Danh v�ng và phù phiếm: Các tội của Giáo hội

Tổng Giám mục Buenos Aires, Jorge Mario Bergoglio, đã trả l�i ph�ng vấn báo Vatican Insider v� Hội nghị các Hồng y và những l�i của �ức giáo hoàng Bênêđictô XVI

Trong Hội nghị của các Hồng y gần đây (2-2012), giữa những tranh cãi v� các tài liệu bị rò rỉ từ phủ Quốc vụ khanh Vatican, �ức Bênêđictô XVI đã m�i các Hồng y nói v� công cuộc tân-phúc-âm-hóa. Ngài nhắc nhở các Hồng y v� tinh thần phục vụ và tầm quan tr�ng của lòng khiêm tốn. Tổng Giám mục Buenos Aires, Jorge Mario Bergoglio, tu sĩ Dòng Tên gốc Turin, là nhân vật xuất chúng trong Hội đồng Giám mục Châu Mỹ La Tinh. Ở giáo phận Buenos Aires của ngài, Giáo hội đã đi ra các ngả đư�ng, quảng trư�ng và ga tàu để phúc-âm-hóa và cử hành các bí tích. Vatican Insider đã ph�ng vấn ngài, muốn ngài bình luận v� những thảo luận trong Hội nghị và v� những l�i của giáo hoàng.

Cha nghĩ gì v� quyết định ban bố năm đức tin và quyết tâm tân phúc-âm-hóa của giáo hoàng?

“�ức Bênêđictô XVI đã kiên quyết nhấn mạnh, canh tân đức tin là việc ưu tiên hàng đầu và giải thích rằng đức tin là một ơn ban phải được trao truy�n, phải được trao tặng cho ngư�i khác và được chia sẻ nhưng không. �ức tin không phải là một vật để sở hữu, đức tin là một sứ mạng. Sự ưu tiên hàng đầu này là để chúng ta ghi nhớ: qua Năm �ức tin, chúng ta nhớ v� ơn ban mà chúng ta đã lãnh nhận. Và có ba cột trụ cho đi�u này, nhớ v� việc mình đã được ch�n, nhớ v� l�i hứa đã được ban cho chúng ta và nhớ v� mối giao tình mà Thiên Chúa đã lập với chúng ta. Chúng ta được kêu g�i để canh tân mối giao tình này, việc chúng ta đang ở trong cộng đoàn tín hữu của Thiên Chúa.�

Trong bối cảnh xã hội như Châu Mỹ La Tinh thì phúc-âm-hóa mang ý nghĩa như thế nào?

“Bối cảnh của chúng tôi đã được trình bày trong Hội nghị Giám mục Châu Mỹ La Tinh tổ chức lần thứ V tại Aparecida năm 2007. �úc kết của hội nghị m�i g�i chúng tôi gánh vác lấy sứ mạng mang tầm châu lục, nghĩa là toàn châu lục là một vùng truy�n giáo. Các kế hoạch đã và đang được vạch ra, nhưng chi�u kích nguyên mẫu vẫn là: tất cả m�i hoạt động bình thư�ng của Giáo hội được thực hiện nhắm đến sứ mạng này. Hội nghị đã thấy sự căng thẳng rất dữ dội giữa vùng trung tâm và vùng ven, giữa giáo xứ và giáo khu. Chúng tôi cần phải ra kh�i bản thân và hướng đến các vùng ven. Chúng tôi cần tránh tâm trạng bệnh hoạn của một Giáo hội đóng kín trong thế giới riêng của mình, khi Giáo hội trở thành như thế thì nó đã mang bệnh. Sư thật là việc đi ra các ngã đư�ng ti�m ẩn một rủi ro có thể xảy ra. Nhưng nếu Giáo hội cứ đóng kín cửa thì nó sẽ trở nên già cỗi. Và nếu tôi phải ch�n giữa một Giáo hội mang thương tích để đi ra các ngả đư�ng với một Giáo hội bệnh hoạn khép kín, thì chắc chắn tôi sẽ ch�n cái đầu tiên.�

Cha đã có kinh nghiệm gì v� chuyện này ở Argentina, và đặc biệt là ở Buenos Aires không?

“Chúng tôi tìm cách liên hệ với các gia đình không ở trong giáo xứ. Thay vì một Giáo hội chào mừng và đón nhận, chúng tôi cố gắng thành Giáo hội đi ra kh�i bản thân và đến với những ngư�i không tham dự vào đ�i sống giáo xứ, không biết nhi�u v� giáo xứ, lãnh đạm với Giáo hội. Chúng tôi tổ chức việc truy�n giáo trên các quảng trư�ng công cộng, nơi có nhi�u ngư�i tụ tập, chúng tôi cầu nguyện, cử hành thánh lễ, làm phép rửa tội sau khi đã d�n lòng vắn tắt. �ây là phong cách của các giáo xứ và của giáo phận. Hơn nữa, chúng tôi cũng cố gắng vươn đến những ngư�i đang ở xa, bằng các kỹ thuật số, các trang mạng và các thông điệp ngắn g�n.

Trong bài giảng ở Hội nghị và bài giảng ngày chúa nhật 19 tháng 2, giáo hoàng đã nhấn mạnh một đi�u, chức Hồng y là một chức để phục vụ và Giáo hội không thể tự xây dựng trên bản thân mình được. Cha nghĩ gì v� những l�i này của Giáo hoàng Bênêđictô XVI?

“Tôi đã được đánh động bởi hình ảnh mà Giáo hoàng gợi lên, ngài nói v� thánh Giacôbê và thánh Gioan và những căng thẳng giữa các môn đệ đầu tiên của Chúa Giêsu v� việc ai là ngư�i đứng đầu. �i�u này cho chúng ta thấy đã có một thái độ và luận điệu nào đó ngay từ khi Giáo hội mới thành hình. Và đừng kinh ngạc vì đi�u đó. Chức Hồng y là chức vụ để phục vụ,  không phải là phần thưởng để khoe khoang. Thói phù phiếm, trưng diện, là thái độ biến những gì thiêng liêng thành trần tục, và là tội xấu nhất mà Giáo hội có thể mắc phải. �i�u này đã được khẳng định trong các trang cuối của quyển Suy tư v� Giáo hội (Méditation sur l’Église) của thần h�c gia Henri De Lubac. Sự trần tục tâm linh là hình thức của một loại chủ thuyết đặt tr�ng tâm vào con ngư�i với những yếu tố theo thuyết trực tri (hiểu biết là nguyên nhân cứu độ). Chủ nghĩa danh v�ng và việc tìm cách thăng quan tiến chức là những thứ thuộc v� trần tục tâm linh này. Một ví dụ mà tôi thư�ng dùng để mô tả thực tế phù phiếm là: hãy nhìn vào con công, nó đẹp nếu bạn nhìn nó từ phía trước. Nhưng nếu bạn nhìn nó từ phía sau, bạn sẽ khám phá ra sự thật… Bất kỳ ai rơi vào thói phù phiếm chỉ nghĩ đến mình đ�u mang một nỗi bất hạnh lớn trong h�.�

Vậy thì vai trò thực sự của một Hồng y là gì?

“Các Hồng y không phải là đại diện của tổ chức phi chính phủ (NGO), mà là tôi tớ của Chúa, được thúc đẩy bởi Chúa Thánh Thần là �ấng thực sự có thể phân biệt các đoàn sủng, và hợp nhất chúng trong Giáo hội. Một Hồng y phải có thể vừa nổi lên khác biệt giữa những ngư�i có đoàn sủng và vừa hướng đến sự hiệp nhất. Nhận thức rằng chính Chúa Thánh Thần là �ấng tạo nên sự khác biệt và sự hiệp nhất. Theo tôi, các hồng y không có gương mẫu này trong đầu thì không phải là hồng y theo cách �ức Bênêđictô XVI mong muốn.�

Hội nghị này được tổ chức trong hoàn cảnh khó khăn và căng thẳng của vụ rò rỉ tài liệu Vatican. Vậy giáo hoàng có l�i gì giúp chúng tôi nhìn nhận thực tế này?

“Những l�i của �ức Bênêđictô XVI giúp chúng ta sống hiện thực này từ góc nhìn của lòng hoán cải. Tôi thích việc Hội nghị vừa qua được tổ chức ngay trước Mùa Chay. �ó là l�i m�i g�i hãy nhìn vào Giáo hội, thánh thiện và tội lỗi, để nhìn ra những thiếu sót và tội lỗi của mình, mà vẫn không b� qua sự thánh thiện của rất nhi�u ngư�i đang làm việc trong Giáo hội ngày nay. Tôi không có gì phải thấy tai tiếng khi nhìn nhận Giáo hội là mẹ của tôi: Tôi phải thấy những tội lỗi và thiếu sót của Giáo hội cũng như tôi thấy các thiếu sót và tội lỗi của mẹ tôi vậy. Rồi khi tôi nghĩ v� mẹ mình, tôi nhớ lại những đi�u tốt đẹp bà đã có, hơn là những yếu đuối và khiếm khuyết của bà. Một bà mẹ sẽ tự giải bày cho mình bằng một trái tim đầy tình yêu trước khi biện hộ bằng l�i nói. Tôi tự h�i liệu những ngư�i đang quá mải mê tập trung vào các vụ tai tiếng, h� có chút tình yêu nào dành cho Giáo hội hay không.

Cha có thể cho chúng tôi biết v� cách nhìn của ngư�i ngoài v� Giáo tri�u Rôma hay không?

“Tôi thấy Giáo tri�u Rôma là một cơ chế phục vụ, một cơ chế giúp tôi và phục vụ cho tôi. �ôi khi có những tin tức tiêu cực xảy ra, nhưng thư�ng là những tin thổi phồng quá mức và bị lạm dụng để gây tai tiếng. �ôi khi các nhà báo dễ mắc chứng thích ăn bẩn (từ chính xác là coprophilia: chứng thích ăn phân) và rồi kích thích ngư�i khác ăn bẩn, một thứ tội làm hư hoại tất cả m�i ngư�i, nói một cách dễ hiểu thì đó là khuynh hướng tập trung vào những khía cạnh tiêu cực hơn là tích cực. Giáo tri�u Rôma có những mặt xấu, nhưng tôi nghĩ ngư�i ta quá nhấn mạnh vào các khía cạnh tiêu cực mà không nhấn mạnh đủ sự thánh thiện của vô số giáo dân và những ngư�i được hiến thánh đang làm việc trong đó.�

Bản dịch của J.B. Thái Hòa

Phanxicovn