Trong Ä‘á»i cá»§a má»—i ngưá»i chúng ta Ä‘iá»u gì là đáng quà nhất? Sắc đẹp? Tiá»n tà i? Danh vá»ng? Quyá»n lá»±c? Dục vá»ng? Bá»—ng nhiên trong đầu tôi xuất hiện má»™t câu nói mà tôi đã Ä‘á»c được ở đâu đó: “Trên Ä‘á»i có ba thứ mà bạn phải trân quÃ. Thứ nhất là Äức Tin (Faith), thứ hai là gia đình (Family), và thứ ba là bạn hữu (Friends). Rất tiếc, con ngưá»i ngà y nay không đếm xỉa đến những Ä‘iá»u nà y, căn cứ trên lối sống và suy nghÄ© rất tá»± nhiên, đặt nặng những giá trị váºt chất. Như váºy, đức tin, gia đình và tình bạn giữ vai trò gì trong Ä‘á»i sống cá»§a má»—i chúng ta?…
Äức tin (Faith): Chúng ta chả ai thấy Äức Tin cá»§a mình hay cá»§a ngưá»i khác. Nhưng chắc chắn má»™t Ä‘iá»u là phải có “đức tinâ€. Gần đây má»i ngưá»i Ä‘á»u có dịp Ä‘á»c và phê phán vá» câu nói bất há»§, ngạo mạn nhưng cÅ©ng rất ấu trÄ© cá»§a tổng thống Phi Luáºt Tân, ông Rodrigo Duterte. Äại khái ông thách thức rằng nếu ai chứng minh cho ông biết có Chúa thì ông sẽ tin. Thách thức nà y là m tôi cÅ©ng nhá»› lại má»™t câu chuyện giữa má»™t ông nhà giầu và má»™t cáºu bé nghèo.
Ông nhà giầu Ä‘i nghỉ mát tại má»™t bá» biển đẹp. Trên balcon, cứ má»—i sáng nhìn xuống ông lại thấy má»™t cáºu bé vá»™i và ng Ä‘i qua trên con đưá»ng trước ngôi biệt thá»± giầu có, đầy tiện nghi cá»§a ông. Tò mò, má»™t sáng ná», ông đã đứng trước cá»a đợi sẵn chá» cáºu bé Ä‘i qua. Gặp cáºu bé, ông liá»n há»i:
-Nà y em bé. Sao sáng nà o em cÅ©ng vá»™i vã Ä‘i trên con đưá»ng nà y váºy?
-Thưa ông, cháu đi đến nhà thỠdự lễ.
Nhìn cáºu bé bằng má»™t cái nhìn có vẻ thương hại, ngưá»i nhà giầu nói:
-Là m gì mà có Chúa.
-Có chứ. Cáºu bé đáp lại.
-Thế em chỉ cho ta Chúa ở đâu, ta sẽ thưởng.
Bằng má»™t xác tÃn mãnh liệt cá»§a má»™t đức tin chân thà nh, trong sáng. Em liá»n nói vá»›i ngưá»i Ä‘ang thách thức mình:
-Dá»… thôi. Ông cứ nói vá»›i ngưá»i phi công chở ông lên tháºt cao, tháºt cao trên bầu trá»i kia rồi ông mở cá»a nhảy ra khá»i máy bay thì ông sẽ gặp Chúa liá»n!!!
Không biết ông nhà giầu kia có hiểu được Ä‘iá»u em bé nói hay không. Nhưng trong thá»±c tế tôi cho rằng rất nhiá»u ngưá»i không nháºn ra chân lý nà y, tổng thống Phi Luáºt Tân là má»™t thà dụ. ChÃnh Chúa cÅ©ng đã nói vá» những ngưá»i nà y: “Chúng có mắt mà không thấy, có tai mà không ngheâ€.
Äức tin không chỉ Ä‘em lại sá»± sống Ä‘á»i Ä‘á»i cho những kẻ tin nháºn. Nó còn là má»™t bảo đảm cho cuá»™c sống và những việc là m lương thiện cá»§a con ngưá»i. Chúng ta vẫn thưá»ng nghe: “Trá»i xanh có mắtâ€.
Gia Äình (Family):
Nhạc sỹ Phanxicô đã lá»™t tả tâm tình cá»§a má»™t ngưá»i con khi hướng vá» gia đình trong đó có cha mẹ, anh chị em vá»›i lá»i cầu xin cho đấng sinh thà nh  như sau:
- Con ra Ä‘á»i có mẹ cha là trá»i cao biển lá»›n bao la, từng ngà y qua giữa tuổi ngá»c ngà , con là nụ hoa bé nhá» trong nhả, nhá» công cha nhá» nghÄ©a mẹ con khôn lá»›n trong muôn lá»i ca.
ÄK. Xin Æ¡n trên gá»™i xuống muôn nhà giúp mẹ cha ngà y tháng an hòa, bao nhá»c nhằn sinh trái đơm hoa. Xin cho con ở giữa gia đình, sống là m sao Ä‘á»n đáp ân tình Æ¡n biển trá»i ghi khắc trong tim.
- Nuôi con bằng sữa tình yêu và dạy con bằng tiếng thương yêu. Là nụ hoa bé nhá» dại khá» con nhá» mẹ cha má»›i trở nên ngưá»i, bà n tay cha giòng sữa mẹ xin ghi nhá»› không bao giá» quên.
(Cầu cho cha mẹ – Phanxicô)
Còn qua bà i Lòng Mẹ, nhạc sỹ Y Vân đã diá»…n tả vá» tình ngưá»i mẹ đối vá»›i con mình bằng những tâm tư sâu lắng và những hình ảnh phong phú. Và cho dù là thế, nó vẫn chưa đủ để nói lên tình thương bao la cá»§a ngưá»i mẹ (ngưá»i cha) đối vá»›i con cái mình, cÅ©ng như tấm lòng ngưá»i con má»—i khi nghÄ© vá» mái ấm gia đình:
Lòng Mẹ bao la như biển Thái Bình rạt rà o,
Tình Mẹ tha thiết như giòng suối hiá»n ngá»t ngà o,
Lá»i Mẹ êm ái như đồng lúa chiá»u rì rà o.
Tiếng ru bên thá»m trăng tà soi bóng Mẹ yêu.
Lòng Mẹ thương con như vầng trăng tròn mùa thu.
Tình Mẹ yêu mến như là n gió đùa mặt hồ.
Lá»i ru man mác êm như sáo diá»u dáºt dá».
Nắng mưa sá»›m chiá»u vui cùng tiếng hát trẻ thÆ¡.
………..
Dù ai xa vắng trên đưá»ng sá»›m chiá»u vỠđâu.
Dù khi mưa gió tháng ngà y trong Ä‘á»i bể dâu.
Dù cho phai nắng nhưng lòng thương chẳng lạt mầu.
Vẫn mong quay vỠvui vầy dưới bóng mẹ yêu.
Không ai lại không nháºn ra tình yêu cá»§a mẹ cha đối vá»›i con cái. Còn nữa, tình anh chị em, tình ông bà , cô chú, bác… Má»™t bầu trá»i hạnh phúc mà tuổi thÆ¡ không thể thiếu để có thể lá»›n lên, phát triển, và hạnh phúc giữa cuá»™c Ä‘á»i.
Trong thá»±c tế, những đứa con mất cha, mất mẹ, mồ côi cha mẹ, hoặc bị cha mẹ bá» rÆ¡i là những đứa trẻ bất hạnh nhất. Muốn cảm được Ä‘iá»u nà y, chúng ta chỉ cần nghe tâm sá»± cá»§a những đứa trẻ bụi Ä‘á»i, hoặc những dòng ký ức cá»§a những em vị thà nh niên trong trại tù, những em Ä‘ang bị giam trong các trại hay nhà thương tâm thần. Ngưá»i ta sẽ Ä‘i từ ngõ ngà ng nà y đến ngỡ ngà ng khác, và sẽ không khá»i ngạc nhiên trước những nụ cưá»i rạng rỡ hạnh phúc khi nghe các em nói vá» cha mẹ, vá» gia đình, đặc biệt là khi các em biết rằng mình sắp sá»a được vá» vá»›i gia đình.
Với kinh nghiệm nghỠnghiệp tôi không tin rằng những hình ảnh, những ký ức đẹp đẽ vỠgia đình lại có thể bị chết trong lòng ngay cả đối với những bệnh nhân tâm lý hoặc tâm thần. Vì tôi vẫn thấy những hình ảnh ấy, những kỷ niệm ấy nơi mỗi bệnh nhân mà tôi vẫn có dịp gặp gỡ, giao tiếp.
Và khi nói vá» gia đình, chúng ta cÅ©ng không thể nà o quên được ngưá»i bạn đưá»ng cá»§a mình, ngưá»i mà chúng ta đã “bá» cha mẹ và luyến ái†để rồi cả hai trở nên má»™t xương, má»™t thịt. Äể rồi từ sá»± kết hợp ấy, tình yêu là m nẩy sinh những hoa trái là những đứa con đến trong Ä‘á»i mang lại rá»™n rã những tiếng cưá»i cá»§a trẻ thÆ¡.
Bạn hữu (Friend): “Không ai là một hòn đảo!†Thomas Merton, nhà chiêm niệm, tư tưởng gia đã viết một câu rất ý nghĩa kể cả vỠtâm lý, tâm linh, và xã hội.
Vá» mặt tâm lý, có ai đó đã bao giá» trải qua những thá»i khắc cô đơn và buồn nản? Trong những giây phút ấy nếu là bạn, bạn cảm thấy thế nà o? Thá»i gian như ngừng Ä‘á»ng, bầu trá»i tâm hồn trở nên tăm tối, sức sống và nghị lá»±c như tiêu tan, và bạn không muốn sống nữa. Thá»±c tế đã có nhiá»u ngưá»i kết liá»…u cuá»™c Ä‘á»i mình vì sá»± cô liêu, đơn độc, không tìm được ngưá»i bạn đưá»ng, bạn tình cùng chia sẻ cuá»™c sống. Những lúc như váºy, cuá»™c sống tháºt là vô nghÄ©a.
Còn vá» mặt tâm linh thì sao? DÄ© nhiên là sá»± trống rá»—ng tâm linh còn nguy hiểm, còn khá»§ng khiếp hÆ¡n sá»± trống vắng tâm lý. “Buồn rầu là m héo hắt con timâ€, và “Sá»± buồn nản là con đẻ cá»§a ma quỉâ€. Những ngưá»i không có niá»m tin không những không tìm được ý nghÄ©a cuối cùng cho cuá»™c Ä‘á»i. Há» không biết mình từ đâu tá»›i và sẽ Ä‘i vỠđâu. Lang thang giữa chốn lệ sầu, thất vá»ng và tuyệt vá»ng.
Niá»m tin đưa con ngưá»i tìm vá» uyên nguyên, vá» Thượng Äế, và dÄ© nhiên trên hà nh trình đức tin, há» cùng đồng hà nh vá»›i các bạn đưá»ng.
Vá» mặt xã há»™i. Con ngưá»i không thể sống được má»™t mình. Bạn hữu là ngưá»i gần gÅ©i và chia sẻ vá»›i ta lúc vui cÅ©ng như khi buồn. Là ngưá»i khuyến khÃch ta khi ta thấy mình nản chÃ, hoặc Ä‘ang cần má»™t nghị lá»±c vươn lên cho những hoà i bão. Là ngưá»i sá»a sai ta khi ta lầm lá»—i. “Friend in need, friend indeedâ€. Câu truyện tình bạn Lưu Bình-Dương Lá»… chỉ là má»™t thà dụ trong nhiá»u mối tình bạn bất há»§ nói lên rằng, thá»±c sá»± ta không phải là má»™t hòn đảo. Ca dao Việt Nam có câu: “Giầu vì bạn, sang vì vợ.â€
Tóm lại, có ba thứ trên Ä‘á»i mà ta không bao giỠđược coi thưá»ng, lÆ¡ là và khinh xuất. Ngược lại, phải yêu mến, trân quÃ, và duy trì phát triển, đó là niá»m tin, gia đình, và tình bạn.
Tiến sĩ Trần Mỹ Duyệt

