�ức Phanxicô, �ức Gioan Phaolô I, và Lòng thương xót

4196

Năm 1963, tổng thống John F. Kennedy bị ám sát, và từ đó đến nay ngư�i Mỹ vẫn nghĩ mãi nếu như không có chuyện này thì lịch sử sẽ thế nào. Mư�i lăm năm sau, Giáo hội Công giáo cũng gặp chung vấn đ� như thế, v� giáo hoàng Gioan Phaolô I, ‘Giáo hoàng Mĩm cư�i’ con ngư�i nồng hậu và đơn sơ, đã qua đ�i vì đau tim ngày 28-9-1978, chỉ 33 ngày sau khi nhận ngai giáo hoàng.

Ngư�i Mỹ có lẽ vẫn còn nghĩ mãi, nhưng ngư�i Công giáo ngày nay v� cơ bản đã có câu trả l�i. Nếu như �ức Gioan Phaolô I vẫn còn sống, thì hẳn ngài sẽ khá giống với Giáo hoàng Phanxicô.

Suy nghĩ này cũng xuất hiện khi nghĩ đến quyển sách ph�ng vấn, cũng là quyển sách đầu tiên của �ức Phanxicô được xuất bản trên cương vị giáo hoàng. ‘Tên của Thiên Chúa của Thương xót,’ một cuộc trao đổi v� Năm Toàn xá Lòng Thương xót 2016. Quyển sách này là kết quả từ những buổi đàm luận với nhà báo Vatican Andrea Tornielli. Sách được phát hành chính thức vào thứ tư này, các bản sao đã được gởi đến cho các nhà xuất bản sớm hơn, và sách sẽ được xuất bản trong 84 thứ tiếng.

Có hai điểm đáng chú ý.

Một là vấn đ� nóng của Công giáo th�i nay, là liệu những ngư�i Công giáo li dị rồi tái hôn bên ngoài Giáo hội liệu có thể được rước lễ hay không. Hiện nay, vẫn là không.

Trong quyển sách mới, �ức Phanxicô kể v� một ngư�i từng kết hôn với một ngư�i cháu của ngài, nhưng là trước khi cuộc hôn nhân trước của ngư�i đó được tòa án Giáo hội tuyên bố vô hiệu, do đó ngư�i này bị dứt các phép bí tích. �ức Giáo hoàng nói rằng ngày chúa nhật nào, anh cũng đến nhà th� và nói với linh mục, ‘Con biết cha không thể tha tội cho con, nhưng con đã phạm tội, xin chúc lành cho con với.’

Và �ức Phanxicô g�i ngư�i này là ‘trưởng thành v� lòng đạo.’ Có thể xem đây là một gợi ý cho thấy �ức Phanxicô có chi�u hướng muốn thúc đẩy sự thông hiểu, nhưng không nhất thiết là thay đổi khuôn khổ hiện có.

Có đoạn, �ức Phanxicô nói v� câu nói nổi tiếng của ngài hồi 2013, ‘Tôi là ai mà phán xét?’

�ức Giáo hoàng nói rằng, ngài ‘đang giải thích tâm điểm Giáo lý của Giáo hội Công giáo,’ nhắc đến Toát yếu giáo huấn chính thức của Giáo hội.

‘Bạn có thể khuyên [những ngư�i đồng tính] cầu nguyện, thể hiện thiện chí, chỉ cho h� đư�ng đi nước bước và đồng hành với h� trên con đư�ng này,’ và một lần nữa, đi�u này cho thấy ngài ủng hộ sự đồng cảm và dung nạp, nhưng không xem xét lại giáo huấn Công giáo.

Nhìn tổng thể, quyển sách này cho chúng ta hiểu cách hiểu của �ức Phanxicô v� lòng thương xót.

‘Giáo hội không hiện hữu để lên án con ngư�i, nhưng là để đưa lại cuộc gặp gỡ với tình yêu mãnh liệt của lòng thương xót Thiên Chúa,’ và đây là một nhìn nhận thẳng thắn rằng không phải lúc nào �ạo Công giáo cũng được như vậy.

Trích l�i thánh Ambrosio, �ức Giáo hoàng nói ‘Nơi nào có ân sủng, nơi đó có Chúa Kitô hiện diện.’ Và cũng như vậy, thì ‘Nơi nào có sự nghiêm khắc, thì chỉ có các thừa tác viên của Giáo hội hiện diện, chứ không phải là Chúa Kitô.’

�ức Phanxicô bác b� ‘sự tôn tr�ng triệt để các luật và kế hoạch tinh thần’ ngài nhấn mạnh rằng ‘lòng thương xót là đặc tính tiên quyết của Thiên Chúa.’

Lòng thương xót là đặc tính tiên quyết của Thiên Chúa.

�ức Giáo hoàng Phanxicô

Xem qua bản văn rút g�n, đi�u đánh động là dù �ức Phanxicô trích lại l�i của 5 giáo hoàng từ th�i Công đồng Vatican II, là thánh Gioan XXIII, chân phước Phaolô VI, �ức Gioan Phaolô I, thánh Gioan Phaolô II, và �ức Bênêđictô XVI, nhưng ngư�i ngài trích nhi�u nhất là �ức Gioan Phaolô I.

�áng chú ý nhất là tri�u giáo hoàng của 4 bậc kia trung bình đ�u khá dài, nhưng �ức Gioan Phaolô I chỉ trị vì hơn 1 tháng.

Cho dù tri�u giáo hoàng rất ngắn, nhưng �ức Gioan Phaolô I là con ngư�i khiến quần chúng mê say.

Ngài xuất hiện chính xác như những gì mà ngư�i Công giáo cầu mong: nồng ấm, cảm thông, hạnh phúc thực sự khi ở với những ngư�i bình thư�ng, là con ngư�i với đức tin rõ ràng, không thể hiện sùng đạo quá mức hay quá nghiêm tr�ng v� bản thân. Ngài mở đư�ng cho sự đơn giản hóa cương vị giáo hoàng bằng cách b� đại từ danh xưng hoàng gia, b� mũ 3 tầng của giáo hoàng, và không dùng ngai giáo hoàng di dộng nữa.

[Nghe giống ai đó nhỉ?]

Trong số các tuyên bố chung hiếm hoi của tri�u giáo hoàng ngắn ngủi, �ức Gioan Phaolô I có nói rằng, Thiên Chúa quá thương xót như một ngư�i mẹ hơn là ngư�i cha.

‘Thiên Chúa có một tình yêu trìu mến như thế cho chúng ta, còn dịu dàng hơn tình yêu bà mẹ dành cho con cái mình. Các trẻ em, khi bị bệnh, thì càng có thêm lý do để ngư�i mẹ yêu thương chúng, và chúng ta cũng vậy, nếu chúng ta bị bệnh với sự xấu xa, nếu chúng ta lầm lạc, thì càng có lý do để Chúa yêu thương chúng ta hơn nữa.’

Những dòng này nghe như l�i của �ức Phanxicô, và sự thực là chính ngài đã vô số lần trích lại câu này.

�i�u này không có nghĩa là �ức Phanxicô không có nhi�u điểm chung với các bậc ti�n nhiệm khác, chẳng hạn như thánh Gioan Phaolô II đã ấn định lễ Lòng thương xót Chúa, tạo ti�n đ� cho năm thánh của �ức Phanxicô, nhưng mối liên kết giữa ngài với �ức Gioan Phaolô I lại đặc biệt đáng chú ý, nhất là khi ngài khá bị lãng quên.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch