Trích sách Tiểu sử Thánh Antôn Pađua, Françoise Bouchard, nxb. Salvator

Một sứ điệp luôn hợp thời 

Như thế sư huynh khiêm nhường Fernand của thành phố Lisbon đã trở thành Thánh Antôn Pađua. Ngài an nghỉ ở vương cung thánh đường nguy nga mà sau Vatican, đó là vương cung thánh đường được thăm viếng nhiều nhất thế giới. Vì sao ở thế kỷ 21 còn có một nơi thu hút khách hành hương ở tất cả mọi nước như vậy? Để có một khái niệm về việc này thì phải nhìn lại suốt cuộc đời của ngài ở trần thế để thấy sứ điệp của ngài vẫn còn phù hợp với người công giáo ngày nay.

Đúng, Thánh Antôn nổi tiếng là người làm nhiều phép lạ. Thật vậy, chúng ta không thể phủ nhận hiếm có thánh nào cầu bàu cùng Chúa mà nhận được vô số ơn đủ loại như vậy. Mà các phép lạ này không phải là lý do thiết yếu để được phong thánh, chỉ cần ba phép lạ sau khi qua đời là đủ. Đó chỉ là kết quả cho điều này. Đây là dấu hiệu hữu hình Chúa cho chúng ta thấy về đường hướng tông đồ đặc biệt của ngài: vai trò của người thuyết giảng. Người thuyết giảng nhắc chúng ta nhớ các sự thật của Tin Mừng , mà chúng ta cần nghe lại khi xã hội vật chất không mang lại các giá trị làm cho con người được hạnh phúc. Một nhà thuyết giảng mời chúng ta nuôi dưỡng đời sống mình bằng Lời Chúa và noi theo gương Chúa Kitô. Vì chỉ có Chúa Kitô là sự thật, là đường và là sự sống; chỉ có Ngài mới cho chúng ta hạnh phúc thật ở trần thế và đời đời.

Nhà thuyết giảng là người như thế nào?

Thánh Antôn trả lời cho chúng ta bằng cách tự mô tả mình:

“Tất cả công việc của nhà thuyết giảng kitô chỉ có một mục đích: các tâm hồn được cứu rỗi. Nhiệm vụ của họ là nâng những người đã bị ngã, an ủi kẻ khóc lóc, khiêm nhường mang lại ơn Chúa cho người thiếu thốn, bất vụ lợi như mây trời đổ mưa xuống để làm đất đai được phì nhiêu. Lời cầu nguyện phải mang lại nét dịu ngọt, lời suy niệm phải là men cho tâm hồn. Nếu nhà thuyết giảng làm được như vậy, thì Lời của Chúa, Lời của Sự thật, của Sự sống, của tình yêu và của ân sủng sẽ đổ xuống trên họ và sẽ làm cho họ tràn ngập trong sự huy hoàng rực rỡ của họ.” Đó là trường hợp của Thánh Antôn.

Ngài lập lại cùng chủ đề thấm đậm tinh thần Thánh Phanxicô: “Nhà thuyết giảng là người con của tiên tri Dacaria, có nghĩa là ký ức của Chúa. Họ phải khắc ghi trong lòng Sự Thương Khó của Chúa Giêsu Kitô. Họ phải sống với Ngài, trong đêm tăm tối của thù nghịch và trong bình minh của thịnh vượng. Khi đó Lời của Chúa sẽ đến với họ, Lời của bình an, của sự sống, Lời của ân sủng và sự thật… Lời của Chúa không làm tổn thương tâm hồn nhưng làm tâm hồn vui tươi! Ôi, Lời của Chúa dịu dàng mang đến hy vọng cho các tâm hồn đau khổ! Lời của Chúa tưới cho các tâm hồn bị dằn vặt trong khô héo.

Từ bài giảng viết đến bài giảng nói

Ngày nay chúng ta có ý kiến nào về các bài giảng của Thánh Antôn mà người đương thời của ngài gọi là “búa của những điều dị giáo” và giáo hoàng Grêgôriô IX cho đó là “Vòm Tân Ước hay Vòm Tin Mừng không?” Chúng ta chỉ có thể có một cái nhìn thoáng qua. Ngài viết vì vâng lời bề trên, để đào tạo các chủng sinh trẻ mà trước ngài họ không có một kiến thức vững chãi về thần học. Ngài đã dạy trong nhiều năm. Thêm nữa, nếu ngài viết bằng tiếng la-tinh văn chương thì ngài đọc bằng tiếng la-tinh bình thường hoặc bằng thổ ngữ để mọi người đều hiểu. Như thế chúng ta hiểu những gì còn lại đã mất đi phần nào tính tự phát.

Để hiểu tác động của các bài giảng này trên đám đông, có khi trên ba mươi ngàn người thì chúng ta phải nghĩ về hiệu ứng hấp dẫn mà một đám đông như vậy có thể tạo ra. Phải tưởng tượng sự ấm áp trong lời của diễn giả, sống động và linh hoạt, sức mạnh của các lập luận, âm điệu trữ tình của các câu thơ chêm vào, các so sánh và ẩn dụ, lòng nhiệt huyết kêu gọi hoán cải… Đôi khi ngài nhìn thẳng vào người này người kia để mọi người cảm thấy mình được quan tâm. Thêm vào đó là các cử chỉ chính xác, các câu hỏi, các chất vấn… các giây phút thinh lặng ngắn, gián đoạn bằng lời kêu gọi đi xưng tội, tha thứ, sửa mình và đôi khi là một phép lạ…

Trên thực tế, chúng ta không rõ liệu các bài giảng của Thánh Antôn có nhiều hơn các nhà thuyết giảng khác không. Sức hấp dẫn của nghệ thuật nói như hỏa diệm sơn sẽ nguội như dung nham trong văn viết. Chúng ta hiểu, nếu Chúa muốn giữ lại cái lưỡi còn nguyên của Thánh Antôn sau hơn bảy thế kỷ là để mời gọi chúng ta khám phá và tiếp thu lời mà cái lưỡi này đã nói lên. Những lời có sức mạnh của Chúa Cha, có lòng thương xót của Chúa Con, lửa và dầu của Chúa Thánh Thần. Đó là tia sét đánh vào các tâm hồn, sét đánh tan sự dữ, là sương mai làm tươi mát, là nước tinh khiết làm dịu cơn khát, là mật ngọt nuôi dưỡng và chữa lành vết thương. Khi nghe lời giảng, đám đông như nghe lời của Ngôi Lời nhập thể trong lòng Trinh Nữ Maria.

Cái lưỡi được tôn kính

Đây là lý do vì sao chúng ta hiểu khách hành hương đến tôn kính cái lưỡi trong bình đựng bằng pha lê và bạc. Nếu các bạn muốn có một lời cầu nguyện để dâng lên ngài thì các bạn nên thành tâm đọc lời cầu nguyện của linh mục truyền giáo Dòng Capuxinô Marie-Antoine: “Ôi lưỡi thánh! Khiêm nhường đã giữ bạn trong im lặng và bóng tối, học hỏi đã lấp đầy hiểu biết cho bạn, vâng lời buộc bạn phải nói. Bạn đã soi sáng cho người dị giáo, hoán cải kẻ có tội; bạn thu phục các tâm hồn. Bạn đã trở thành đối tượng ngưỡng mộ của các ông hoàng, là kinh hoàng cho các bạo chúa, là dịu ngọt cho kẻ công chính, là an ủi cho người đau khổ; bạn đã dạy tất cả con đường để được thánh thiện.

Ôi lưỡi thánh! Bạn đã tiết lộ bí mật của các tâm hồn, đã nói các chuyện tương lai; lời bạn từ xa người ta cũng nghe… Lưỡi của nhà thông thái, bậc thầy của thánh thư, diễn giả thấm nhuần Sách Thánh, tiến sĩ của Giáo hội thánh, tông đồ sốt sắng, người làm phép lạ vinh quang nhất chưa từng thấy!… Cái chết đã làm ngưng lời nói của ngài, nhưng tác động của ngài vẫn rất lớn cho những người đến tôn kính ngài. Cho đến khi nào con còn sống, xin cho con biết dùng lưỡi của con để ca ngợi Chúa! Xin Thánh Antôn cho con được như Ngài, đến hơi thở cuối cùng kêu tên cực thánh Chúa Giêsu! Amen.” 

Bài giảng có bố cục vững

Chúng ta trở lại với các bài giảng của Thánh Antôn và xem cấu trúc của chúng.

Các bài giảng thường ở dưới dạng chưa triển khai, nhưng chủ đề được đề cập trước hết: một bài đọc trong ngày, một bài về đức tin hay một huyền nhiệm lớn lao… Sau đó Thánh Antôn đặt bài giảng phù hợp với một bài tương đương trong Cựu Ước và thường là bài loan báo trước. Đầu tiên, ngài đưa ra các danh từ chủ chốt và giải thích các nghĩa khác nhau theo tu từ học. Kế đó ngài chuyển sang các phụ cấp để giải thích ý nghĩa văn chương, thiêng liêng, đạo đức hay ẩn dụ. Ngài đưa vào ẩn dụ của các Giáo phụ, của triết gia Cicéron hay Aristote, từ các anh hùng của Homer hay của Virgile rồi đến thiên nhiên, đến đời sống hàng ngày, đến thời sự hoặc đến các hư cấu…. Trong phần kết, ngài viết lời cầu nguyện để xin Chúa ban các ơn lấy cảm hứng từ chủ đề trong ngày. Trên thực tế, ngài nhắc nhở cử tọa các sự thật cao cả của đức tin được Giáo hội giảng dạy để làm nổi bật các nét đẹp, các ưu điểm rút ra từ đó như bình an, vui vẻ, rọi sáng…

Bao nhiêu là ân sủng người tín hữu kitô có thể nhận được ở đây, không giống như những gì người dị giáo có được qua việc giảng dạy một chủ thuyết tê liệt dẫn đến tình trạng bi quan và tuyệt vọng. Người nào không theo đạo đức cơ bản rút từ quy luật tự nhiên, người đó sẽ trơ trơ khi nghe công kích về sự biến chất, một sự biến chất kéo theo cám dỗ mê tiền bạc, quyền lực, dối trá, vu khống, các bất hạnh tạo ra cho các nạn nhân.

Marta An Nguyễn dịch

Phanxicovn

Lời nói giá trị (2-3)

Các chủ đề phù hợp

Các điểm chung này được đưa ra, sau đó chúng tôi sẽ tìm một số yếu tố cụ thể từ các tiết mục đã được thiết lập:

– Các bài giảng về thánh vịnh;

– Các bài giảng thông thường về các thánh;

– Các bài giảng về thời đại;

– Các phù hợp đạo đức của Kinh Thánh;

– Trình bày các huyền bí về Sách Thánh;

– Thánh ca về Đức Mẹ. 

Mặt trời và bông hoa

Sau đây là trích đoạn trong các bài giảng Thánh Antôn mượn hình ảnh nên thơ từ thiên nhiên để đi từ nghĩa bóng của từ ngữ đến ý nghĩa đạo đức của chúng trong tâm hồn con người:

“Con Thiên Chúa là mặt trời của trí tuệ. Mặt trời chiếu sáng cho chúng ta, sưởi ấm và làm tâm hồn hân hoan. Liệu sự nồng ấm với tia nắng có yếu đi với mùa đông không? Nhựa cây ngừng chảy; cây cối buồn hiu và trụi lá; tất cả đều đông lại, tất cả đều chết. Nhưng ngay khi mùa xuân mang hương thơm ấm áp của những cơn gió nhẹ, mang ánh sáng tuyệt vời của mặt trời thì vạn vật xanh tươi trở lại. Nhựa cây dồi dào chảy; cây cối xanh tươi và cành cây sẽ phủ đầy hoa trái.

Trật tự đạo đức cũng vậy. Khi, vì sự nổi loạn của chúng ta, chúng ta đuổi đi mặt trời công chính, tất cả mờ dần, khô héo và tắt lịm. Liệu mặt trời có vào được tâm hồn chúng ta không? Mọi thứ được tái sinh, mọi thứ trở nên sống động, trở nên khởi sắc trong sự phong phú của gia tài trên trời, những chuyện duy nhất đáng mong muốn vì chúng là những chuyện duy nhất không hư thối.”

Chúng ta hãy bước vào lãnh vực thiên nhiên. Thánh Antôn tìm thấy trong bông hoa nét đẹp của màu sắc, dịu ngọt của mùi thơm và hy vọng của hoa trái. Và ngài nêu ra những điểm tương tự: trong khiêm nhường có nét đẹp của đạo đức, mùi thơm của điều tốt lành được chinh phục và phần thưởng vạn bội trên trời. Và để kết thúc, ngài giải thích chữ Nadarét có nghĩa là “bông hoa” và “khiêm nhường”.

Từ tiên tri I-sai-a đến Chúa Giêsu

Ví dụ sau đây cho chúng ta thấy sự phù hợp giữa Cựu Ước và lời cầu khẩn đến Chúa Kitô. Trước hết Thánh Antôn trích dẫn lời tiên tri I-sai-a:

“ Dậy đi, dậy đi! Hãy mặc lấy uy hùng, hỡi cánh tay của Yavê! Hãy tỉnh dậy, như những ngày xưa kia, những thế đại dĩ vãng.” Thánh Antôn viết tiếp như sau: “Ôi Con Thiên Chúa, Ngài là cánh tay của Chúa Cha, xin Ngài hãy đứng dậy khỏi ngôi của Ngài; xin hãy ra khỏi vinh quang tràn ngập nơi Ngài. Xin Ngài đứng dậy mặc lấy xác phàm chúng con; xin Ngài mang lấy sức mạnh thần thánh để chiến đấu với hoàng tử của thế gian này, để không có một sức mạnh nào bứt phá được sức mạnh của Ngài. xin Ngài hãy đứng dậy để chuộc lại nhân loại như những ngày Ngài đã cứu dân Do Thái ra khỏi ách nô lệ của người Ai Cập…”

Thánh Antôn còn phối hợp lời của tiên tri I-sai-a với Tân Ước:

I-sai-a: “Hỡi trinh nữ, con gái Babylon, xuống đi, ngồi trên cát bụi!”

Tin Mừng: “Sau đó Ngài đi xuống cùng với cha mẹ, trở về Nazaret và hằng vâng phục các ngài.”

Thánh Antôn bình luận:

“Xuống đi, ngồi trên cát bụi, con gái Babylon và Con Thiên Chúa đã xuống thế. Kiêu ngạo khủng khiếp khi cho mình ở trên cao, ở trên ngôi còn cao hơn các tầng trời, ngồi trên núi của Di chúc. Hãy đi xuống, tôi xin bạn, vì Chúa Giêsu đã đi xuống… Rằng kênh kiệu ngầm phải cúi đầu xuống vì người là sự kiên nhẫn của Chúa đã đi xuống.”

Sau khi đưa ra việc Chúa Giêsu rời đền thờ, nơi Ngài ngồi giữa các tiến sĩ khi mới 12 tuổi, Thánh Antôn có những lời như sau: “Và Ngài hằng vâng phục cha mẹ. Mọi kiêu ngạo tan ra như sáp; mọi kháng cự đều đầu hàng, mọi bất tuân đều bị sỉ nhục.”

Thánh Antôn trích lời tiên tri I-sai-a:

“Ai mà không vâng phục Đấng mà chỉ bằng lời của mình đã kéo nhân loại ra khỏi hư không? Đấng mà theo tiên tri I-sai-a đã đong nước trong lòng bàn tay mình…, Đâng nâng vũ trụ bằng ba ngón tay… Đấng mà ông thánh Gióp đã nói: “Người lay chuyển đất rời khỏi chỗ, và cột chống đỡ nó phải lung lay”… Chính Ngài là Đấng làm mọi chuyện phi thường, chính Ngài là người vâng phục. Và Ngài vâng phục ai? Vâng phục người thợ mộc và một trinh nữ nhỏ bé. Lạy Chúa, Chúa là người đầu tiên và là người cuối cùng! Lạy Chúa, Chúa là vua các thiên thần! Chúa khiêm nhường phục tùng con người! Từ nay người triết gia hạ cố vâng phục và phục tùng kẻ có tội, người thông thái phục tùng kẻ đơn sơ, người uyên bác phục tùng kẻ không có chữ, và người trên cao phục tùng người thấp bé.”

Từ các tác giả Hy Lạp đến các Giáo phụ

 Trong một bối cảnh khác, Thánh Antôn xem hình thức kiêu ngạo này là tham vọng. Ngài tham chiếu trong Cựu Ước, các Giáo phụ hay các tác giả Hy Lạp. Thánh Grêgôriô viết: “Quý vị là người chạy theo những người quyền cao chức trọng, quý vị làm hủy hoại ân sủng của mình để đánh đổi danh tiếng và có nguy cơ làm cho cuộc đời của quý vị sụp đổ, và sụp đổ nặng vì quý vị té từ trên cao… Như thế quý vị đừng ngồi hàng ghế đầu vì rồi quý vị sẽ bị kết án và xuống ngồi hàng cuối cùng, và điều này sẽ làm cho quý vị đau khổ.”

Triết gia Aristote nói:

“Hãy bằng lòng với chút ít kẻo té!”

Sách Châm ngôn thì viết: “Ai nâng quá cao tay mình chuẩn bị cho sự hủy hoại… Hãy nghĩ về cái chết vì ai đứng trước ký ức này sẽ không khao khát quyền cao chức trọng.”

Thánh Jérôme nói một cách khác: “Ai dễ dàng coi thường những thứ trên cõi đất, ai thường hay nghĩ mình phải chết! Ai đi như người lữ hành, người khách lạ ở Quả đất này; ai luôn ở hàng cuối thì khi đó người ta sẽ nói với họ: “Bạn của tôi ơi, xin mời bạn lên trên cao”.

Sự Thương Khó là điểm mốc 

Chúng ta đã thấy nhiều ví dụ nói lên tài hùng biện của Thánh Antôn. Các đoạn dựa trên điểm mốc là Sự Thương Khó của Chúa Giêsu. Đoạn trích sau đây là các câu hỏi và các lời xin liên tục để chạm đến tận đáy lòng người nghe. Thánh Antôn dùng hai vế đối ngược nhau, một bên là ơn nhưng không của Con Thiên Chúa và bên kia là sự vô ơn của người được hưởng các ơn của Chúa. Ngài bắt đầu với Giuđa:

“Chúa Giêsu bị môn đệ nộp: ‘Tôi nộp ông ấy cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu?’… Ôi đau đớn! Ông đặt một giá cho người vô giá! Ôi Giuđa, ông sẽ bán Con Thiên Chúa. ‘Ông chi cho tôi bao nhiêu?’ Và họ có thể cho ông gì? Khi họ cho ông thành phố Giêrusalem, Galilê, Samaria, với giá này họ có thể mua được Chúa Giêsu? Khi họ cho ông Trời và các thiên thần, quả đất và nhân loại trên đó, biển cả và tất cả những gì của biển… họ có thể mua Con Thiên Chúa cho ông được không?… Đấng Tạo hóa có thể bán tạo vật của mình được không? Ông quên là với lòng khiêm nhường vô song và trong sự khó nghèo mà Ngài muốn sinh ra đó không? Ông quên lòng lành của Ngài, ông quên bài giảng ngọt ngào thấm thía của Ngài ư, các phép lạ Ngài gieo trên bước chân Ngài ư? Ông ở đâu khi Ngài khóc cho thành phố Giêrusalem, trên mồ của ông Ladarô? Ưu tiên nào ông được khi Ngài chọn ông làm tông đồ để ông ở trong vòng thân tín của Ngài?… Tất cả những kỷ niệm này và còn nhiều kỷ niệm khác đáng lý phải làm cho tâm hồn ông xúc động, để ông có được lòng thương xót mà không nói câu nói đáng sợ: ‘Tôi nộp ông ấy cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu?’”

Mỗi người nghe và ngay cả chúng ta, sau khi nghe những lời mạnh mẽ như vậy lại không cảm thấy mình có dự phần sao? Chẳng phải Giuđa đã hối hận khi phản bội và xúc phạm đến Chúa lòng lành như vậy sao?

Và các lời của diễn giả đặt vào miệng Chúa Giêsu đã có một cường độ cảm xúc rất mạnh:

“Các môn đệ của tôi bỏ trốn; các bạn của tôi bỏ tôi; Phêrô chối tôi; nguyện đường đội mũ gai cho tôi; người lính đóng đinh tôi; người Do thái sỉ nhục tôi, họ báng bổ tên tôi; họ cho tôi uống giấm… Có bao giờ có ai thấy có người đau khổ như tôi không?”

Sau đó Thánh Antôn đưa ra một loạt dẫn chứng, tất cả đều nao lòng:

“Như sách Diễm ca viết, bàn tay của Ngài đẹp như vàng lại bị đóng đinh; đôi chân có thể làm cho biển đông lại thì bị cột vào thập giá bằng đinh sắt; khuôn mặt Ngài trước đây sáng chói như mặt trời buổi trưa bây giờ lại xanh xao nhợt nhạt như sắc chết; đôi mắt của tình yêu tỏa ra bây giờ khép kín… Và trong cơn hấp hối, Ngài chỉ còn một nơi nương tựa là Chúa Cha: “Con phó thác linh hồn con trong tay Cha!”

Marta An Nguyễn dịch

Phanxicovn

Lời nói giá trị (3-3)

Chung quanh bánh mì

Trong “Bài giảng Tiệc Ly” của mình, Thánh Antôn đưa ra bốn ý nghĩa của bánh mì:

– bánh vật chất nuôi dưỡng cơ thể;

– bánh trí tuệ là học thuyết mang lại khôn ngoan;

– bánh Thánh Thể là thức ăn nuôi linh hồn;

– bánh vinh quang của ân phước trên thiên đàng.

Thánh Antôn lướt nhanh hai loại bánh đầu tiên và ngài nhấn mạnh đến hai bánh sau:

Nói về bánh Thánh Thể, ngài trích dẫn lời Chúa Giêsu: “ ‘Đây là mình Ta’. Thân thể được Đức Nữ Đồng Trinh sinh hạ dưới tác động của Thần Khí, bị đánh đập tàn nhẫn, bị đóng đinh trên thập giá, bị lưỡi đòng đâm thâu…”

Để hướng người nghe suy gẫm về Sự Thương Khó, Thánh Antôn trích dẫn lời của Thánh Bernard: “Hỡi tâm hồn trung tín, hãy chiêm ngắm khuôn mặt của Chúa Kitô, chúng ta sẽ thấy vai của Ngài bị rách, sườn của Ngài bị hở, đầu của Ngài bị mão gai đâm, tay chân Ngài bị đâm thủng…” Thánh Antôn kết luận: “Và đó là Thánh Thể!” Dù Thánh Antôn không nhắc đến Con Thiên Chúa đã sống lại và vinh quang (ngài nhắc nhiều trong các bài giảng khác), nhưng người nghe xúc động trước các đau khổ Chúa Giêsu phải chịu để cứu chuộc chúng ta.

Còn về “bánh vinh quang”, đó là bánh nuôi dưỡng cơ thể chúng ta sau khi sống lại; đó là niềm hạnh phúc vô song vô tận mà theo Thánh Âugutinô là niềm vui của tất cả những điều tốt lành. Sau đó ngài trích dẫn lời Thánh Bernard: “Ở đó, ngày không có đêm, sự sống không có sự chết, niềm vui không có nỗi buồn, yên bình không có lao nhọc, an toàn không sợ hãi; sắc đẹp không biến dạng, sức mạnh không yếu đuối. Đức hạnh không tì vết, sự thật không dối trá, bác ái không ác ý, hạnh phúc không đau khổ…” Và ngài kết thúc bằng lời cầu nguyện: “Giêsu Đấng Cứu Rỗi đã cứu chuộc chúng con, Đấng đã mặc xác phàm, đã đau khổ đến chết, đã chiến thắng cái chết, xin cho chúng con hạnh phúc này. Vì công nghiệp Chúa Giêsu, Đấng hằng sống hằng trị cùng Đức Chúa Cha và Đức Chúa Thánh Thần đời đời chẳng cùng. Amen.”

Từ hồng thủy đến cây ô-liu

Cũng trong “Bài giảng Tiệc ly”, Thánh Antôn nhắc cho người nghe về sự cần thiết phải chuẩn bị mùa Phục Sinh bằng con đường ăn năn thống hối. Ngài đưa ra lập luận khởi đi từ hồng thủy:

“Vào buổi sáng, ông Nô-ê thả chim bồ câu đi, buổi tối nó mang về cành ô-liu phủ lá xanh. Con chim bồ câu không hót nhưng rên rỉ, đó là tâm hồn khóc lóc cho tội của mình. Buổi sáng có nghĩa là bắt đầu Mùa Chay, con bồ câu bị đuổi ra khỏi Vòm, Vòm là Giáo hội, trong đó chỉ có những người được chọn. Buổi chiều, có nghĩa là cuối Mùa Chay, con chim trở về, có nghĩa là nó được nhận vào Giáo hội với cành ô-liu, tượng trưng cho lòng biết ơn dâng lên Chúa vì đã nhận được lòng độ lượng của Ngài. Cũng chính cành ô-liu này mà tiên tri Giêrêmia nói: “Đức Chúa đã gọi tên ngươi: là cây ô-liu xanh rờn, có trái trông đẹp mắt.”

Khi tâm hồn cho mật ngọt của mình

Chúng ta kết thúc các bài giảng của Thánh Antôn bằng qua hình ảnh công việc của con ong để nhắc người tín hữu kitô đừng quên học hỏi cho trí tuệ và đường thiêng liêng của mình:

“Con ong lấy phấn hoa bằng hai chân trước; sau đó nó đặt phấn hoa ở đôi chân giữa và đôi chân ngoài cùng. Như thế nó mang gia tài quý báu của mình bay trong không trung… Tâm hồn ăn năn cũng như con ong. Nó có sáu chân: hai chân đầu tiên là tình yêu của Chúa và người anh em; hai chân giữa là ăn chay và cầu nguyện; hai chân sau là kiên nhẫn và kiên trì. Các bông hoa là nơi tâm hồn nghỉ ngơi, đó là các tấm gương của các thánh mà tâm hồn phải hút mật, có nghĩa là sự thuần khiết của linh hồn và thể xác để từ đó đưa chúng đến tổ ong của lương tâm mình… Công việc của người công chính là dịu ngọt của mật… là thiện hướng tinh tuyền, là hạnh kiểm trung thực, là mùi hương của sự nổi tiếng, là niềm vui không phai mờ khi chúng ta nếm trải trong việc chiêm niệm các chuyện thần thánh.”

Kế đó là làm theo lời khuyên thực tế khôn ngoan: Hỡi người chỉ biết vâng lời con quỷ tò mò và sinh hoạt thì phân tán trên ngàn đối tượng cùng lúc, hãy học ở con ong, học ở đó sự khôn ngoan. Con ong không đậu trên nhiều hoa cùng một lúc. Chúng ta hãy bắt chước nó, không lượn trên các hoa của tất cả các ý kiến đang luân lưu, không đọc tất cả quyển sách đến tay mình, không bỏ hoa này chạy theo hoa khác, như những người rỗi việc mệt mỏi đủ chuyện, gặp nhiều rắc rối mà không bao giờ có được kiến thức vững chắc. Hãy cầm một quyển sách mình cần và đem nó vào tổ ong ký ức của bạn. Triết gia Aristote đã nói, trồng cây mà cứ dời đi dời lại thì không bao giờ mạnh.” 

Hướng tới hạnh phúc đích thực

Chúng ta có thể suy ra một định nghĩa về nghệ thuật hùng biện và đưa ra sứ điệp của ngài về một vài trích đoạn trong bản văn được không? Trước hết phải đặt nhà hùng biện trong bối cảnh đương thời của ngài. Trong xã hội đầu thế kỷ 13, một xã hội bị gặm nhắm bởi chủ nghĩa dị giáo cathar, bị dẫn đầu bởi chủ nghĩa bi quan tê bại, thì chúng ta phải đem tia sáng đến cho những người bị ảnh hưởng sai trái này. Một tia sáng dần dần tỏa lan và thấm vào các vùng bị tác hại, như vùng Midi nước Pháp và một số thành phố nước Ý. Với tất cả người dân sợ hãi thấy mình có nguy cơ không được cứu rỗi vì tội, Thánh Antôn mang lại sự tin tưởng vào một Chúa luôn sẵn sàng tha thứ, chính Ngài đã cho chính mình làm lương thực nuôi sống, củng cố cho họ… Thánh Antôn làm cho họ hiểu rửa tội trong Chúa Kitô là làm cho họ trở thành con của Chúa, nghe Lời Ngài thì họ sẽ là người đi gieo công chính và bác ái. Nếu ngài tố cáo các bất hạnh mà tính kiêu ngạo, keo kiệt, khai thác những kẻ yếu đuối nhất để hưởng lợi, bất trung, đồi phong bại tục, thì đó không phải là để dạy đời, nhưng để làm cho những người nghe ngài được có hạnh phúc đích thực ở trần gian này và ở đời sống bên kia mà các giá trị thật của Tin Mừng đem lại. Và ngài xin họ đặt hết lòng tin tưởng vào Đức Mẹ, Mẹ của họ trên trời, để đón nhận con của Mẹ trong vòng tay của Mẹ.

Nếu các bài giảng của Thánh Antôn làm thay đổi tâm hồn của những người đương thời với ngài, dù một vài chủ đề có thể chỉ đặc biệt vào thời của ngài thì vẫn còn rất nhiều các giá trị thiết thân của ngài vẫn còn hiệu lực với chúng ta ngày nay, vẫn còn phù hợp cho những người thiện tâm, luôn đi tìm hạnh phúc đích thực mà chỉ có Chúa Kitô mới mang lại cho họ được.

Marta An Nguyễn dịch