Má»™t trăm năm sau ngà y Äức Mẹ hiện ra, Äức Phanxicô đến Ä‘á»n thánh Fatima, nước Bồ Äà o Nha để phong thánh cho hai trong ba em bé mục đồng đã thấy Äức Mẹ hiện ra. Fatima là nÆ¡i thu hút khách hà nh hương trên toà n thế giá»›i, mà sứ Ä‘iệp Fatima ngà y nay vẫn còn là đỠtà i cá»§a nhiá»u cuá»™c tranh cãi.
Có nhiá»u lý do để đến Fatima. Thắp cây đèn cầy để xin Äức Mẹ che chở ở nÆ¡i mà các ngá»n nến thắp suốt ngà y đêm, đến mức mà sáp chảy Ä‘á»ng lại thà nh vòng rá»™ng cả trăm mét. Äối vá»›i má»™t và i ngưá»i bệnh và thân nhân cá»§a há», ngá»n nến tượng trưng cho má»™t phần cÆ¡ thể há», thắp và o đây là hòa vá»›i các trà ng chuá»—i, các tượng nhá» mang hình ảnh các cánh tay, đôi chân, ngá»±c, tháºn, ruá»™t, quả tim… Äến để lần má»™t trà ng chuá»—i ở nhà nguyện nÆ¡i Äức Mẹ hiện ra. Trở lại vá»›i Ä‘á»i sống bà tÃch, Ä‘i xưng tá»™i ở nhà nguyện giải hòa, nÆ¡i có bản Ä‘iện tá» niêm yết như bản niêm yết lá»™ trình ở nhà ga, tòa giải tá»™i nà o trống và ngôn ngữ nà o ở tòa giải tá»™i đó. Xa xa đó và i mét là nÆ¡i chầu Mình Thánh Chúa. Hoặc đơn giản là đến đây như má»™t du khách.
Ngưá»i Bồ Äà o Nha thấm nhuần lòng má»™ đạo bình dân, đối vá»›i há», Fatima là truyá»n thống gia đình. Äó là trưá»ng hợp cá»§a ngưá»i tà i xế taxi, anh còn nhá»› rõ ká»· niệm Fatima cách đây 20 năm khi anh còn nhá». Anh chỉ cho thấy con đưá»ng bằng đá hoa nhẵn bóng vì vết quỳ cá»§a những ngưá»i ăn năn hối lá»—i đã quỳ chầm cháºm trên hà ng chục mét, lặp lại hình ảnh cá»§a má»™t trong các em đã thấy Äức Mẹ hiện ra, Lucia đã cầu nguyện cho mẹ cá»§a mình khi đó bà đang bị Ä‘au: “Khi còn nhá», tôi thấy má»™t bà quỳ gối, hai tay bồng hai đứa con… Và o thá»i đó con đưá»ng nà y tráng bằng dầu hắc, chứ không bằng đá nhẵn như bây giá». Hai đầu gối bà rướm máuâ€. Cách đây và i năm, Ä‘á»n thánh dá»n dẹp lại nÆ¡i chốn để trách các hình thức sùng bái quá độ.
Tuy nhiên quỳ từng bước dưới ánh nắng mặt trá»i như thiêu đốt vẫn là rất mệt, và luôn là điá»u bà ẩn khi thấy há» từng bước quỳ, nhưng đến khi đứng dáºy thì nụ cưá»i trên môi như ngưá»i phụ nữ trẻ lịch sá», mặc quần vét Ä‘en: “Tôi từ Cap-Vert (vùng đảo ở Senegal) đến đây để cầu nguyện cho hòa bình. Äây là lần thứ nhì tôi đến đây. Tôi cầu nguyện cho thế giá»›i hòa bình, cho các gia đình được bình an. Lòng tôi cảm thấy hân hoan, tôi cảm thấy thanh thản, tất cả các xúc động nà y tháºt không thể nà o diá»…n tả nên lá»i đượcâ€.
Sứ Ä‘iệp bị chÃnh trị hóa
Äối vá»›i các ngưá»i khác, như cặp vợ chồng Pháp đến từ Auvergne, động lá»±c cá»§a há» vừa là du lịch, vừa suy nghÄ©: “Chúng tôi Ä‘i má»™t chuyến du lịch và nhân tiện qua vùng nà y, chúng tôi nghÄ© mình không thể không đến đâyâ€, ngưá»i đà n ông nói, anh mặc áo jean, mang mắt kiếng che nắng, trông rất bình thản, anh cho biết, anh rất nhạy cảm vá»›i di sản cá»§a kitô giáo, các nhà thá» kiểu gôtic và đặc biệt anh không thÃch những gì là “tÃn lý, giáo Ä‘iá»uâ€. Sau đó anh nói thêm: “Có thể tôi sẽ là m cho bà bị sốc vì bà là ký giả, chúng tôi ở đây cÅ©ng là để cá»± lại vá»›i hồi giáo, để bảo vệ văn hóa kitô giáoâ€. Má»™t ngưá»i khác ngồi trên bá» tưá»ng, anh cÅ©ng nói tiếng Pháp, anh báºt dáºy khi nghe câu đó và tuyên bố: “Chúng ta chỉ duy nhất có má»™t Mẹ, đó là Mẹ Thiên Chúaâ€, rồi anh Ä‘i vá» nhà nguyện để cầu nguyện.
Nếu khách hà nh hương đến đây để cầu nguyện cho hòa bình, thì các tư tưởng khác nhau cÅ©ng không phải là không có ở đây. Lý do, vấn đỠchÃnh trị hóa sứ Ä‘iệp Fatima cá»§a má»™t và i ngưá»i, và chuyện nà y không phải là má»›i. Äể hiểu vấn đỠnà y phải Ä‘i trở lại từ nguồn gốc, ngà y 13 tháng 7-1917, ngà y ba em mục đồng Lucia, Phanxicô và Giacinta thấy Äức Mẹ hiện ra lần thứ ba khi các em Ä‘ang chăn cừu. Trong lần hiện ra nà y, ba em được Äức Mẹ dặn không được loan sứ Ä‘iệp nà y ra ngay láºp tức.
Rất nhanh chóng, các lần hiện ra được má»™t nhóm bảo thá»§ trong hà ng giáo sÄ© và giáo dân kiểm soát theo kiểu “sùng bái Äức Mẹ cá»±c hữuâ€.
Bà máºt gồm ba chuyện, mà hai đã được tiết lá»™ năm 1941, chuyện thứ ba được tiết lá»™ năm 2000. Năm 1941, nước Bồ Äà o Nha tránh được ná»™i chiến và chế độ cá»™ng sản, nước Tây Ban Nha lâm và o cảnh ná»™i chiến dưới thá»i Franco. Việc tiết lá»™ chuyện Äức Mẹ xin “dâng nước Nga†cho trái tim vô nhiá»…m cá»§a Mẹ, đã phải đặt vấn đỠxem lại hai chuyện bà máºt đầu tiên dưới ánh sáng cá»§a Lịch sá», như sá» gia Joachim Bouflet, chuyên gia vá» thần nghiệm bình dân giải thÃch trong quyển sách Fatima 1917-2017 (Cerf, 2017) cá»§a ông: “Rất nhanh chóng, các lần hiện ra được má»™t nhóm bảo thá»§ trong hà ng giáo sÄ© và giáo dân kiểm soát theo kiểu “sùng bái Äức Mẹ cá»±c hữu†nhằm là m thất bại má»i manh nha cá»§a các đảng hay các chế độ thân tả, trong đó nước Nga – sau đó là Liên bang Xô-viết – là biểu tượng và là ngá»n cỠđầu, nhưng cÅ©ng ngay cả trong chÃnh Giáo há»™i, má»i cố gắng cải cách, đặc biệt là cải cách được Công đồng Vatican II đưa raâ€.
Các áp lá»±c cá»§a hà ng giáo sÄ© xen và o vấn đỠrắc rối chÃnh trị. Năm 1963, Ä‘ang giữa cuá»™c chiến tranh lạnh và sau kỳ há»p Công đồng thứ nhì, má»™t bà i cá»§a báo Äức Neues Europa cho rằng bà máºt thứ ba cá»§a Fatima là “giảâ€, tác giả xác nháºn Äức Gioan-Phaolô II đã chuyển tin nà y cho Tổng thống Mỹ John F. Kennedy và Chá»§ tịch Xô-viết Nikita Khroutchev. Và o thá»i đó, bà máºt thứ ba chưa được tiết lá»™. Như thế, tin “giả†cá»§a năm 1963 gán cho Äức Mẹ là để cảnh cáo má»™t “cÆ¡n khá»§ng hoảng trầm trá»ng†đe dá»a Giáo há»™i vá»›i tông Ä‘iệu có tÃnh cách ngôn sá» giả.
Từ đó sá» gia Joachim Bouflet viết: “Rất nhiá»u tác giả và ngay cả tÃn hữu, cả cho đến bây giá», dù cho rằng bà i báo cá»§a Neues Europa là không xác thá»±c, nhưng há» cÅ©ng bị thuyết phục bà i báo nà y chứa đựng má»™t phần nà o sá»± tháºtâ€. Những ngưá»i nà y thấy trong công đồng má»™t “nhóm satan đã được Bà Máºt tiết lá»™â€, mà theo thá»i gian, xác quyết nà y được cá»§ng cố vì sá»± trá»… nải cá»§a Vatican trong việc tiết lá»™ bà máºt thứ ba cá»§a sứ Ä‘iệp Mẹ Fatima, Ä‘iá»u nà y giải thÃch phần nà o sá»± mến chuá»™ng Fatima cá»§a các nhóm bảo thá»§.
Khách hà nh hương Ä‘i tìm sá»± tháºt
Tuy nhiên chỉ có má»™t thiểu số nghi ngá» chuyện nà y. Äa số khách hà nh hương quan tâm đến câu chuyện cá»§a ba trẻ mục đồng và đi theo vết chân cá»§a há», há» tìm trong khung cảnh nà y dấu vết cá»§a sáu lần Äức Mẹ hiện ra năm 1917. Như ông cụ lá»›n tuổi “được rá»a tá»™i trong cùng nhà thá» vá»›i nhà thá» cá»§a xÆ¡ Luciaâ€, ông ngồi ở ngã ba đưá»ng, ông chỉ cho ai muốn xem má»™t cây thánh giá tá»± nhiên nảy sinh từ lá»›p võ cây ô-liu già ở chặng thứ mưá»i, ông nói: “Tháºt lạ lùng, đó là bà n tay cá»§a Chúaâ€. Những ngưá»i khác thì không tin mấy ở chuyện siêu nhiên cá»§a đức tin, nhưng há» Ä‘i hÆ¡i lạc hướng như thá» há» muốn dò dẫm tìm má»™t sá»± tháºt nà o đó.
Còn bạn, bạn có đức tin không? Có đức tin là gì? Có thể đó là cảm nháºn mình không đơn độc.
Äó là trưá»ng hợp ông Jorge, ông ngoà i sáu mươi và vừa vá» hưu. Cách đây ba tháng, ông lên đưá»ng sau khi ông cảm thấy như có má»™t cÆ¡n choáng hiện sinh xuất hiện trong Ä‘á»i mình: “Tôi không còn thấy ý nghÄ©a cho Ä‘á»i sống cá»§a tôi. Tôi có nhiá»u thì giá» trước mặt, nhưng tôi không biết là m gì vá»›i nó. Tôi lên xe, tôi bắt đầu lái nhưng không biết lái Ä‘i đâu. Trên đưá»ng Ä‘i, tôi gá»i má»™t ngưá»i bạn và tôi đến ở nhà anh và i ngà y. Rồi tôi lại tiếp tục lên đưá»ngâ€. Từ đó, tôi “láiâ€, chữ ông dùng. Sau khi Ä‘i ra khá»i căn nhà nhá» bằng đá và đất cá»§a xÆ¡ Lucia, nÆ¡i các du khách chụp hình liên tu bất táºn từng chi tiết cá»§a căn nhà , ông há»i: “Tôi không biết tôi có tin không. Còn bà , bà có đức tin không? Có đức tin là gì? Có thể đó là cảm nháºn mình không đơn độc. Nếu váºy thì tôi có đức tinâ€. Ở Fatima, ông gá»i vá» cho vợ. Ông vừa cưá»i vừa nói: “Sá»± khởi đầu cá»§a bình anâ€. Ông có Ä‘i vá» sá»›m không? Ông lảng tránh: “Tháºt khó để Ä‘i vá» khi mình đã ra Ä‘i. Có thể tôi sẽ tiếp tục Ä‘i tìm? Nhưng có thể nà o mình không bao giá» kết thúc việc Ä‘i tìm không?â€.
Không phải ai cÅ©ng bị dà y vò, dù ai cÅ©ng Ä‘i tìm “má»™t cái gìâ€. Cô Sandra là tâm lý gia trong nhà tÄ©nh tâm gần đó, khi cần suy nghÄ© vá» Ä‘á»i mình hay khi ở trong má»™t tình trạng khó khăn, cô thưá»ng hay Ä‘i bá»™ trên con đưá»ng cá»§a các mục đồng. Cô cho biết: “Có ngưá»i đến Fatima vì các em bé mục đồng. Phần tôi thì tôi thÃch Äức Mẹ. Vì sao Äức Mẹ chá»n các em bé để gởi gắm sứ Ä‘iệp cá»§a mình? Vá»›i các em bé nà y? Tôi luôn đặt câu há»i nà yâ€.
Cô vừa nói vừa tiếp tục Ä‘i: “Các em bé Fatima không há» lung lay, các em không nhượng bá»™ trước các áp lá»±c chÃnh trị, chắc chắn vì các em là trẻ con, các em hÆ¡n ngưá»i lá»›n vì các em biết cá»± lại vá»›i các áp lá»±c: Sá»± tinh tuyá»n cá»§a các em là m các em vững mạnh, các em không nhưá»ng bước trước sá»± tháºt. Tôi nghÄ© trong cách Äức Mẹ nói vá»›i các em vá» tá»™i, cầu nguyện cho các ngưá»i phạm tá»™i được cứu rá»—i, Äức Mẹ đã chất vấn thế gian vá» sá»± vững mạnh đức tin cá»§a há», má»™t cách nà o đó là bắt hỠđặt lại vấn Ä‘á»â€. Ngưá»i ta nói, và o thá»i Äức Mẹ hiện ra, chÃnh quyá»n tỉnh bang địa phương còn bắt các em, bá» tù và đe dá»a vứt các em và o vạc dầu sôi để các em nói mình đã nói dối. Vô Ãch. Các em còn là m cho các tù nhân cầu nguyện và vá» lại vá»›i gia đình…
Thị kiến há»a ngục
Câu chuyện cá»§a ba em có má»™t Ä‘iá»u táºn căn mà má»™t trăm năm sau vẫn còn là m nhiá»u ngưá»i kinh ngạc. Hà ng ngà y có cả ngà n khách hà nh hương đến viếng má»™ ba em ở Ä‘á»n thánh. Trước căn nhà cá»§a gia đình Lucia và nhà cá»§a gia đình Phanxicô và Giacinta là hà ng chuá»—i dà i khách hà nh hương sắp hà ng để và o viếng.
KÃn đáo, ngồi dưới cánh cá»a, ngưá»i cháu gái cá»§a nữ tu Lucia vừa nghe radio vừa lần chuá»—i, thỉnh thoảng bà nháºn ý chỉ cầu nguyện cá»§a khách hà nh hương. Những ngưá»i nà y dừng trước chiếc giưá»ng trên đó em Phanxicô đã chết vì bệnh cúm Tây Ban Nha khi em 11 tuổi, em dâng Ä‘au đớn cá»§a mình để cho những ngưá»i tá»™i lá»—i được cứu rá»—i, và giưá»ng cá»§a em gái Giacinta, em hấp hối má»™t mình ở bệnh viện Lisbon, em qua Ä‘á»i lúc em 9 tuổi. Cả hai bị chấn động mạnh khi có thị kiến thấy há»a ngục và từ đó các em ngà y cà ng hy sinh để cứu các linh hồn ở luyện ngục, chẳng hạn hy sinh phần ăn Ãt á»i cá»§a mình cho những ngưá»i nghèo nhất là ng, sau nà y thì chịu đựng Ä‘au đớn khi bị bệnh mà không há» than van, trong sá»± tin chắc nhá» váºy sẽ an á»§i được Chúa Kitô vì tá»™i lá»—i cá»§a trần gian.
Thiên Chúa để chúng ta tá»± do chá»n lá»±a tình yêu. Äịa ngục là từ chối tình yêu.
Theo ông Pedro Valinho, giám đốc phụ trách khách hà nh hương ở Ä‘á»n thánh thì: “Lòng thương xót là chìa khóa để hiểu Fatima và ba bà máºt. Và đó cÅ©ng là chìa khóa cá»§a triá»u giáo hoà ng cá»§a Äức Phanxicô mà chúng tôi Ä‘ang sốt ruá»™t chá» ngà i đến thăm. Chúa đặt chúng ta đứng trước chá»n lá»±a tá»± do giữa sá»± sống và cái chết. Và đó cÅ©ng có cùng ý nghÄ©a vá»›i thị kiến há»a ngục cá»§a ba em: Thiên Chúa để chúng ta tá»± do chá»n lá»±a tình yêu. Äịa ngục là từ chối tình yêuâ€.
Các bà máºt cá»§a Fatima
Äức Mẹ tiết lá»™ các bà máºt cho các em ở Fatima mà bà máºt cuối đã được Bá»™ TÃn lý Äức tin công bố năm 2000 dưới triá»u Äức Gioan-Phaolô II gồm ba phần do nữ tu Lucia biên soạn. Hai bà máºt đầu đã được công bố từ năm 1941, bà máºt thứ ba để trong bì thư dán kÃn được đưa và o Tà i liệu lưu trữ máºt cá»§a Tòa Thánh ngà y 4 tháng 4 năm 1957. Sau khi bị ám sát hụt ngà y 13 tháng 5 năm 1981 ở Quảng trưá»ng Thánh Phêrô, Äức Gioan-Phaolô II há»i đến bì thư nà y và đã công bố bà máºt nà y và i năm sau đó.
Phần đầu cá»§a “bà máºt†là thị kiến vá» há»a ngục, bắt đầu bằng câu: “Äức Mẹ cho chúng tôi thấy má»™t biển lá»a, có vẻ như ở dưới lòng đất, và chìm trong biển lá»a nà y là ma quá»· và các linh hồn, như thá» há» là than hồng cháy trong suốt, đã cháy Ä‘en hoặc cháy nâu vá»›i hình dạng con ngưá»iâ€. Bà máºt thứ hai là lá»i Äức Mẹ xin: “Các con đã thấy há»a ngục nÆ¡i các linh hồn tá»™i lá»—i khốn khổ ở. Äể cứu há», Chúa muốn thiết láºp ở thế gian nà y lòng tôn kÃnh Trái Tim Vô Nhiá»…m cá»§a ta. Nếu há» là m như những gì Mẹ nói vá»›i các con thì rất nhiá»u linh hồn sẽ được cứu rá»—i và thế giá»›i sẽ có hòa bình. Chiến tranh sẽ chấm dứt. Nhưng nếu thế gian tiếp tục xúc phạm Chúa, thì dưá»i triá»u giáo hoà ng Piô XI sẽ bắt đầu có má»™t tai ương khác còn tệ hÆ¡n.†Sau đó là lá»i xin dâng nước Nga cho Trái Tim Vô Nhiá»…m cá»§a Äức Mẹ. Năm 1983, Äức Gioan-Phaolô II đã dâng hiến nhưng không nói rõ đó là nước Nga vì Ä‘iá»u nà y vá» mặt ngoại giao là không thể được, nhưng ngà i đã là m má»™t cách âm thầm. Bà máºt cuối cùng đã đánh động Äức Gioan-Phaolô II sau khi ngà i bị ám sát hụt, má»™t thị kiến phức tạp vá»›i má»™t giám mục mặc áo trắng mà Lucia cho biết mình cảm thấy đó là Äức Giáo hoà ng, lảo đảo Ä‘i qua má»™t thà nh phố đổ nát, cầu nguyện cho các linh hồn và ngưá»i chết, và đi lên má»™t ngá»n núi cao, ở đó có cây tháºp giá cao bằng gá»— thô, trước ki bị má»™t nhóm lÃnh cầm súng và mÅ©i tên giết.
Äức Phanxicô ở Fatima
Từ thá»i Giáo hoà ng Piô XI, má»—i giáo hoà ng Ä‘á»u mang hòn đá cá»§a mình đến tòa nhà Fatima. Äức Phanxicô sẽ mang hòn đá nà o đến? Như chúng ta biết, ngà i rất kÃnh mến Äức Mẹ, ngà i đã là m cho ngưá»i dân Argentina cùng kÃnh mến Äức Bà Tháo Gỡ Nút Thắt và đã lấy lòng thương xót là m trụ chÃnh cho triá»u giáo hoà ng cá»§a mình, ngưá»i dân Bồ Äà o Nha đặc biệt chỠđợi ngà i. Trong má»™t buổi tiếp kiến chung, ngà i đã tuyên bố: “Äức Mẹ Fatima xin chúng ta đừng bao giá» xúc phạm đến Chúa nữa. Mẹ đã báo cho nhân loại biết sá»± cần thiết, má»—i ngưá»i phải từ bá» mình để đến vá»›i Chúa, Äấng nguồn cá»™i cá»§a tình yêu và cá»§a lòng thương xótâ€. Trong chuyến Ä‘i cá»§a mình, ngà i sẽ ở lại Ä‘á»n thánh hai ngà y, 12 và 13 tháng 5, ngà i sẽ phong thánh cho hai em Phanxicô và Giacinta Marto. Má»™t triệu tÃn hữu đến Fatima chỠđể đón tiếp ngà i trong dịp nà y.
Phanxicovn


