Trên chuyến bay từ Phi Châu vá» Roma, Äức Thánh Cha Phanxicô đã trả lá»i cho các phóng viên vá» nhiá»u vấn Ä‘á», trong đó có má»™t nhà báo đặt câu há»i vá» việc sá» dụng bao cao su trong chiến dịch ngăn chặn HIV.
Nhà báo đặt vấn đỠnhư sau: “Chúng ta biết phòng bệnh chÃnh là chìa khóa. Bao cao su không phải là giải pháp duy nhất để giải quyết bệnh dịch, nhưng nó là phần quan trá»ng để giải quyết vấn Ä‘á». Phải chăng lúc nà y Giáo há»™i cần thay đổi quan Ä‘iểm vá» vấn đỠnà y? Cho phép sá» dụng bao cao su để ngăn chặn lây nhiá»…m bệnhâ€.
ÄTC đã trả lá»i cho câu há»i như sau: dưá»ng như là quá hạn hẹp để nói đến vấn đỠto lá»›n và phức tạp nà y. Việc sá» dụng bao cao su và bao cao su chÃnh nó không bao giá» có thể giải quyết khá»§ng hoảng HIV hoặc những vấn đỠkhác mà các quốc gia Phi Châu Ä‘ang đối mặt.
“Câu há»i nà y khiến tôi nhá»› đến câu há»i khác mà ngưá»i ta từng chất vấn Chúa Giêsu: Thưa thầy, có được phép chữa bệnh và o ngà y Sabat?†Dạng câu há»i “Có được phép: có hay khôngâ€â€¦ những vấn đỠkhác cần lưu tâm hÆ¡n như: suy dinh dưỡng, sá»± phát triển nhân phẩm, tình trạng nô lệ, thiếu nước uống, đó má»›i chÃnh là vấn Ä‘á»â€.
Giáo há»™i Cong giáo luôn xác quyết rằng những biện pháp tránh thai nhân tạo là vô đạo đức. Trong cuốn sách xuất bản năm 2010 “Cuá»™c phá»ng vấn tạo nên là m sóngâ€, ÄTC Bênêdictô XVI cho biết ngay khi việc sá» dụng bao cao su có thể tạo má»™t bước Ä‘i đúng hướng trong việc quan tâm đến ngưá»i khác, nó vẫn là má»™t giải pháp vô đạo đức đối vá»›i cuá»™c khá»§ng hoảng HIV.
Nhưng phải chăng ÄTC Phanxicô đã đúng khi khai trừ việc sá» dụng bao cao su? Phải chăng bao cao su giữ vai trò quan trá»ng và thá»±c tế trong chiến dịch chống HIV? Ngà y cà ng có nhiá»u bằng chứng trả lá»i KHÔNG.
Tiết chế và trung thà nh trong hôn nhân ở Uganda
Và o thá»i khắc đỉnh Ä‘iểm cá»§a cuá»™c khá»§ng hoảng HIV năm 1980, nước Uganda chiếm tá»· lệ nhiá»…m bệnh cao nhất –theo Washington Post- gần 25% dân số nước nà y nhiá»…m HIV cho đến năm 1991.
Vá»›i sá»± trợ giúp cá»§a các nhà lãnh đạo tôn giáo, tổng thống Uganda, ông Yoweri Museveni đã thông qua những biện pháp can thiệp đơn giản và Ãt tốn kém nhất có thể áp dụng cho đất nước nghèo và đang trong cảnh chiến tranh tà n phá nà y- má»™t chương trình giáo dục cá»™ng đồng nhấn mạnh sá»± tiết chế trước hôn nhân và lòng trung thà nh vá»›i hôn nhân sau đó, nhưng không nhấn mạnh đến viêc sá» dụng bao cao su ngoại trừ trong trưá»ng hợp rá»§i ro. Chỉ trong vòng 8 năm đã giảm đáng kể tá»· lệ nhiá»…m HIV tại đất nước nà y.
Má»™t bà i báo năm 2004 trên tỠ“Journal of International Development†đăng như sau: “việc không quảng bá bao cao su trong tháºp niên 1980 và 1990 đã đóng góp công lao to lá»›n cho sá»± thà nh công trong chiến lược thay đổi nháºn thức ở Uganda.
Nhưng ngay vừa khi Uganda Ä‘ang nhìn thấy sá»± giảm đáng kể, Hòa Kỳ nhảy vô can thiệp, tái thiết láºp phương pháp tiếp cáºn và táºp trung nhiá»u và o bao cao su hÆ¡n là sá»± tiết chế và hôn nhân má»™t vợ má»™t chồng. Trong bà i báo có tên “op-ed†cá»§a tạp chà Washington Post, bác sỹ nhà nghiên cứu HIV hà ng đầu Edward Green cá»§a đại há»c Harvard và Wilfred Mlay, phó chá»§ tịch World Vision tại Phi Châu, viết rằng trong khi Mỹ sẵn lòng đỠnghị giúp đỡ, ý thức hệ và phương pháp Tây phương có vẻ thá»±c sá»± đánh giá thấp thà nh công nhìn thấy trước đó ở Uganda.
Há» viết như sau “Sá»± xoay vòng cá»§a Uganda bắt đầu khi các chuyên gia AIDS nước ngoà i đến và o đầu tháºp niên 1990 cùng vá»›i những phương pháp tiếp cáºn sức khá»e cá»™ng đồng Tây phương. Há» bắt đầu trang bị lại những ná»— lá»±c ngăn cản AIDS cá»§a Uganda khá»i sá»± tiết chế và chung thá»§y hôn nhân và cho rằng những thứ đó là không thá»±c tế. Khi việc sá» dụng bao cao su gia tăng, tá»· lệ ngưá»i trẻ độc thân quan hệ tình dục tăng từ 27 % đến 37% từ năm 1995 đến 2000. Những nhà chức trách y tế lo lắng rằng tá»· lệ lây nhiá»…m cÅ©ng gia tăngâ€.
Không kể đến yếu tố tôn giáo, có má»™t và i lý do chứng tá» việc sá» dụng bao cao su để ngăn chặn sá»± lây nhiá»…m HIV là có vấn Ä‘á».
Má»™t trong những vấn đỠlá»›n nhất cá»§a việc quảng bá bao cao su là giải pháp ngăn chặn HIV là hầu hết má»i ngưá»i không sá» dụng thưá»ng xuyên hoặc đúng cách, ngay cả khi vừa má»›i tham gia khóa há»c giáo dục giá»›i tÃnh.
Một bà i báo nghiên cứu do tạp chà “The Annals of Pharmacotherapy
Má»™t khÃa cạnh khác cá»§a vấn đỠnà y là bồi thưá»ng rá»§i ro. Trong má»™t phá»ng vấn vá»›i BBC, giáo sư Green cho biết bồi thưá»ng rá»§i ro xảy ra khi ngưá»i sá» dụng kỹ thuáºt giảm rá»§i ro theo cách hiểu là ká»· thuáºt loại bá» tất cả các rá»§i ro.
Trong lần phá»ng vấn vá»›i BBC, bác sỹ Green đã so sánh việc sá» dụng bao cao su vá»›i kem chống nắng. Ông cho biết sá»± bảo vệ cá»§a kem chống nắng đã bị loại bá» khi ngưá»i sá» dụng cho rằng hỠđã được bảo vệ hoà n toà n và vì thế cứ váºy ra nắng lâu hÆ¡n.
Tương tá»± như váºy, ngưá»i sá» dụng bao cao su có nguy cÆ¡ gặp rá»§i ro trong các hà nh vi tình dục vì ý nghÄ© đã được bảo vệ an toà n, trong khi thá»±c tế là nếu tiếp xúc vá»›i ngưá»i bệnh nhiá»u sẽ giảm độ an toà n cá»§a bao cao su.
Hiện tượng bồi thưá»ng rá»§i ro cÅ©ng có nghÄ©a là ngưá»i sá» dụng bao cao su có khả năng có nhiá»u bạn tình, là m tăng rá»§i ro nhiá»…m má»™t số bệnh lây lan qua đưá»ng tình dục theo đó là m gia tăng khả năng nhiá»…m HIV. Nhiá»u bệnh lây lan qua đưá»ng tình dục tạo ra những vết thương hở, là những con đưá»ng HIV có thể lây lan qua.
Má»™t lý do khác chứng minh việc chỉ sá» dụng bao cao su thất bại trong việc bảo vệ khá»i lây nhiá»…m HIV là do sá»± truyá»n bệnh theo thá»i gian. Theo má»™t bà i báo cá»§a tạp chà “The Lancet†năm 2001 cho rằng tần suất thay đổi bạn tình cà ng nhiá»u sẽ dẫn đến khả năng truyá»n bệnh HIV cà ng cao.
Äiá»u nà y là do HIV rất dá»… lây ngay cả trong lần giao hợp đầu tiên, nhưng lại không dá»… phát hiện sau đó. Vì thế, má»™t ngưá»i đã nhiá»…m HIV có thể nghÄ© rằng há» chưa bị và tiếp tục là m lây nhiá»…m cho thêm nhiá»u ngưá»i khác trước khi há» phát hiện ra đã bị nhiá»…m HIV. Bà i nghiên cứu cho biết nếu thá»i gian giữa hai lần quan hệ là Ãt nhất 6 tháng thì tá»· lệ bị nhiá»…m HIV sẽ giảm đáng kể.
Câu chuyện của hai quốc gia: Thái Lan và Philippines
Hai quốc gia khác biệt ở Châu à sẽ giúp minh há»a tÃnh hiệu quả cá»§a chương trình sá»± tiết chế và chung thá»§y trong hôn nhân vượt qua sá»± quảng bá bao cao su.
Và o năm 1984, cả hai quốc gia báo cáo phát hiện ca nhiá»…m HIV đầu tiên. Nhưng hai chÃnh quyá»n đã đưa ra những giải pháp khác nhau.
Thái Lan váºn động sá» dụng bao cao su trong khi Philippines lại táºp trung và o sá»± tiết chế trước hôn nhân và lòng trung thà nh sau hôn nhân.
Cho đến năm 2005, tỷ lệ lây nhiễm HIV ở Thái Lan cao gấp 50 lần Philippines.
Và trong khi má»™t số chuyên gia ca ngợi Thái Lan như là má»™t tấm gương thà nh công hÆ¡n Philippines, vì tá»· lệ lây nhiá»…m tháºm chà đã giảm so vá»›i mức trước đó, các chuyên gia khác cho rằng không có sá»± trùng hợp ngẫu nhiên khi chÃnh Công Giáo, má»™t tôn giáo ăn sâu và o văn hóa ngưá»i dân Philippines đã giúp giảm tá»· lệ phÆ¡i nhiá»…m HIV.
Công Giáo và tỷ lệ nhiễm HIV
Mặc dù có má»™t số chuyên gia dè dặt công nháºn tÃnh hiệu quả cá»§a chương trình sá»± tiết chế và chung thá»§y trong hôn nhân cá»§a Giáo há»™i Công Giáo, má»™t bà i báo thuá»™c tạp chà y tế Anh quốc năm 2005 đã ca ngợi thà nh công nà y.
Bà i báo viết “Äất nước nà o có tá»· lệ ngưá»i Công Giáo cà ng cao thì tá»· lệ nhiá»…m HIV cà ng thấp. Nếu Giáo há»™i Công Giáo đẩy mạnh thông Ä‘iệp vá» HIV ở những quốc gia nà y thì việc xúc tiến đạt hiệu quảâ€.
Theo dữ liệu cá»§a tổ chức y tế thế giá»›i, ở Swaziland trong tổng số 42,6% dân số nhiá»…m HIV, Công Giáo chỉ chiếm 5%. Ở Botswana, trong số 37% dân số nhiá»…m HIV, chỉ 4% là Công Giáo. Ở Nam Phi, 22% dân số nhiá»…m HIV, Công Giáo chiếm 6%. Ở Uganda, vá»›i 43% Công Giáo, tá»· lệ ngưá»i lá»›n nhiá»…m HIV là 4%.
CÅ©ng váºy, giáo sư Green nhấn mạnh trong má»™t bà i báo năm 2009 rằng ông á»§ng há»™ chương trình sá»± tiết chế và chung thá»§y trong hôn nhân không phải do bảo thá»§ nhưng từ chÃnh kinh nghiệm bản thân khi ở Châu Phi và qua kết quả thu được.
“Tôi là má»™t ngưá»i theo chá»§ nghÄ©a tá»± do, không Ä‘i nhà thá» và cÅ©ng không bao giá» bầu cho đảng Cá»™ng Hòaâ€.
Trong bà i op-ed trước đó, ông cá»§ng thêm rằng sẽ là sai lầm nếu đặt chÃnh trị và ý thức hệ trên cả mạng sống những ngưá»i trong tình trạng nguy hiểm.
GNsP (theo CNA)

