Thánh Basilê kể truyện đây không phải là ngưá»i có chân trong lạc giáo Bán Ariô (Semi Ariens), nhưng là má»™t linh mục thuá»™c giáo há»™i Ancyrê dưới quyá»n Äức Giám mục Marcel. Thánh Basilê hết sức chăm lo giảng dạy những chân lý Kitô giáo, chiến đấu vá»›i những gì là lầm lạc giả dối và dẫn đưa các linh hồn theo con đưá»ng cá»§a Chúa. Năm 360 các Giám mục thuá»™c phe Ariô há»p nhau ở Côntantinôpôli và ra lệnh cấm ngà i không được dạy cho dân chúng những chân lý mà há» không ưa; đà ng khác 230 giám mục há»™i Công đồng tại Palestina khuyến khÃch ngà i cứ tiếp tục công việc đừng sợ hãi gì. Vá»›i Ä‘á»i sống mẫu má»±c kèm theo các lá»i giảng thuyết hăng hái, cha Basilê má»—i ngà y đã lôi kéo được nhiá»u tÃn hữu khá»i lầm lạc. Giáo há»™i lúc ấy phải trải qua má»™t cÆ¡n rối ren khá»§ng khiếp. Phe đối phương tố cáo linh mục Basilê vá»›i nhà vua và vua truyá»n gá»i ngà i đến để chất vấn. Vá»›i những câu trả lá»i trước sau như má»™t, và lòng tin không lay chuyển, linh mục Basilê đã bênh vá»±c đức tin chÃnh thống.
Äến Ä‘á»i Julianô lên trị vì, Basilê cà ng lo sợ cho Ancyrê quê hương ngà i. Vì thế ngà i công khai tổ chức những buổi cầu nguyện, và chẳng bao lâu ai nấy Ä‘á»u thấy rõ ngà i rất ghét việc tôn thá» các ngẫu tượng. Lòng nhiệt thà nh cá»§a ngà i còn như dầu đổ thêm và o lá»a tức giáºn cá»§a ma quá»·. Ngưá»i ta bắt ná»™p ngà i cho quan Nhiếp chÃnh Satuninô và tố cáo nhiá»u tá»™i, như xúi dân chúng nổi loạn vá»›i những lá»i lẽ bất kÃnh đối vá»›i Hoà ng đế, tá»™i cấm không cho sát tế để cúng thần. Trước những lá»i vu khống đó, Basilê chỉ hiên ngang đáp lại: Mình chỉ vâng phục má»™t Vua Trên Trá»i mà thôi. Láºp tức ngà i bị căng thây ra trên giá hình. Trong khi thân xác chịu cá»±c hình Ä‘au đớn thánh nhân vẫn đủ bình tÄ©nh và sáng suốt để cầu nguyện vá»›i Chúa: “Lạy Chúa hằng có muôn Ä‘á»i, con cảm tạ Chúa, vì đã Ä‘oái thương cho con được Ä‘i theo con đưá»ng Ä‘au khổ cá»§a Chúa, theo đưá»ng đó con chắc chắn sẽ đưa con tá»›i sá»± sống, và được nháºp bá»n vá»›i những ngưá»i mà Chúa đã đặt là m kẻ thừa kế lá»i Chúa hứa, và nay hỠđược vui hưởngâ€. Quan Nhiếp chÃnh nói nhiá»u lá»i dụ dá»— thánh Basilê tế thần, nhưng ngà i mạnh mẽ và công khai cá»± tuyệt những lá»i dụ dá»— cá»§a quan. Ngà i bị tống giam.
Quan Nhiếp chÃnh tưá»ng trình cho Hoà ng đế Giulianôâ hay má»i công việc đã xẩy ra, và thánh Basilê khi ở hà trưá»ng vỠđược Ä‘iệu đến trình diện vá»›i Hoà ng đế Giulianôâ lúc nà y, nhân cuá»™c viá»…n chinh vá»›i ngưá»i Ba tư đã tá»›i Anagrô. Vừa gặp vua, thánh nhân tuyên bố ngay mình là má»™t Kitô hữu, và trong cuá»™c đối thoại vá»›i vua Giulianôâ, thánh nhân cÅ©ng tiên báo cho vua hay váºn mệnh cá»§a nhà vua. Ngà i nói: “Äức vua nên biết rằng vì vua đã muốn quên tất cả những Æ¡n là nh Chúa chúng tôi đã ban cho Äức vua, thì chÃnh Chúa cÅ©ng sẽ quên lòng nhân từ cá»§a Ngưá»i để mà trừng phạt Äức vua. Vua không tôn kÃnh các Ä‘á»n thá» cá»§a Thiên Chúa mà phá đổ Ä‘i, thì Ngưá»i cÅ©ng sẽ truất phế vua. Äức vua coi khinh và vi phạm luáºt Chúa, mà trước đây đã bao lần vua công bố cho dân chúng (Giulianôâ có chức độc thư) đến ná»—i Ä‘em giầy xéo, dưới chân, thì rồi đây xác vua sẽ không có nÆ¡i chôn cất, nó sẽ bị ngưá»i ta giầy xéo sau khi linh hồn đã lìa xác vì những cá»±c hình khốn nạnâ€. Hoà ng đế Giulianôâ đáp lại: “à định cá»§a ta là muốn cứu ngươi, nhưng vì ngươi không có lòng trá»ng kÃnh địa vị cá»§a ta, ngươi khinh thị lá»i khuyên nhá»§ cá»§a ta và không sợ nói vá»›i ta những lá»i xấc láo, nên ta sẽ trả thù. Ta truyá»n cho lý hình xẻo thịt ngươi má»—i ngà y 12 lạngâ€. Công việc nà y được trao cho quáºn công Frumentinô. Qua bao ngà y, thánh nhân nhẫn nhục chịu những cá»±c hình, cho đến má»™t hôm ngà i nói vá»›i lý hình: “Tôi muốn hầu chuyện vá»›i Hoà ng đếâ€. Frumentinô hân hoan nháºn lá»i đỠnghị cá»§a thánh nhân vì tưởng rằng ngà i bằng lòng dâng lá»… váºt cúng thần. Quáºn công vá»™i chạy tá»›i tâu cho Hoà ng đế Giulianôâ biết: “Basilê đã chịu rồi và muốn hầu chuyện vá»›i Bệ hạâ€. Giulianôâ bá» hoà ng cung Ä‘i thẳng tá»›i Ä‘á»n thá» Esculapô và truyá»n dẫn Basilê tá»›i đó. Thánh nhân đứng trước mặt vua và há»i: “Lá»… váºt và thầy bói đâu? Giulianôâ đáp: “Ta tin rằng ngươi sẵn lòng tùng phục các thần minh và hợp vá»›i ta mà dâng lá»… cho các thầnâ€. Thánh Basilê trả lá»i: “Tôi luôn giữ vững láºp trưá»ngâ€. Vừa nói ngà i vừa cầm lấy miếng thịt còn lắt lẻo ở mình và ném và o mặt vua: “Äây vua có thÃch hãy ăn Ä‘i, tôi nói thẳng cho đức vua biết: tôi sung sướng chịu Ä‘au khổ và chịu chết vì Chúa Giêsu Kitô; Ngưá»i là nÆ¡i trú ẩn và là sức nâng đỡ cá»§a tôiâ€.
Hà nh động nà y là m cho vua Giulianôâ giáºn dữ. ChÃnh quáºn công Frumentinô cÅ©ng run lên vì sợ Hoà ng đế sẽ ngá» cho ông đã nhúng tay và o công việc lăng nhục nhà vua. Hoà ng đế truyá»n gia tăng khổ hình và truyá»n cắt sâu hÆ¡n nữa cho đến khi trông thấy ruá»™t. Trong khi chịu những cá»±c hình thánh Basilê cầu nguyện: “Lạy Chúa tốt là nh, đầy tình nhân ái, Chúa hằng chịu Ä‘au khổ vá»›i chúng con và vì chúng con, xin Chúa hãy ghé mắt nhìn xem tôi tá»› Chúa, xin hãy ban Æ¡n cho con được hoà n tất cuá»™c chạy Ä‘ua nà y, xin cho con Æ¡n bá»n vững trong đức tin và xứng đáng được tiếp nháºn và o nước Chúaâ€.
Äến chiá»u, quáºn công lại tống Basilê và o ngục. Hôm sau Hoà ng đế Giulianôâ bá» Anagrô để Ä‘i Antiôkia, vua không muốn gặp Frumentinô nữa. Còn chÃnh quáºn công cÅ©ng lo cho số pháºn mình, nên ông cà ng cố gắng khuất phục thánh Basilê. Nhưng thánh nhân nói vá»›i ông: “Ông đã xẻo thịt ta nhiá»u lần, ngà y hôm qua có biết bao ngưá»i đã khóc khi thấy ta chịu Ä‘au đớn. Ông hãy nhìn đôi vai ta đây, hãy nhìn xương sưá»n ta xem có còn như hôm qua không. Äêm vừa rồi Chúa Giêsu Kitô đã chữa ta là nh mạnh, ông hãy Ä‘i tưá»ng thuáºt lại cho nhà vua biết quyá»n phép Thiên Chúa, Äấng mà vua đã từ bá», và nói cho vua hay vua chỉ là phưá»ng bạc nghÄ©a vô Æ¡n. Chúa cho ta biết má»™t Ãt lâu nữa vua sẽ bị truất phế và vua sẽ chết trong vÅ©ng máu đà o để chấm dứt má»™t chế độ tà n ác. Frumentinô đáp: “Thôi đừng nói báºy, Hoà ng đế Giulianôâ toà n thắng, ngà i là chúa cá»§a muôn ngưá»i chứ không phải là bạo vương… Ta sẽ sá»a tÃnh gà n dở cá»§a ngươi, ta sẽ cho cắm những mÅ©i dùi nung đỠtrên khắp mình ngươiâ€. Thánh nhân Ä‘iá»m nhiên đáp: “Äức vua cá»§a ngươi còn không là m ta sợ hãi huống nữa là ngươi?â€
Frumentinô truyá»n lệnh cho lý hình lấy dùi sắt nung đỠchá»c và o xác thánh nhân, trong khi đó thánh nhân kêu lên: “Lạy Chúa Giêsu là nguồn sáng và là hy vá»ng cá»§a con, con tạ Æ¡n Chúa là Cha cá»§a má»i ngưá»i cha vì Chúa sẽ nháºn lấy linh hồn con trong ngà y con lâm chung. Xin Chúa đừng để cho con là m hư danh thánh Chúa con hằng mang giữ. Lạy Chúa, xin hãy gìn giữ để danh thánh Chúa ở nÆ¡i con được tinh tuyá»n không vướng tì vết. Xin hãy nháºn lấy linh hồn tôi tá»› Chúa, ngưá»i đã chết để tuyên xưng Chúa là Äấng độc nhất và chân tháºtâ€. Khi Ä‘á»c xong lá»i nguyện đó, thánh nhân tắt thở. Hôm đó là ngà y 28 tháng 6 năm 326.
tinmung
