Gương Thánh nhân: Lúc thấy cái chết Ä‘ang gần ká», thánh Phao-lô đã viết thư khuyên nhá»§ ông Ti-mô-tê là ngưá»i môn đệ thân thiết cá»§a ngà i:
“Trước mặt Thiên Chúa và Äức Ki-tô Giê-su Äấng sẽ phán xét kẻ sống và kẻ chết, Äấng sẽ xuất hiện và nắm vương quyá»n, tôi tha thiết khuyên anh: hãy rao giảng Lá»i Chúa, hãy lên tiếng, khi thuáºn tiện cÅ©ng như lúc không thuáºn tiện…” (2 Tm. 4, 1-2).
Thánh Giu-se Uyển tỠđạo hôm nay tuy không phải là môn đệ trá»±c tiếp cá»§a thánh Phao-lô, ngà i cÅ©ng vâng nghe và là m theo lá»i thánh tông đồ khuyên nhá»§. Suốt Ä‘á»i ngà i táºn tâm lo rao giảng Lá»i Chúa, lúc chưa bị bắt cÅ©ng như khi bị giam cầm tù ngục. Ngà i là thầy giảng. Ngà i đã thi hà nh sứ vụ đó cho đến chết,khi thuáºn tiện cÅ©ng như lúc không thuáºn tiện.
Giu-se Nguyá»…n Äình Uyển sinh năm 1775, tại Ninh Cưá»ng, tỉnh Nam Äịnh. Ngay từ nhá», cáºu đã được Chúa gá»i giúp việc. Cáºu sẵn sà ng nghe theo tiếng Chúa gá»i, dâng mình và o nhà Chúa há»c táºp tu luyện. Sau má»™t thá»i gian tu há»c, Bá» trên thấy cáºu có lòng đạo đức và hăng say hoạt động tông đồ, nên cho được là m thầy giảng và sai Ä‘i giúp việc Äức Cha Minh, thuá»™c giáo pháºn Äông Äà ng Ngoà i. Từ đó, thầy táºn tâm chu toà n bổn pháºn, trở nên trợ tá đắc lá»±c cá»§a Äức Cha. Má»—i lần Ä‘i kinh lý trong giáo pháºn, Äức Cha Ä‘á»u đưa thầy theo phụ giúp má»i việc, từ việc váºt chất đến việc dạy giáo lý kinh bổn. Việc nà o thầy cÅ©ng là m tươm tất chu đáo. Äiá»u là m cho Äức Cha vui lòng nhất là đi tá»›i đâu, thầy cÅ©ng nêu gương vâng lá»i, khiêm tốn, thánh thiện cho má»i ngưá»i.
Nhưng việc bắt đạo lắng dịu chưa được bao lâu, thì năm 1838 lại bùng nổ dữ dá»™i, nhất là ở giáo pháºn Äông Äà ng Ngoà i, nÆ¡i Äức Cha Minh đảm trách. Äức Cha và các cha phải ẩn tránh, giao cho thầy Uyển Ä‘iá»u hà nh công cuá»™c mục vụ giáo xứ Tiên Chu. Mặc dù tình trạng rất khó khăn nguy hiểm, thầy vẫn táºn tâm hoà n thà nh trách vụ: Ä‘iá»u khiển má»i sinh hoạt trong giáo xứ, cá»§ng cố đức tin cho các tÃn hữu, hướng dẫn thanh thiếu niên sống đạo.
Thầy Ä‘ang hoạt động tông đồ hăng say như thế thì ngà y 29 tháng 05 năm 1838, quan quân kéo đến bao vây giáo xứ Tiên Chu, tìm bắt Äức Cha Minh. Vì không tìm được Äức Cha, quan ra lệnh bắt thầy, dẫn vá» Hưng Yên. Tá»›i nÆ¡i, quan Ä‘iá»u tra lý lịch thầy, buá»™c khai nÆ¡i Äức Cha và các Linh mục ẩn lánh. Nhưng thầy cương quyết không khai báo Ä‘iá»u gì, nên bị đóng gông, tống giam và o ngục.
Sáng hôm sau, quan truyá»n Ä‘iệu thầy ra pháp đình, buá»™c bước qua tháºp giá bỠđạo. Thầy cứ từ chối mãi, khiến quan nổi giáºn, cho đánh đòn dữ dá»™i tra há»i vỠđạo. Nhân dịp nầy, thầy giảng đạo cho há», mặc dầu biết chắc mình sẽ bị hà nh hạ khổ sở hÆ¡n, vì cần phải “rao giảng Lá»i Chúa khi thuáºn tiện cÅ©ng như lúc không thuáºn tiện”. Và đúng như thầy biết trước, thầy phải chịu má»™t tráºn đòn tà n bạo hÆ¡n, bị xiá»ng xÃch và tống giam và o ngục.
Sau má»™t thá»i gian, quan lại cho Ä‘iệu thầy ra tra tấn, đánh Ä‘áºp, và bảo quá khoá bỠđạo. Nhưng vị anh hùng đức tin vẫn cương quyết, không bước qua Thánh giá. Quan liá»n cho lÃnh lôi thầy qua, thầy ngồi bệt xuống đất nên chúng không lôi qua được. Nổi giáºn, quan truyá»n quân lÃnh khiêng thầy qua, nhưng thầy co hai chân lại, không dám chạm đến Thánh giá Chúa.
Thấy không lay chuyển nổi đức tin sắt đá cá»§a vị anh hùng, quan đệ đơn xin vua kết án trảm quyết. Song trước khi nháºn được bản án, thầy đã chết rÅ© tù ngà y 04 tháng 07 năm 1838, vì tuổi già sức yếu, nhất là vì những hình khổ nặng ná»!…
Ngà y 21 tháng 05 năm 1900, Äức Thánh Cha Lê-ô thứ 13 tôn phong Chân Phước cho thầy. Và Äức Giáo Hoà ng Gioan-Phaolô 2 suy tôn ngà i lên báºc Hiển thánh, ngà y 19 tháng 06 năm 1988.
Quyết tâm: Nhiệt thà nh rao giảng Äạo Chúa, ” khi thuáºn tiện cÅ©ng như lúc không thuáºn tiện”, khi dá»… dãi cÅ©ng như lúc khó khăn nguy hiểm, và sẵn sà ng hy sinh chịu khổ chịu chết vì Chúa, theo gương thánh Giu-se Uyển, thầy giảng tỠđạo.
Lá»i nguyện: Lạy Cha, Cha đã ban cho Giáo há»™i Việt Nam nhiá»u chứng nhân anh dÅ©ng, biết hiến dâng mạng sống, để hạt giống đức tin trổ sinh hoa trái dồi dà o trên quê hương đất nước chúng con. Xin nháºn lá»i các ngà i chuyển cầu, cho chúng con biết noi gương các ngà i để lại, luôn can đảm là m chứng cho Cha và trung kiên mãi đến cùng.

