Gốc rễ tôn giáo của thành phố Montréal, Canada

Năm 2017 là năm «thành phố của trăm nóc chuông» mừng lễ kỷ niệm 375 năm thành lập thành phố, một sự thành lập dính li�n với chương trình phúc âm hóa. Và đây cũng là dịp lý tưởng để thăm thành phố gắn li�n với gốc rễ Pháp này.

�ất đai rộng mênh mông nhưng ít lịch sử. �ó là định nghĩa thu g�n của Québec, và nói rộng ra là của nước Canada, minh h�a cho các buỗi lễ kỷ niệm 375 năm thành lập thành phố Montréal, lễ mừng sẽ kéo dài suốt năm 2017. Ngày 17 tháng 5, năm 1642, Paul de Chomedey, Ngài de Maisonneuve, 29 tuổi đặt chân đến Hochelaga. Cùng đi với ông là bà Jeanne Mance, một nữ y tá vùng Langres, ngư�i đàn bà duy nhất trong thế giới đàn ông cho đến năm 1659 khi các Nữ tu Dòng Tiếp �ón từ La Flèche đến.

Năm 1645, bà xây dựng ngay bệnh viện đầu tiên. Khi đó chỉ có một phụ nữ trên mư�i ông, nên từ năm 1663 đến 1673, vua Lui XIV bổ túc sự thiếu quân bình này bằng cách gởi khoảng 800 em bé gái mồ côi để tăng dân số cho vùng thuộc địa hứa hẹn này. Ngày nay, tất cả ngư�i Québéc vùng nói tiếng Pháp xem mình như hậu duệ của «Các con gái của Vua, Filles du Roy».

Dấu ấn của các tu sĩ Xuân Bích

Sự thành lập thành phố Montréal hoàn tựu dự án sùng kính của giới thượng lưu Pháp, muốn phúc âm hóa các ngư�i dân tộc thiểu số Amérindien. Dự án của vua Lui XIII, Ngài Maisonneuve và bà Jeanne Mance, hai ngư�i tiên phong được Jérôme Le Royer, Nam tước de La Dauversière uỷ nhiệm. Qua các thị kiến thần nghiệm, Chúa Quan Phòng bảo ông gởi các cộng đoàn tôn giáo đến b� �ại dương bên kia. Năm 1657, các tu sĩ Dòng Xuân Bích đến như các kỹ sư và kiến trúc sư. Là bá chủ thành phố Montréal, h� áp đặt dấu ấn không lay chuyển của h� trên nhi�u nhà dòng. Chủng viện của h� là tòa nhà xưa cổ nhất thành phố.

Lần theo lịch sử

Kiến trúc các nhà th� mang đậm nét Âu châu. Các con đư�ng ở phố Cổ Montréal đ�u mang tên các thánh. Trên đỉnhï núi Royal nhìn xuống thành phố có cây thánh giá rất lớn, đèn lóng lánh nhắc lại nguốn gốc của thành phố. Sau nhi�u trận lụt tàn phá thành phố năm 1643, ông Maisonneuve hứa, nếu l�i cầu nguyện cứu được ngư�i dân thì ông sẽ đích thân dựng thánh giá trên núi cao. Tượng thánh giá này thấy rõ cả ban đêm đã là một trong các biểu tượng của thành phố Montréal.

��n thánh Giuse, di sản của Sư huynh Anrê

Phía bên kia tri�n núi là ��n th� Thánh Giuse, nơi hàng năm có khoảng hai triệu giáo dân hành hương đến cầu nguyện, hàng ngàn ngư�i quỳ gối trên các bậc thang bằng đá để lên nhà th�. H� tạ ơn Sư huynh Anrê (được phong thánh năm 2010), ngư�i giữ cổng không biết chữ của Trư�ng �ức Bà, sư huynh bị bệnh và ốm yếu gầy còm. Rất nhi�u phép lạ của sư huynh được Vatican công nhận, được chứng qua cả rừng chiếc nạng được để lại.

Sư huynh Anrê tiếp trong văn phòng khiêm tốn của thầy gần 200 ngư�i đến xin ơn mỗi ngày cho đến khi thầy kiệt sức. Tháng 1 năm 1937, tang lễ của Sư huynh nhằm vào mùa đông, có cả triệu ngư�i sắp hàng ch� viếng xác thầy trong vòng sáu ngày sáu đêm.

Linh mục Claude Grou giám đốc ��n thánh Giuse giải thích: «Tất cả các gia đình ở Québec đ�u có một câu chuyện để kể v� Sư huynh Anrê. H� đến đây để tưởng niệm và cầu nguyện. Sự tiếp đón không đi�u kiện dành cho giáo dân đến đây là trung thành theo tinh thần và di sản của Sư huynh Anrê. ��n th� vẫn là nơi thiêng liêng, chứng tá cho sự hiện diện của tôn giáo ở trong một thành phố hiện đại và tứ xứ. Rất nhi�u ngư�i sống thật đau khổ, h� khép kín trong tâm trạng cô đơn. H� cần được bình an và yên tịnh.»

«Thành phố của trăm nóc chuông»

Trên đại lộ René-Lévesque, Nhà th� chính tòa Nữ Vương Toàn Cầu thu hút sự chú ý. �ược ông Victor Bourgeau ngư�i Québec xây năm 1875, nhà th� này là sao y nguyên bản ��n th� Thánh Phêrô ở Rôma.

Vào thế kỷ 19, văn hào Mỹ Mark Twain đã viết: «Montréal là thành phố duy nhất mà ngư�i ta không thể quăng hòn đá mà không đụng cửa sổ của một nhà th�.» Sau cuộc «Cách mạng thầm lặng» của những năm 1960, đa số các nhà th� đã được bán, chuyển sang thành những căn hộ sang tr�ng, thư viện hay phòng tắm hơi. Tuy nhiên cho đến năm 2017, nguốn gốc tôn giáo của «thành phố của trăm nóc chuông» vẫn còn thấy rõ. Trong lần kiểm tra dân số cuối cùng, 63 % dân số của thành phố Montréal vần còn cho mình là tín hữu công giáo.

Mừng lễ

Thành phố sẽ mừng lễ kỷ niệm 375 năm thành lập thành phố suốt năm với nhi�u buổi trình diễn văn hóa nghệ thuật, nhấn mạnh đến nét đẹp, tính sáng tạo, sức sống của thành phố. Năm mừng lễ này trùng với 50 năm Triển Lãm Expo 67, một sự kiện thành phố Montréal mở ra với thế giới.

Trong số các sự kiện đáng kể có việc thắp sáng cầu Jacques-Cartier, cầu sẽ được đổi màu theo gi� và theo nhịp sống của thành phố. Các buổi triển lãm, bên trong và ngoài các viện bảo tàng, các nghệ thuật đư�ng phố, các buổi trình diễn ở Saint-Laurent, các tổ chức vui chơi trong các khu phố, tất cả để mừng lễ trong dịp kỷ niệm 375 năm thành lập này. Và đây cũng là dịp để khám phá thành phố yêu ki�u này.

Cầu Jacques-Cartier

Hình: Nhà th� chính tòa Nữ Vương Toàn Cầu ở Montréal. / Emmanuel Berthier/hemis.fr

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch

Nguốn gốc thiêng liêng của thành phố Montréal

�ức Tổng Giám mục địa phận Montréal nhắc lại nguốn gốc thiêng liêng của thành phố Montréal

presence-info.ca, François Gloutnay, 2016-12-08

�ức Tổng Giám mục địa phận Montréal Christian Lépine cho biết: «Lễ kỷ niệm 375 năm thành lập thành phố Montréal là dịp ưu việt để nhấn mạnh đến tầm mức thiêng liêng của nguốn gốc và lịch sử thành phố». Ngài mong các buỗi lễ mừng trong suốt năm 2017 sẽ cho thấy «khát nguyện sống chung đã có ngay từ ngày đầu» của ngư�i dân Thành phố-Maria (Ville-Marie). Ngài ước mong trong dịp vui mừng này, ngư�i dân nhận thấy «truy�n thống phong phú tương trợ ngư�i nghèo, ngư�i bệnh» mà tín hữu công giáo Montréal đã thư�ng xuyên thực hiện từ hơn bốn thế kỷ nay.

Các l�i chúc của �ức Tổng Giám mục Lépine, giám mục thứ mư�i và Tổng Giám mục thứ tám của thành phố Montréal từ khi thành lập địa phận năm 1836, được công bố trong lá thư mục vụ ngày 8 tháng 12-2016.

Ngày chúa nhật 18 tháng 12, bức thư dài hai trang được gởi đi trên 200 giáo xứ của địa phận nhắc lại, «nhân danh Chúa Giêsu mà các nam nữ giáo dân đã xây thành phố Montréal ngày 17 tháng 5 năm 1642».

�ức Tổng Giám mục cho biết, chính xác là «hai giáo dân với đức tin và lòng sốt sắng truy�n giáo», Jeanne Mance và Paul de Chomedey, Ngài de Maisonneuve, hai nhà thành lập Thành phố-Maria, sửa lại lịch sử nguốn gốc thành phố từ lâu được dạy trong các trư�ng h�c. (Năm 2012, trong lần kỷ niệm năm thứ 370 năm thành lập thành phố Montréal, nhà cầm quy�n thành phố đã chính thức công bố bà Jeanne Mance cũng là nhà sáng lập thành phố Montréal, cũng như Ngài de Maisonneuve.)

Với ngư�i công giáo thành phố Montréal, �ức Tổng Giám mục Lépine nhấn mạnh, «phải hướng v� quá khứ anh hùng để tạ ơn Chúa, không phải chỉ để tạ ơn cho những bước đầu của thành phố, nhưng cho toàn bộ lịch sử cho đến ngày hôm nay».

�ức Tổng Giám mục công nhận, các cộng đoàn tôn giáo nam nữ đã đóng góp một vai trò quan tr�ng cho thành phố Montréal. Các thành viên của h� là «các chứng nhân tuyệt v�i cho đức ái của Chúa Kitô đối với những ngư�i nghèo nhất, những ngư�i thấp kém nhất». Còn v� các giáo xứ được xây dựng trên khắp địa phận, đó là «nơi cầu nguyện, trư�ng h�c của đức tin, các gia đình đoàn kết, các nguồn loan báo sự gần gũi của Chúa và sự dấn thân phục vụ cho những ngư�i thiếu thốn nhất».

«Trong một thế giới chỉ muốn xây dựng không có Chúa, khi hòa bình trở nên mong manh thì thành phố Montréal có những điểm mạnh. �ây là một xã hội, nơi «m�i văn hóa gặp nhau, đón tiếp ngư�i tị nạn khắp m�i châu lục, đặc biệt qua nét đa dạng v� mặt tôn giáo và tín ngưỡng».

Trong lá thư mục vụ của mình, �ức Tổng Giám mục Lépine đã viết: «Chúng ta được g�i để vượt lên các tổn thương của quá khứ, các sợ hãi của ngày hôm nay bằng lòng tha thứ và tin tưởng, bằng đối thoại và giải hòa».

Hiện nay Tổng giáo phận Montréal có 194 giáo xứ và sứ mạng. Hơn 1000 linh mục của địa phận hay thành viên các nhà Dòng phục vụ. Ngoài ra giáo phận còn có 74 phó tế vĩnh viễn, 64 nam nữ thừa tác viên mục vụ, 3000 nữ tu và 365 sư huynh thư�ng trú và làm việc tại đây.

Hình: ��n th� �ức Bà, Montréal

Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch

Phanxicovn