TÚI GẠO CỦA MẸ   16:23:44 –  2015-10-30
Túi gạo của mẹ
Cái nghèo cái đói thưá»ng trá»±c trong ngôi nhà nhá» nà y, nhưng dưá»ng như, ná»—i cÆ¡ cá»±c bần hà n ấy không buông tha há». Cáºu con trai bắt đầu cắp sách đến trưá»ng cÅ©ng là lúc ná»—i mất mát lá»›n bá»—ng nhiên đổ áºp xuống đầu há». Cha qua Ä‘á»i vì cÆ¡n bạo bệnh. Hai mẹ con tá»± tay mình mai táng cho ngưá»i chồng, ngưá»i cha vắn số.
Ngưá»i mẹ goá bụa ở váºy, chị quyết không Ä‘i bước nữa. Chị biết, bây giá» chị là chá»— dá»±a duy nhất cho con trai mình. Chị cặm cụi, chăm chỉ gieo trồng trên thá»a ruá»™ng cháºt hẹp, tà i sản quý giá nhất cá»§a hai mẹ con chị. Ngà y qua ngà y, năm nối năm, những tấm giấy khen cá»§a cáºu con trai hiếu há»c dán kÃn cả bức tưá»ng vôi nham nhở. Nhìn con trai ngà y má»™t lá»›n lên, ngoan ngoãn, há»c hà nh giá»i giang, nước mắt bá»—ng lăn trên gò má chị.
Há»c hết cấp hai, cáºu thi Ä‘áºu và o trưá»ng cấp ba trá»ng Ä‘iểm cá»§a thà nh phố. Gánh nặng lại oà n lên vai ngưá»i mẹ. Thế nhưng không may thay, khi giấy báo trúng tuyển vỠđến tay cáºu cÅ©ng là lúc mẹ cáºu ngã bệnh. Căn bệnh quái ác là m chị liệt ná»a chi dưới. Vốn là lao động chÃnh cá»§a gia đình, giá» chị chẳng thể Ä‘i lại bình thưá»ng như xưa nữa nói chi đến chuyện là m nông. Cáºu bé vốn hiểu chuyện, thương mẹ vất vả, cáºu xin nghỉ há»c:
– Mẹ nà y, con nghỉ há»c thôi, ở nhà là m ruá»™ng thay mẹ. Äi há»c, tiá»n đâu mà đóng há»c phÃ, tiá»n sinh hoạt phÃ, lại còn má»™t tháng ná»™p 15 cân gạo nữa, nhà mình biết lấy đâu ra.
– Có thế nà o con cÅ©ng không được bá» há»c. Con là niá»m tá»± hà o cá»§a mẹ. Chỉ cần con chăm chỉ há»c hà nh, còn những việc khác, con không phải báºn tâm.
Hai mẹ con tranh luáºn rất lâu, cáºu kiên quyết không Ä‘i há»c nữa vì không muốn mẹ mình khổ. Cáºu trở nên ngang bướng và lì lợm. Phải đến khi nóng nảy quá không kiá»m chế được, mẹ cáºu giÆ¡ tay tát cáºu má»™t cái và o má, cáºu má»›i sững ngưá»i lại. Äây là cái tát đầu tiên trong Ä‘á»i cáºu con trai 16 tuổi. Mẹ cáºu ngồi thụp xuống đất và khóc nức nở…
Nghe mẹ, cáºu khăn gói và o trưá»ng nháºp há»c. Lòng cáºu nặng trÄ©u. Ngưá»i mẹ đứng lặng hồi lâu, nhìn bóng con trai khuất dần…
Ãt lâu sau, có má»™t ngưá»i mẹ lặc lè vác bao tải dứa, chân thấp chân cao đến phòng giáo vụ. Chị ná»™p gạo cho con trai. Chị là ngưá»i đến muá»™n nhất. Äặt bao gạo xuống đất, chị đứng thở hổn hển má»™t hồi lâu rồi nem nép Ä‘i và o.
Thầy Hùng phòng giáo vụ nhìn chị, nói:
– Chị đặt lên cân Ä‘i. Mở túi gạo ra cho tôi kiểm tra.
Chị cẩn tháºn tháo túi.
Liếc qua túi gạo, hà ng lông mà y cá»§a thầy khẽ cau lại, giá»ng lạnh băng:
– Tháºt chẳng biết nên nói thế nà o. Tôi không hiểu sao các vị phụ huynh cứ thÃch mua thứ gạo rẻ tiá»n đến thế cho con mình ăn. Äấy, chị xem. Gạo cá»§a chị lẫn lá»™n đủ thứ, vừa có gạo trắng vừa có gạo lứt lẫn gạo mốc xanh Ä‘á», cả cám gạo nữa, đây còn có cả ngô nữa… Thá» há»i, gạo thế nà y, chúng tôi là m sao mà nấu cho các em ăn được. Thầy vừa nói vừa lắc đầu.
– Nháºn và o. – Thầy nói, không ngẩng đầu lên, đánh dấu và o bảng tên cá»§a há»c sinh.
Mặt ngưá»i mẹ đỠá»ng lên. Chị khẽ khà ng đến bên thầy nói:
– Tôi có 5 đồng, thầy có thể bổ sung và o thêm cho cháu để phụ tiá»n sinh hoạt phà được không thưa thầy?
– Thôi, chị cầm lấy để Ä‘i đưá»ng uống nước. – Thầy nói và vẫn không ngẩng đầu lên nhìn ngưá»i phụ nữ tá»™i nghiệp Ä‘ang loay hoay, khổ sở, mặt đỠá»ng lên, chân tay thừa thải vì chẳng biết là m thế nà o. Chị chà o thầy rồi lại bước thấp bước cao ra vá».
***
Äầu tháng sau, chị lại đến ná»™p gạo cho con trai. Thầy lại mở túi gạo ra kiểm tra rồi lại cau mà y, lắc đầu. Thầy có vẻ lạnh lùng, ác cảm:
– Chị lại ná»™p loại gạo như thế nà y sao? Tôi đã nói phụ huynh ná»™p gạo gì, chúng tôi cÅ©ng nháºn, nhưng là m Æ¡n phân loại ra, đừng trá»™n chung như thế nà y. Chúng tôi là m sao mà nấu cÆ¡m cho ngon để các em ăn được? Chị nghÄ© thá» xem, vá»›i loại gạo hổ lốn thế nà y, liệu chúng tôi có thể nấu cÆ¡m chÃn được không? Phụ huynh như các chị không thấy thương con mìnhsao?
– Thầy thông cảm. Thầy nháºn cho, ruá»™ng nhà tôi trồng được chỉ có thế! Ngưá»i phụ nữ bối rối.
– Tháºt buồn cưá»i cái nhà chị nà y! Má»™t mảnh ruá»™ng nhà chị có thể trồng đến hà ng trăm thứ lúa thế sao? Nháºn và o! Giá»ng thầy gằn từng tiếng và vẫn không ngẩng đầu lên nhìn chị.
Ngưá»i mẹ im bặt, mặt chị trở nên trắng bệch, nhợt nhạt. Chị là nhà cảm Æ¡n thầy rồi lại lặng lẽ bước thấp, bước cao ra vá». Dáng chị liêu xiêu, đổ vẹo trong cái nắng trưa hầm háºp như đổ lá»a.
***
Lại sang đầu tháng thứ ba cá»§a kỳ ná»™p gạo. Chị lại đến. Vẫn dáng Ä‘i xiêu vẹo, mồ hôi mướt mải trên trán, ướt đẫm lưng áo cá»§a ngưá»i mẹ trẻ. Bao gạo nặng dưá»ng như quá sức vá»›i chị.
Thầy lại Ä‘Ãch thân mở túi gạo ra kiểm tra. Lần nà y, nét giáºn dữ in hằn trên mặt thầy. Thầy rà nh rá»t từng tiếng má»™t như nhắc để ngưá»i phụ nữ ấy nhá»›:
– Tôi đã nói vá»›i chị thế nà o. Lần nà y tôi quyết không nhân nhượng chị nữa. Chị là m mẹ mà sao ngoan cố không thay đổi thế nà y. Chị mang vá» Ä‘i. Tôi không nháºn!
Ngưá»i mẹ thả phịch bao gạo xuống đất. Dưá»ng như bao ná»—i ấm ức, Ä‘au khổ va bất lá»±c bị dồn nén bao ngà y đột nhiên bừng phát. Chị khóc. Hai hà ng nước mắt nóng hổi, chan chứa trên gương mặt sá»›m hằn lên nét cam chịu và cùng quẫn. Có lẽ, chị khóc vì tá»§i thân và xấu hổ. Khóc vì lá»±c bất tòng tâm.
Thầy Hùng kinh ngạc, không hiểu đã nói gì quá lá»i khiến cho ngưá»i phụ nữ trẻ khóc tấm tức đến thế.
Chị kéo ống quần lên để lộ ra đôi chân dị dạng. Một bên chân quắt queo lại.
– Thưa vá»›i thầy, gạo nà y là do tôi… Tôi Ä‘i ăn xin, gom góp lại bao ngà y má»›i có được. Chẳng giấu gì thầy, chân cẳng tôi thế nà y, tôi là m ruá»™ng thế nà o được nữa. Cháu nó sá»›m hiểu chuyện, đòi bá» há»c ở nhà giúp mẹ là m ruá»™ng. Thế nhưng tôi kiên quyết không cho, kiên quyết không để con tôi thất há»c. Có há»c má»›i mong thoát khá»i cảnh cÆ¡ cá»±c nà y. Nhà chỉ có hai mẹ con, cha cháu mất sá»›m… Thầy thương tình, thầy nháºn giúp cho. Không ná»™p gạo, con tôi thất há»c mất!
Ngưá»i mẹ trẻ nà y Ä‘á»u đặn ngà y nà o cÅ©ng thế. Trá»i còn tá» má», khi xóm là ng còn chưa thức giấc, chị lặng lẽ chống gáºy, lê mình rá»i khá»i thôn. Chị Ä‘i khắp hang cùng, ngõ hẻm xóm khác xin gạo. Äi mãi đến tối mịt má»›i âm thầm trở vá». Chị không muốn cho má»i ngưá»i trong thôn biết.
Lần nà y ngưá»i bị xúc động mạnh lại là thầy Hùng. Thầy đứng lặng hồi lâu rôi nhẹ nhà ng đỡ chị đứng lên. Giá»ng thầy nhá» nhẹ:
– Chị đứng lên Ä‘i, ngưá»i mẹ trẻ! Chị là m tôi thá»±c sá»± bất ngá». Tôi đã có lá»i không phải vá»›i chị. Thôi thế nà y, tôi nháºn. Tôi sẽ thong báo vá»›i trưá»ng vá» hoà n cảnh cá»§a em há»c sinh nà y, để trưá»ng có chế độ há»c bổng hổ trợ cho há»c sinh vượt khó.
Ngưá»i mẹ trẻ đột nhiên trở nên cuống quýt và hoảng hốt. Chị gần như chắp tay lạy thầy. Giá»ng chị van lÆ¡n:
– Xin thầy. Tôi có thể lo cho cháu, dù không đủ đầy như các bạn nhưng tôi lo được. Khổ mấy, vất vả mấy tôi cÅ©ng chịu được. Chỉ xin thầy đừng cho cháu hay chuyện nà y. Äây là bà máºt cá»§a tôi, mong thầy giữ kÃn giùm cho.
Chị kÃnh cẩn cúi đầu chà o thầy như ngưá»i mà chị mang má»™t hà m Æ¡n lá»›n, đưa tay quệt mắt rồi lại nặng nhá»c, liêu xiêu ra vá».
Lòng thầy xót xa.
Thầy Hùng Ä‘em câu chuyện cảm động nà y báo vá»›i hiệu trưởng. Ban giám hiệu trưá»ng giữ bà máºt nà y tuyệt đối. Nhà trưá»ng miá»…n phà toà n bá»™ há»c phà và sinh hoạt phà cho cáºu há»c sinh có hoà n cảnh đặc biệt nà y. Ngoà i ra, há»c lá»±c cá»§a cáºu rất khá, đủ tiêu chuẩn nháºn được há»c bổng cá»§a trưá»ng.
Cuối cấp, cáºu dẫn đầu trong danh sách những há»c sinh xuất sắc cá»§a trưá»ng. Cáºu thi Ä‘áºu và o trưá»ng đại há»c danh tiếng nhất cá»§a thá»§ đô. Trong buổi lá»… vinh danh những há»c sinh ưu tú, khi tên cáºu được xướng lên đầu tiên, mẹ cáºu lặng lẽ đứng ở má»™t góc khuất, mỉm cưá»i sung sướng.
Có má»™t Ä‘iá»u rất lạ rằng trên sân khấu hôm ấy, có ba bao tải dứa sù sì được đặt trang trá»ng ở má»™t góc phÃa ngoà i cùng, nÆ¡i má»i ngưá»i có thể dá»… dà ng nhìn thấy nhất. Ai cÅ©ng thắc mắc, không hiểu bên trong ấy chứa thứ gì.
Trong buổi lá»… trang nghiêm ấy, thầy hiệu trưởng rất xúc động và kể lại câu chuyện ngưá»i mẹ trẻ Ä‘i ăn xin nuôi con há»c thà nh tà i.
Cả trưá»ng lặng Ä‘i vì xúc động.Thầy hiệu trưởng ra dấu cho thầy Hùng phòng giáo vụ đến mở ba bao tải ấy ra. Äó là ba bao gạo mà ngưá»i mẹ vá»›i đôi chân táºt nguyá»n lặn lá»™i khắp nÆ¡i xin vá».
Thầy nói:
– Äây là những hạt gạo mang nặng mồ hôi và nặng tình cá»§a ngưá»i mẹ yêu con hết má»±c. Những hạt gạo đáng quý nà y, tiá»n, và ng cÅ©ng không thể mua nổi. Sau đây, chúng tôi kÃnh má»i ngưá»i mẹ vÄ© đại ấy lên sân khấu.
Cả trưá»ng lại má»™t lần nữa lặng ngưá»i Ä‘i vì kinh ngạc. Cả trưá»ng dồn mắt vá» phÃa ngưá»i phụ nữ chân chất, quê mùa Ä‘ang được thầy Hùng dìu tùng bước khó nhá»c bước lên sân khấu.
Cáºu con trai cÅ©ng quay đầu nhìn lại. Cáºu há hốc miệng kinh ngạc. Cáºu không thể ngá» rằng ngưá»i mẹ vÄ© đại ấy không ai khác chÃnh là ngưá»i mẹ thân yêu cá»§a cáºu.
– Chúng tôi biết, kể ra câu chuyện nà y sẽ khiến cáºu há»c sinh ưu tú nhất trưá»ng bị chấn động rất mạnh vá» tâm lý. Thế nhưng, chúng tôi cÅ©ng mạn phép được nói ra vì đó là tấm gương sáng, tấm lòng yêu thương con vô bá» bến cá»§a ngưá»i mẹ. Äiá»u đó hết sức đáng quý và đáng được trân trá»ng vô cùng. Chúng tôi muốn thông qua câu chuyện cảm động nà y, giáo dục các em há»c sinh thân yêu cá»§a chúng ta vỠđạo đức và lối sống, vá» tình ngưá»i và những nghÄ©a cá» cao đẹp. Hôm nay, má»™t lần nữa chúng ta vinh danh những ngưá»i cha, ngưá»i mẹ đã cống hiến, hy sinh cả Ä‘á»i mình vì tương lai con em…
Giá»ng thầy hiệu trưởng Ä‘á»u Ä‘á»u, ấm áp và hết sức xúc động. Tai cáºu ù Ä‘i, cáºu chẳng nghe thấy gì nữa cả, mắt cáºu nhoè nước. Mẹ cáºu đứng đó, gầy gò, khắc khổ, mái tóc đã sá»›m Ä‘iểm bạc, mắt bà cÅ©ng chan chứa niá»m hạnh phúc và ánh mắt ấm áp, yêu thương ấy Ä‘ang hướng vá» phÃa cáºu vá»›i cái nhìn trìu mến.
Ngưá»i phụ nữ ấy run run vì chưa bao giỠđứng trước đám đông. Run run vì những lá»i tốt đẹp mà thầy hiệu trưởng đã dà nh cho mình. Vá»›i chị, đơn giản, tất cả chỉ xuất phát từ tình yêu bao la mà chị dà nh cho con trai. Chị không nghÄ© được thế nà o là sá»± hy sinh hay đạo lý lá»›n lao ấy.
Cáºu con trai cao lá»›n đứng vụt dáºy, chạy lên ôm chầm lấy mẹ mà mếu máo khóc thà nh tiếng:
– Mẹ Æ¡i! Mẹ cá»§a con…
Linh Äan
Nguồn: Dịch từ truyện ngắn khuyết danh của Trung Quốc

