Ngày 11 tháng 03 TH�NH SÔPRÔNÊ THƯỢNG PHỤ GIÊRUSALEM (kh. 560-638)

Lật lại những trang sử của Giáo hội, chúng ta thấy rõ sự hợp nhất chặt chẽ giữa Thiên Chúa và Giáo hội Ngư�i. Chính những lúc Giáo hội phải lao đao vì nhi�u kẻ thù, vì nhi�u âm mưu phản bội, là lúc sự Quan phòng của Chúa được nổi bật hơn hết: Chúa bảo vệ Giáo hội qua l�i nói, hoạt động và đ�i sống của các thánh. Trong những vị thánh nổi tiếng là cột trụ nâng đỡ Giáo hội chúng ta phải kể đến thánh thượng phụ Sôprônê; ngài có công chiến đấu với lạc giáo Nhất � thuyết (Monothélisme); ngài nhiệt tâm bênh đỡ đức tin và sau hết ngài đã đóng một vai trò khá quan tr�ng tại công đồng Calcêđnia.

Sôprônê sinh tại đô thành Damas vào khoảng năm 560. Cha mẹ cậu là những bậc phụ huynh đạo đức, biết lưu tâm nhi�u đến viêïc giáo dục con cái. Với trí khôn thông minh và chí nhẫn nại, lại được sống trong môi trư�ng thuận tiện v� văn hoá và mỹ thuật, cậu Sôprônê h�c hành mau tấn tới. Nhưng cậu không h� ỷ vào sự thông minh tài gi�i của mình mà đem lòng kiêu ngạo khinh dể chúng bạn. Sôprônê có khiếu đặc biệt v� môn tâm lý và luận lý h�c. Khi h�c câïu không để một vấn đ� nào lơ mơ mà không h�i giáo sư cho rõ. Phục tài của cậu giáo sư và các bạn đã tặng cậu cái tên đệm xứng đáng: “Con ngư�i suy tưởng và biện luận�. Trong những năm h�c triết lý, Sôprônê thư�ng lui tới tu viện thánh Têôđôsiô để nói chuyện với Chúa. Nơi đây Sôprônê gặp một ông bạn cố tri, tu sĩ Gioan Mosch (môtsơ). Nh� những lần đi lại thư�ng xuyên đó, sinh viên trẻ tuổi Sôprônê đã gây được nhi�u thiện cảm đối với đ�i sống tu trì. Nhưng trước khi quyết định ơn kêu g�i, Sôprônê muốn được cùng tu sĩ đáng kính Gioan đi hành hương viếng các nơi thánh và các tu viện th�i danh.

Trên con đư�ng cát quanh co, chói loà ánh sáng mi�n sa mạc, hai khách hành hương vui vẻ rảo bước như quên hẳn nh�c mệt đang thấm vào xương tủy. Không quản nóng bức, h� vừa đi vừa trao đổi những quan niệm v� đ�i sau. Tr�i v� chi�u hai ngư�i bạn cũng vừa tới một tu viện do thánh Saba xây cất. Sau đó các ngài lần lượt viếng nhi�u tu viện tại Giođan, Ai Cập và sau cùng đến tận Alêxanđria. Tới đây, dù còn khoác chiếc áo ngư�i đ�i, Sôprônê không r�i gót ngư�i bạn già, mà ngài thư�ng g�i là “cha thiêng liêng�. Sau những ngày đư�ng thông cảm, thầy Gioan hiểu rõ hơn tâm hồn của Sôprônê. Vì thế ngay ở Ai Cập thầy đã khuyên Sôprônê nên nhất định ch�n đư�ng lý tưởng. Sôprônê nhận l�i, ngài xin vào nhà tập và sau nhận áo dòng. Trong nếp sống mới như vư�n hoa đầy hương, thánh nhân sung sướng bước mau trên đư�ng thánh thiện.

Chưa khấn dòng được mấy năm tiếng nhân đức của hai thầy đã đồn thổi khắp xứ. Thánh thượng phụ thành Alêxanđria, cũng tên là Gioan, rất chú ý đến các ngài. Ngư�i truy�n m�i hai thầy tới giúp việc, rồøi vì nhận thấy thực lực tài đức của các vị, thánh thượng phụ đã lần lượt phong chức linh mục cho hai thầy. Hai cha đã giúp thánh thượng phụ nhi�u việc truy�n giáo, đáng kể hơn cả là sứ mệnh nghiên cứu và đương đầu với những mầm mống lạc giáo. Không dựa vào tài ba nhưng vào ơn Chúa và đức vâng l�i tuyệt đối, các ngài đã mang lại nhi�u kết qủa tốt đẹp cho đồng lúa Phúc âm.

Th�i gian này, Chúa đã ban cho cha Sôprônê một ơn đặc biệt, có thể coi như một phép lạ: vì ham xem sách khuya, cha bị đau mắt. Bêïnh tình mỗi ngày một nặng, các thầy thuốc chán nản, m�i ngư�i thất v�ng … Cha Sôprônê vẫn bình tĩnh, can đảm chịu bêïnh. Cha cố giữ thái độ vui vẻ vì thừa hiểu rằng thái độ của cha có thể làm đẹp lòng Chúa và xoa dịu phần nào nỗi buồn phi�n đang nung nấu tâm hồn �ức thượng phụ và cha bạn Gioan. Chịu như thế ngót một năm bỗng một đêm, cha t� ý muốn viếng và cầu nguyện bên mồ hai vị tử đạo, thánh Syrô và thánh Gioan, ở một nhà th� gần Biển chết. Sau 15 phút cầu nguyện, mắt cha bỗng nhiên lại sáng, không những như thư�ng mà còn tốt hơn trước khi bị bệnh. Ơn lạ đó càng thúc đẩy cha sống đ�i thánh thiện hơn.

Năm 615, cha lại được tháp tùng �ức thượng phụ trong cuộc du ngoạn mi�n Câïn đông. Còn gì thoả mãn lòng ao ước hơn! Các ngài đến đảo Síp, quê quán của �ức thượng phụ, rồi lần lượt thăm nhi�u tu viện mi�n Cận đông. �ánh dấu cuộc du ngoạn này, cha Sôprônê cho xuất bản cuốn sách nh� nhan đ�: “�ồng c� thiêng liêng�. Cha viết cuốn sách này còn dụng ý ghi lại những kỷ niệm đ�i sống cha Gioan, ngư�i đàn anh đáng kính, đã trút hơi thở cuối cùng tại Rôma. Theo l�i di lối của cha Gioan, cha Sôprônê từ biệt Rôma đem xác ngài v� nghĩa địa tu viện thánh Têôđôsiô tại Giêrusalem. Cũng tại đây cha Sôprônê nhận rõ ý Chúa muốn mình trở lại đ�i sống tịch liêu, chuyên việc chiêm niệm và nguyện ngắm hơn là hoạt động bên ngoài. Lợi dụng những gi� thư thả, cha Sôprônê soạn thảo nhi�u ca vịnh, nhi�u bản kinh và viết tiểu sử các vị thánh. �áng kể nhất là cuốn “Luật phụng vụ� dành riêng cho các tu viện, cuốn sách mà trong bài tựa mà thánh Gioan �amaxênô �amscène đã hết l�i khen ngợi.

Nhưng Chúa quan phòng không muốn kéo dài những ngày sống ẩn dật của cha Sôprônê. Ngư�i muốn cha đem tài sức ra vun xới đồng lúa Phúc âm đang bị quân thù tàn phá, và gieo rắc những mầm c� dại. Bấy gi� một số các thượng phụ và Giám mục, vì nhắm lý do chính trị hơn quy�n lợi của Giáo hội, đã ngả theo bè rối, công nhận thuyết Chúa Kitô chỉ có một bản tính. H� tưởng hành động như thế sẽ có thể bảo vệ xứ Ai Cập chống lại quân Ba tư và Ảrập. H� vô tình đi ngược lại tín đi�u mà công đồng Calcêđônia (451) đã tuyên định. Hai ngư�i quan tr�ng hơn cả là �ức Sergiô thượng phụ Contantinô và �ức Cyrô, thượng phụ thành Alêxanđria. Hai vị này sau khi hội kiến với Hoàng đế, đã nhân danh Hoàng đế đi khắp mi�n trong nước kêu g�i và phổ biến thâm ý của h� qua bản tuyên ngôn “Hợp nhất tín đi�u�. Bản đó gồm tám mục, nhưng đi�u quan hệ hơn cả là công nhận Chúa Kitô có một bản tính và một ý chí. Với tài lợi khẩu và uy quy�n sẵn có, hai giám mục lạc giáo đã thành công ở nhi�u nơi, lay chuyển lòng tin của nhi�u nhân vật cao cấp; nhưng đến một mi�n h� hy v�ng hơn cả, thì lại chính là nơi h� bị phản kháng mãnh liệt: mi�n Giêrusalem, nơi đang thấm những gi�t mồ hôi của cha Sôprônê. Vừa nghe, cha đã nhận thấy ngay sự sai lạc của h�. Khiêm như�ng nhưng cương quyết, cha tìm m�i lý lẽ bảo toàn tín đi�u, và nêu lên những điểm sai nghịch với đức tin. Hiệp lực với cha có Giáo chủ thành Contantinô. Các ngài căn cứ vào những văn liệu đ�i các Tông đồ để viết nhi�u bài minh chứng và bảo vệ tín đi�u Chúa Kitô có hai bản tính và hai ý chí. Công việc được tâu đến �ức Giáo Hoàng Honôriô I, �ức Giáo Hoàng công nhận tư tưởng của cha Sôprônê là hợp với đức tin. �ồng th�i, các Giám mục thành Giêrusalem dâng bản tư�ng trình và xin �ức Thánh Cha đặt cha Sôprônê làm thượng phụ thành Giêrusalem. Cha khiêm tốn vâng l�i �ấng đại diện Thiên Chúa để v� Giêrusalem, đem lại nhi�u an vui cho đoàn chiên trung tín.

Nhận toà thượng phụ, việc đầu tiên và quan tr�ng hơn cả mà �ức Sôprônê lưu tâm hoạt động là bảo toàn đức tin truy�n thống, tiếp tục phản kháng m�i xuyên tạc của tà giáo, nhất là bè chủ trương Chúa Kitô có môït bản tính và một ý chí. Ngài viết nhi�u bản văn giá trị minh chứng rõ Chúa Kitô có hai bản tính: “Chúa Kitô vừa là Thiên Chúa, vừa là một Ngư�i thực�. Những bản văn có nhi�u giá trị thần h�c và đã được duyệt lại năm 681 sau công đồng chung lần thứ sáu. Ngài cũng soạn một bức thư dâng lên �ức Thánh Cha và gửi cho các thượng phụ mi�n cận đông, trình bày và chú thích việc lựa ch�n các bậc tân thượng phụ. Việc làm của �ức giám mục Sôprônê mang lại nhi�u kết quả tốt đẹp và ảnh hưởng sâu xa. Tuy nhiên chúng ta đừng vội tưởng ngài được yên ủi qua những thành công rực rỡ ấy! Chúa còn muốn ngài chịu đựng và chiến đấu hơn. Một đi�u làm thánh nhân đau lòng hơn cả là thấy kẻ nghịch của Giáo hội là hai vị thượng phụ thâm niên và tài ba: đức Sêđiô, và đức Cyrô. Các ngài biên nhi�u thư tố cáo việc làm của �ức Sôprônê lên �ức Giáo Hoàng Hônôriô. Vì áp lực của Hoàng đế, và vì quá tin theo những bản báo cáo xuyên tạc có tính cách phỉnh nịnh. �ức Giáo Hoàng đã ra lệnh bắt �ức Sôprônê phải thinh lặng. Nhưng nh� ơn Chúa, �ức thượng phụ vẫn can đảm đương đầu, ngài còn viết thêm một bộ sách 600 trang trình bày những tín đi�u và vạch rõ những sai lạc của bè rối.

Như bị lụt vì những dòng nước ác nghiệt, hoạt động của thánh Thượng phụ không đưa lại một tiếng vang! �ức Giáo Hoàng vẫn không đổi ý định. Vì thế, để có thể chặn đứng làn sóng phản bội, �ức thượng phụ ch�n một vị Giám mục nhân đức, tên là Têphanô cai quản giáo phận �ôro thuộc xứ Palestina, mang thư sang Rôma yết kiến �ức Thánh Cha. Với tất cả ni�m trung tín và khiêm tốn của một ngư�i con, �ức Giám mục Têphanô hoàn thành sứ mệnh sau bao nhiêu khó khăn. Th�i gian nặng n� trôi qua. Cho đến năm 649, trong một Công đồng, �ức Giáo Hoàng Máctinô mới tuyên bố công nhận tài liệu minh giáo và hoạt động tông đồ của �ức Thượng phụ là hợp với giáo đi�u. �ồng th�i vị đại diện Chúa Kitô cũng lên tiếng kết án sự sai lầm của lạc giáo mà Sergiô và Cyrô là những thủ lãnh ngoan cố.

Thánh Thượng phụ còn phải đương đầu với những kẻ thù khác nữa, đó là b�n ngư�i hồi giáo xâm lăng. Với quân lực hùng mạnh, h� muốn lợi dụng sự bất hoà giữa Hoàng đế Rôma và �ức Giáo Hoàng Máctinô để uy hiếp xứ Palestina. Lúc ấy vua chỉ để tâm tìm mưu phản Giáo hội hơn là nỗ lực chống lại quân xâm lăng. Theo nhi�u sử gia thì vua sẵn sàng nhượng thành Giêrusalem cho quân hồi giáo. Biết thế, �ức Thượng phụ bó buộc phải ra tay bảo vệ kinh thành và che chở đoàn chiên Chúa. Ngài hô hào dân thành đoàn kết, cương quyết chống lại xâm lăng. Kết quả là sau nhi�u trận giao tranh, quân thành Giêrusalem đã đẩy lui quân thù. Nhưng không bao lâu vì lực lượng quân địch quá mạnh, dân thành Giêrusalem lại bó buộc phải đầu hàng và chịu quy�n bảo hộ của Ảrập. �ể thoả lòng căm h�n, chính quy�n Ảrập bắt giam �ức Thượng phụ Sôprônê. Ai có thể hiểu hết nỗi đau khổ nung nấu con tim thánh nhân. Vị chúa chiên nhân hi�n héo hắt đứng nhìn đoàn con đau khổ không ngư�i trông nom, săn sóc. M�i thuần phong mỹ tục, m�i kỳ công lịch sử đ�u tan tành dưới hành động tàn ác của dân ngoại. Trước nghịch cảnh đó, �ức Sôprônê can đảm chịu đựng, dùng đ�i sống khắc khổ cầu nguyện và chiêm niệm để xin Chúa yên ủi và nâng đỡ đoàn chiên của ngài. Thật suốt một đ�i ngài đã chiến đấu, đến những ngày cuối cùng tâm hồn lại nặng trĩu ni�m ưu tư… Ngư�i ta kể lại, thánh Thượng phụ Sôprônê vì phi�n muộn quá đã tắt thở năm 638. Từ đó dân thành Giêrusalem kính ngài như một vị thánh, nhất là sau công đồng Nicêa II năm 787, ngư�i ta coi ý kiến của ngài như những khoản luật căn bản.

��i sống thánh Sôprônê quả là một lễ vật tận hiến hoàn hảo. Ngài sinh ra trong cánh đồng Phúc âm để rồi đem hết tâm lực phục vụ cho đồng lúa của Chúa. Ngài thật xứng đáng là viên đá Chúa dùng để xây đắp nhà Chúa, và đáng cho “các dân tộc muôn đ�i sẽ ca tụng và rao giảng đức khôn ngoan của Ngài�.

tinmung