Cầu nguyện với Chúa Ba Ngôi trong khi Làm Dấu

Ngay khi bắt đầu làm Dấu Thánh Giá, là ta đã cử hành mầu nhiệm quan tr�ng nhất của �ức Tin Kitô giáo. Miệng ta tuyên xưng: Nhân Danh Cha và Con và Thánh Thần. �ây là mầu nhiệm Một Chúa Ba Ngôi. Những cử chỉ vô cùng ý nghĩa: tay ta vẽ hình thánh giá, đưa lên trán, đặt trên ngực, và trên đôi vai. Có lẽ, chúng ta Làm Dấu Thánh Giá nhi�u lần quá mà quên đi ý nghĩa. Dấu này là Dấu Thánh Giá, là mầu nhiệm Tình Yêu tự hiến trên thập giá của Chúa Giêsu Kitô. Dấu Thánh Giá lại được in trên chính bản thân tôi, như thế là chính tôi, cần tiếp tục cử hành mầu nhiệm này trong đ�i mình, như xưa Chúa Giêsu Kitô đã cử hành.

Thế nhưng, có một câu h�i đặt ra: Tại sao trong khi miệng ta tuyên xưng mầu nhiệm Một Chúa Ba Ngôi, mà cử chỉ lại cử hành mầu nhiệm Thập Giá? Tại sao hai mầu nhiệm này lại được cử hành đồng th�i? Câu h�i ấy quả là một hành trình cuộc đ�i.

Không biết là bạn có bao gi� tự đặt câu h�i trên hay chưa? Còn tôi, đến năm 23 tuổi, lần đầu tiên trong đ�i, tôi tự thắc mắc như thế.

1. Th�i tuổi thơ…

Tôi vẫn còn nhớ hồi mình bé tí, có lẽ 3 tuổi, mỗi khi trước khi ngủ, là được Mẹ dạy cho tập Làm Dấu Thánh Giá. Mỗi khi đi qua nhà th�, là cúi đầu chào Chúa và làm Dấu Thánh Giá. Mỗi khi đi qua bàn th�, là phải ăn mặc tử tế và nghiêm trang. Khi nhìn thấy ảnh tượng �ức Mẹ, thì cúi đầu: Ạ �ức Bà. Với từng l�i nói cử chỉ nh� nhặt ấy, mẹ từng bước dẫn tôi vào một thế giới khác, cùng song hành với thế giới này.

Vì là một trẻ thơ, tôi không hiểu được gì nhi�u, nhưng những gì hiểu được thì in đậm không phai: đó là, có những nơi thánh thiêng. �ó là, có Chúa đang nhìn từng bước con đi. �ó là có Mẹ luôn che chở đỡ nâng con cái trên hành trình cuộc đ�i gian khó. �ó là có sức mạnh và bình an mà Chúa ban cho ở nơi sâu thẳm tâm hồn. Tất cả những kinh nghiệm ấy, không phải là kiểu trẻ con. Không, những kinh nghiệm ấy sống động trong tình yêu thương của bố mẹ anh chị em nơi gia đình, sống động ngay cả trong những lúc vui chơi một mình hoặc phải làm những đi�u mình không thích. Những kinh nghiệm đơn sơ ấy, vượt xa những gì mà ngày nay ngư�i ta quy gán cho đi�u g�i là tâm lý của tuổi thơ. �úng, tuổi thơ có những nét tâm lý riêng, như đơn sơ, dễ thay đổi, lúc cư�i khi khóc… Nhưng tình thương mà cha mẹ dành cho một trẻ thơ, và trẻ thơ hiểu được, cảm nhận được, thì đi�u ấy vượt xa đi�u g�i là tâm lý. Cũng thế, tình yêu thương và tiếng thì thầm mà Thiên Chúa nói với trẻ thơ, là quà tặng của Ngài, chứ sao lại quy cho tâm lý! Thật đáng tiếc, vì hiện nay, nhi�u bậc cha mẹ, từ kinh nghiệm tiêu cực của bản thân, lại đi cản ngăn bước đư�ng Chúa đến với trẻ thơ. Các bậc cha mẹ ấy nại tới tự do, mà ngăn không cho trẻ thơ đón nhận bí tích Rửa Tội, ngăn không cho trẻ thơ cầu nguyện với Chúa, với �ức Mẹ và các Thánh. Thật là thiệt thòi vô cùng.

2. Khi biết suy nghĩ…

Cuộc sống cứ thế trôi đi. Tôi thư�ng cầu nguyện với các Thánh, với �ức Mẹ, rồi với Chúa Giêsu. Tuy có đ�c kinh Lạy Cha rất nhi�u lần, nhưng hồi đó, hiếm khi tôi cầu nguyện với Chúa Cha. Vì tôi chỉ nghĩ rằng, từ trên cao, Chúa Cha thấy hết moị sự đang diễn ra. Ngài đã tạo dựng nên tất cả vũ trụ, nhưng mà Ngài ở xa lắm. Có Chúa Giêsu thì gần gũi hơn, vì Ngài đã sống cùng m�i ngư�i. Ngài cùng ăn cùng uống với các môn đệ. Ngài giảng dạy rất tuyệt v�i. Ngài còn hứa là sẽ ở cùng anh em m�i ngày cho đến tận thế. Cầu nguyện với Ngài cũng tựa như việc trò chuyện giữa các môn đệ với Thầy mình vậy. �ã có lúc tôi tự nghĩ, hầu như mình chẳng khi nào nói chuyện với Chúa Cha, mà kỳ thực cũng chẳng biết nói gì, không biết là như thế Ngài có buồn không? ��c Kinh Thánh Cựu Ước, tôi thấy Chúa Cha cũng có những lần giận lớn lắm. Nhưng được cái: Ngài giận, giận trong giây lát, còn thương thì thương suốt cuộc đ�i.

Kinh nghiệm v� Chúa Thánh Thần đến với tôi khá trễ. Th�i đi h�c cấp 2, bắt đầu phải suy nghĩ đến các cuộc thi: h�c ở trư�ng cũng như h�c ở nhà th�. Trước mỗi lần ấy, cha mẹ và các thầy cô lại nhắc nhở rằng: Hãy cầu nguyện với Chúa Thánh Thần, để Ngài soi lòng mở trí cho được thi tốt. Có lúc, tôi còn lẩm bẩm: nếu mà không h�c, thì có mà cầu đằng Tr�i? Nhưng bình tĩnh lại, tôi thấy: cầu nguyện là cần thiết, và tôi thực sự cầu nguyện với Ngài. Rất nhi�u lần, tôi đã nhận được ơn nâng đỡ. Không phải kỳ thi nào của tôi cũng có kết quả tốt, nhưng với những lần kết quả tốt, tôi biết rõ rằng: đó không phải chỉ là sức riêng của tôi, mà còn có ơn trợ lực rất quan tr�ng của Chúa Thánh Thần nữa. Hoặc giữa những lúc sợ hãi và nghi ng�, tôi đã cần đến Ngài.

Bạn có thể nói như một triết gia đã nói rằng: Nếu như thế, thì Thiên Chúa chẳng qua là sản phẩm của những gì con ngư�i tưởng tượng ra, hoặc Thiên Chúa chỉ là phần bù đắp của những giới hạn và sợ hãi của con ngư�i? Cách nói này t� ra khá thuyết phục, nhưng kỳ thực thật là vô ơn. Có những hoa trái tốt lành chỉ có thể có nh� tình yêu thương trong tương quan giữa con ngư�i với nhau, hoặc giữa con ngư�i với Thiên Chúa. Những hoa trái ấy không thể nảy sinh từ sự tưởng tượng của con ngư�i. Thánh Vịnh có câu: Hãy nghiệm xem Chúa tốt lành biết mấy. Bằng lý trí, con ngư�i có thể chối b� Thiên Chúa, nhưng Ngài vẫn có đó. Bằng lý trí, con ngư�i không thể tạo ra Thiên Chúa, mà chỉ có thể nhìn nhận Ngài hoặc từ chối Ngài. Khi nói v� Thiên Chúa, chỉ nại đến lý trí và tâm lý thôi, thì không đủ, mà đó còn là kinh nghiệm sống, còn là tương quan tình yêu thương, còn là cả cuộc sống trong m�i hoàn cảnh buồn vui.

3. Trong lúc thử thách…

Th�i trung h�c, vào một buổi trưa n�, sau khi trở v� nhà từ trư�ng h�c, có ngư�i em h� nh� hơn tôi một tuổi, h�i tôi câu h�i: Làm thế nào để phân biệt được Thiên Chúa của chúng ta với các vị thần của các tôn giáo khác? Tôi nghe xong mà lặng thinh, nói rằng: �ể anh suy nghĩ và sẽ nói với em sau. Ban đầu tôi bình thản, nhưng càng nghĩ, tôi càng thấy rối trí. Với trí khôn non nớt, tôi không biết làm cách nào để thoát ra những suy nghĩ rối b�i ấy: từ những bài giáo lý, cho đến các cách thực hành đạo khác nhau giữa m�i ngư�i, rồi đến các biểu hiện ni�m tin rất khác nhau. Như thế, kỳ thực Chúa là ai đối với m�i ngư�i, đặc biệt là những ngư�i chưa biết Chúa? Chúa là ai khi so sánh Chúa với các vị thần kia? Quê tôi, ngư�i ta rất cởi mở và hi�n hòa v� mặt giáo thuyết: đạo ai nấy giữ. Nếu muốn hiểu nhau, thì ngư�i ta h�i nhau, rồi thảo luận với nhau, chứ chưa bao gi� tôi thấy những ngư�i khác tôn giáo đi tranh cãi nhau. Với biết bao câu h�i trong đầu, tôi rối trí và đã có lúc bị cám dỗ nói không với đức tin. Nói không, không có nghĩa là tôi từ chối đức tin. Nói không, có nghĩa là tôi không chắc được là tôi tin thế nào.

Lần ấy, đã nhi�u lần tôi bị cám dỗ nói công khai với m�i ngư�i rằng: tôi nghi ng� v� đức tin. Thế nhưng, những kinh nghiệm chân thực v� đức tin trong quá khứ chỗi dậy, nâng đỡ tôi. �ức tin của những ngư�i xung quanh nâng đỡ tôi. Những lý lẽ v� tương quan với m�i ngư�i, cũng giúp tôi cân nhắc thực tế: nếu gi� đây nói nói ra đi�u ấy, m�i ngư�i trong gia đình và bạn bè sẽ rất hoang mang và lo lắng, và rất buồn nữa. M�i ngư�i cũng sẽ không hiểu được chuyện gì xảy ra. Còn tôi, thì có nói ra, tôi cũng đâu giải quyết được gì, mà cũng chẳng để làm gì. Thế là, tôi quyết định thinh lặng để tìm giải pháp.

�ến một ngày, có câu nói của thánh Teresa Avila làm tôi bị đánh động: thử thách là dịp tốt để giúp con ngư�i trưởng thành hơn. Thế là, tôi cố gắng chiến đấu với chính mình. Cố gắng tiếp tục đi tham dự thánh lễ như m�i khi. Cố gắng sống đạo như trước gi� vẫn sống. Cố gắng không đổ những bối rối và khó chịu của bản thân lên ngư�i khác. Trong th�i gian ấy, tôi luôn ý thức rất rõ những tội lỗi mình đã phạm, những giới hạn của bản thân, và những đi�u tốt lành tôi đã nhận được từ m�i ngư�i, và cả từ Chúa nữa, cho dù hiện tại tôi đang nghi ng� Ngài.

Vào một buổi chi�u n�, sau thánh lễ ấy, tôi được ơn bình an trở lại. Chúa đã cất đi tất cả những bối rối ưu phi�n trong tôi. Tôi còn nhớ như in những gì tăm tối xảy ra trong suốt hơn tháng tr�i, nhưng gi� đây tâm hồn tôi bình an. Lúc ấy, tôi h�c được từ nội tâm rằng: Chúa là �ấng tốt lành, và luôn luôn tốt lành như thế. Chúa có lúc sẽ lặng thinh, nhưng Ngài luôn yêu thương. Các vị thần khác, tôi không biết, nhưng các vị ấy có những năng lực nào đó mà những ngư�i tin vào các vị ấy nương tựa. Các vị ấy cũng có thể có những giáo thuyết nào đó cần cho ai đó. Tôi tôn tr�ng sự khác biệt và tự do của mỗi ngư�i. Nhưng đi�u làm tôi mừng vui là tôi biết rằng tôi tin vào Ai. Kinh nghiệm ấy của thánh Phaolo gi� đây thật sống động. Cái biết ấy sâu hơn cõi lòng tôi, vượt xa trí khôn tôi, vì không phải của tôi, mà của �ấng t� cho tôi.

4. Quay lại điểm khởi đầu…

Sau trung h�c, sau đại h�c, sau một năm chuẩn bị cho ngoại ngữ và nhi�u môn h�c khác, tôi được nhận vào Nhà tập Dòng Tên. Sau kỳ linh thao một tháng và 6 tháng sống cùng các anh em trong nhà tập, tôi nhận được tin thật bất ng�: Mẹ tôi được Chúa g�i v�. Mẹ mất mới chỉ ở tuổi 50, vì bệnh tim. Cha giáo tập và tôi đi máy bay từ mi�n nam ra mi�n bắc để v� lễ tang mẹ, vì nhà tập thì ở Sài Gòn, còn nhà tôi gần Hà Nội. Khi hai cha con đang trong máy bay trên bầu tr�i, tôi nhìn ra ngoài thì thấy khoảng không bao la, nhìn trong lòng thì thấy trống rỗng, nhìn bên cạnh có cha giáo và nhi�u hành khách. Cũng chẳng biết nói gì, chẳng có chi để nghĩ.

Cha giáo gợi chuyện và hai cha con cứ thế nói chuyện với nhau. Tôi cũng cứ thế để cho câu chuyện trôi đi tự nhiên. Thế nhưng trong chuỗi các câu chuyện ấy, tự nhiên sáng lên một câu h�i làm tôi cảm thấy bất ng� với chính mình. Tôi h�i ngay cha giáo: Thưa Cha, làm thế nào mà chúng ta biết được Thiên Chúa có Ba Ngôi là Cha và Con và Thánh Thần? Con thấy là có mỗi Chúa Giêsu thư�ng nói v� đi�u ấy, khi Ngài nói v� Chúa Cha, rồi tự xưng mình là Con, có khi khác lại nói v� Thần Khí? Cha giáo gật đầu đồng ý: �úng thế, nếu Chúa Giêsu không nói cho chúng ta, thì chúng ta không biết đâu, nh� Chúa Giêsu đấy.

Cũng trong lần ấy, tôi vừa cảm thấy xa vắng vì mất mẹ, vừa cảm thấy thêm ni�m cậy trông nơi Thiên Chúa Ba Ngôi, vì trong Ngài, tất cả chúng ta hiện hữu, và dù mối tương quan không còn như xưa: tức là không như hai ngư�i đang sống, nhưng mối dây liên hệ vẫn có đó. Mẹ của tôi vẫn luôn bên tôi. Và tôi cũng được dịp đi sâu hơn vào mối tình mẹ con nữa, khi tôi liên kết mình vào mối tương quan mẹ con giữa Chúa Giêsu với Mẹ Maria, giữa các môn đệ với Mẹ Maria. �ó không chỉ là tình mẹ con theo nghĩa đơn thuần. Tình mẹ con vốn đã thiêng thiêng, nhưng trong gia đình Nazaret, trong mái nhà của Chúa Ba Ngôi, tình mẹ con càng vô cùng đặc biệt.

Tứ Quyết SJ

dongten