�ức Tổng Giám Mục Paul Gallagher, Ngoại Trưởng Tòa Thánh, đã ký Hiệp ước v� Cấm Vũ khí Hạt nhân tại Liên Hiệp Quốc hôm 20/9 vừa qua. “Các loại Vũ khí hạt nhân mang lại một cảm giác sai lầm v� vấn đ� an ninh�, �ức Tổng Giám mục Gallagher nói. “Hòa bình và ổn định quốc tế không thể dựa trên việc hủy diệt lẫn nhau hoặc dựa trên mối đe d�a hủy diệt�.

ROME – Tòa Thánh đã phê chuẩn và ký kết Hiệp ước mới của LHQ v� việc cấm Vũ khí Hạt nhân, và nhà ngoại giao cấp cao của Vatican, ngư�i đã ký kết hiệp ước, đã phát biểu tại một cuộc h�p của LHQ rằng Giáo hội Công giáo hỗ trợ các nỗ lực “nhằm tiến dần đến một thế giới không có vũ khí hạt nhân�.

�ức Tổng Giám Mục Paul Gallagher, Ngoại Trưởng Vatican, đã ký Hiệp ước v� Cấm Vũ khí Hạt nhân tại Liên Hiệp Quốc hôm 20 tháng Chín vừa qua. Hơn 40 quốc gia khác cũng đã ký kết Hiệp ước này. Hiệp ước sẽ có hiệu lực 90 ngày sau khi ít nhất 50 quốc gia ký kết và phê chuẩn.

Cũng tại Liên Hiệp Quốc, �ức TGM Gallagher đã đ� cập đến Hội nghị lần thứ 10 v� Tạo thuận lợi cho Việc bắt đầu có hiệu lực Hiệp ước cấm thử hạt nhân toàn diện, một hiệp ước mà Vatican đã tham gia vào năm 1996. Văn bản bài phát biểu của �ức TGM Gallagher đã được công bố tại Vatican vào ngày 21 tháng 9.

Tòa Thánh, �ức TGM Gallagher nói, tin rằng “lệnh cấm thử hạt nhân, việc không phổ biến vũ khí hạt nhân và giải trừ vũ khí hạt nhân có liên quan chặt chẽ với nhau và cần phải đạt được càng sớm càng tốt dưới sự kiểm soát của quốc tế một cách có hiệu quả�.

Nhưng sự chậm trễ trong việc có thêm 8 quốc gia nữa phê chuẩn hiệp ước này cũng có nghĩa là nó vẫn chưa có hiệu lực. “Hai thập niên không có hiệu lực của hiệp ước này đã trở thành hai thập niên đánh mất đi mục tiêu chung của chúng ta v� một thế giới không có vũ khí hạt nhân�.

Hiệp ước này, �ức TGM Gallagher nói, “là khẩn cấp hơn bao gi� hết khi xem xét đến các mối đe d�a hiện nay đối với hòa bình – từ những thách thức liên tục đối vỡic việc phổ biến vũ khí hạt nhân tới các chương trình hiện đại hóa mới của một số quốc gia có vũ khí hạt nhân.

“Những căng thẳng hiện đang ngày càng gia tăng đối với chương trình hạt nhân đang phát triển của CHDCND Tri�u Tiên là vô cùng khẩn cấp�, �ức TGM Gallagher nói. “Cộng đồng quốc tế phải phản ứng lại động thái này bằng cách tìm cách khôi phục đàm phán. Mối đe d�a hoặc việc sử dụng quân đội không có chỗ trong việc chống lại việc phổ biến, và mối đe d�a hoặc sử dụng vũ khí hạt nhân để chống lại việc phổ biến vũ khí hạt nhân là đi�u đáng chỉ trích.

“Các loại Vũ khí hạt nhân mang lại một cảm giác sai lầm v� vấn đ� an ninh�, �ức TGM Gallagher nhấn mạnh. “Hòa bình và ổn định quốc tế không thể dựa trên việc hủy diệt lẫn nhau hoặc dựa trên mối đe d�a hủy diệt�.

Hiệp ước mới được ký kết bởi Vatican nghiêm cấm việc thử nghiệm, nhưng đồng th�i cũng nghiêm cấm các nỗ lực để phát triển, sản xuất, chế tạo, thu nhận, sở hữu hoặc dự trữ vũ khí hạt nhân hoặc các thiết bị nổ hạt nhân khác. Hoa Kỳ và các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân khác đã không tham gia đàm phán cũng như không có ý định ký kết hiệp ước này.

Minh Tuệ chuyển ngữ

dcctvn

Toà Thánh Ký kết hiệp ước v� Ngăn Cấm Vũ Khí Hạch Nhân

Ngày 20 tháng Chín vừa qua, �ức Tổng Giám Mục Paul Gallagher, Bộ Trưởng Ngoại Giao của Tòa Thánh, đã đại diện Tòa Thánh và Thị Quốc Vatican, ký hiệp ước v� Ngăn Cấm Vũ Khí Hạch Nhân, đã được thông qua ngày 7 tháng 7 năm nay, vào lúc kết thúc Hội Nghị Liên Hiệp Quốc nhằm thương thảo một văn kiện luật pháp có tính cách bó buộc để ngăn cấm các vũ khí hạch nhân.

Việc ký kết trên được tổ chức trong một buổi lễ long tr�ng tại Dinh Liên Hiệp Quốc tại New York. Nhân dịp này, �ức Cha Gallagher đã đ�c một bài diễn văn sau đây, theo bản tiếng Anh của Phòng Báo Chí Tòa Thánh:

Thưa Ông Chủ Tịch

Hiệp Ước Ngăn Cấm Toàn Diện Việc Thử Hạch Nhân là một trong các viên đá n�n tảng xây nên các cơ cấu pháp lý khó khăn lắm mới đặt để được để kiểm soát sự đe d�a hoàn cầu do các vũ khí hạch nhân áp đặt và để từ từ tiến tới một thế giới không có các vũ khí hạch nhân.
Tòa Thánh phê chuẩn và tuân hành Hiệp Ước Ngăn Cấm Việc Thử Hạch Nhân như một cử chỉ nói lên xác tín lâu đ�i của mình rằng việc ngăn cấm thử nghiệm hạch nhân, việc cấm lan tràn vũ khí hạch nhân, và việc giải giới vũ khí hạch nhân “có liên hệ mật thiết với nhau và phải đạt được càng nhanh càng tốt dưới sự kiểm soát hữu hiệu của quốc tế� (1).

Do đó, Tòa Thánh bối rối khi thấy tiếp tục thiếu sự tiến bộ trong việc hiệu lực hóa Hiệp Ước Ngăn Cấm Việc Thử Hạch Nhân. Hai thập niên không có việc hiệu lực hóa Hiệp Ước đã là hai thập niên bị mất đi trong mục tiêu chung của chúng ta v� một thế giới không có vũ khí hạch nhân. Nhưng cùng một lúc, Tòa Thánh hài lòng khi được tham dự Hội Nghị này, được tham gia với các Quốc Gia khác đã phê chuẩn Hiệp Ước Ngăn Cấm Việc Thử Hạch Nhân trong việc lặp lại l�i kêu g�i của chúng ta với các Quốc Gia còn lại mà sự phê chuẩn rất cần để hiệu lực hóa Hiệp Ước. Khi ký hiệp ước này, các quốc gia đó sẽ có cơ hội chứng t� sự khôn ngoan, tài lãnh đảo can đảm, và một cam kết đối với hòa bình và ích chung cho m�i ngư�i.

Hiệu lực hóa Hiệp Ước Ngăn Cấm Việc Thử Hạch Nhân lại càng khẩn thiết hơn khi chúng ta xem xét các đe d�a hiện nay đối với hòa bình, từ các thách thức liên tục của việc lan tràn hạch nhân tới các chương trình hiện đại hóa lớn lao và mới mẻ của một số quốc gia có vũ khí hạch nhân. Cả hai việc lan tràn hạch nhân và các chương trình hiện đại hóa mới đ�u đi ngược lại các mục đích của Hiệp Ước Ngăn Cấm Việc Thử Hạch Nhân và quan tr�ng hơn nữa, chúng phá hoại n�n an ninh quốc tế. Các căng thẳng gia tăng đối với chương trình hạch nhân đang lớn mạnh của Bắc Hàn thật là cấp bách. Cộng đồng quốc tế phải đáp ứng qua việc tìm cách làm sống lại các cuộc thương thuyết. Sự đe d�a hay sử dụng sức mạnh quân sự không h� có chỗ đứng trong việc chống lại việc lan tràn hạch nhân, và sự đe d�a hay sử dụng vũ khí hạch nhân để chống lại việc lan tràn hạch nhân là đi�u đáng trách. Chúng ta phải để lại sau lưng các đe d�a hạch nhân, sự sợ sệt, ưu thế quân sự, ý thức hệ, và chủ nghĩa đơn phương từng khuyến khích việc lan tràn và các cố gắng hiện đại hóa cũng như việc làm sống lại thứ luận lý h�c của Chiến Tranh Lạnh.

Thưa Ông Chủ Tịch, hôm nay, nhân Hiệp Ước v� việc Ngăn Cấm Vũ Khí Hạch Nhân được mở ra để ký nhận, tôi muốn tập chú đặc biệt vào Hiệp Ước Ngăn Cấm Việc Thử Hạch Nhân như là một bổ túc chủ yếu đối với các cố gắng giải giới hạch nhân rộng lớn hơn. Ngày 25 tháng 9 năm 2015, �ức Giáo Hoàng Phanxicô thúc giục �ại Hội �ồng Liên Hiệp Quốc “làm việc cho một thế giới không có vũ khí hạch nhân, qua việc áp dụng Hiệp Ước Không Lan Tràn, theo chữ nghĩa và theo tinh thần, với mục tiêu là hoàn toàn ngăn cấm các loại vũ khí này�. �ức Giáo Hoàng Phanxicô nói thêm: “Một n�n đạo đức và luật lệ dựa trên việc đe d�a tận diệt lẫn nhau, và có thể tận diệt cả nhân loại, là những đi�u tự mâu thuẫn và là một lăng mạ đối với toàn bộ khuôn khổ Liên Hiệp Quốc, một khuôn khổ có lẽ kết cục sẽ trở thành “các quốc gia liên hợp bởi sợ hãi và bất tin tưởng nhau�. Trong lá thư gửi cho Mệnh Phụ Elayne Whyte Gómez, Chủ Tịch Hội Nghị Liên Hiệp Quốc v� việc ngăn cấm hạch nhân, ngài thúc giục cộng đồng quốc tế “vượt quá việc gián chỉ (deterrence) hạch nhân… [và] chấp nhận các chiến lược tiên tiến để cổ vũ mục tiêu hòa bình và ổn định và tránh các phương thức thiển cận đối với các vấn đ� xung quanh an ninh quốc gia và quốc tế� (2).

Dù không h� ảo tưởng đối với các thách thức liên quan tới việc đạt được một thế giới không có vũ khí hạch nhân, nhưng các thách thức đặt ra bởi hiện trạng trước khi có chiến tranh (status quo ante) của các căng thẳng gia tăng, tức việc tiếp tục lan tràn (vũ khí hạch nhân) và các chương trình hiện đại hóa mới, là đi�u làm chúng ta thoái chí hơn nhi�u. Vũ khí hạch nhân đem lại một thứ cảm thức giả tạo v� an ninh. N�n hòa bình đầy lo lắng do gián chỉ hạch nhân hứa hẹn đã chứng t� đi chứng t� lại là ảo tưởng một cách bi thảm. Vũ khí hạch nhân không thể tạo nên một thế giới ổn định và an ninh. Hòa bình và ổn định quốc tế không thể xây dựng trên việc chắc chắn hủy diệt lẫn nhau hay trên sự đe d�a tận diệt.

Thưa Ông Chủ Tịch,

Thứ hòa bình nào dựa trên sự cân bằng của sức mạnh, với đe d�a và phản đe d�a, và cuối cùng là sợ sệt, là thứ hòa bình bất ổn và giả tạo. �ể có thể đáp ứng một cách thích đáng các thách thức của thế kỷ 21, đi�u chủ yếu là thay thế thứ luận lý h�c sợ sệt và bất tín bằng n�n đạo đức h�c trách nhiệm, và nh� thế cổ vũ bầu không khí tin tưởng, biết trân tr�ng cuộc đối thoại đa phương qua việc hợp tác nhất quán và có trách nhiệm giữa m�i thành viên của cộng đồng quốc tế. Các qui định ghi trong Hiến Chương Liên Hiệp Quốc, luật nhân đạo, các qui ước kiểm soát vũ khí, và các yếu tố khác của luật quốc tế đại biểu cho một cam kết tuyệt đối cần thiết đối với n�n an ninh có tính hợp tác và là hiện thân pháp lý của n�n đạo đức h�c trách nhiệm có tính hoàn cầu.

Việc hiệu lực hóa Hiệp Ước Ngăn Cấm Việc Thử Hạch Nhân sẽ là một biểu hiện quan tr�ng của việc cam kết đối với n�n đạo đức h�c trách nhiệm này. Hai thập niên đã quá dài để ch� đợi việc chứng t� cam kết này.

Xin cám ơn Ông Chủ Tịch.

[1] Tuyên Bố của Tòa Thánh kèm theo Văn Kiện công nhận Hiệp Ước Ngăn Cấm Việc Thử Hạch Nhân, 24 tháng 9 năm 1996.
[2] Thư của �ức Giáo Hoàng Phanxicô gửi Mệnh Phụ Elayne Whyte Gómez, Chủ Tịch Hội Nghị Liên Hiệp Quốc để Thương Thảo Một Văn Kiện Có Tính Trói Buộc V� Pháp Lý Ngăn cấm Các Vũ Khí Hạch Nhân, Dẫn Tới Việc Hoàn Toàn Loại B� Chúng, 23 tháng 3 năm 2017.

Vũ Văn An