Làm sao phân biệt tôn giáo thật với tôn giáo giả?

H�i: Xin cho con h�i, tại sao lại có nhi�u tôn giáo cùng tồn tại đến như vậy, và giữa rất nhi�u tôn giáo (Hội Thánh �ức Chúa Tr�i Mẹ gì đó cũng tự xưng là tôn giáo), làm sao chúng ta biết đâu là tôn giáo thật? Trước hàng loạt những vấn đ� nhức nhối liên quan đến tôn giáo hiện nay, cha/thầy có suy nghĩ gì không? Con xin cảm ơn.

Chào bạn,

Những nghiên cứu của lịch sử cho chúng ta biết rằng từ rất lâu, khi con ngư�i vừa xuất hiện, thì tôn giáo cũng đã ra đ�i. Ban đầu, có thể do hoàn cảnh tác động. Ngư�i xưa thấy mình quá nh� bé trước các sức mạnh của tự nhiên nên tự phong thần cho chúng (thần mây, thần mưa…). Nhưng khi trình độ hiểu biết của con ngư�i đã đạt đến những đỉnh cao vượt bậc, tôn giáo vẫn cứ tồn tại, và thể hiện ở một mức độ cao sâu hơn. Có không ít những nhà bác h�c, nghiên cứu khoa h�c đại tài là những ngư�i theo tôn giáo. �i�u đó cho thấy, sự hiện diện của tôn giáo phản ánh một trực giác thiêng liêng của con ngư�i. Nó là cái ở bên trong con ngư�i bộc phát ra, chứ không phải bị áp đặt từ bên ngoài. Con ngư�i và ni�m tin luôn đi đôi với nhau. Chẳng ai sống mà có thể không tin cái gì đó, kể cả những ngư�i tự xưng là vô thần.

Các nhà tâm lý h�c cũng đồng ý với nhau rằng nhu cầu tâm linh là một trong những nhu cầu của con ngư�i, và chính nó cũng là một trong những yếu tố làm cho con ngư�i khác với các giống loài khác. Trong tất cả các sinh linh hiện diện trên đ�i này, chỉ có con ngư�i là có tôn giáo. Hay nói cách khác, chỉ con ngư�i là có trực giác v� một thế giới khác, vô hình, cao hơn mình, huy�n nhiệm hơn mình, cái mà mình không thể chạm s� trực tiếp bằng vật chất đơn thuần. Con ngư�i là loài duy nhất có thể tương tác với sự huy�n bí thâm sâu vượt ra ngoài thế giới hữu hình. Bởi tôn giáo vốn dĩ gắn li�n với những đi�u ta không thấy, nên ta vẫn thấy đâu đó những nhóm ngư�i giả danh tôn giáo, truy�n dạy những đi�u sai lạc, làm ảnh hưởng đến thanh danh của những tôn giáo chân chính, đến cuộc sống của ngư�i khác và cũng đồng th�i huỷ hoại cuộc sống của chính h�.

Vậy căn cứ vào đâu mà chúng ta có thể phân biệt giữa tôn giáo chân chính và tôn giáo giả tạo? Sẽ có nhi�u tiêu chí, nhưng chắc là nhi�u ngư�i sẽ đồng ý với ba điểm này. Trước hết, một tôn giáo chân chính sẽ có một n�n tảng giáo lý vững chắc, có căn cứ, được lý trí kiểm chứng, chứ không bao gi� chủ trương một kiểu giáo lý mơ hồ, sai lạc. Một tôn giáo chân chính không tự mình bịa ra giáo lý, nhưng lãnh nhận nó từ Thần của mình và chia sẻ nó với ngư�i khác trên cơ sở tôn tr�ng tự do của ngư�i đó, chứ không ép buộc h� phải tin giống mình. Thứ đến, giáo lý đó, dù có thể có nhi�u điểm huy�n nhiệm khiến mình chưa thể hiểu hết, nhưng chắc chắn nó không bao gi� huỷ hoại cuộc sống hiện tại của tín hữu. Nó dạy ngư�i ta yêu thương nhau, phục vụ nhau, nối kết ngư�i ta với nhau trong tình thân ái, chứ không bao gi� gây chia rẽ hay thúc đẩy ngư�i ta đến chỗ đi ngược lại với luân thư�ng đạo lý hay truy�n thống tốt đẹp. Cuối cùng, tôn giáo chân chính sẽ sinh ra những chứng tá sống động và tốt đẹp cho đ�i. Từ tôn giáo ấy, sẽ xuất hiện những con ngư�i với lối sống khiến ngư�i đ�i phải cảm phục vì những nhân đức anh hùng của h�. �ó là những con ngư�i đã sống giới luật yêu thương đến mức độ trỗi vượt, h� làm được những đi�u cao cả, phi thư�ng qua cung cách hành xử và cuộc sống của h� luôn toát lên một ni�m vui tự tâm, đồng th�i cũng lan truy�n nó đến cho ngư�i khác.

Trong th�i gian gần đây, Giáo Hội và xã hội Việt Nam đối diện với nhi�u cuộc tấn công, từ sức lan tràn gây biết bao thương tổn của cái g�i là Hội Thánh �ức Chúa Tr�i Mẹ, đến những tranh chấp đất đai tôn giáo, rồi cả những hoạt động nghệ thuật bị cho là xúc phạm đến tín ngưỡng của tín hữu Kitô giáo. �ây là đi�u chẳng ai mong muốn. Nhưng nếu nhìn một cách tích cực, ta có thể nói rằng cứ mỗi lần có biến động gì đó liên quan đến tôn giáo của mình, chúng ta lại được m�i g�i để đ�c lại đức tin của bản thân, xem mình đã sống đúng như những gì mình tin chưa. Lên tiếng (trong tinh thần đối thoại và tôn tr�ng nhau, chứ không phải chửi bới) để giúp ngư�i không hiểu biết chấn chỉnh lại hành vi không đúng của mình là đi�u cần thiết, nhưng ở một phương diện nào đó, chính nó cũng giúp ta soi lại mình. Chúng ta không thích ngư�i khác xúc phạm đến Thiên Chúa, còn mình, mình đã có thái độ đúng dành cho Thiên Chúa của mình chưa? Ngư�i ta đem biểu tượng Thánh Giá của mình ra bỡn cợt, còn mình, mình có hiểu và sống ý nghĩa của Thánh Giá Chúa trong cuộc đ�i mình chưa? …

Những vấn đ� mà chúng ta đang gặp phải giúp ngư�i Kitô hữu nhận ra rằng mình cần sống đức tin của mình một cách sâu sắc hơn, chứ không chỉ ở b� mặt. �i lễ, đ�c kinh, lần chuỗi… là cần thiết nhưng nó phải giúp mình đi vào tương quan gắn kết với Chúa, đưa mình đến gần Chúa, từ đó mình được biến đổi để mỗi ngày nên giống Chúa hơn. Việc giữ đạo phải giúp chúng ta có con tim m�m mại hơn, biết yêu nhi�u hơn, đối đãi tốt với ngư�i khác hơn. Nếu không, nó chỉ là những đi�u vô ích. Vì tôn giáo là một nhu cầu thiết yếu và không thể xoá b�, nên dù nó có bị đàn áp thế nào, nó vẫn sẽ tiếp tục tồn tại như lịch sử đã chứng minh cho chúng ta thấy. Những tôn giáo không chân chính ắt sẽ sớm bị diệt vong, vì nó không tìm thấy đất sống cho mình. Còn nếu mỗi ngư�i Kitô hữu có thể hiểu và sống được giáo lý tốt đẹp mà �ức Giêsu đã truy�n lại thì tính chân chính là của tôn giáo mình sẽ được củng cố và thừa nhận nhi�u hơn. Ngư�i khác nhìn vào sẽ được thu hút và muốn noi theo. Thiết tưởng rằng đây là một hành vi truy�n giáo hữu hiệu và tuyệt v�i nhất, và cũng là đi�u mà �ức Giêsu đã truy�n dạy chúng ta phải làm trước khi Ngài v� tr�i.

Thân ái,

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

dongten