tin, chà khà bất khuất trước má»i thá» thách, đó là đặc Ä‘iểm cá»§a thánh nhân. Ngà i là má»™t giáo phụ biệt tà i, má»™t nhà giảng thuyết lừng danh, má»™t vị Giám mục thánh thiện.
Thánh nhân qua Ä‘á»i ngà y 4 tháng 4 năm 397 tại Mi-lan.
Quyết tâm: Noi gương thánh Giám mục Am-rô-xi-ô, hằng ngà y lo sống đạo đức thánh thiện, can đảm bảo vệ đức tin và bênh vá»±c quyá»n lợi cá»§a Há»™i thánh.
Lá»i nguyện:Lạy Chúa, Chúa đã cho thánh Am-rô-xi-ô Giám mục trở nên má»™t báºc thầy giảng dạy đức tin Công giáo, và má»™t tông đồ trung kiên mẫu má»±c. Xin cho Há»™i thánh ngà y nay được thêm nhiá»u mục tá» vừa ý Chúa, biết khôn ngoan và dÅ©ng cảm chăm sóc Ä‘oà n chiên.
GPVL
Thánh Ambrôsiô Milanô Giám Mục Tiến Sĩ Hội Thánh
Thánh Ambrôsiô sinh và o khoảng năm 340 tại Trêvê, má»™t thà nh phố thuá»™c đế quốc Rôma. Ngà i là con má»™t gia đình công chức cao cấp Rôma. Chi tá»™c ngà i đã từng hiến cho Giáo há»™i má»™t vị thánh tỠđạo dưới thá»i bách hại cá»§a Hoà ng đế Äiôclêtianô; đó là thánh nữ Sôtêria. Thân phụ Ambrôsiô bấy giá» là m tổng đốc ở Gaules vui mừng sung sướng vì có thêm má»™t cáºu con trai nữa. Ông dá»± tÃnh trối cho con má»™t gia tà i khổng lồ mà ông Ä‘ang an hưởng và hy vá»ng rằng cáºu quý tỠấy sau nà y sẽ nối gót ông trên bước đưá»ng quan trưá»ng. Nhưng Thiên Chúa lại muốn dà nh để cho con trẻ ấy má»™t sứ mệnh cao cả và trá»ng đại hÆ¡n nhiá»u!
Lá»›n lên, Ambrôsiô cÅ©ng dần dần cảm thấy Ãt tha thiết vá»›i những danh vá»ng thế trần. Ngưá»i ta kể rằng má»™t buổi kia có cuá»™c tiếp rước Äức Giám mục, Ambrôsiô thấy mẹ và chị hôn tay Äức Giám mục vá»›i vẻ cung kÃnh, cáºu liá»n quay lại nói vá»›i mẹ: Mẹ Æ¡i, mẹ cÅ©ng hãy hôn tay con Ä‘i, vì rồi đây con cÅ©ng sẽ là m Giám mụcâ€.
Mồ côi cha từ thuở còn nhá», cáºu Ambrôsiô cùng vá»›i chị là Marcellina và anh là Satirô theo mẹ trở vá» Rôma để há»c luáºt và khoa hùng biện. Giữa những thói tục đồi bại và mất nết thưá»ng có ở các trưá»ng bấy giá», sinh viên Ambrôsiô đã biết khinh chê tất cả những quyến rÅ© cá»§a thị thà nh, và mặc dầu quá»· ma tấn công liên tiếp, ngưá»i sinh viên ấy vẫn giữ được tâm hồn trong sạch.
Ambrôsiô há»c rất giá»i vì có trà thông minh. Má»™t ông hoà ng có đạo, rất quyá»n thế tên là Prôbô là m phó án ở Rôma thấy Ambrôsiô có trà thông minh, tÃnh tình ngay thẳng và có tà i hùng biện, liá»n Ä‘em lòng quý mến; ông đã chá»n Ambrôsiô là m thư ký riêng để sau nà y lên là m những việc quan trá»ng nhất trong guồng máy hà nh chánh tại đế quốc Rôma.
Và o khoảng năm 370, được Prôbô tiến cá», Ambrôsiô lên là m tổng đốc miá»n Liguria và Emilia thuá»™c miá»n Bắc Ã. Thá»i kỳ đó, những thà nh phố chÃnh trong đế quốc Ä‘á»u rối ren vì thuế má và thưá»ng bị khá»§ng bố tà n ác; trái lại, ở Milanô, nhá» tà i cai trị cá»§a Ambrôsiô, dân chúng được an bình tráºt tá»±. Cách cai trị khôn ngoan và nhân từ cá»§a ngà i khiến cho dân chúng không lo âu, khổ sở. Há» cảm phục và mến yêu nhà cầm quyá»n trẻ tuổi liêm khiết và nhân từ cá»§a há» như má»™t ngưá»i cha.
Dầu sao thà nh phố Milanô lúc bấy giá» cÅ©ng còn gặp phải nhiá»u khó khăn và ở trong má»™t tình trạng đáng buồn. Thá»±c váºy, đứng đầu giáo Ä‘oà n Milanô là má»™t Giám mục thuá»™c phái Ariô, tên là Auxenciô. Vì thế dân chúng chia rẽ nhau. Khi Auxenciô mất và o năm 373, thì giáo dân lại cà ng phản đối nhau kịch liệt trong việc bầu Giám mục kế vị. Các Giám mục trong giáo tỉnh há»™i há»p nhau để bầu đã gá»i má»™t phái Ä‘oà n đến há»i ý kiến Hoà ng đế Valentinô. Trong khi đó giáo dân và những ngưá»i theo phe lạc giáo đứng vây quanh nhà thá» hô hoán om xòm gây nên má»™t bầu không khà sôi nổi; vì má»—i bên Ä‘á»u muốn có Giám mục thuá»™c phe mình. Trong các phố, ngưá»i ta sá»a soạn những cuá»™c nổi loạn và tình thế căng thẳng gần đến chá»— lưu huyết. Ambrôsiô thấy váºy liá»n đến can thiệp để những ngưá»i kitô giáo Ä‘ang chia rẽ được bình tÄ©nh hÆ¡n. Khi ngà i vừa nói mấy lá»i phá»§ dụ dân chúng thì bá»—ng có tiếng trẻ kêu lên : “Ambrôsiô là m Giám mục!†Rồi, không ai bảo ai, má»i ngưá»i đồng thanh hô lá»›n: “Ambrôsiô là m Giám mục! Ambrôsiô là m Giám mục cá»§a chúng tôiâ€.
Tiếng hô vang dáºy cả nhà thá» khiến hà ng giáo sÄ© cÅ©ng đồng thanh chấp thuáºn và tuyên bố Ambrôsiô là m Giám mục giáo Ä‘oà n tỉnh Milanô. Ambrôsiô lúc đó đã có đức tin nhưng chưa chịu phép rá»a tá»™i, lại cÅ©ng chưa há»c đạo mấy. Ngà i vịn và o lẽ đó để từ chối; đà ng khác ngà i cÅ©ng tá»± cho mình không xứng đáng, cÅ©ng như không đủ tư cách can đảm lãnh nháºn chức vụ đó. Và để tá» rõ thái dá»™, ngà i là m ra vẻ rất ác nghiệt khi xá» kiện, mặc dầu ngà i thưá»ng rất liêm khiết và nhân từ. Ngay chiá»u hôm đó, ngà i kết án hà nh hình má»™t bị can trước khi tra há»i. Rồi tối đến, ngà i còn tổ chức má»™t buổi khiêu vÅ© và cho má»i cả những vÅ© nữ đến dá»±. Song giáo dân ở Milanô biết rõ ngà i là ngưá»i công chÃnh và thanh khiết, há» cho ngà i là m thế chỉ là giả vỠđể từ chối chức vụ Giám mục. Má»™t lần nữa há» lại đồng thanh hô lá»›n: “Lá»—i cá»§a ngà i chúng tôi xin chịu thay. Ambrôsiô phải là m Giám mục!â€
Tuyệt vá»ng, nhà cầm quyá»n trẻ tuổi ấy liá»n tìm cách lẩn trốn. Äêm hôm đó, ngà i trốn ra khá»i thà nh và đi ẩn trong nhà má»™t ngưá»i bạn ở miá»n quê. Nhưng ngưá»i ta lại tìm thấy ngà i. Bị thúc bách quá, Ambrôsiô liá»n chạy đến má»™t kế hoạch sau cùng là nại tá»›i toà án Cêsarê vịn lý rằng ngà i là công chức cá»§a nhà vua, nên thuá»™c quyá»n vua phân xá» và quyết định. Dân chúng cÅ©ng không chịu thua. Sau khi lưỡng lá»± mãi, lại có lá»i khẩn khoản cá»§a Hoà ng đế Valentinô và các bạn, ngà i đà nh ưng thuáºn. Váºy trước hết ngà i phải chịu phép rá»a tá»™i. Äoạn có lẽ ngà i muốn để má»™t thá»i gian khá lâu sau khi chịu phép rá»a tá»™i rồi má»›i thụ phong Giám mục. Song vì dân chúng thúc bách, ngà i đã chịu chức và hà nh lá»… ngay tám ngà y sau khi chịu phép rá»a tá»™i. Hôm đó là ngà y 07.12.373.
Ngay sau ngà y chịu chức, Ambrôsiô lấy tất cả cá»§a cải phân phát cho kẻ khó, trừ má»™t phần dà nh để cho chị là Marcellina. Khi là m quan ngà i đã sống thanh liêm táºn tụy, thì lúc nà y khi là m Giám mục, ngà i cà ng tá» ra nhiệm nhặt, nhân từ và táºn tụy vá»›i nhiệm vụ thiêng liêng hÆ¡n nữa. Từ sáng sá»›m sau khi dâng lá»…, ngà i ngồi và o bà n là m việc, há»c há»i Kinh thánh. Cá»a phòng ngà i lúc nà o cÅ©ng mở rá»™ng để đón tiếp má»i ngưá»i, nhất là những ngưá»i túng cá»±c hồn xác. Má»—i ngà y ngà i thưá»ng nhịn ăn bữa trưa và má»—i tuần ngà i ăn chay năm ngà y. Tối đến ngà i lại thức khuya để ghi chép, chú giải Kinh thánh, hay dá»n bà i giảng.
Vá»›i nếp sống thánh thiện và phương pháp là m việc ấy, Giám mục Ambrôsiô đã thà nh công trong công việc coi sóc giáo Ä‘oà n Milanô. Kết quả rá»±c rỡ đáng chú ý hÆ¡n cả là ngà i đã chinh phục được má»™t giáo sư danh tiếng, thánh Âutinh, mà chúng ta sẽ có dịp nhắc đến sau nà y. Uy thế cá»§a ngà i còn tạo cho giáo Ä‘oà n nà y má»™t địa vị quan trá»ng: Các giáo Ä‘oà n lân cáºn Ä‘á»u đến há»i ý kiến ở Milanô, và ai nấy Ä‘á»u coi Milanô như má»™t kinh đô Rôma nhá» váºy.
Ngoà i nhiệm vụ cá»§a má»™t chá»§ chăn, Äức Giám mục Ambrôsiô còn đóng vai cố vấn cho các Hoà ng đế. Trong chức vụ nà y, ngà i thá»±c là má»™t ngưá»i chỉ đạo đầy nghị lá»±c và can đảm. Chắc hẳn là má»™t công dân Rôma, ngà i rất quý mến các Hoà ng đế. Song không khi nà o ngà i chịu để Giáo há»™i phải lụy thuá»™c quốc gia; ngà i đòi cho Giáo há»™i được quyá»n xét xá» các nhà cầm quyá»n thế tục, nhân danh Chúa Kitô. Ngưá»i ta còn ghi được những lá»i nói bất há»§ sau đây cá»§a ngà i: “Nếu các Hoà ng đế phạm tá»™i, các Giám mục phải sá»a phạt bằng những lá»i khiển trách thẳng nhặtâ€. Lần khác trong bà i diá»…n văn phản đối Giám mục lạc giáo Auxenciô, ngà i đã không ngần ngại tuyên bố: “Hoà ng đế ở trong Giáo há»™i, nhưng không ở trên Giáo há»™iâ€.
Lá»i nói Ä‘i đôi vá»›i việc là m, Äức Giám mục Ambrôsiô đã Ä‘em thá»±c hà nh quy tắc đó, đặc biệt nhất là khi xẩy ra cuá»™c tà n sát ở Thessalônica năm 390, do lệnh cá»§a Hoà ng đế Thêôđôsiô. Hồi đó, trong thà nh phố có cuá»™c nổi loạn, nhiá»u sÄ© quan và nhà cầm quyá»n cá»§a vua bị giết. Nghe tin nà y, Hoà ng đế tức giáºn liá»n ra lệnh giết bảy ngà n ngưá»i bất luáºn đà n ông đà n bà hay con trẻ. Ngưá»i ta đánh lừa má»i há» Ä‘i dá»± má»™t cuá»™c vui công cá»™ng rồi giết há». Äức Giám mục Ambrôsiô hết sức ngăn cản việc bỉ ổi ấy, song vô hiệu. Ngà i liá»n ra vạ tuyệt thông cho Hoà ng đế Thêôđôsiô và công khai lên án tá»™i ác đó. Äồng thá»i trong má»™t bức thư riêng, ngà i bắt Hoà ng đế phải ăn năn Ä‘á»n tá»™i. Kết quả ngà i đã thà nh công: Äêm Giáng Sinh năm 390, Thêôđôsiô, má»™t vị Hoà ng đế có thế lá»±c nhất hoà n cầu đã cởi bá» bá»™ áo sang trá»ng và mặc lấy áo kẻ sám hối, rồi trước đám đông dân chúng táºp há»p ở sân nhà thá», Hoà ng đế đã xin Giám mục Ambrôsiô tha thứ và tái nháºn và o Giáo há»™i công giáo. Cảm phục vị đại diện Chúa. Từ đó, nhà vua không ngá»›t lặp lại lá»i nà y: “Tôi biết có má»™t ngưá»i không bao giá» xuyên tạc sá»± tháºt, đó là Giám mục Ambrôsiôâ€.
Tuy giầu uy quyá»n và thế lá»±c như thế, nhưng Äức Giám mục Ambrôsiô chỉ biết dùng ảnh hưởng cá»§a mình để mưu Ãch cho Giáo há»™i và các linh hồn. Ngà i cố diệt trừ những di tÃch ngoại giáo còn Ä‘ang sống công khai trong đế quốc, há»§y bá» những vết tÃch tà thần như: bãi bá» các bổng lá»™c, trợ cấp và miá»…n dịch vẫn dà nh cho các tư tế và nữ tu ngoại giáo, hạ bệ những bà n thá» và tượng thần “chiến thắng†đặt trong phòng thượng nghị viện Rôma.
Trong khi cố gắng gá»™t rá»a các vết tÃch ngoại giáo, Äức Giám mục Ambrôsiô cÅ©ng cương quyết diệt trừ lạc giáo Ariô. Vá» phương diện nà y, ngà i đã phải đương đầu vá»›i Nữ Hoà ng Juliana vì bà muốn chiếm má»™t nhà thá» cá»§a ngà i để dà nh cho những ngưá»i theo phe lạc giáo. Cuá»™c chiến đấu thá»±c sá»± gay go, nhưng nhỠở thái độ cương quyết, nhân từ cá»§a ngà i và nhá» lòng má»™ mến cá»§a toà n dân, thánh Giám mục đã nắm được phần chiến thắng. Nữ Hoà ng Juliana bị thất bại liá»n thuê ngưá»i ám sát Äức Giám mục. Ngà y kia tên lưu manh lẻn được và o phòng ngà i; nhưng khi hắn vừa giÆ¡ tay toan thi hà nh thá»§ Ä‘oạn, tức thì tay hắn liá»n bị cứng Ä‘á», hắn quỳ xuống tạ tá»™i và được ngưá»i cá»§a Chúa thứ tha lá»—i cùng chữa cho là nh mạnh tứ chi.
Không những là má»™t vị chá»§ chăn nhân từ, hoạt động, má»™t nhà cố vấn đầy khôn ngoan cương nghị, Äức Giám mục Ambrôsiô còn nổi tiếng là má»™t báºc thầy lá»—i lạc, xứng đáng vá»›i danh hiệu cá»§a má»™t thánh tiến sÄ©. Ngà i đã sáng tác và để lại cho Giáo há»™i nhiá»u pho sách quý giá. Tác phẩm cá»§a ngà i gồm đủ loại: Thánh kinh, TÃn lý, Tu đức và Phụng vụ. Những tác phẩm liên quan đến Thánh kinh gồm sáu quyển nói vá» công cuá»™c sáng tạo, những bà i giảng vá» Thánh vịnh và má»™t cuốn chú giải Phúc âm thánh Luca. Vá» phương diện tu đức, ngà i đã viết cuốn “Những nghÄ©a vụ†và năm cuốn bà n vá» tu đức trinh khiết và tiết độ, trong đó ngà i đã tá» ra am hiểu sâu xa nhất vá» giá trị thiêng liêng cá»§a đức khiết trinh. Vì thế, ngưá»i ta thưá»ng gá»i ngà i là vị “Tiến sÄ© cá»§a đức trinh khiếtâ€. Trong những tác phẩm tÃn lý, thánh nhân thưá»ng bà n giải vá» các mầu nhiệm trong đạo, viết để dạy giáo lý cho tân tòng hoặc để phản đối các lạc giáo Ariô và Nôvaciô. Sau hết ngà i là má»™t trong những vị khởi xướng ra ca vãn trong Giáo há»™i La tinh, là vị sáng láºp ra ca vãn bình dân ở Tây phương. Ngưá»i ta đã gắn cho ngà i má»™t số ca vãn mà hiện nay còn ca hát trong lá»… nghi cá»§a Giáo há»™i.
Má»™t cuá»™c Ä‘á»i hoạt động truyá»n giáo và sáng tác như thế hẳn là m cho sức lá»±c cá»§a Äức Giám mục chóng suy tà n, dá»… dà ng là m mồi cho bệnh nạn. Thá»±c váºy, ngà y 04.4.397, ngà i bị bệnh phải nằm liệt giưá»ng. Các giáo sÄ© Ä‘á»u quỳ gối quây quần quanh giưá»ng ngà i để Ä‘á»c kinh cầu nguyện cho Äức Giám mục. Trong khi đó, ngà i cÅ©ng để tay trên ngá»±c thà nh hình thánh giá và mấp máy môi cầu nguyện. Äức Giám mục Hônôratiô cho ngà i rước lá»… ăn đà ng. Má»™t lát sau, Äức Giám mục thà nh Milanô tạ thế.
Xác thánh ngà i được an táng tại dưới bà n thá» cá»§a nhà thá» chÃnh toà , chÃnh nÆ¡i ngà i đã chá»n nghÄ©a là giữa má»™ hai thánh tỠđạo Gervasiô và Protasiô. NÆ¡i đây Thiên Chúa đã là m nhiá»u phép lạ để tôn vinh đầy tá»› trung tÃn cá»§a Ngưá»i, khiến cho giáo dân cà ng tấp náºp tuôn đến kÃnh viếng và cầu xin nÆ¡i má»™ ngà i.
KÃnh xin thánh Giám mục Ambrôsiô bầu cá» cho chúng con trước toà Chúa và giúp các vị chá»§ chăn cá»§a chúng con biết theo gương ngà i mà sống cuá»™c Ä‘á»i hoà n toà n thanh khiết, hoạt động và nhân từ, để má»—i khi tiếp xúc vá»›i các ngà i, ai nấy Ä‘á»u hết lòng mến yêu kÃnh phục và nhìn nháºn rằng Chúa Kitô đã ngá»± trị trong các ngà i và hoạt động qua các ngà i.
tinmung

