Khác biệt giữa niá»m vui, và thú vui.
Niá»m vui và ná»—i buồn là những cảm xúc vá» mặt tinh thần cá»§a con ngưá»i. Trong khi thú vui và đau đớn do tai nạn, hay do bệnh táºt… là những cảm xúc cá»§a thân xác. Niá»m vui và ná»—i buồn thưá»ng kéo dà i, trong khi thú vui và đau đớn thưá»ng mau qua.
Có nhiá»u yếu tố giúp ta có niá»m vui như thi đỗ, bảo vệ thà nh công luáºn án Tiến sÄ©; dà nh được huy chương và ng; cứu được má»™t ngưá»i khá»i chết Ä‘uối; giúp má»™t lá»›p há»c thoát mù chữ; chặn được đám cháy; niá»m tin và o Äấng Tối cao, giúp ta có niá»m vui suốt Ä‘á»i…Ta tìm hiểu:
Niá»m tin tác động đến niá»m vui cá»§a con ngưá»i ra sao?
Má»™t xã há»™i khá»§ng khoảng niá»m tin
Hình ảnh vị Giáo sư Tiến sÄ©, linh mục Daminh Lương Kim Äịnh (1915-1997), vá»›i bá»™ áo dòng trắng, ung dung tá»± tại, Ä‘i và o trưá»ng Äại há»c Văn Khoa Sà i Gòn trước những năm 1975 đã gây ấn tượng, sá»± ngưỡng má»™ và lòng kÃnh trong vá»›i bao lá»›p sinh viên thá»i đó! Tôi thì đặc biết ấn tượng vá»›i bốn câu thÆ¡, Ngà i trÃch dẫn từ sách Kinh Thư III nÆ¡i giảng đưá»ng Äại há»c:
Â
“Nhân tâm duy nguy.
Äạo tâm duy vi.
Duy tinh duy nhất.
Doãn chấp quyết trungâ€. Dịch:
“Lòng cá»§a trá»i siêu vi huyá»n ảo.
Lòng cá»§a ngưá»i Ä‘iên đảo ngả nghiêng.
Tinh ròng, chuyên nhất ngà y đêm.
Ra công, ra sức giữ nguyên lòng trá»iâ€.
Lá»i nháºn định trong Kinh Thư ngà y xưa: “Lòng cá»§a trá»i siêu vi huyá»n ảo/Lòng cá»§a ngưá»i Ä‘iên đảo ngả nghiêng†đang diá»…n ra hà ng ngà y trong xã há»™i Việt Nam hôm nay. Xin trÃch dẫn để minh há»a cho nháºn định trên: Báo Tri Thức Việt Nam ngà y 03 tháng 01 năm 2018, tác giả SÆ¡n VÅ© đã mô tả: “Trong sáng ngà y 09 tháng 06 năm 2017, tại Kỳ há»p Quốc há»™i khóa XIV, Äại biểu Äặng Thuần Phong (Bến Tre) nói trước Quốc há»™i vá» 6 Ä‘iá»u bất an mà nhân dân luôn bức xúc: “Tham nhÅ©ng, lãng phÃ, thương mại hóa quan hệ xã há»™i, tà i nguyên cạn kiệt, và vấn đỠan toà n sốngâ€. Và tác giả kết luáºn: “Khá»§ng khoảng niá»m tin là hiện tượng Ä‘ang thá»±c sá»± xẩy ra trong xã há»™i chúng ta, ở trên má»i khÃa cạch cuá»™c sống cá»§a ngưá»i dân từ thà nh thị cho đến nông thôn…† Tháºt Ä‘au lòng biết bao!
Từ niá»m tin đến niá»m vui
Ta thưá»ng nghe: “mất niá»m tin là mất tất cảâ€; trong các Cty, Doanh nghiệp, ngưá»i ta còn đỠcao niá»m tin khi chá»n những khẩu hiệu: “Niá»m tin cá»§a các bạn là tà i sản cá»§a chúng tôiâ€. Quả đúng thế, là m sao ta có thể bình an, an vui, hạnh phúc, có niá»m vui, khi trong lòng đầy mưu toan, nghi hoặc, háºn thù…
Niá»m vui sẽ biến mất khi niá»m tin không còn nÆ¡i má»—i chúng ta!
Â
Mất niá»m tin, gia đình ly tán
Trong má»™t gia đình, mà chồng hoà i nghi vợ; vợ hoà i nghi chồng, hoặc “Chồng ăn chả; vợ ăn nem…â€, con cái không tin tưởng nÆ¡i cha mẹ; cha mẹ không tin tưởng nÆ¡i con cái, thì há»i là m sao gia đình đó là má»™t tổ ấm được? Sá»›m muá»™n gì gia đình đó cÅ©ng sẽ tan nát đổ vỡ. Cảnh tượng đó Ä‘ang trà n ngáºp trong xã há»™i, từ thà nh thị đến nông thôn. Bao mảng Ä‘á»i bất hạnh, những cháu bế bÆ¡ vÆ¡ “đầu đưá»ng xó chợ†khắp nÆ¡i…Äau xót hÆ¡n, hà ng triệu cháu bé không được chà o Ä‘á»i vì nạn phá thai trà n lan…
Â
“Tại TP.HCM hiện nay cứ bình quân 2, 7 cặp kết hôn lại có 1 cặp ly hôn. Rõ rà ng, tình trạng ly hôn trong giá»›i trẻ ngà y cà ng phổ biến, nhất là tại các khu đô thị, thà nh phố lá»›n. Äá»™ tuổi ly hôn dưới 35 tuổi chiếm tỉ lệ 30% và năm sau có xu hướng tăng hÆ¡n năm trước…CÅ©ng theo các luáºt sư tỉ lệ hòa giải ly hôn thà nh chiếm tỉ lệ rất thấp, và má»—i tháng bình quáºn má»—i quáºn huyện tại TP.HCM có từ 80 – 100 vụ ly hôn.
(Theo Trung tâm Tin tức VTV.VN 24 ngà y 01- 08-2018).
“Ngưá»i dân mất niá»m tin, thì đất nước khó bình yên†(TT. Nguyá»…n Xuân Phúc)
Äã hÆ¡n bốn mươi năm, quê hương thân yêu Việt Nam yên tiếng súng. Vể bá» ngoà i thì đất nước ta không chiến tranh, được bình an. Nhưng táºn trong tâm hồn má»—i ngưá»i dân liệu có được bình an chưa? Nếu lấy thước Ä‘o bình an bằng niá»m tin và o cuá»™c sống, và o con ngưá»i và và o xã há»™i thì ta có thể nói, xã há»™i Việt Nam hôm nay chưa bình an. Bởi lẽ, xã há»™i chúng ta Ä‘ang trà n ngáºp hà ng giả, độc hại từ Trung Quốc trà n qua. Và ngay cả những mặt hà ng do chÃnh nhà máy, xà nghiệp trong nước tạo ra như phân bón, thuốc trừ sâu, thuốc tây, thuốc tầu, ciment, săt thép, cá»a nhôm, cá»§a kÃnh cÅ©ng tháºt giả lẫn lá»™n…Rồi nạn: Bằng giả, Cá» nhân, Thạc sÄ©, Tiến sÄ© nhiá»u nÆ¡i được mua bằng tiá»n. Nghiêm trong hÆ¡n, là nạn quan giả, má»™t số các quan chức nhiá»u nÆ¡i được mua bằng và ng, băng Äô-la, bằng gái đẹp, Bằng biệt thá»± năm sao… tạo ra quốc nạn tham những ngà y má»™t Ä‘a dạng và tinh vi…; ngưá»i dân sống trong pháºp phồng lo sợ thì là m sao có bình an, có được niá»m vui trong cuá»™c sống được.
Äúng như lá»i Thá»§ Tướng Nguyá»…n Xuân Phúc nói:  “Ngưá»i dân thiếu niá»m tin thì đất nước khó bình yênâ€.  (Báo Dân Trà 25-07-2017)
Niá»m tin có từ đâu, hệ quả cá»§a việc có niá»m tin, và không có niá»m tin:
“Bản chất cá»§a niá»m tin là những giá trị được hình thà nh trên ná»n tảng văn hoá và đạo đức cá»§a má»™t cá nhân. Con ngưá»i phân biệt đúng và sai, tốt và xấu, thiện và ác dá»±a trên các giá trị văn hoá và chuẩn má»±c đạo đức cá»§a mình. Mà các giá trị nà y lại thưá»ng được quyết định bởi tÃn ngưỡng.†(Báo Tri Thức Việt Nam ngà y 03-01-2018).
Tôi nghÄ©: Äây là má»™t nháºn định khá đúng đắn, khách quan, dù chưa hoà n toà n đầy đủ. Trên thá»±c tế cho thấy, những quốc gia tôn trá»ng tÃn ngưỡng như Mỹ, Pháp, Äức, Tây Ban Nha, Nháºt…Cụ thể, trong lá»… nháºm chức, Tổng Thống nà o cá»§a Hoa Kỳ cÅ©ng phải đặt tay trên cuốn Kinh Thánh để thá» hứa; và trong đồng Äô-la cá»§a Mỹ có ghi hà ng chữ: “In God we Trust†(Chúng ta tin và o Chúa). Má»™t thà dụ khác: Ngà y 09 tháng 04 năm 1914 hãng Toyota cá»§a Nháºt thu hồi 6.400.000 xe có lá»—i ở trục lái, túi khÃ, và ghế ngồi đã bán ra trên toà n thế giá»›i để sá»a chữa…. Rồi những trạm xăng ở má»™t số nÆ¡i; vùng nông thôn cá»§a Nháºt đã thá»±c hiện được việc tá»± mua bán không cần ngưá»i kiểm soát…. Nhá» thế, nạn dối trá, tham nhÅ©ng trong xã há»™i rất Ãt, con ngưá»i có niá»m tin và o con ngưá»i, cuá»™c sống đầy niá»m vui…
Trái lại, những nước chưa tôn trá»ng niá»m tin cá»§a tôn giáo đủ… những nước đó thưá»ng có nạn tham nhÅ©ng, lừa gạt tháºt nhiá»u. Hà ng giả cá»§a Trung Quốc đã gây hoảng sợ cho nhân loại. Tại Việt Nam thì từ thà nh thị đến nông thôn Ä‘á»u sợ hà ng Trung Quốc, nhất là hoa quả, thá»±c phẩm Trung Quốc…
Nháºn định vá» Việt Nam, tôi xin trÃch lá»i nháºn định cá»§a ông: Nguyá»…n Quốc Tuấn, Viện trưởng Viện nghiên cứu tôn giáo, từng trả lá»i phá»ng vấn vá»›i VietnamNet: “Dưá»ng như những chÃnh sách vá» tôn giáo nghiêm trá»ng và sai lầm trước đây mà cả hiện nay nữa đã tạo ra má»™t quá trình sa mạc hóa vá» tâm linh ở Việt Nam, để giỠđây tâm hồn cá»§a ngưá»i Việt đã biến thà nh má»™t bãi hoang có thể chấp nháºn các loại bụi gai xương rồng, và không thể trồng được loại cây cá» hoa thÆ¡m, quả ngá»tâ€. (Báo Tri Thức Việt Nam ngà y 03-01-2018).
Äây quả là má»™t nháºn định thẳng thắn, đúng đắn, Ä‘au lòng biết bao! Nhưng tôi vẫn hy vá»ng “Thuốc đắng sẽ dã táºtâ€, Việt Nam, mai đây sẽ sánh vai vá»›i các cưá»ng quốc năm châu, má»™t khi biết thức tỉnh để sá»a sai.
Phần kết: Tìm niá»m vui từ đâu?
Cá nhân, táºp thể, tôn giáo Ä‘á»u có những cách thức riêng trong việc tìm niá»m vui:
Vá» cá nhân, có ngưá»i tìm niá»m vui qua Ä‘á»i sống dâng hiến (Ä‘i tu); có ngưá»i tìm niá»m vui trong việc sống chay tịnh, hay quảng đại giúp đỡ ngưá»i nghèo hoạn nạn, bệnh táºt; có ngưá»i tìm niá»m vui trong Ä‘á»i sống tình yêu vợ chồng (VÄ©nh hôn và đơn hôn).
Cố nhạc sÄ© Trịnh Công SÆ¡n (1939-2001) thì: “Má»—i ngà y tôi chá»n má»™t niá»m vui…â€
Mẹ Thánh Têxêxa (1910-2097): Tìm niá»m vui trong việc chăm sóc ngưá»i nghèo khó.
Äức Pháºt dạy (khoảng thế ká»· thứ 5 TCN): Tìm nguồn vui nÆ¡i chÃnh mình. Kinh Hiện Pháp Lạc Trú dạy: “Quá khứ không truy tìm/ Tương lai không ước vá»ng/Quá khứ đã Ä‘oạn táºn/Tương lai thì chưa đến/Chỉ có pháp hiện tại/Tuệ quán chÃnh ở đây.â€
Äạo Công Giáo: Dạy con ngưá»i tìm niá»m vui qua việc: “MẾN CHÚA VÀ YÊU NGƯỜIâ€. Cụ thể hÆ¡n: “Ngươi phải yêu mến Äức Chúa, Thiên Chúa cá»§a ngươi hết linh hồn, hết trà khôn†(Ga 15, 37); và “Anh em hay yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em†(Ga 15,12).
Cảm tạ Chúa, con có niá»m vui vô táºn, vì Chúa thương đã mặc khải để con biết Chúa; biết Chúa qua những công trình kỳ diệu do Chúa tạo dá»±ng, trong đó có con; biết Chúa qua chÃnh lá»i Chúa phán: “Thiên Chúa là tình yêu†(1Ga4, 8).
                                                         Â
Cursillista Inhaxio Äặng Phúc Minh
CGVN

