Trong các Hoà ng đế nổi tiếng cấm đạo dữ dá»™i nhất, chúng ta phải kể Hoà ng đế Liciniô. Hoà ng đế là địch thá»§ số má»™t cá»§a Hoà ng đế Contantinô Cả, Hoà ng đế Liciniô cưới em Hoà ng đế Contantinô, quý danh là Contantinô. Äể lấy lòng anh rể là ngưá»i công giáo, Hoà ng đế Liciniô là m bá»™ quý mến ngưá»i công giáo. Nhưng từ ngà y ly dị hoà ng háºu Contantinô, Hoà ng đế Lixiniô bắt đầu công khai bách hại đạo công giáo.
Thá»i đó, Hoà ng đế đóng đô ở Capađôcia vá»›i má»™t binh lá»±c rất hùng háºu. Hoà ng đế ban sắc chỉ bách hại đạo công giáo.
Sắc lệnh ban ra, má»i Kitô hữu Ä‘á»u bối rối, lo sợ. Há» sợ Hoà ng đế là ngưá»i độc ác sẽ dùng đủ má»i thá»§ Ä‘oạn dã man để tiêu diệt đạo Chúa Kitô. Má»™t số ngưá»i vá»™i trốn chạy vì hoảng sợ, số khác quá yếu Ä‘uối đã nghe theo lệnh cá»§a Hoà ng đế, bỠđạo. Tuy nhiên Thiên Chúa vẫn không thiếu những ngưá»i con trung tÃn sẵn sà ng chịu má»i khổ hình vì mến Chúa Kitô.
Trong đạo quân hoà ng gia có má»™t trung đội toà n ngưá»i công giáo. Quý danh các vị anh hùng tỠđạo được ghi chép đầy đủ dưới đây để má»i ngưá»i trong má»i thế hệ ca tụng chà khà anh hùng cá»§a các ngà i, các thánh: Clôđiô, Athana, Valiên, Eliên, Mêlitông, EuÄ‘icô, Äôminitinh, Eunôica, Xixinô, Hêrakiô, AlêxanÄ‘ria, Gioan, Acatô, Vivianô, Henviô, Têôđulê, Cyrilô, Flaviô, Sêvêsianô, Ciriônô, Valêsanô, CliÄ‘iônô, Cacêđônô, Pycô, Euricê, Marađê, Philôtimênê, Akê, Micalê, Lycimaquê, Äômnô, Têôphilê, Eutilê, Sátceô, AnÄ‘iô, Lêônixê, Isucô, Calô, Dôđônô, và CangÄ‘iđê.
Trung úy Agricola triệu táºp bốn mươi vị anh hùng Chúa Kitô lại, trung úy hết lá»i khen ngợi tinh thần chiến đấu, cÅ©ng như những chiến công oanh liệt cá»§a các ngà i. Trung úy cÅ©ng cho các ngà i biết ý định cá»§a Hoà ng đế muốn tặng thưởng các ngà i vì những chiến công các ngà i đã thá»±c hiện, nhưng vá»›i Ä‘iá»u kiện các ngà i phải hoà n toà n tuân theo sắc chỉ cấm đạo cá»§a Hoà ng đế má»›i ban hà nh.
Bốn mươi vị đồng thanh đáp lá»i trung úy: “Thưa trung úy, nếu chúng tôi đã can đảm chiến đấu, vì Hoà ng đế trần gian, như lá»i trung úy vừa nói, thì giỠđây đối vá»›i Hoà ng đế Thiên Quốc chúng tôi phải là m gì?â€
Viên trung úy khiển trách nặng lá»i, Ä‘e dá»a sẽ sa thải. Äể có thá»i giá» cho các vị suy nghÄ©, trung úy truyá»n giam tất cả trong ngục thất. Trong ngục, các vị tỠđạo tương lai quây quần bên nhau khẩn khoản xin Chúa Kitô ban Æ¡n chiến đấu vì chân lý cho danh Chúa được vinh sáng. Suốt đêm các ngà i ca hát Thánh vịnh chúc tụng Chúa Kitô. Äể đáp lại mối tình nồng nhiệt cá»§a những ngưá»i con trung hiếu, Chúa Giêsu đã thân hiện đến vá»›i các ngà i và ban lá»i khÃch lệ: “Các con thân mến, Cha khen ngợi lòng can trưá»ng cá»§a các con. Các con hãy chiến đấu tá»›i giá»t máu cuối cùng. Cha chỉ ban triá»u thiên tỠđạo cho những ai kiên nhẫn chiến đấuâ€.
Sáng hôm sau, viên trung đội trưởng triệu táºp tất cả anh em binh sÄ© trong má»™t gian phòng ấm cúng. Ông cÅ©ng không quên má»i các vị tỠđạo tá»›i tham dá»±. Trước mặt đông đủ anh em đồng đội, trung úy trung đội trưởng công khai tuyên dương công trạng các ngà i, hứa sẽ ban cho các ngà i nhiá»u huân chương nếu các ngà i nghe lá»i ông bỠđạo.
Hết dụ dá»— nà y tá»›i dá»a nạt khác, tất cả Ä‘á»u không là m rung chuyển nổi ý chà sắt đá cá»§a các vị tỠđạo, trung úy trung đội trưởng giáºn truyá»n tống ngục các ngà i.
Sáu ngà y sau, đại úy đại đội trưởng truyá»n Ä‘iệu các ngà i tá»›i văn phòng để tra vấn. Trên đưá»ng tá»›i văn phòng đại đội trưởng, trung sÄ© Cyrilô Ä‘em hết lá»i lẽ khÃch lệ các bạn: “Các bạn thân mến, Thiên Chúa nhân từ đã khôn khéo sắp đặt để chúng ta sống vá»›i nhau trong cùng má»™t trung đội. Các bạn hãy cùng tôi thá» quyết sẽ không lìa nhau dù bị kìm cặp, tra tấn. Chúng ta hiện nay có ba địch thá»§ phải đối phó, đó là quỉ Satan, ông trung đội trưởng và đại đội trưởng. Chúng ta hãy can đảm chiến đấu, chiến đấu tá»›i giá»t máu cuối cùngâ€.
Sau bao lá»i la lối, dá»a nạt, những ngưá»i con yêu cá»§a Chúa vẫn má»™t lòng kiên quyết. Äại úy đại đội trưởng truyá»n lấy đá Ä‘áºp gãy răng các vị tỠđạo. Nhưng lạ thay, mồm miệng bá»n lý hình đỠlòm những máu và bao nhiêu răng rụng hết, còn các vị tỠđạo Chúa Kitô vẫn được bình an vô sá»±. Tức giáºn, viên đại úy lượm hòn đá ném và o các vị tỠđạo. Lạ thay viên đá không trúng vị nà o hết, nhưng báºt trở lại miệng viên đại úy là m ông bị thương khá nặng.
Ngưá»i ta lại tống giam các ngà i trong ngục tối để có thá»i giá» nghÄ© ra những khổ hình dã man hÆ¡n. Suốt đêm các ngà i cầu nguyện và ca hát Thánh vịnh. Äể khÃch lệ những ngưá»i con yêu, Chúa Giêsu lại Ä‘Ãch thân hiện đến vá»›i các ngà i vá»›i những lá»i đầy tình thương: “Các con thân mến, các con nên biết, hết những ai tin tưởng ở Cha, dù đã chết, há» sẽ được sống lại. Các con hãy can đảm lên, các con đừng sợ khổ hình chóng qua cá»§a loà i ngưá»i, các con hãy chiến đấu, chiến đấu hăng hái để lÄ©nh triá»u thiên vÄ©nh cá»uâ€.
Hôm sau, bốn mươi vị chiến sÄ© Chúa Kitô hùng dÅ©ng tiến tá»›i toà án để nghe ông chánh án tuyên án tá» hình. Cứ theo bản án đó, thì các ngà i phải ném và o hồ nước băng giá gần thà nh Sêbasta. Bên hồ nước lạnh, đại úy đại đội trưởng truyá»n đặt sẵn má»™t bể nước ấm để có ai chịu không nổi khổ hình sẽ được cứu sống ngay, vá»›i Ä‘iá»u kiện phải chối Chúa Kitô. Chiá»u tá»›i, lý hình dẫn các ngà i tá»›i pháp trưá»ng. Tá»›i nÆ¡i, các ngà i tá»± tay cởi lấy quần áo, há»›n hở bảo nhau: “Ngà y xưa quân lÃnh đã lá»™t áo Chúa Giêsu, Ngưá»i vui vẻ chịu khổ hình vì tá»™i chúng ta. GiỠđây, tá»± tay chúng ta cởi lấy quần áo để được chết vì tình yêu Ngưá»i, ngõ hầu Ä‘á»n tá»™i chúng ta. Chịu lạnh dữ dá»™i như thế nà y, chắc khó chịu lắm, nhưng đây là con đưá»ng duy nhất đưa chúng ta tá»›i thiên quốc. Khổ hình sẽ qua trong nháy mắt, nhưng vinh quang sẽ tồn tại mãi mãi. Chúng ta đổi má»™t đêm lấy má»™t ngà y vÄ©nh cá»u. Bao chiến sÄ© đã vui lòng gá»i xác trên chiến trưá»ng chỉ vì muốn trung thà nh vá»›i Hoà ng đế trần gian. Bao tá»™i nhân đã phải chịu những khổ hình dữ dằn gấp trăm cá»±c hình chúng ta đây. GiỠđây, chúng ta hãy cảm tạ Thiên Chúa đã cho chúng ta được vinh dá»± chết vì chân lý, vì đức tinâ€.
Ngá»a mặt lên trá»i, các ngà i nguyện dâng mình là m cá»§a lá»… toà n thiêu. Cá»§a lá»… đây không được thiêu bằng lá»a nhưng bằng nước lạnh, tâm trà các ngà i vẫn hướng vá» Chúa, khẩn khoản xin Chúa đừng để má»™t ai bá» phà mất triá»u thiên tỠđạo. Nước lạnh thấu xương, chịu không nổi, má»™t ngưá»i hèn nhát chịu thua trước sức mạnh ghê gá»›m cá»§a nước hồ mùa đông. Anh kêu lý hình tá»›i cứu anh ra khá»i hồ nước lạnh để được tắm trong bể nước nóng. Vừa má»›i dìm mình trong bể nước nóng, anh liá»n chết tươi. Còn lại ba mươi chÃn vị vẫn vui vẻ ca hát trong hồ nước lạnh. Các ngà i than tiếc số pháºn ngưá»i bạn đáng thương kia. Mắt các ngà i luôn ngước lên trá»i khẩn khoản xin Chúa ban sức mạnh cho các ngà i can đảm chiến đấu đến phút cuối cùng.
Tá»›i ná»a đêm, má»i ngưá»i có mặt Ä‘á»u nhìn thấy má»™t tia sáng phá»§ các vị tỠđạo là m cho nước hồ lạnh trở nên ấm áp. Äồng thá»i, các thiên sứ bay lượn trên không trung tay cầm ba mươi chÃn triá»u thiên đặt trên đầu 39 chiến sÄ© Chúa Kitô Ä‘ang ca hát trong hồ nước lạnh. Äầy xúc động trước sá»± lạ vừa xẩy ra, má»™t binh sÄ© thức đêm canh gác vá»™i chạy tá»›i chá»— các đồng bạn Ä‘ang ngá»§, đánh thức dáºy, vui vẻ cởi quần áo lá»™i xuống hồ nước lạnh, miệng hô lá»›n: “Tôi là Kitô hữuâ€.
Hôm sau lý hình thấy các vị tỠđạo đã lả Ä‘i vì rét. Há» kinh ngạc thấy má»™t ngưá»i đồng bạn Ä‘ang vẫy vùng trong hồ lạnh. HỠđổ xô tá»›i vá»›t bạn lên.
Nhưng ngưá»i đó má»™t mình hô lá»›n: “Tôi là Kitô hữuâ€. Căm giáºn tá»›i thâm tÃm ruá»™t gan, đại úy đội đại trưởng truyá»n vá»›t bốn mươi vị tỠđạo ra khá»i nước, đánh giáºp ống chân cho chết. Bá»n lý hình chất xác các vị tỠđạo thà nh đống để thiêu há»§y. Tá»›i gần thánh Mêlitông, há» thấy thánh nhân còn thoi thóp thở. Bá»n lý hình khiêng thánh nhân và o trong nhà vá»›i hy vá»ng thánh nhân sẽ chối đạo.
Mẹ thánh nhân biết việc đó, bà liá»n vá»™i chạy tá»›i vác thánh nhân lên vai Ä‘i thẳng tá»›i chá»— hoả táng 39 vị thánh. Hai tay ôm ghì lấy con, miệng lắp bắp khuyên con: “Con yêu quÃ, mẹ rất sung sướng thấy con kiên nhẫn chiến đấu vì Chúa Kitô. Mẹ đã chÃn tháng cưu mang ba năm bú má»›m, vất vả nhiá»u vì con. Con hãy can đảm lên. Thiên thần Ä‘em triá»u thiên thiên quốc cho con, Ä‘ang chá» con trên trá»i, con chỉ còn bước má»™t bước nữa là tá»›i. Con hãy vui lòng chịu chết vì Chúa Kitô để mẹ được vui lòng. Thiên Chúa đã ban con cho mẹ nhưng không, giỠđây mẹ sung sướng được trao con lại cho Ngưá»i. Con xin Chúa cho mẹ được chóng vá» trá»i vá»›i con.â€
Vừa nghe mẹ nói dứt lá»i, thánh Mêlitông êm ái thở hÆ¡i cuối cùng trong cánh tay mẹ hiá»n. Bà mẹ thánh thiện âu yếm hôn con lần cuối cùng. Rồi bà vất xác con và o đống xác các vị tỠđạo Ä‘ang ngùn ngụt bốc cháy. Bà đứng lại nhìn xác con cháy ra tro, má»›i chịu quay gót trở vá».
Äốt xác các thánhh rồi, đại úy đại đội trưởng vẫn chưa hả giáºn, ông truyá»n lượm tro và xương vứt hết xuống sông. Äể là m vinh danh những ngưá»i con yêu dấu, Thiên Chúa đã giữ nguyên vẹn tro và xương các vị tỠđạo trong nước, không để tiêu tan má»™t mảy may, trái lại còn là m sáng cả má»™t vùng nước lóng lánh như tinh tú trên trá»i. Các vị tỠđạo đã hiện vá» báo cho Äức Giám mục Phêrô biết chá»— vứt di hà i các ngà i. Äức Giám mục cùng vá»›i các giáo sÄ© vá»™i vã tìm đến vá»›t di hà i các thánh đưa vá» an táng tại nhà thá» dâng kÃnh thánh Cyrce tỠđạo.
Các ngà i được phúc tỠđạo nhằm ngà y 10-03 năm 316, Giáo há»™i mừng lá»… các ngà i và o chÃnh ngà y các ngà i được phúc tỠđạo.Â
tinmung

