Ngày 21 tháng 03 TH�NH PIÔ CẢ GI�O HOÀNG TỬ �ẠO (+155)

Hôm nay Giáo hội mượn l�i tiên tri Giêrêmia sau đây để đ�c trong bài ca dâng lễ: “�ây, con sẽ nhân danh Ta mà giảng dạy và Ta đặt con cai trị các dân tộc và các quốc gia, để con nhổ tỉa, phá đổ xây dựng và vun trồng� (Gr 1,9-10). Phải chăng l�i tiên tri đã tóm tắt sứ mệnh của các vị �ại diện Thiên Chúa trên trần gian, và cách riêng, đ�i sống và việc làm của thánh Piô Giáo Hoàng.

Tương truy�n thánh Piô quê thành Aquilê, một thành phố cổ nổi tiếng trên đất �. Nhưng không may, năm 452, thành này bị quân của Attila phá huỷ và bắt dân đến Vênê lập nghiệp. Thân phụ thánh nhân là ông Ruphinô, một võ quan th�i danh đã từng phục vụ cho nhi�u tri�u Hoàng đế. Thánh Piô còn một ngư�i em trai thông thái tên là Hêmát. Chính Hêmát đã viết tăïng thánh nhân một tác phẩm nhan đ� là “�ấng chăn chiên� (Pastor). Trong sách này, Hêmát tả lại tất cả sinh hoạt của Giáo hội trong th�i sơ khai, và nhất là nói v� nghi lễ sám hối. Mặc dầu viết rất tỉ mỉ v� phẩm chức Giám mục và các thầy Phó tế, Hêmát lại nói rất ít v� vị Giám mục duy nhất cai quản Giáo đoàn Rôma.

Tuy nhiên, căn cứ vào tác phẩm đặc biệt này, chúng ta có thể biết được mấy nét đại cương v� đ�i sống thánh Piô. Ngay khi còn nh�, thánh nhân đã được khen là ngư�i có đức hạnh và thông thái. Ngài đã cùng với Hêmas theo h�c tại nhi�u thành phố nổi tiếng v� văn h�c trong �ế quốc Rôma. Song song với việc h�c là việc đào luyện tính tình. Nơi bà hi�n mẫu, thánh Piô đã hấp thụ những đức tính hi�n hoà, trong sạch, bác ái và thừa hưởng nơi thân phụ tinh thần can đảm, trí khôn sắc bén và ý chí cương quyết. Với ơn Chúa và với những đức tính cao đẹp đó, thánh Piô đã vững tay lái con thuy�n Giáo hội suốt mư�i lăm năm trư�ng!…

Theo niên sử Giáo hội, thánh Piô lên ngôi Giáo Hoàng quãng năm 140, dưới th�i Hoàng đế Antôninô, giữa lúc Giáo đoàn Rôma bị nhi�u cơn bách hại. Dầu vâïy Giáo đoàn vẫn mỗi ngày một hùng mạnh và tăng thêm con số. Nhưng đi�u làm cho thánh nhân buồn hơn cả là một số phần tử trong cộng đồng, kể cả các giáo sĩ, đã không can trư�ng trước những thử thách của đức tin: nhi�u ngư�i sa ngã và không ít những kẻ hèn nhát! �ể cứu vãn tình thế đau thương ấy, �ức Thánh Cha tha thiết kêu g�i lòng thống hối của m�i phần tử Giáo hội. Như thánh Gioan Ti�n hô xưa, ngài chuyên giảng v� lòng sám hối đ�n tội. Ngài thư�ng nhắn nhủ: “Anh em hãy thực lòng thống hối để đức tin và ân sủng đến thanh tẩy m�i tội lỗi của anh em. Và do đó, nước Chúa được hiển trị trong tâm hồn anh em�. Có lẽ cũng vì thế, nhi�u tác giả cổ th�i đã g�i thánh nhân là “Vị Giáo Hoàng kêu g�i lòng thống hối�. Ngoài ra để cụ thể hóa l�i rao giảng, thánh Piô còn phát động nhi�u phong trào ăn chay, cầu nguyện và làm việc bác ái. Chính ngài ăn chay mỗi tuần ba lần. Ban ngày, ngài lẩn lút đi rửa tội cho tân tòng, khích lệ các tín hữu bị giam trong ngục. Tối đến, ngài giảng Phúc âm, dạy giáo lý hay cắt nghĩa Thánh thư cho bổn đạo hội tại nhà tư hay trong hang toại đạo. Và khi giáo dân đã chia tay v� nhà, thánh nhân còn quỳ lại cầu nguyện và đánh tội. Ngư�i ta nói mỗi đêm ngài chỉ ngủ độ hai tiếng đồng hồ. Với đ�i sống khắc khổ và thánh thiện, thánh Piô đã lấy lại tinh thần cho đoàn chiên, bảo trợ h� trước những cơn gió bách hại của các Hoàng đế, cũng như đã ngăn ngừa kh�i những ảnh hưởng dịch tễ của bè rối.

Thực thế, 15 năm trên ngôi Giáo Hoàng, thánh Piô đã đương đầu với nhi�u bè rối, đáng kể nhất là bè rối Marcion. Bè rối này chủ trương Thiên Chúa của ngư�i Do Thái không phải là Thiên Chúa thực, vì Ngư�i đã dựng nên những cái thuộc v� vật chất. Vì thế h� đã nghĩ rằng phải có một “Hữu thể� (L’Être) khác hoàn toàn hơn Thiên Chúa sáng tạo mà ngư�i Do Thái tôn th�.

V� phần Chúa Giêsu, h� chủ trương rằng Ngư�i bởi Hữu thể hoàn toàn kia mà ra và dù sống ở thế gian, Chúa Giêsu không có nhân tính, xác của Chúa chỉ là hình thái b� ngoài chứ không có thực như mỗi ngư�i chúng ta. Từ những điểm sai lạc đó h� đưa ra một thuyết luân lý nghiêm khắc: cấm ăn thịt, cấm kết hôn. Bè rối này lan truy�n rất nhanh và nẩy sinh nhi�u bè rối khác. Vì thế năm 144, thánh Piô đã kết án và gạt h� ra ngoài Giáo hội. Ngoài ra, còn bè rối Cerdon, bè rối Valenstinô là những phái thuộc bè rối Trực quan thuyết (gnose) đã từ các xứ �ông phương xâm nhập vào Rôma.

Cộng tác đắc lực với thánh Piô trong việc cản ngăn bè rối, có thánh Justinô, một triết gia minh giáo nhiệt thành. Từ xứ Samaria tới Rôma quãng năm 141, thánh Justinô đã mạnh dạn bênh vực m�i tín đi�u v� Chúa Giêsu. Ngài được phúc tử đạo tại Rôma năm 165 và được Giáo hội mừng lễ ngày 14 tháng 4 mỗi năm.

Còn thánh Piô, dù tuổi già sức yếu, dù phải chống ch�i cam go với m�i kẻ thù của Giáo hội, ngài vẫn một lòng tận tụy với sứ mệnh. Dưới đ�i Giáo Hoàng của ngài, Giáo hội được thêm 15 toà Giám mục và rất nhi�u linh mục. Theo sử gia Baroniô, thánh Piô cầm lái con thuy�n Giáo hội cho đến phút cuối cùng của đ�i sống, nghĩa là tới khi ngài vừa hiên ngang giơ đầu cho lý hình, vừa sốt sắng đ�c l�i thánh vịnh: “Lạy Chúa, con sẽ ca tụng Chúa, vì Chúa đã cứu chữa con, Chúa đã không để quân thù nhạo cư�i con� (Ca nhập lễ). Hôm ấy là ngày 11-7-155.

tinmung