Trích sách Tiểu sử Thánh Antôn Pađua, Françoise Bouchard, nxb. Salvator

Một sứ điệp luôn hợp th�i 

Như thế sư huynh khiêm như�ng Fernand của thành phố Lisbon đã trở thành Thánh Antôn Pađua. Ngài an nghỉ ở vương cung thánh đư�ng nguy nga mà sau Vatican, đó là vương cung thánh đư�ng được thăm viếng nhi�u nhất thế giới. Vì sao ở thế kỷ 21 còn có một nơi thu hút khách hành hương ở tất cả m�i nước như vậy? �ể có một khái niệm v� việc này thì phải nhìn lại suốt cuộc đ�i của ngài ở trần thế để thấy sứ điệp của ngài vẫn còn phù hợp với ngư�i công giáo ngày nay.

�úng, Thánh Antôn nổi tiếng là ngư�i làm nhi�u phép lạ. Thật vậy, chúng ta không thể phủ nhận hiếm có thánh nào cầu bàu cùng Chúa mà nhận được vô số ơn đủ loại như vậy. Mà các phép lạ này không phải là lý do thiết yếu để được phong thánh, chỉ cần ba phép lạ sau khi qua đ�i là đủ. �ó chỉ là kết quả cho đi�u này. �ây là dấu hiệu hữu hình Chúa cho chúng ta thấy v� đư�ng hướng tông đồ đặc biệt của ngài: vai trò của ngư�i thuyết giảng. Ngư�i thuyết giảng nhắc chúng ta nhớ các sự thật của Tin Mừng , mà chúng ta cần nghe lại khi xã hội vật chất không mang lại các giá trị làm cho con ngư�i được hạnh phúc. Một nhà thuyết giảng m�i chúng ta nuôi dưỡng đ�i sống mình bằng L�i Chúa và noi theo gương Chúa Kitô. Vì chỉ có Chúa Kitô là sự thật, là đư�ng và là sự sống; chỉ có Ngài mới cho chúng ta hạnh phúc thật ở trần thế và đ�i đ�i.

Nhà thuyết giảng là ngư�i như thế nào?

Thánh Antôn trả l�i cho chúng ta bằng cách tự mô tả mình:

“Tất cả công việc của nhà thuyết giảng kitô chỉ có một mục đích: các tâm hồn được cứu rỗi. Nhiệm vụ của h� là nâng những ngư�i đã bị ngã, an ủi kẻ khóc lóc, khiêm như�ng mang lại ơn Chúa cho ngư�i thiếu thốn, bất vụ lợi như mây tr�i đổ mưa xuống để làm đất đai được phì nhiêu. L�i cầu nguyện phải mang lại nét dịu ng�t, l�i suy niệm phải là men cho tâm hồn. Nếu nhà thuyết giảng làm được như vậy, thì L�i của Chúa, L�i của Sự thật, của Sự sống, của tình yêu và của ân sủng sẽ đổ xuống trên h� và sẽ làm cho h� tràn ngập trong sự huy hoàng rực rỡ của h�.� �ó là trư�ng hợp của Thánh Antôn.

Ngài lập lại cùng chủ đ� thấm đậm tinh thần Thánh Phanxicô: “Nhà thuyết giảng là ngư�i con của tiên tri Dacaria, có nghĩa là ký ức của Chúa. H� phải khắc ghi trong lòng Sự Thương Khó của Chúa Giêsu Kitô. H� phải sống với Ngài, trong đêm tăm tối của thù nghịch và trong bình minh của thịnh vượng. Khi đó L�i của Chúa sẽ đến với h�, L�i của bình an, của sự sống, L�i của ân sủng và sự thật… L�i của Chúa không làm tổn thương tâm hồn nhưng làm tâm hồn vui tươi! Ôi, L�i của Chúa dịu dàng mang đến hy v�ng cho các tâm hồn đau khổ! L�i của Chúa tưới cho các tâm hồn bị dằn vặt trong khô héo.

Từ bài giảng viết đến bài giảng nói

Ngày nay chúng ta có ý kiến nào v� các bài giảng của Thánh Antôn mà ngư�i đương th�i của ngài g�i là “búa của những đi�u dị giáo� và giáo hoàng Grêgôriô IX cho đó là “Vòm Tân Ước hay Vòm Tin Mừng không?� Chúng ta chỉ có thể có một cái nhìn thoáng qua. Ngài viết vì vâng l�i b� trên, để đào tạo các chủng sinh trẻ mà trước ngài h� không có một kiến thức vững chãi v� thần h�c. Ngài đã dạy trong nhi�u năm. Thêm nữa, nếu ngài viết bằng tiếng la-tinh văn chương thì ngài đ�c bằng tiếng la-tinh bình thư�ng hoặc bằng thổ ngữ để m�i ngư�i đ�u hiểu. Như thế chúng ta hiểu những gì còn lại đã mất đi phần nào tính tự phát.

�ể hiểu tác động của các bài giảng này trên đám đông, có khi trên ba mươi ngàn ngư�i thì chúng ta phải nghĩ v� hiệu ứng hấp dẫn mà một đám đông như vậy có thể tạo ra. Phải tưởng tượng sự ấm áp trong l�i của diễn giả, sống động và linh hoạt, sức mạnh của các lập luận, âm điệu trữ tình của các câu thơ chêm vào, các so sánh và ẩn dụ, lòng nhiệt huyết kêu g�i hoán cải… �ôi khi ngài nhìn thẳng vào ngư�i này ngư�i kia để m�i ngư�i cảm thấy mình được quan tâm. Thêm vào đó là các cử chỉ chính xác, các câu h�i, các chất vấn… các giây phút thinh lặng ngắn, gián đoạn bằng l�i kêu g�i đi xưng tội, tha thứ, sửa mình và đôi khi là một phép lạ…

Trên thực tế, chúng ta không rõ liệu các bài giảng của Thánh Antôn có nhi�u hơn các nhà thuyết giảng khác không. Sức hấp dẫn của nghệ thuật nói như h�a diệm sơn sẽ nguội như dung nham trong văn viết. Chúng ta hiểu, nếu Chúa muốn giữ lại cái lưỡi còn nguyên của Thánh Antôn sau hơn bảy thế kỷ là để m�i g�i chúng ta khám phá và tiếp thu l�i mà cái lưỡi này đã nói lên. Những l�i có sức mạnh của Chúa Cha, có lòng thương xót của Chúa Con, lửa và dầu của Chúa Thánh Thần. �ó là tia sét đánh vào các tâm hồn, sét đánh tan sự dữ, là sương mai làm tươi mát, là nước tinh khiết làm dịu cơn khát, là mật ng�t nuôi dưỡng và chữa lành vết thương. Khi nghe l�i giảng, đám đông như nghe l�i của Ngôi L�i nhập thể trong lòng Trinh Nữ Maria.

Cái lưỡi được tôn kính

�ây là lý do vì sao chúng ta hiểu khách hành hương đến tôn kính cái lưỡi trong bình đựng bằng pha lê và bạc. Nếu các bạn muốn có một l�i cầu nguyện để dâng lên ngài thì các bạn nên thành tâm đ�c l�i cầu nguyện của linh mục truy�n giáo Dòng Capuxinô Marie-Antoine: “Ôi lưỡi thánh! Khiêm như�ng đã giữ bạn trong im lặng và bóng tối, h�c h�i đã lấp đầy hiểu biết cho bạn, vâng l�i buộc bạn phải nói. Bạn đã soi sáng cho ngư�i dị giáo, hoán cải kẻ có tội; bạn thu phục các tâm hồn. Bạn đã trở thành đối tượng ngưỡng mộ của các ông hoàng, là kinh hoàng cho các bạo chúa, là dịu ng�t cho kẻ công chính, là an ủi cho ngư�i đau khổ; bạn đã dạy tất cả con đư�ng để được thánh thiện.

Ôi lưỡi thánh! Bạn đã tiết lộ bí mật của các tâm hồn, đã nói các chuyện tương lai; l�i bạn từ xa ngư�i ta cũng nghe… Lưỡi của nhà thông thái, bậc thầy của thánh thư, diễn giả thấm nhuần Sách Thánh, tiến sĩ của Giáo hội thánh, tông đồ sốt sắng, ngư�i làm phép lạ vinh quang nhất chưa từng thấy!… Cái chết đã làm ngưng l�i nói của ngài, nhưng tác động của ngài vẫn rất lớn cho những ngư�i đến tôn kính ngài. Cho đến khi nào con còn sống, xin cho con biết dùng lưỡi của con để ca ngợi Chúa! Xin Thánh Antôn cho con được như Ngài, đến hơi thở cuối cùng kêu tên cực thánh Chúa Giêsu! Amen.� 

Bài giảng có bố cục vững

Chúng ta trở lại với các bài giảng của Thánh Antôn và xem cấu trúc của chúng.

Các bài giảng thư�ng ở dưới dạng chưa triển khai, nhưng chủ đ� được đ� cập trước hết: một bài đ�c trong ngày, một bài v� đức tin hay một huy�n nhiệm lớn lao… Sau đó Thánh Antôn đặt bài giảng phù hợp với một bài tương đương trong Cựu Ước và thư�ng là bài loan báo trước. �ầu tiên, ngài đưa ra các danh từ chủ chốt và giải thích các nghĩa khác nhau theo tu từ h�c. Kế đó ngài chuyển sang các phụ cấp để giải thích ý nghĩa văn chương, thiêng liêng, đạo đức hay ẩn dụ. Ngài đưa vào ẩn dụ của các Giáo phụ, của triết gia Cicéron hay Aristote, từ các anh hùng của Homer hay của Virgile rồi đến thiên nhiên, đến đ�i sống hàng ngày, đến th�i sự hoặc đến các hư cấu…. Trong phần kết, ngài viết l�i cầu nguyện để xin Chúa ban các ơn lấy cảm hứng từ chủ đ� trong ngày. Trên thực tế, ngài nhắc nhở cử t�a các sự thật cao cả của đức tin được Giáo hội giảng dạy để làm nổi bật các nét đẹp, các ưu điểm rút ra từ đó như bình an, vui vẻ, r�i sáng…

Bao nhiêu là ân sủng ngư�i tín hữu kitô có thể nhận được ở đây, không giống như những gì ngư�i dị giáo có được qua việc giảng dạy một chủ thuyết tê liệt dẫn đến tình trạng bi quan và tuyệt v�ng. Ngư�i nào không theo đạo đức cơ bản rút từ quy luật tự nhiên, ngư�i đó sẽ trơ trơ khi nghe công kích v� sự biến chất, một sự biến chất kéo theo cám dỗ mê ti�n bạc, quy�n lực, dối trá, vu khống, các bất hạnh tạo ra cho các nạn nhân.

Marta An Nguyễn dịch

Phanxicovn

L�i nói giá trị (2-3)

Các chủ đ� phù hợp

Các điểm chung này được đưa ra, sau đó chúng tôi sẽ tìm một số yếu tố cụ thể từ các tiết mục đã được thiết lập:

– Các bài giảng v� thánh vịnh;

– Các bài giảng thông thư�ng v� các thánh;

– Các bài giảng v� th�i đại;

– Các phù hợp đạo đức của Kinh Thánh;

– Trình bày các huy�n bí v� Sách Thánh;

– Thánh ca v� �ức Mẹ. 

Mặt tr�i và bông hoa

Sau đây là trích đoạn trong các bài giảng Thánh Antôn mượn hình ảnh nên thơ từ thiên nhiên để đi từ nghĩa bóng của từ ngữ đến ý nghĩa đạo đức của chúng trong tâm hồn con ngư�i:

“Con Thiên Chúa là mặt tr�i của trí tuệ. Mặt tr�i chiếu sáng cho chúng ta, sưởi ấm và làm tâm hồn hân hoan. Liệu sự nồng ấm với tia nắng có yếu đi với mùa đông không? Nhựa cây ngừng chảy; cây cối buồn hiu và trụi lá; tất cả đ�u đông lại, tất cả đ�u chết. Nhưng ngay khi mùa xuân mang hương thơm ấm áp của những cơn gió nhẹ, mang ánh sáng tuyệt v�i của mặt tr�i thì vạn vật xanh tươi trở lại. Nhựa cây dồi dào chảy; cây cối xanh tươi và cành cây sẽ phủ đầy hoa trái.

Trật tự đạo đức cũng vậy. Khi, vì sự nổi loạn của chúng ta, chúng ta đuổi đi mặt tr�i công chính, tất cả m� dần, khô héo và tắt lịm. Liệu mặt tr�i có vào được tâm hồn chúng ta không? M�i thứ được tái sinh, m�i thứ trở nên sống động, trở nên khởi sắc trong sự phong phú của gia tài trên tr�i, những chuyện duy nhất đáng mong muốn vì chúng là những chuyện duy nhất không hư thối.�

Chúng ta hãy bước vào lãnh vực thiên nhiên. Thánh Antôn tìm thấy trong bông hoa nét đẹp của màu sắc, dịu ng�t của mùi thơm và hy v�ng của hoa trái. Và ngài nêu ra những điểm tương tự: trong khiêm như�ng có nét đẹp của đạo đức, mùi thơm của đi�u tốt lành được chinh phục và phần thưởng vạn bội trên tr�i. Và để kết thúc, ngài giải thích chữ Nadarét có nghĩa là “bông hoa� và “khiêm như�ng�.

Từ tiên tri I-sai-a đến Chúa Giêsu

Ví dụ sau đây cho chúng ta thấy sự phù hợp giữa Cựu Ước và l�i cầu khẩn đến Chúa Kitô. Trước hết Thánh Antôn trích dẫn l�i tiên tri I-sai-a:

“ Dậy đi, dậy đi! Hãy mặc lấy uy hùng, hỡi cánh tay của Yavê! Hãy tỉnh dậy, như những ngày xưa kia, những thế đại dĩ vãng.� Thánh Antôn viết tiếp như sau: “Ôi Con Thiên Chúa, Ngài là cánh tay của Chúa Cha, xin Ngài hãy đứng dậy kh�i ngôi của Ngài; xin hãy ra kh�i vinh quang tràn ngập nơi Ngài. Xin Ngài đứng dậy mặc lấy xác phàm chúng con; xin Ngài mang lấy sức mạnh thần thánh để chiến đấu với hoàng tử của thế gian này, để không có một sức mạnh nào bứt phá được sức mạnh của Ngài. xin Ngài hãy đứng dậy để chuộc lại nhân loại như những ngày Ngài đã cứu dân Do Thái ra kh�i ách nô lệ của ngư�i Ai Cập…�

Thánh Antôn còn phối hợp l�i của tiên tri I-sai-a với Tân Ước:

I-sai-a: “Hỡi trinh nữ, con gái Babylon, xuống đi, ngồi trên cát bụi!�

Tin Mừng: “Sau đó Ngài đi xuống cùng với cha mẹ, trở v� Nazaret và hằng vâng phục các ngài.�

Thánh Antôn bình luận:

“Xuống đi, ngồi trên cát bụi, con gái Babylon và Con Thiên Chúa đã xuống thế. Kiêu ngạo khủng khiếp khi cho mình ở trên cao, ở trên ngôi còn cao hơn các tầng tr�i, ngồi trên núi của Di chúc. Hãy đi xuống, tôi xin bạn, vì Chúa Giêsu đã đi xuống… Rằng kênh kiệu ngầm phải cúi đầu xuống vì ngư�i là sự kiên nhẫn của Chúa đã đi xuống.�

Sau khi đưa ra việc Chúa Giêsu r�i đ�n th�, nơi Ngài ngồi giữa các tiến sĩ khi mới 12 tuổi, Thánh Antôn có những l�i như sau: “Và Ngài hằng vâng phục cha mẹ. M�i kiêu ngạo tan ra như sáp; m�i kháng cự đ�u đầu hàng, m�i bất tuân đ�u bị sỉ nhục.�

Thánh Antôn trích l�i tiên tri I-sai-a:

“Ai mà không vâng phục �ấng mà chỉ bằng l�i của mình đã kéo nhân loại ra kh�i hư không? �ấng mà theo tiên tri I-sai-a đã đong nước trong lòng bàn tay mình…, �âng nâng vũ trụ bằng ba ngón tay… �ấng mà ông thánh Gióp đã nói: “Ngư�i lay chuyển đất r�i kh�i chỗ, và cột chống đỡ nó phải lung lay�… Chính Ngài là �ấng làm m�i chuyện phi thư�ng, chính Ngài là ngư�i vâng phục. Và Ngài vâng phục ai? Vâng phục ngư�i thợ mộc và một trinh nữ nh� bé. Lạy Chúa, Chúa là ngư�i đầu tiên và là ngư�i cuối cùng! Lạy Chúa, Chúa là vua các thiên thần! Chúa khiêm như�ng phục tùng con ngư�i! Từ nay ngư�i triết gia hạ cố vâng phục và phục tùng kẻ có tội, ngư�i thông thái phục tùng kẻ đơn sơ, ngư�i uyên bác phục tùng kẻ không có chữ, và ngư�i trên cao phục tùng ngư�i thấp bé.�

Từ các tác giả Hy Lạp đến các Giáo phụ

 Trong một bối cảnh khác, Thánh Antôn xem hình thức kiêu ngạo này là tham v�ng. Ngài tham chiếu trong Cựu Ước, các Giáo phụ hay các tác giả Hy Lạp. Thánh Grêgôriô viết: “Quý vị là ngư�i chạy theo những ngư�i quy�n cao chức tr�ng, quý vị làm hủy hoại ân sủng của mình để đánh đổi danh tiếng và có nguy cơ làm cho cuộc đ�i của quý vị sụp đổ, và sụp đổ nặng vì quý vị té từ trên cao… Như thế quý vị đừng ngồi hàng ghế đầu vì rồi quý vị sẽ bị kết án và xuống ngồi hàng cuối cùng, và đi�u này sẽ làm cho quý vị đau khổ.�

Triết gia Aristote nói:

“Hãy bằng lòng với chút ít kẻo té!�

Sách Châm ngôn thì viết: “Ai nâng quá cao tay mình chuẩn bị cho sự hủy hoại… Hãy nghĩ v� cái chết vì ai đứng trước ký ức này sẽ không khao khát quy�n cao chức tr�ng.�

Thánh Jérôme nói một cách khác: “Ai dễ dàng coi thư�ng những thứ trên cõi đất, ai thư�ng hay nghĩ mình phải chết! Ai đi như ngư�i lữ hành, ngư�i khách lạ ở Quả đất này; ai luôn ở hàng cuối thì khi đó ngư�i ta sẽ nói với h�: “Bạn của tôi ơi, xin m�i bạn lên trên cao�.

Sự Thương Khó là điểm mốc 

Chúng ta đã thấy nhi�u ví dụ nói lên tài hùng biện của Thánh Antôn. Các đoạn dựa trên điểm mốc là Sự Thương Khó của Chúa Giêsu. �oạn trích sau đây là các câu h�i và các l�i xin liên tục để chạm đến tận đáy lòng ngư�i nghe. Thánh Antôn dùng hai vế đối ngược nhau, một bên là ơn nhưng không của Con Thiên Chúa và bên kia là sự vô ơn của ngư�i được hưởng các ơn của Chúa. Ngài bắt đầu với Giuđa:

“Chúa Giêsu bị môn đệ nộp: ‘Tôi nộp ông ấy cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu?’… Ôi đau đớn! Ông đặt một giá cho ngư�i vô giá! Ôi Giuđa, ông sẽ bán Con Thiên Chúa. ‘Ông chi cho tôi bao nhiêu?’ Và h� có thể cho ông gì? Khi h� cho ông thành phố Giêrusalem, Galilê, Samaria, với giá này h� có thể mua được Chúa Giêsu? Khi h� cho ông Tr�i và các thiên thần, quả đất và nhân loại trên đó, biển cả và tất cả những gì của biển… h� có thể mua Con Thiên Chúa cho ông được không?… �ấng Tạo hóa có thể bán tạo vật của mình được không? Ông quên là với lòng khiêm như�ng vô song và trong sự khó nghèo mà Ngài muốn sinh ra đó không? Ông quên lòng lành của Ngài, ông quên bài giảng ng�t ngào thấm thía của Ngài ư, các phép lạ Ngài gieo trên bước chân Ngài ư? Ông ở đâu khi Ngài khóc cho thành phố Giêrusalem, trên mồ của ông Ladarô? Ưu tiên nào ông được khi Ngài ch�n ông làm tông đồ để ông ở trong vòng thân tín của Ngài?… Tất cả những kỷ niệm này và còn nhi�u kỷ niệm khác đáng lý phải làm cho tâm hồn ông xúc động, để ông có được lòng thương xót mà không nói câu nói đáng sợ: ‘Tôi nộp ông ấy cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu?’�

Mỗi ngư�i nghe và ngay cả chúng ta, sau khi nghe những l�i mạnh mẽ như vậy lại không cảm thấy mình có dự phần sao? Chẳng phải Giuđa đã hối hận khi phản bội và xúc phạm đến Chúa lòng lành như vậy sao?

Và các l�i của diễn giả đặt vào miệng Chúa Giêsu đã có một cư�ng độ cảm xúc rất mạnh:

“Các môn đệ của tôi b� trốn; các bạn của tôi b� tôi; Phêrô chối tôi; nguyện đư�ng đội mũ gai cho tôi; ngư�i lính đóng đinh tôi; ngư�i Do thái sỉ nhục tôi, h� báng bổ tên tôi; h� cho tôi uống giấm… Có bao gi� có ai thấy có ngư�i đau khổ như tôi không?�

Sau đó Thánh Antôn đưa ra một loạt dẫn chứng, tất cả đ�u nao lòng:

“Như sách Diễm ca viết, bàn tay của Ngài đẹp như vàng lại bị đóng đinh; đôi chân có thể làm cho biển đông lại thì bị cột vào thập giá bằng đinh sắt; khuôn mặt Ngài trước đây sáng chói như mặt tr�i buổi trưa bây gi� lại xanh xao nhợt nhạt như sắc chết; đôi mắt của tình yêu t�a ra bây gi� khép kín… Và trong cơn hấp hối, Ngài chỉ còn một nơi nương tựa là Chúa Cha: “Con phó thác linh hồn con trong tay Cha!�

Marta An Nguyễn dịch

Phanxicovn

L�i nói giá trị (3-3)

Chung quanh bánh mì

Trong “Bài giảng Tiệc Ly� của mình, Thánh Antôn đưa ra bốn ý nghĩa của bánh mì:

– bánh vật chất nuôi dưỡng cơ thể;

– bánh trí tuệ là h�c thuyết mang lại khôn ngoan;

– bánh Thánh Thể là thức ăn nuôi linh hồn;

– bánh vinh quang của ân phước trên thiên đàng.

Thánh Antôn lướt nhanh hai loại bánh đầu tiên và ngài nhấn mạnh đến hai bánh sau:

Nói v� bánh Thánh Thể, ngài trích dẫn l�i Chúa Giêsu: “ ‘�ây là mình Ta’. Thân thể được �ức Nữ �ồng Trinh sinh hạ dưới tác động của Thần Khí, bị đánh đập tàn nhẫn, bị đóng đinh trên thập giá, bị lưỡi đòng đâm thâu…�

�ể hướng ngư�i nghe suy gẫm v� Sự Thương Khó, Thánh Antôn trích dẫn l�i của Thánh Bernard: “Hỡi tâm hồn trung tín, hãy chiêm ngắm khuôn mặt của Chúa Kitô, chúng ta sẽ thấy vai của Ngài bị rách, sư�n của Ngài bị hở, đầu của Ngài bị mão gai đâm, tay chân Ngài bị đâm thủng…� Thánh Antôn kết luận: “Và đó là Thánh Thể!� Dù Thánh Antôn không nhắc đến Con Thiên Chúa đã sống lại và vinh quang (ngài nhắc nhi�u trong các bài giảng khác), nhưng ngư�i nghe xúc động trước các đau khổ Chúa Giêsu phải chịu để cứu chuộc chúng ta.

Còn v� “bánh vinh quang�, đó là bánh nuôi dưỡng cơ thể chúng ta sau khi sống lại; đó là ni�m hạnh phúc vô song vô tận mà theo Thánh Âugutinô là ni�m vui của tất cả những đi�u tốt lành. Sau đó ngài trích dẫn l�i Thánh Bernard: “Ở đó, ngày không có đêm, sự sống không có sự chết, ni�m vui không có nỗi buồn, yên bình không có lao nh�c, an toàn không sợ hãi; sắc đẹp không biến dạng, sức mạnh không yếu đuối. �ức hạnh không tì vết, sự thật không dối trá, bác ái không ác ý, hạnh phúc không đau khổ…� Và ngài kết thúc bằng l�i cầu nguyện: “Giêsu �ấng Cứu Rỗi đã cứu chuộc chúng con, �ấng đã mặc xác phàm, đã đau khổ đến chết, đã chiến thắng cái chết, xin cho chúng con hạnh phúc này. Vì công nghiệp Chúa Giêsu, �ấng hằng sống hằng trị cùng �ức Chúa Cha và �ức Chúa Thánh Thần đ�i đ�i chẳng cùng. Amen.�

Từ hồng thủy đến cây ô-liu

Cũng trong “Bài giảng Tiệc ly�, Thánh Antôn nhắc cho ngư�i nghe v� sự cần thiết phải chuẩn bị mùa Phục Sinh bằng con đư�ng ăn năn thống hối. Ngài đưa ra lập luận khởi đi từ hồng thủy:

“Vào buổi sáng, ông Nô-ê thả chim bồ câu đi, buổi tối nó mang v� cành ô-liu phủ lá xanh. Con chim bồ câu không hót nhưng rên rỉ, đó là tâm hồn khóc lóc cho tội của mình. Buổi sáng có nghĩa là bắt đầu Mùa Chay, con bồ câu bị đuổi ra kh�i Vòm, Vòm là Giáo hội, trong đó chỉ có những ngư�i được ch�n. Buổi chi�u, có nghĩa là cuối Mùa Chay, con chim trở v�, có nghĩa là nó được nhận vào Giáo hội với cành ô-liu, tượng trưng cho lòng biết ơn dâng lên Chúa vì đã nhận được lòng độ lượng của Ngài. Cũng chính cành ô-liu này mà tiên tri Giêrêmia nói: “�ức Chúa đã g�i tên ngươi: là cây ô-liu xanh r�n, có trái trông đẹp mắt.�

Khi tâm hồn cho mật ng�t của mình

Chúng ta kết thúc các bài giảng của Thánh Antôn bằng qua hình ảnh công việc của con ong để nhắc ngư�i tín hữu kitô đừng quên h�c h�i cho trí tuệ và đư�ng thiêng liêng của mình:

“Con ong lấy phấn hoa bằng hai chân trước; sau đó nó đặt phấn hoa ở đôi chân giữa và đôi chân ngoài cùng. Như thế nó mang gia tài quý báu của mình bay trong không trung… Tâm hồn ăn năn cũng như con ong. Nó có sáu chân: hai chân đầu tiên là tình yêu của Chúa và ngư�i anh em; hai chân giữa là ăn chay và cầu nguyện; hai chân sau là kiên nhẫn và kiên trì. Các bông hoa là nơi tâm hồn nghỉ ngơi, đó là các tấm gương của các thánh mà tâm hồn phải hút mật, có nghĩa là sự thuần khiết của linh hồn và thể xác để từ đó đưa chúng đến tổ ong của lương tâm mình… Công việc của ngư�i công chính là dịu ng�t của mật… là thiện hướng tinh tuy�n, là hạnh kiểm trung thực, là mùi hương của sự nổi tiếng, là ni�m vui không phai m� khi chúng ta nếm trải trong việc chiêm niệm các chuyện thần thánh.�

Kế đó là làm theo l�i khuyên thực tế khôn ngoan: Hỡi ngư�i chỉ biết vâng l�i con quỷ tò mò và sinh hoạt thì phân tán trên ngàn đối tượng cùng lúc, hãy h�c ở con ong, h�c ở đó sự khôn ngoan. Con ong không đậu trên nhi�u hoa cùng một lúc. Chúng ta hãy bắt chước nó, không lượn trên các hoa của tất cả các ý kiến đang luân lưu, không đ�c tất cả quyển sách đến tay mình, không b� hoa này chạy theo hoa khác, như những ngư�i rỗi việc mệt m�i đủ chuyện, gặp nhi�u rắc rối mà không bao gi� có được kiến thức vững chắc. Hãy cầm một quyển sách mình cần và đem nó vào tổ ong ký ức của bạn. Triết gia Aristote đã nói, trồng cây mà cứ d�i đi d�i lại thì không bao gi� mạnh.� 

Hướng tới hạnh phúc đích thực

Chúng ta có thể suy ra một định nghĩa v� nghệ thuật hùng biện và đưa ra sứ điệp của ngài v� một vài trích đoạn trong bản văn được không? Trước hết phải đặt nhà hùng biện trong bối cảnh đương th�i của ngài. Trong xã hội đầu thế kỷ 13, một xã hội bị gặm nhắm bởi chủ nghĩa dị giáo cathar, bị dẫn đầu bởi chủ nghĩa bi quan tê bại, thì chúng ta phải đem tia sáng đến cho những ngư�i bị ảnh hưởng sai trái này. Một tia sáng dần dần t�a lan và thấm vào các vùng bị tác hại, như vùng Midi nước Pháp và một số thành phố nước �. Với tất cả ngư�i dân sợ hãi thấy mình có nguy cơ không được cứu rỗi vì tội, Thánh Antôn mang lại sự tin tưởng vào một Chúa luôn sẵn sàng tha thứ, chính Ngài đã cho chính mình làm lương thực nuôi sống, củng cố cho h�… Thánh Antôn làm cho h� hiểu rửa tội trong Chúa Kitô là làm cho h� trở thành con của Chúa, nghe L�i Ngài thì h� sẽ là ngư�i đi gieo công chính và bác ái. Nếu ngài tố cáo các bất hạnh mà tính kiêu ngạo, keo kiệt, khai thác những kẻ yếu đuối nhất để hưởng lợi, bất trung, đồi phong bại tục, thì đó không phải là để dạy đ�i, nhưng để làm cho những ngư�i nghe ngài được có hạnh phúc đích thực ở trần gian này và ở đ�i sống bên kia mà các giá trị thật của Tin Mừng đem lại. Và ngài xin h� đặt hết lòng tin tưởng vào �ức Mẹ, Mẹ của h� trên tr�i, để đón nhận con của Mẹ trong vòng tay của Mẹ.

Nếu các bài giảng của Thánh Antôn làm thay đổi tâm hồn của những ngư�i đương th�i với ngài, dù một vài chủ đ� có thể chỉ đặc biệt vào th�i của ngài thì vẫn còn rất nhi�u các giá trị thiết thân của ngài vẫn còn hiệu lực với chúng ta ngày nay, vẫn còn phù hợp cho những ngư�i thiện tâm, luôn đi tìm hạnh phúc đích thực mà chỉ có Chúa Kitô mới mang lại cho h� được.

Marta An Nguyễn dịch