Vatican News ph�ng vấn cha Phương �ình Toại v� mái ấm Mai Tâm

Nội dung ph�ng vấn

1.    V� mái ấm Mai Tâm, xin cha chia sẻ lý do và những bước đầu thành lập mái ấm.

Mái ấm Mai Tâm được thành lập vào 2005, trong bối cảnh Việt Nam th�i bấy gi� có nhi�u em bé và các bà mẹ nhiễm HIV bị b� rơi ở trong bệnh viện hay bị b� rơi ở ngoài đư�ng. Khi đó vì khó khăn kinh tế nên nhi�u em và nhi�u ngư�i mẹ bị b� rơi, không có nơi nương tựa, hoặc mồ côi cha mẹ. Cùng th�i gian đó, �ức Hồng Y Phạm Minh Mẫn của TGP Sài Gòn lập nên ban mục vụ chăm sóc ngư�i có HIV AIDS, với ý định muốn mở một trung tâm để đón nhận những anh chị em sống với HIV và bệnh nhân AIDS cuối đ�i v� chăm sóc tại một trung tâm, g�i là trung tâm Phục Sinh. Nhưng th�i gian đó thủ tục xin giấy phép của nhà nước khó khăn và lâu, trong lúc đó thì mình thư�ng hay đi thăm viếng bệnh nhân ở trong bệnh viện và rất nhi�u lần mình gặp các em bé bị b� rơi mà không có ai chăm sóc hoặc những ngư�i mẹ đơn thân cùng với con. Sau khi chồng chết thì h� ở lại đó và không biết đi v� đâu. Và vì h� cũng yếu và bệnh nặng nên mình mới xin �HY cho mình mở mái ấm Mai Tâm.

Mái ấm Mai Tâm được hình thành với hai mục tiêu chính. Thứ nhất là nuôi, chăm sóc, đi�u trị cho các em bé mồ côi sống với HIV. Thứ hai là chăm sóc cho các bà mẹ đơn thân nhiễm HIV, với mục đích giúp cho các bà mẹ đó vẫn tiếp tục sống với con mình.

2.    Hiện tại của mái ấm như thế nào?

Hiện tại mái ấm đang nuôi dưỡng 97 em từ 0-18 tuổi. Ngoài ra thì có hơn 200 em ở ngoài cộng đồng. Trước kia các em từng ở trong mái ấm, hoặc từng được gia đình hay ngư�i thân đưa đến nhưng mái ấm tìm m�i cách để nuôi hoặc thuyết phục gia đình đem v� nuôi trở lại sau một th�i gian. Việc này nhằm giúp các em không bị b� rơi, hoặc giúp các em tiếp tục được sống trong gia đình của mình. Còn lại những em không còn ai chăm sóc hoặc các em mà mình không tìm được gia đình của các em, thì mình tiếp tục nuôi dưỡng. Số đó hiện tại có 97 em và 27 bà mẹ đơn thân sống với HIV. Trong số 97 này thì có 75 em nhiễm HIV, và số còn lại là anh em của các em nhiễm HIV cùng bị b� rơi hoặc cùng mồ côi, hoặc một số bị b� trước đó được xét nghiệm nhiễm HIV nhưng khi v� mình nuôi một th�i gian thì các em đó được xét nghiệm trở lại thì không bị nhiễm, vì th�i gian đầu, các em chỉ mang kháng thể của mẹ bị nhiễm thôi. Ngư�i ta tưởng các em bị bệnh thật nên b� rơi các em ở chùa hay ở ngoài đư�ng, rồi ngư�i ta đem đến cho mình hoặc mình đem v� nuôi và mình cho uống thuốc, rồi một th�i gian sau xét nghiệm lại thì các em không còn bị bệnh nữa.

3.    Khi sống chung như vậy thì có xảy ra việc lây nhiễm cho những em chưa bị nhiễm?

Không có vấn đ� gì hết. Tại vì trước gi� trong lịch sử của y khoa cũng chưa có trư�ng hợp nào các em nhiễm HIV và không nhiễm sống với nhau và lây nhau. Lý do tại sao? Vì thứ nhất, khi các em bị bệnh được uống thuốc một th�i gian thì tải lượng virus trong máu của các em xuống gần như bằng không, nên khả năng lây của các em rất khó. Thứ hai, việc lây nhiễm HIV đòi h�i phải có đư�ng lây. Thư�ng là phải đư�ng máu, hoặc đư�ng mẹ truy�n sang con hoặc đư�ng tình dục, nhưng khi các em chung sống với nhau, ba đư�ng lây đó không xảy ra được.

4.    Cơ hội tương lai của các em thế nào?

� định ban đầu khi mở mái ấm là giúp cho các em có chỗ để được chết bình an. Vì khi đó các em yếu lắm và chết rất nhi�u. Nhưng v� sau này, nh� có sự hỗ trợ của thuốc, và thuốc rất tốt nên các em khoẻ lại như ngư�i bình thư�ng. Các em đi h�c bình thư�ng nên hướng của mình là giúp các em có một cuộc sống lành mạnh, các em được đến trư�ng như bao trẻ em khác, và sau này có cuộc sống tương lai như các trẻ em ngoài cộng đồng, ngoài xã hội. Do đó, hướng của mình hồi xưa là giúp cho các em chết bình an, bây gi� là giúp cho các em sớm được đi�u trị, sau đó tìm m�i cách để tìm lại gia đình các em. Nếu không thuyết phục được gia đình đón các em v� thì mình giúp cho các em lớn lên với nhân bản, thành ngư�i trưởng thành và có thể đóng góp lại cho xã hội. Một số em bây gi� đã h�c xong đại h�c, cùng quay lại làm việc với mái ấm. Ví dụ như tốt nghiệp đại h�c y khoa, làm đi�u dưỡng. Có em thì đang h�c đại h�c tài chính kế toán, có em h�c ngh� và đi làm ở bên ngoài. Các em sống một cuộc đ�i bình thư�ng như bao nhiêu ngư�i khác.

5.    Có lẽ mái ấm Mai Tâm không chỉ là nơi chăm sóc thể lý nhưng còn là nơi nâng đỡ v� tinh thần. Xin cha cho biết những giá trị cốt lõi của mái ấm Mai Tâm mà các cha đang phục vụ!

Mình đặt tên Mai Tâm cũng dựa trên đi�u đó. Như mình hiểu theo nghĩa tôn giáo, Mai là Mẹ Maria, Tâm là trái tim: trái tim của Mẹ Maria, là nơi đón nhận hết tất cả những con ngư�i đau khổ. Mai Tâm cũng có ý nghĩa là trái tim của ban mai, của ngày mai, nên giá trị lớn nhất của nó là mở ra sự hy v�ng để bất cứ ai vì đau khổ, bị kỳ thì, bị b� rơi được đón nhận bằng bàn tay của Giáo hội Mẹ, đón nhận các em để được sống, được tôn tr�ng, nhìn nhận và được bảo vệ như bao con ngư�i khác. Trước khi các em đến mái ấm thì nhi�u em bị tổn thương rất nhi�u, bị lạm dụng, bị đánh đập hoặc bị b� rơi. Tổn thương tinh thần rất lớn. Vì thế khi các em được đến mái ấm, mình làm m�i cách, tạo đi�u kiện cũng như m�i sự cộng tác của nhi�u ngư�i để đem lại cho các em sự chữa lành trong tâm hồn. Và vì thế, qua đó khi các em sống với nhau, các em trở nên bạn bè, anh chị em, ngư�i thân của nhau. Mái ấm trở nên một gia đình mới của các em. Và trong gia đình đó, các em được h�c, được hiểu v� tình yêu, v� đức bác ái và đặc biệt hơn hết là hoà giải với bản thân và những gì các em đã đối diện trước đó từ gia đình của mình, hoà giải với gia đình.

6.    Nếu được phép, con xin h�i một vấn đ� thực tế, đó là vấn đ� tài chính, việc thu chi của mái ấm Mai Tâm như thế nào?

Mái ấm Mai Tâm hiện nuôi 97 em và hơn 200 em ở ngoài cộng đồng. Số ti�n chi phí một tháng cho mái ấm, tất cả m�i sự khoảng 300 triệu đồng/tháng. Trung bình 1-2 triệu/em/tháng, tuỳ đi�u kiện của các em v� sức khoẻ, v� nhu cầu thuốc men, dinh dưỡng và đi h�c, nên vừa đóng ti�n h�c, vừa dinh dưỡng, vừa đi đến bệnh viện, vừa thuốc men, tất cả khoảng 1-2 triệu/em. Ngoài ra, mình tiếp tục giúp hơn 200 em ngoài cộng đồng, mỗi em khoảng 300 ngàn/tháng, để các em có ti�n đi h�c và có thể tiếp tục đi đến bệnh viện để nhận thuốc, không b� thuốc. Nếu không, gia đình lại b� rơi các em, nên số ti�n các ngày càng lớn vì ngày càng có nhi�u em đến với mái ấm. Do đó chi phí rất cao.

Tuy nhiên, may mắn là mình nhận được nhi�u tình thương, sự giúp đỡ của Giáo hội ở Việt Nam, của anh chị em Công giáo và doanh nhân cũng thương đến giúp. Thứ hai, mỗi năm mình cũng đi gây quỹ ở bên Hoa Kỳ một hai lần, nh� cộng đồng của anh chị em Việt ki�u ở bên đó, h� quy tụ với nhau để gây quỹ. Có năm được nhi�u, có năm được ít. Ví dụ như trung bình mỗi lần sang Hoa Kỳ thì mình xin được khoảng 50-100 ngàn (USD). Rồi ở Việt Nam cũng có năm nhi�u có năm ít. Trung bình mỗi năm cũng xin được 1-5 tỉ. Cũng đủ trang trải cho mái ấm trong suốt một năm.

7.    Có một ca đoàn lấy tên cùng với tên của mái ấm, xin cha cho biết v� cơ duyên và tương quan của ca đoàn Mai Tâm với mái ấm như thế nào?

�ây là sáng kiến của �ức Hồng y Mẫn. Thật sự nó xuất phát từ giới doanh nhân Công giáo, hồi đó anh Viên của công ty Vinamit, xin �ức Hồng y cho thêm một Thánh lễ tại Toà giám mục vào ngày Chủ Nhật để quy tụ các anh chị em doanh nhân Công giáo muốn đóng góp thêm cũng như muốn có sinh hoạt sống động hơn trong giáo phận và có lòng. H� quy tụ và xin �ức Hồng y cho một Thánh lễ, rồi từ đó �ức Hồng y cho phép h� với lý do là muốn tạo một nơi cho tất cả những anh chị em Công giáo muốn dấn thân nhi�u hơn cho công tác xã hội, đặc biệt là đối với những ngư�i nhiễm HIV/ AIDS. Từ đó có Thánh Lễ và ca đoàn Mai Tâm hình thành, để các anh chị em với doanh nhân muốn hát thì tham gia hát, và tất cả những ngư�i khác cũng được tham gia.

Theo th�i gian thì ngư�i này đi ngư�i kia ở lại, cuối cùng ca đoàn này lấy tên là ca đoàn Mai Tâm, với mục đích giúp cho các em nhiễm HIV ở mái ấm Mai Tâm. Nhưng cũng hay là các anh chị em trong ca đoàn từ từ nhìn thấy những nhu cầu khác trong xã hội nữa, nên một mặt các anh chị em từ nhi�u nơi, từ nhi�u ngành ngh�, vừa có doanh nhân, vừa có ca sĩ, có diễn viên, có nhi�u ngành ngh� khác nhau mà quy tụ với nhau lại. H� tập hát mỗi tuần và h� dâng tiếng hát. H� đi nhi�u giáo xứ để hát và h� giúp nhi�u chương trình mục vụ khác nhau, chương trình xã hội khác nhau chứ không riêng mái ấm Mai Tâm. �ó là một hình ảnh rất đặc biệt, mang hình ảnh của nhân chứng, của ni�m vui, vừa là đóng góp với nhau trong phụng vụ, vừa đến với ngư�i nghèo. Mình thấy đây là hình ảnh rất đặc biệt.

8.    Như là một ngư�i “trong ngh��, cha có thể nói gì với cộng đồng v� những ngư�i bệnh và v� bệnh này.

Nhiễm HIV ngày hôm nay, cho dù vẫn chưa thể chưa hết được, nhưng ngư�i sống với HIV có thể nh� thuốc mà sống bình thư�ng và có thể đóng góp một cách tích cực cho xã hội. Tuy nhiên ở Việt Nam, đặc biệt là ở vùng quê, còn nhi�u ngư�i chưa biết chuyện này. Vì thế nên khi h� bị bệnh, h� dễ bị kỳ thị, đặc biệt với trẻ em. �iểm thứ hai là cách duy nhất để có thể tiếp cận được thuốc và biết mình bị bệnh là phải đi xét nghiệm. Do đó nếu chịu khó đi xét nghiệm sớm để biết mình có bệnh hay không càng tốt. Tại sao? Chỉ có xét nghiệm mới biết mình có bị nhiễm HIV không. Và nếu mình biết sớm thì uống thuốc sớm, thì khả năng lớn là mình không lây cho ngư�i khác, không lây cho con của mình, và qua đó mình cũng có thể có cuộc sống lành mạnh, ít tốn kém hơn.

Tiếp đến là mình cũng mong đợi xã hội không còn kỳ thị những trẻ em, những ngư�i sống với HIV nữa. Vì ở xã hội Việt Nam, đặc biệt là ở vùng quê, ngư�i ta vẫn coi HIV đi chung với ma tuý và mại dâm, nên khi một ngư�i nhiễm HIV bị ngư�i ta nhìn thấp, ngư�i ta coi thư�ng và kỳ thị. Nhưng những trẻ em nhiễm HIV đâu có tội tình gì đâu. Có nhi�u phụ nữ, ngư�i mẹ mà chồng nhiễm ở đâu đó, lây cho mình. Rồi cuối cùng h� cũng mang cả hình ảnh, cả mặc cảm nhiễm HIV. Nhi�u gia đình b� rơi h�. Do đó, mình cần một cái nhìn mới hơn của xã hội, nhìn thấy những anh chị em nhiễm HIV. Cho dù quá khứ h� thế nào nhưng h� cần được tôn tr�ng với đầy đủ phẩm giá và yêu thương. �ồng th�i h� cần được giúp sớm để tiếp cận với đi�u trị. Qua đó, khi có cuộc sống lành mạnh thì HIV không có khả năng lây nhiễm ra bên ngoài.

Thực hiện: Văn Yên, SJ

Vatican News