Liệu có còn nên tin và o tình yêu? Ai cÅ©ng muốn yêu, thèm yêu và biết rằng chỉ khi yêu, cuá»™c sống má»›i là m nên ý nghÄ©a. Nhưng ngưá»i ta không cần má»™t tình yêu tạm bợ, nhất thá»i, nông nổi; ngưá»i ta cà ng không muốn tình yêu bị pha trá»™n bởi những thứ khác. Ngưá»i ta muốn má»™t tình yêu tinh tuyá»n, trong suốt, giản đơn, má»™t tình yêu đúng nghÄ©a nhất. Nhưng liệu có còn má»™t tình yêu như thế tồn tại? Mong chá» má»™t kiểu tình yêu như thế liệu có quá ảo tưởng, mÆ¡ má»™ng hay thiếu thá»±c tế? Bởi đã từng chứng kiến bao đổ vỡ, đã từng Ä‘i qua những lá»c lừa, lại thấy má»i thứ trên thế gian nà y Ä‘á»u sẽ đổi thay, ta cÅ©ng nghi ngá» luôn cả bản chất bất diệt và trưá»ng tồn cá»§a tình yêu. Äà nh chỉ sống như thế, không vá»™i yêu, không vá»™i hy vá»ng, má»™t chút đỠphòng để khá»i bị tổn thương. Có thể có cái gá»i là “tình yêu†theo kiểu những gì ngưá»i ta phác hoạ, nhưng chắc ta chẳng có phúc để hưởng nó?
Bởi đã thấy ngưá»i ta phản bá»™i nhau, bởi đã từng là nạn nhân cá»§a những lá»c lừa dối trá, bao niá»m tin sụp đổ, ta nghiệm ra được cái vô thưá»ng cá»§a cuá»™c sống. Nói đó rồi quên đó, hứa đó rồi chẳng giữ lá»i. Äúng như câu châm ngôn mà nhân gian vẫn cứ hay truyá»n tụng: là m gì có cái gá»i là “mãi mãi†trên lối nẻo đưá»ng Ä‘á»i. Hoà n cảnh thay đổi, cÅ©ng sẽ kéo theo biết bao sá»± thay đổi khác, lòng ngưá»i cÅ©ng nằm trong số đó. Thá»i gian qua Ä‘i, những khắc nghiệt và tÃnh thanh lá»c cá»§a nó đủ sức để là m phôi phai má»i sá»±. Nó là m tất cả chuyển vần, nó xoay biến tình thế, nó chữa là nh vết thương, cÅ©ng chÃnh nó có thể khiến ngưá»i ta quên Ä‘i những gì đã thá» thốt, tháºm chà còn trở nên má»™t con ngưá»i hoà n toà n khác má»™t cách không thể ngá». Muôn và n câu chuyện tình xảy ra trên thế giá»›i Ä‘á»u chứng thá»±c cho câu Ä‘iá»u nà y. Chẳng mấy khi ngưá»i ta chứng kiến má»™t cuá»™c tình đủ mạnh và chân thà nh chiến thắng được sá»± tà n phá cá»§a thá»i gian. Ngưá»i ta ngưỡng má»™ hai ngưá»i trong cuá»™c, có khi không phải vì chÃnh tình yêu cá»§a há», mà còn vì há» quá may mắn, há» là số Ãt được chá»n để thụ hưởng ân huệ nếm trải nét ngá»t ngà o cá»§a tình yêu trong tÃnh bất táºn cá»§a nó.
Ngưá»i ta thay đổi, cÅ©ng có khi vì danh lợi tiá»n tà i. Tình yêu giúp thăng hoa cuá»™c sống, nhưng ngưá»i ta không thể chỉ yêu mà sống được. Những đòi há»i cá»§a sinh tồn tấn công tình yêu. Thế giá»›i nà y quá khắc nghiệt, không dà nh nhiá»u chá»— cho sá»± lãng mạn và má»™ng mÆ¡. Xét cho cùng, ngưá»i ta cÅ©ng phải yêu mình hÆ¡n. CÅ©ng là yêu, nhưng lại là má»™t kiểu yêu chiếm hữu, Ãch ká»·, vun vén cho bản thân. Yêu mình nên chỉ nghÄ© đến mình. Sá»± kiên nhẫn, cảm thông, lắng nghe không còn, lại còn bị những tiếng gá»i từ dục vá»ng, hư danh quyến rÅ©, tâm trà trở nên vẩn đục bởi biết bao thứ nhÆ¡ nhuốc xấu xa, đâu còn chá»— cho má»™t tình yêu đơn sÆ¡, vô vị lợi. Có ai biết được ngà y mai, có ai Ä‘oán được ngưá»i Ä‘ang nói tiếng yêu nồng cháy vá»›i mình kia sẽ thay đổi và o má»™t khoảnh khắc nà o đó? Ai đủ khôn ngoan và thông suốt để thấu biết trái tim đối phương? Rốt cuá»™c, ta cÅ©ng chẳng thể thoát ra khá»i sá»± vây hãm cá»§a vòng luẩn quẩn trong kiếp sống tạm bợ nà y.
Vốn dÄ© yêu ai là tá»± đặt mình và o sá»± lệ thuá»™c ngưá»i đó. Tình yêu chỉ trá»n vẹn khi cả hai cùng đồng thuáºn và trao ban cho nhau. Ta yêu, yêu chân thà nh, nhưng chẳng có gì đảm bảo là ngưá»i ta cÅ©ng sẽ yêu mình nhiá»u như váºy. Cà ng yêu, ta cứ cà ng hồi há»™p, vì không biết kết quả sẽ như thế nà o. Rồi cÅ©ng tin tưởng, cÅ©ng hy vá»ng, nhưng tất cả chỉ là phó thác cho số pháºn, như má»™t trò chÆ¡i cá»§a ông Trá»i. Chẳng lẽ tình yêu vÄ©nh cá»u đã chết rồi sao? Hay nó bị lạc mất đâu đó trong má»› há»—n độn cá»§a nhân tình thế thái? Ta cất công Ä‘i tìm tình yêu, nhưng hết lần nà y đến lần khác, ta luôn bị lầm tưởng, bị lừa, Ä‘au đến ná»—i giả như ngà y nà o đó bắt gặp được tình yêu tháºt sá»±, ta hẳn cÅ©ng sẽ nghi ngá», chẳng biết có phải là nó hay không.
Nhưng rồi cÅ©ng phải yêu, vì “là m sao sống được mà không yêu, không nhá»› không thương má»™t kẻ nà o?†(Xuân Diệu). Tá»± ná»™i tại con ngưá»i đã hà m chứa má»™t bản năng yêu mãnh liệt. Trái tim khô cứng mấy, rồi má»™t lúc nà o đó cÅ©ng phải má»m ra vì yêu. Có muốn không yêu cÅ©ng chẳng được! Má»™t mâu thuẫn lá»›n lao luôn nổi cá»™m trong lòng: không muốn yêu để được an toà n, nhưng vẫn cứ yêu khi nó đến. Ta lại tá» ra yếu má»m để buông mình theo những cảm xúc, táºn hưởng, thăng hoa, rồi Ä‘au khổ, hồi há»™p. Ta bất chợt nháºn ra má»™t Ä‘iá»u, là tình yêu Ä‘Ãch thá»±c ấy hệ ở trái tim ta. Có má»™t thứ tình yêu không cần Ä‘á»n đáp, bởi tình yêu là tá»± nguyện cho Ä‘i. ÄÆ°á»£c yêu lại dÄ© nhiên là niá»m hạnh phúc khôn vá»i. Nhưng cả khi không được như thế, ta vẫn cứ yêu, không oán trách, dù cứ phải chôn giấu nó trong những giá»t nước mắt lặng câm. Äó là má»™t tình yêu tuy buồn nhưng đẹp. Ta vẫn mãn nguyện và tạ Æ¡n ông Trá»i, cho ta được biết thế nà o là vị ngá»t trong sá»± cay đắng, hạnh phúc trong sá»± dở dang. Là ta đã chá»n yêu và ta không hối háºn vì yêu. Tình yêu ấy ở trong ta, mãi mãi tươi đẹp, nồng cháy. Nó là m ta luôn tươi trẻ, luôn hy vá»ng, đến độ ta có thể nói chẳng phải vì ta chá»n yêu theo cách như thế, nhưng chÃnh tình yêu đó đã xâm chiếm ta.
Pr. Lê Hoà ng Nam, SJ
dongten
Â
Viết thêm (dà nh cho ai có thể hiểu):
… Vá» phần mình, dầu cả khi đã nghiệm thấy rất nhiá»u tình yêu lâu dà i từ những ngưá»i mình yêu mến, tôi vẫn cứ canh cánh bởi ná»—i sợ có ngà y chúng sẽ mất Ä‘i. Nhưng tôi được khắc ghi và o lòng má»™t – từ niá»m tin nhá» bé – vá» má»™t Tình Yêu trong chÃnh nó, Tình Yêu là nguồn cá»™i cá»§a má»i tình yêu. Nó là ná»n tảng cho má»i sá»±, lan toả khắp không gian, liên kết má»i thứ, bao trùm tất cả, và cÅ©ng là căn cốt nÆ¡i từng cá thể. Nó không phải là má»™t nguyên lý triết há»c, không phải là má»™t ý tưởng được tạo ra, cÅ©ng không là má»™t kiểu cảm xúc nồng cháy. Nó hiện hữu nÆ¡i chÃnh nó và trở thà nh sức sống cho muôn loà i. Nó cao cả nhất nhưng cÅ©ng nhá» bé nhất, quyá»n năng nhất nhưng cÅ©ng yếu Ä‘uối nhất. Sở dÄ© không má»™t loà i nà o không thể không yêu là vì có Tình Yêu tồn tại trong chúng, và sở dÄ© má»i loà i chỉ có thể vẹn toà n khi yêu là vì yêu chÃnh là cái gốc mà từ nó được tạo thà nh. Khác vá»›i má»i kiểu tình yêu khác vốn chỉ là dòng cảm xúc, Tình Yêu nà y là má»™t ngôi vị, là má»™t Äấng mà tôi có thể truyện trò, thưa gá»i, tâm sá»± . “Äấng ấy là Tình Yêu, ai yêu thì ở lại trong Äấng ấy†(x.1Ga 4,16), bởi thế, cứ yêu Ä‘i, sẽ biết thế nà o là Thiên Äà ng, sẽ hiểu thế nà o là hạnh phúc, sẽ cảm nghiệm được Thiên Chúa là gì… Vâng, tôi không tin và o tình yêu, nhưng tôi tin và o Tình Yêu!

