Tử �ạo Amazon

Tử đạo thế kỷ 20

Tử đạo bao gi� cũng là để minh chứng đức tin. Thành thử lý do khiến cái chết của một ngư�i được kể là tử đạo khi h� là mục tiêu của lòng hận thù đối với đức tin Công Giáo (in odium fidei).

Các tử đạo Việt Nam th�i nhà Nguyễn chắc chắn là những ngư�i bằng lòng chết dưới tay những ngư�i hận thù đức tin Công Giáo để làm chứng cho đức tin này. Dấu chỉ rõ ràng nhất là h� từ chối quá khóa, tức bước qua tượng Chịu Nạn. Nhưng bước sang thế kỷ 20, dấu chỉ này không hiển nhiên như thế và đức tin Công Giáo được hiểu theo một nghĩa hết sức rộng rãi. Suy cho cùng, đức tin này được biểu lộ, được phát biểu bằng nhi�u biểu thức khác nhau, rất khác nhau.

Việc phong chân phước cho triết gia Edith Stein, h�c trò của nhà sáng lập ra hiện tương h�c Husserl là một điển hình. Bà được kể là một ngư�i chết vì lòng hận thù đức tin Công Giáo của �ức Quốc Xã. Nhưng ngư�i Do Thái không đồng ý như vậy, h� lớn tiếng phản đối, cho rằng Bà chết trong trại tử thần Auschwitz cùng với ngư�i em gái ruột Rosa là vì h� là ngư�i Do Thái do chính sách hận thù Do Thái của Chủ Nghĩa Quốc Xã.

�úng, Edith Stein là ngư�i Do Thái, có cha có mẹ hoàn toàn là ngư�i Do Thái sùng đạo. Nhưng bà đã trở lại �ạo Công Giáo, nhập dòng kín Cátminh, nhận tên là Teresa Benedicta e Cruce.

Theo các dữ kiện lịch sử, thì Quốc xã từng xếp ngư�i Do Thái trở lại Kitô giáo ở Hòa Lan, nơi chị em nhà Stein đang cư ngụ, ra ngoài danh sách các ngư�i Do Thái h� cần trừ khử. Nhưng vào ngày 20 tháng 7 năm 1942, Hội �ồng Giám Mục Công Giáo Hoà Lan cho đ�c ở m�i nhà th� khắp nước một tuyên bố công khai lên án chủ nghĩa kỳ thị chủng tộc của Quốc Xã.

Tuyên bố đó là tiếng vang của Thông �iệp lừng danh Mit brennender Sorge (với một lòng lo lắng bừng bừng) của �ức Giáo Hoàng Piô XI, công bố năm 1937, cực lực lên án chủ nghĩa Quốc Xã. Và động lực của thông điệp này chính là lá thư của Nữ �an Sĩ Cátminh Teresa Benedicta e Cruce gửi cho ngài lúc Quốc Xã mới lên cầm quy�n, trong đó, Bà thống thiết kêu g�i ngài bằng những l�i chân tình sau đây:

“Là má»™t đứa con của dân tá»™c Do Thái, là ngÆ°á»�i, nhá»� ân sủng của Thiên Chúa, trong 11 năm qua, cÅ©ng là má»™t đứa con của Giáo Há»™i Công Giáo, con dám nói vá»›i NgÆ°á»�i Cha của Kitô Giáo vá»� cái Ä‘iá»�u Ä‘ang áp bức hàng triệu ngÆ°á»�i Ä�ức. Nhiá»�u tuần qua, chúng ta từng chứng kiến những việc vi phạm tại Ä�ức nhằm giá»…u cợt má»�i cảm thức công lý và nhân tính, chÆ°a kể tình yêu ngÆ°á»�i lân cận. Nhiá»�u năm qua, các lãnh tụ của Chủ NghÄ©a Quốc Xã Ä�ức vẫn liên tiếp truyá»�n giảng lòng hận thù ngÆ°á»�i Do Thái… NhÆ°ng trách nhiệm, tá»±u chung, phải đổ lên đầu những ai đã Ä‘em há»� đến mức này và trách nhiệm cÅ©ng phải đổ lên đầu những ai vẫn giữ im lặng trÆ°á»›c những việc xẩy ra nhÆ° thế.

M�i đi�u đã xẩy ra và còn tiếp tục xẩy ra hàng ngày phát xuất từ một chính phủ tự g�i mình là ‘Kitô giáo’. Nhi�u tuần qua, không những ngư�i Do Thái mà còn cả hàng ngàn tín hữu Công Giáo ở �ức, và, con tin, ở khắp thế giới, ch� đợi và hy v�ng Giáo Hội của Chúa Kitô cất cao tiếng nói của mình để chặn đứng thứ lạm dụng danh nghĩa Chúa Kitô này. Há cái thứ ngẫu thần hóa nòi giống và quy�n lực cai trị đang được giáng xuống ý thức công chúng bởi các phương tiện truy�n thanh không phải là một lạc giáo hay sao? Há các cố gắng nhằm tiêu diệt dòng máu Do Thái không phải là một xúc phạm đến nhân tính hết sức linh thánh của �ấng Cứu Rỗi của chúng ta, của Trinh Nữ diễm phúc và của các Tông đồ hay sao? Há tất cả những đi�u này không đi ngược 180 độ với đức hạnh của Chúa Tể và là Cứu Chúa của chúng ta hay sao, �ấng, ngay trên thập giá, vẫn cầu nguyện cho những kẻ bách hại mình? Và há đây không phải là vết đen trên tiếng tăm của Năm Thánh vốn có ý trở thành năm hòa bình và hòa giải hay sao? Tất cả chúng con, những con cái của Giáo Hội và là những ngư�i đang nhìn các đi�u kiện hiện nay ở �ức bằng con mắt rộng mở, sợ Giáo Hội sẽ gặp đi�u tệ hại nhất nếu cứ tiếp tục giữ im lặng lâu hơn nữa�.

Chỉ 6 ngày sau đó, tức ngày 26 tháng 7 năm 1942, viên Reichskommissar, một thứ tổng toàn quy�n của Quốc Xã tại Hòa Lan, là Arthur Seyss-Inquart hủy b� luật trừ trước của chính hắn, ra lệnh lùng bắt cả các ngư�i Do Thái đã trở lại Công Giáo.

Chị em nhà Stein cùng với 243 ngư�i Do Thái trở lại Công Giáo sống ở Hòa Lan bị SS bắt ngày 2 tháng 8 năm 1942 và tống giam tại các trại tập trung Amersfoort và Westerbork trước khi bị chuyển tới Auschwitz. �ức Quốc Xã biết rõ nguyên nhân và động lực khiến có Thông điệp của �ức Piô XI và tuyên bố của Hội �ồng Giám Mục Hòa Lan. H� biết rõ đức tin của Edith Stein và ai đến Berlin ngày nay, hẳn không thể không đến quảng trư�ng Bebelplatz, gần �ại H�c Humboldt, viếng nơi ghi dấu Quốc Xã đốt mấy chục ngàn tác phẩm của các nhà văn hóa �ức trong đó có tr�n bộ các tác phẩm của Edith Stein. Bà cũng ý thức được đi�u đó, cho nên, theo Cha Ambrose Eszer, O.P, một viên chức của Bộ Phong Thánh, tại trại tập trung, được h�i “chị là ai?� bà dõng dạc cung khai: tôi là ngư�i Công Giáo!

Vả lại, theo Cha Eszer, B�n Quốc Xã rất quỉ quái trong chủ trương của chúng đối với �ạo Công Giáo: th�i chiến, chúng tìm cách kiểm soát Giáo Hội trong khi kiên nhẫn ch� cho hết chiến tranh, sẽ tận diệt Giáo Hội và thay thế Giáo Hội bằng một giáo hội mới, hoàn toàn chịu ảnh hưởng các lý thuyết kỳ thị chủng tộc và đầy huy�n thoại của Wagner. Do đó, chiến thuật của chúng là tránh tra vấn các nạn nhân v� các ni�m tin tôn giáo để không biến h� thành tử đạo. Cha Eszer cho rằng chúng tìm cách “loại b� bất cứ việc tuyên xưng đức tin nào�.
Chiến lược và chiến thuật của chúng không loại b� được việc Edith Stein chết “in odium fidei�, một đi�u đã được Bộ Phong Thánh chấp nhận bất chấp các phản đối ầm ĩ của phía Do Thái.

Tử đạo thế kỷ 21

Qua thế kỷ 21, quan điểm của Công Giáo v� tử đạo còn khóang đạt hơn nữa. �i�u này dễ hiểu vì quan điểm sống đức tin hiện nay, nhất là dưới th�i �ức Phanxicô, vị Giáo Hoàng đầu tiên có cái đảm lược mang đức tin vào cả việc bảo vệ “ngôi nhà chung của chúng ta� là môi trư�ng. Trong chi�u hướng này, những tín hữu và giáo sĩ Việt Nam can đảm đấu tranh nhân vụ Formosa ở Hà Tĩnh xứng đáng được danh hiệu tử đạo nếu chết trong tay cư�ng quy�n.

Nhận định trên có thể chỉ là một suy diễn. Nhưng trong Tài Liệu Làm Việc của Thượng Hội �ồng Giám Mục v� Vùng Amazon, vừa được Tòa Thánh công bố, ta thấy những ngư�i bản địa Amazon đấu tranh bảo vệ lãnh thổ của h� được g�i là “tử đạo�. Ta hãy đ�c số 145:

“Làm Giáo hội ở Amazon một cách thực tế có nghĩa là nêu vấn đ� v� quy�n lực một cách tiên tri, vì ở khu vực này, ngư�i dân không thể khẳng định quy�n của h� chống lại các lợi ích kinh tế và định chế chính trị to lớn. Ngày nay, đặt vấn đ� quy�n lực trong việc bảo vệ lãnh thổ và các nhân quy�n là li�u mạng sống của mình, là bước lên con đư�ng thập giá và tử đạo. Số các tử đạo ở Amazon rất đáng báo động (ví dụ, chỉ riêng ở Brazil, 1,119 ngư�i bản địa đã bị sát hại từ năm 2003 đến năm 2017 vì bảo vệ lãnh thổ của h�). Giáo hội không thể th� ơ; ngược lại, nó phải giúp bảo vệ những ngư�i nam nữ đang bảo vệ nhân quy�n và tưởng nhớ các vị tử đạo của h�, trong số đó có các nhà lãnh đạo như Nữ tu Dorothy Stang�.

Lẽ dĩ nhiên, Tài Liệu Làm Việc của một Thượng Hội �ồng Giám Mục chưa hẳn đã là quyết nghị của Thượng Hội �ồng này, mà dù có là quyết nghị của nó đi nữa, chưa chắc đã được huấn quy�n của �ức Phanxicô chấp nhận đưa vào nội dung một tông huấn. Nhưng dù sao nó cũng phản ảnh một quan điểm nghiêm túc. �i�u đáng nói ở đây là Tài Liệu đã tôn vinh một ngư�i chết vì tranh đấu cho những ngư�i tranh đấu bảo vệ lãnh thổ của h�, Nữ Tu Dorothy Stang và coi bà là một tử đạo.

Từ điển mở Wikipedia cũng g�i bà là “Tử đạo Amazon� với mấy dòng v� bà như sau: “Nữ tu Dorothy Mae Stang, S.N.D., (7/6/1931 – 12/2/ 2005) là một thành viên ngư�i Ba Tây gốc Hoa Kỳ của Hội Dòng Nữ Tu �ức Bà Namur. Bà bị hạ sát ở Anapu, một thành phố thuộc bang Pará, lưu vực Amazon thuộc Ba Tây. Nữ Tu Stang vốn là ngư�i lớn tiếng trong cố gắng bênh vực ngư�i nghèo và môi trư�ng, và trước đây vốn nhận được nhi�u đe d�a tới sinh mệnh từ những công ty đốn rừng và sở hữu chủ đất đai. �n phong thánh cho bà như một tử đạo và mẫu mực thánh thiện đang được xem xét tại Bộ Phong Thánh của Tòa Thánh�.

�n phong thánh ấy không được Wikipedia trưng dẫn từ nguồn nào. Và cũng không thấy các tài liệu của chính Hội Dòng của bà nhắc đến. Nhưng chúng cũng g�i bà là “ngư�i tử đạo đầu tiên của cộng đoàn� (xem https://vocationnetwork.org/en/articles/show/12-sister-dorothy-stang-her-dying-shows-us-how-to-live). Và tước hiệu “Vị Tử �ạo của Amazon� (“Martyr of the Amazon�) được dùng làm tựa sách ít nhất bởi Nữ Tu Roseanne Murphy. Tác giả và ký giả Rita Beamish, ngư�i vốn tư�ng trình v� Tòa Bạch �c, chính trị và chính sách ngoại giao cho Hãng tin Associated Press, cũng g�i bà là một vị tử đạo.

Vũ khí của tôi là cuốn Thánh Kinh

Thực ra bà đã bị hạ sát trong hoàn cảnh nào? Bà vốn sinh ra tại Ohio, Hoa Kỳ, gia nhập Hội Dòng �ức Bà Namur năm 17 tuổi và khấn tr�n đ�i năm 25 tuổi. �áp lại l�i kêu g�i của Thánh Giáo Hoàng Gioan XXIII, năm 1966, lúc 35 tuổi, bà lên đư�ng qua Ba Tây truy�n giáo.

Các dữ liệu của Hội Dòng (https://www.sndden.org/who-we-are/where-we-are/latin-america/the-amazing-grace-of-sr-dorothy-stang) mô tả bà là ngư�i ch�n lối sống khó nghèo nhất để giúp đỡ những ngư�i khác sống trong cảnh nghèo. Bà có lòng đam mê đối với ngư�i thuộc đủ m�i văn hóa, đối với công bằng xã hội, kiến tạo hòa bình, sự hợp tình hợp lý, và tôn tr�ng môi trư�ng. Bà sở hữu rất ít của cải vật chất: một ít áo quần mầu sắc pha trộn, đồ dùng đơn sơ và cuốn Thánh Kinh được bà mang đi khắp nơi và đôi lúc g�i nó là “khí giới� của bà.

Vào một Thứ Bẩy mưa dầm tháng Hai năm 2005, bà mang cuốn Thánh Kinh đó khi lặn lội trên con đư�ng mòn đầy bùn lầy d�c rừng già Amazon. Bà cố gắng đi tới Boa Esperança, một ngôi làng gần Anapu, nơi bà sống ở Pará, một tiểu bang phía bắc của Ba Tây. Khu vực này nằm ở bìa phía đông của Amazon, một vùng nổi tiếng giầu v� tài nguyên thiên nhiên và cũng lắm bạo lực phát sinh từ các tranh chấp đất đai.

Ch� Nữ Tu sáng hôm đó là một nhóm nông gia có nhà cửa bị đốt san bằng trên mảnh đất được chính phủ liên bang cấp cho h�. Ở toàn tiểu bang Pará và ở một nơi như Boa Esperança, bằng khoán đất đai không luôn kết thúc bằng tranh cãi. Ở Pará, các công ty đốn rừng và các chủ trại nuôi súc vật giầu có dựa vào sự giúp đỡ của các chính trị gia và cảnh sát địa phương trong việc tạo mãi và trưng dụng tài sản của các dân tộc bản địa và nông gia bé nh�. Trong khi Nữ Tu Dorothy đang buớc v� Boa Esperança, bà nghe những l�i chửi bới của mấy ngư�i đàn ông lúc ấy đang ở bên cạnh bà. Mưa rơi sối xả lúc bà dừng lại và mở cuốn Thánh Kinh. Bà đ�c cho h� nghe đoạn nói v� ngư�i nghèo: phúc thay ai có lòng khó khăn vì Nước Tr�i là của h�. Nghe đến đó, h� lùi lại và nâng súng lên. Nữ Tu Dorothy giơ cuốn Thánh Kinh v� phía h� và 6 phát súng nổ thẳng thừng. Bà ngã xuống đất, “tử vì đạo�.

Tài liệu kể tiếp: mấy ngày trước đó, Nữ Tu Dorothy cố gắng chặn đứng một vụ đốn rừng bất hợp pháp nơi những con cá mập đất đai lưu ý nhưng không có quy�n hợp pháp. Bởi thế, các nhà cầm quy�n tin rằng vụ hạ sát Bà đã được sắp xếp bởi một chủ trại nuôi súc vật ở địa phương với giá 19,000 mỹ kim. Nhưng nhi�u ngư�i khác tin rằng chính tập đoàn đốn rừng và chăn nuôi súc vật đã góp tay vào việc trả giá cho sinh mạng của Nữ Tu Dorothy.

H� đã hạ sát một ngư�i đàn bà trong tay chỉ có một cuốn Thánh Kinh, một ngư�i quyết định gia nhập một Hội Dòng ưu tiên làm việc giữa những ngư�i nghèo. Bà được toại nguyện khi được sống và làm việc trong gần 40 năm tại Ba Tây. Bà sớm ý thức được các vấn đ� xã hội đang gây khốn khổ cho vùng bà đã ch�n làm quê hương, nhất là việc áp bức các nông dân, dưới chế độ quân phiệt của các thập niên 1960, 1970. Những ngư�i làm việc cổ vũ các nhân quy�n và quy�n đất đai của các nông gia nh� bị coi là phản loạn và bị độc tài quân phiệt lùng bắt.

Thân phận ngư�i nghèo Amazon

Lịch sử Ba Tây cho hay đầu thập niên 1970, chính phủ khuyến khích ngư�i nghèo di chuyển tới vùng Transamazonia. Những ngư�i không đất đai coi đây là cơ hội để trở thành những chủ đất cày cấy. Nhi�u ngư�i r�i cư tới tiểu bang Pará để bắt đầu cuộc sống mới. Các Nữ Tu �ức Bà Namur đi theo đoàn ngư�i này, trong đó có nữ tu Dorothy, giúp h� xây dựng cuộc sống mới, tươi đẹp hơn. Nhưng khi tới đó, cảnh nghèo và bất an h� để lại sau lưng đã được thay thế bằng nhi�u nan đ� mới: các con cá mập đất đai sẵn sàng cướp hết đất đai h� đến đây để cày bừa. Các viên chức chính phủ không làm gì để ngăn chặn b�n chúng vì các chính trị gia và cảnh sát địa phương đã bị chúng mua chuộc.

�oàn ngư�i khố rách áo ôm đành phải di chuyển sâu hơn vào rừng già. Dĩ nhiên, Nữ Tu Dorothy di chuyển với h�. Nhưng tình huống vẫn như trước. Qua thập niên 1980, h� hiểu rõ chính phủ Ba Tây có một kế hoạch khác cho vùng này. H� dành 10.5 mẫu tây Anh ở vùng Bắc Ba Tây, trong đó, có Pará, cho các dự án khai m�, l�c dầu và nông thương (agribusiness).

Ä�ối vá»›i các nông gia nhá»�, tình huống này giống nhÆ° “Ä�avít chá»�i vá»›i Gôliátâ€�, tức các công ty Ä‘a quốc, các đại doanh nghiệp, các công ty nuôi súc vật và khai thác gá»—…Chúng bắt đầu nuốt trá»­ng rừng giàâ€�. Các nhà môi trÆ°á»�ng há»�c Æ°á»›c lượng rằng Amazon mất 9,170 dặm vuông rừng má»—i năm và khoảng 20% trong số 1.6 triệu dặm vuông của nó đã bị đốn để tạo nên các đất trồng cá»� cho súc vật nuôi hay để thu lượm các loại gá»— quí nhÆ° tuyết tùng (cedar), gụ (mahogany) và những gá»— qúy hiếm khác…

�oàn ngư�i của Nữ Tu Dorothy lại vào sâu hơn nữa và cuối cùng cắm dùi ở Anapu, tiểu bang Pará năm 1982. Bà giúp h� sống có liên đới và tôn tr�ng môi trư�ng. Bà làm việc với Ủy Ban Mục Vụ lo v� đất đai của Hội �ồng Giám Mục Ba Tây. Bà cũng giúp cổ vũ các dự án tiểu thương có tính cách gia đình ở trong làng, thư�ng tạo nên những ngư�i phụ nữ kiếm sống cho gia đình (women breadwinners).

Việc làm của Bà được nhi�u ngư�i biết đến: Bà được hiệp hội luật gia Ba Tây trao giải thưởng nhân đạo và các viên chức của Tiểu Bang Pará bầu Bà là “Ngư�i Phụ Nữ Trong Năm�, vì công trình bảo đảm địa quy�n cho các nông gia.

Tuy bầu Bà vào địa vị cao qúi như trên, nhưng chính quy�n Pará lại có dự án mở một xa lộ trong vùng, làm cho giá đất lên cao và làm cho mức độ bạo lực cũng tăng theo.

Ỡ bình diện liên bang, Tổng thống da Silva bị vướng giữa l�i hứa cấp đất cho 400,000 gia đình không đất đai và việc phải mở nhi�u cánh rừng để hỗ trợ việc phát triển kinh tế. �p lực bên ngoài còn phát xuất từ Qũy Ti�n Tệ Quốc Tế, cơ quan đã cho Ba Tây vay hàng tỷ mỹ kim sau cuộc suy thoái năm 2002. �i�u này rất nguy hiểm cho ngư�i dân Pará vì tranh chấp đất đai. Ủy Ban Mục vụ lo v� đất đai của Hội �ồng Giám Mục Ba Tây gần đây tư�ng trình rằng trong 30 năm qua, Pará là địa điểm của 40% số 1,370 vụ giết ngư�i liên quan đến tranh chấp đất đai.

Nữ tu Dorothy luôn đứng bên cạnh các nông gia bé nh� trong cuộc mưu cầu vô v�ng của h� có được mảnh đất riêng để cày cấy. Bà không ngừng làm áp lực để chính phủ thi hành trách nhiệm bảo vệ quy�n lợi ngư�i dân. Bà không bao gi� đầu hàng, để mất hy v�ng.

Tử đạo vì anh hùng phục vụ ngư�i khác

Sau khi Bà nằm xuống, các buổi lễ tưởng niệm Bà đã được tổ chức khắp thế giới và ngày 9 tháng 3 năm 2005, Quốc Hội Hoa Kỳ thông qua nghị quyết #89 tôn vinh cuộc sống của Bà. Ngày 10 tháng 12 năm 2008, Bà được Liên Hiệp Quốc truy tặng huy chương trong Lãnh Vực Nhân Quy�n.

Còn Giáo Hội Công Giáo, ngư�i Mẹ thân yêu của Nữ Tu Dorothy thì sao? Như trên đây đã nói, Tài Liệu Làm Việc của Thượng Hội �ồng Giám Mục v� Amazon đích danh g�i bà là vị tử đạo. Thực ra, đây không phải là lần đầu bà được đại diện Giáo Hội Công Giáo g�i như thế. Năm 2015, lúc thông điệp Laudato Si’ v� môi trư�ng của �ức Phanxicô ra đ�i, bà đã được nhắc đến như một trong các Thánh Quan Thầy của Thông �iệp (xem https://cruxnow.com/church/2015/06/11/martyred-american-nun-could-be-the-patron-saint-of-the-popes-eco-encyclical/), song song với Thánh Phanxicô Assisi.

Thực vậy, theo John Allen trong bài báo trên, ngày 11 tháng 6 năm 2015, �ức Phanxicô đã gián tiếp nhắc đến một ứng viên khác cho tước hiệu Thánh Quan Thầy này, một ngư�i gần gũi với chúng ta hơn tuy chưa được phong thánh, đó là Nữ Tu Dorothy Stang, ngư�i đã bị sát hại vì bảo vệ rừng già Amazon và quy�n lợi ngư�i nông dân nghèo.

Nhận định của John Allen đã được củng cố hai năm sau, khi �ức Phanxicô ban hành Tự sắc Maiorem hac dilectionem (Lòng Yêu Mến Lớn Hơn), ngày 11 tháng 7 năm 2017, đưa ra một tiêu chuẩn khác để được phong là tử đạo (xem https://www.thecatholictelegraph.com/pope-approves-new-path-to-sainthood-heroic-act-of-loving-service/43566). Tức hy sinh mạng sống trong một hành động anh hùng yêu thương phục vụ ngư�i khác. Theo National & World News, �ức Tổng Giám Mục Marcello Bartolucci, Tổng thư ký Bộ Phong Thánh, cho hay tự sắc nhằm “cổ vũ chứng từ anh hùng Kitô Giáo, (một đi�u) cho đến nay chưa có thủ tục chuyên biệt, chính vì nó chưa hoàn toàn xứng hợp với trư�ng hợp tử đạo hay nhân đức anh hùng�.

Theo các qui định mới, việc hiến mạng sống phải đủ các đi�u kiện sau đây:

1. Tự do và sẵn lòng hiến mạng sống mình và anh hùng chấp nhận, vì tình yêu, một cái chết chắc chắn và sớm sủa; hành vi bác ái anh hùng và cái chết sớm sủa phải có liên quan với nhau.

2. Có bằng chứng đã sống thực các nhân đức Kitô giáo, ít nhất một cách thông thư�ng, không cần phải anh hùng, trước khi hiến mạng sống mình cho ngư�i khác và cho đến lúc chết.

3. Có bằng chứng nổi tiếng v� sự thánh thiện, ít nhất sau khi chết.

4. Một phép lạ được gán cho việc cầu bầu của ứng viên cần thiết để được phong chân phúc.

Trừ đi�u thứ 4, 3 đi�u trên Nữ Tu Dorothy đ�u đã đạt được. Và việc phong bà làm thánh tử đạo và quan thầy của môi trư�ng chắc chắn không còn xa.

Thượng Hội �ồng Amazon và nguyên lý ưu tiên ch�n ngư�i nghèo

Có thể nói, �ức Phanxicô khi công bố Laudato Si’ đã nghĩ đến Amazon và những ngư�i đã tự do và sẵn lòng hiến mạng sống mình bảo vệ không những môi trư�ng nhưng cả những ngư�i có liên hệ mật thiết nhất với môi trư�ng tức ngư�i nghèo mà trong n�n văn hóa lợi nhuận tối đá, bằng bất cứ giá nào, vốn không thể tách r�i kh�i nạn phá hoại thiên nhiên cho mục đích vị kỷ. Nghị trình của Ngài quả là một nghị trình nhịp nhàng, v� lâu v� dài, dẫn Giáo Hội đi theo con đư�ng đã được chính Vatican II vạch ra trong Gaudium et Spes khi nói đến ngư�i nghèo. Dù sao, nguyên lý ưu tiên ch�n ngư�i nghèo, được Vatican II khởi diễn, cũng đã được Cha B� Trên Cả Dòng Tên, Dòng của �ức Phaxicô, là Cha Pedro Arrupe quảng diễn lần đầu tiên năm 1968, trong thư gửi các tu sĩ Dòng Tên ở Châu Mỹ La tinh, được Thượng Hội �ồng Giám Mục năm 1971 quảng diễn thêm, và được các Giám Mục Châu Mỹ Latinh (CELAM) chính thức lên công thức tại các Hội nghị ở Medellin và Puebla, được Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II nhắc đến trong Centesimus annus năm 1991, và được đưa vào Tuyển Tập H�c Thuyết Xã Hội của Giáo Hội năm 2004 (một công trình đã được tôi tớ Chúa là �ức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận khởi xướng). Ta không thể làm ngơ mãi. Mà ngư�i nghèo không đâu bị áp bức cho bằng Amazon, nơi h� bị tiêu diệt cùng với môi trư�ng của h� trong tay những kẻ chỉ biết lợi nhuận.

Trong những đi�u đáng nói v� Thượng Hội �ồng Amazon, chính là con đư�ng anh hùng phục vụ môi trư�ng và ngư�i nghèo này, một đư�ng hướng đã đến lúc phải được bàn thảo nghiêm túc: ưu tiên ch�n ngư�i nghèo, cho dù phải hiến mạng sống mình để bảo vệ h� như Nữ Tu Dorothy Stang.

Viet Catholic