Sáng tác thánh nhạc từ khi ở độ tuổi mưá»i tám đôi mươi, đến nay, khi ở tuổi lục tuần, nhạc sÄ© Phêrô Nguyá»…n Äình Diá»…n mà má»i ngưá»i vẫn quen vá»›i nghệ danh là nhạc sÄ© Phanxicô đã có má»™t gia tà i thánh ca đồ sá»™ vá»›i hÆ¡n 300 bà i nhạc, cùng má»™t công trình Từ Ä‘iển Công giáo song ngữ Anh-Việt dà y trên 2000 trang. Tuy nhiên, con ngưá»i tà i hoa nà y quan niệm rằng tất cả những công việc mà ông đã dà nh hết tâm sức theo Ä‘uổi chỉ đơn giản là dùng món quà Chúa ban để phục vụ ngưá»i khác trong vai trò má»™t ngưá»i giáo dân yêu mến Giáo há»™i hết lòng…
YÊU NHỊP ÄIỆU THÃNH NHẠC
Thoảng trong mạch chuyện trò có lúc bị ngắt quãng khi gặp phải tình tiết cao hứng trong câu há»i và khi ký ức vá» mà gia chá»§ – nhạc sÄ© Phanxicô phải tạt qua má»™t góc nhà lục lá»i những xấp tà i liệu, bản nhạc cÅ© Ä‘ang ngổn ngang trong những thùng giấy. Äôi khi ông hÆ¡i bần thần, ngẫm ngợi cầm má»™t trang nhạc giấy úa mà u. “Nhà mình vừa sá»a lại nên sách vở, tà i liệu còn chưa kịp sắp xếp. Nhà cháºt nhưng nghÄ© đến chuyện phải bá» bá»›t sách Ä‘i thì không nỡ lòng. Mà má»—i lần dá»n dẹp gặp phải bản thảo nhạc cÅ© là lại thẫn ngưá»i vì mải nhá»› lại mình sáng tác lúc nà o, khi đó thế nà o….‖ vừa phân trần cho những phút lÆ¡ đễnh vá»›i khách, nhạc sÄ© vừa cho tôi xem những “công trình†đá»i ngưá»i cá»§a mình. Trong khoảng không gian ấm cúng có phần gần gÅ©i tại phòng khách, cùng sá»± cởi mở, Ä‘iá»m đạm cá»§a nhạc sÄ© Phanxicô, chúng tôi đã tá» tưá»ng được khá nhiá»u Ä‘iá»u. Câu chuyện đằng sau những tác phẩm, công việc luôn chứa đựng đầy sá»± hấp dẫn dần được khÆ¡i mở.
Ãt ai biết tên tháºt nhạc sÄ© vì ông luôn ký dưới những bà i Thánh ca bút danh Phanxicô. Rất nhiá»u ngưá»i lầm tưởng đó là tên cá»§a má»™t linh mục hoặc nghÄ© là tên thánh cá»§a nhạc sÄ©. Sá»± tháºt, bút danh nà y xuất hiện khi ông Ä‘em in những bà i thánh ca đầu tay. “Vì tôi muốn tìm má»™t bút danh mà nghÄ© mãi chẳng ra. Tên Thánh Phanxicô (Assisi) hiện đến trong tâm trà bởi lẽ những ngà y ấy tôi Ä‘ang Ä‘á»c cuốn Thánh Phanxicô cá»§a Nikos Kazantzakis, bản dịch Việt ngữ đổi nhan đỠthà nh “Xin chá»n ngưá»i yêu là Thượng Äếâ€. Thánh Phanxicô là má»™t trong những con ngưá»i vừa nghệ sÄ© vừa thánh thiện mà tôi ngưỡng má»™ nhất. Thế là bắt đầu ký tên Phanxicô. Tôi có tu há»c khi còn rất trẻ nhưng theo dòng Don Bosco, chứ không phải dòng Phanxicô‖ nhạc sÄ© Phanxicô nhẹ nhà ng giải thÃch.
![]() |
| Bà i Cầu cho cha mẹ 1 bắt đầu viết và o năm 1980, đến 1989 thì nhạc sĩ Phanxicô hoà n tất 10 bà i |
Mối duyên vá»›i âm nhạc bén lá»a từ lúc nhạc sÄ© há»c 6 năm trung há»c trong Dòng Salêdiêng Don Bosco. Âm nhạc lúc đó cÅ©ng chỉ là má»™t môn phụ, nhưng chÃnh ông cÅ©ng không ngỠđây là nguồn cá»™i để bản thân khám phá những khÃa cạnh má»›i mẻ. Vì váºy sau khi rá»i nhà dòng, ông vẫn tiếp tục theo há»c âm nhạc vá»›i linh mục nhạc sư Kim Long. Trong ký ức cá»§a ông vẫn còn in Ä‘áºm hình ảnh những ngưá»i đầu tiên dạy vỡ lòng nhạc lý cho mình : năm 1969 là thầy Phêrô Nguyá»…n Văn Äệ (hiện là Giám mục GP Thái Bình), rồi linh mục Kim Long, thầy Viết Chung dạy vá» hòa âm và sáng tác. Tác phẩm đầu tay cá»§a ông là Mẹ nhân loại, viết trong tháºp niên 70, đến năm 80 thì cho ra má»™t loạt tác phẩm nổi tiếng, trong đó phải kể đến 10 ca khúc Cầu cho cha mẹ. Bà i Cầu cho cha mẹ 1 bắt đầu viết và o năm 1980, má»—i năm cứ đến những ngà y cáºn Tết lại thêm má»™t bà i má»›i được đánh số, cho đến năm 1989 là bà i số 10, dà nh cho các thánh lá»… cá»§a thiếu nhi giáo xứ. Tuyển táºp thánh ca Cát biển sao trá»i được xuất bản năm 2005 như má»™t ká»· niệm trong cuá»™c Ä‘á»i yêu nhạc.
Năm 2001, 10 bà i Cầu cho cha mẹ cá»§a nhạc sÄ© Phanxicô đã được nhóm Thiếu nhi Thánh Thể bên Mỹ xin phép sá» dụng và má»i lợi nhuáºn từ ca khúc nhạc sÄ© Ä‘á»u xin góp và o lo cho công tác bác ái cá»§a chÃnh nhóm nà y. Nháºn xét vá» những giai Ä‘oạn sáng tác thánh ca cá»§a mình, nhạc sÄ© đơn sÆ¡: “Chỉ có hai giai Ä‘oạn : những năm 1975-1982 thì nghÄ© sao viết váºy; sau năm 1982 thì viết có cân nhắc nhiá»u hÆ¡n vì đã qua trưá»ng lá»›pâ€. Là ngưá»i luôn nhiệt huyết vá»›i nghiệp sáng tác, dẫu má»i thứ Ä‘á»u đến rất tá»± nhiên, nhưng ông quan niệm thánh ca là lá»i cầu nguyện bằng âm nhạc trong cá»™ng Ä‘oà n tÃn hữu, vì thế ngưá»i viết thánh ca cần thấm nhuần những gì liên quan đến việc cầu nguyện, như Kinh Thánh, phụng vụ, giáo lý… Vá»›i ông, chÃnh những hiểu biết nà y sẽ bổ trợ, đồng thá»i khÆ¡i mở cảm hứng cho ngưá»i sáng tác.
VÃŒ NHIỆT TÂM TRONG ÄỜI
Chia sẻ ká»· niệm vá»›i các tác phẩm cá»§a mình, nhạc sÄ© bồi hồi nhá»› lại: “Ãt nhiá»u cÅ©ng có những bà i khiến ngưá»i viết nhá»› mãi vì chúng gắn vá»›i những ký ức. Vá»›i tôi, phần lá»›n gợi lại mấy mươi năm đồng hà nh vá»›i ca Ä‘oà n thiếu nhi và ca Ä‘oà n thanh niên ở giáo xứ Lạng SÆ¡n – Gò Vấp. Nhiá»u bà i ra Ä‘á»i vì nhu cầu cá»§a ca Ä‘oà n theo các mùa phụng vụ. Nhiá»u ca khúc hôn lá»… được viết tặng cho các ca viên khi há» lên xe hoa. Trong đó, có lẽ khó quên nhất là bà i Con chỉ là tạo váºt, được viết và o năm 1980, trong thá»i gian dạy há»c xa nhà ở má»™t vùng quê thuá»™c vùng Äất Äá» gần Xuyên Má»™c – Bà Rịa. Thá»i gian đó tôi chỉ má»›i ngoà i hai mươi, vừa tốt nghiệp Äại há»c Sư phạm khoa Anh Văn vá» nháºn công tác giảng dạy ở vùng quê nghèo. Phần đầu cá»§a bà i được viết mò mẫm trong đêm tối Ä‘en vì đèn hết dầu. Tôi viết lúc cuá»™c sống khó khăn, khi má»›i bước và o Ä‘á»i để nói lên lòng trông cáºy Chúaâ€.
![]() |
| Từ Ä‘iển Công giáo Anh – Việt trên 2000 trang thá»±c sá»± là má»™t công trình để Ä‘á»i |
Sau khoảng hai năm bệnh nặng, nhạc sÄ© phải dừng công việc dạy há»c vá» lại Sà i Gòn để Ä‘iá»u trị. Sau đó suốt mưá»i năm ròng ông chỉ có thể dạy thêm tiếng Anh tại nhà sống đắp đổi qua ngà y. Thá»i gian nà y, dù kinh tế khó khăn, ông vẫn Ä‘á»u đặn gắn bó vá»›i ca Ä‘oà n giáo xứ và sáng tác rất nhiá»u. Năm 1990, trở lại chÃnh thức công việc cá»§a má»™t giáo viên tiếng Anh tại má»™t trưá»ng THPT trong thà nh phố, âm nhạc vẫn như hÆ¡i thở khi ông không ngại dà nh bá»›t thá»i giá» mưu sinh tham gia há»— trợ ca Ä‘oà n xứ nhà và Ủy ban Thánh nhạc… Rất nhiá»u sáng tác cá»§a nhạc sÄ© qua các giai Ä‘oạn đã được dùng trong phụng vụ.
Yêu thánh nhạc là váºy, lại luôn có thôi thúc muốn cống hiến nhiá»u hÆ¡n trong khả năng cá»§a bản thân cho cá»™ng đồng, nhạc sÄ© Phanxicô đã mà y mò là m và đóng góp má»™t công trình Từ Ä‘iển Công giáo Anh-Việt gồm 8.000 từ mục chÃnh và 20.000 tiểu mục, xuất bản tháng 11.2014, được giá»›i há»c thuáºt, nghiên cứu đánh giá cao. Thá»±c chất công trình nà y đã xuất bản lần đầu và o năm 2002, tuy nhiên ở lần tái bản thứ hai, cuốn sách được chỉnh sá»a và bổ sung thêm nhiá»u. Cuốn sách dà y trên 2000 trang thá»±c sá»± là má»™t công trình “nặng ký†theo cả hai nghÄ©a. Láºt giở những trang sách trong má»™t cảm xúc khâm phục, bất ngá» hÆ¡n khi chúng tôi được nghe vá» câu chuyện đằng sau đó. Ông kể : “Thá»i sinh viên, tôi há»c chuyên ngà nh tiếng Anh, lại quan tâm nhiá»u đến sách vở ngoại ngữ trong đạo Công giáo. Äến khi đất nước đổi má»›i, nhu cầu Giáo há»™i cÅ©ng như xã há»™i rất cần sá»± chÃnh xác trong việc chuyển ngữ nên tôi quyết định thá»±c hiện Từ Ä‘iển Công giáo Anh-Việt để vừa há»c há»i, vừa hy vá»ng góp phần há»— trợ việc tiếp cáºn các văn bản Công giáo bằng tiếng Anh tại Việt Nam, đồng thá»i cÅ©ng để tạo Ä‘iá»u kiện cho các bạn trẻ và những ngưá»i ngoà i Công giáo muốn tìm hiểu thuáºt ngữ cÅ©ng như giáo lý Công giáo. Nhá» Æ¡n Chúa nâng đỡ, tôi tạm hoà n thà nh cuốn sách nà y và đang chá» các ý kiến giúp tôi sá»a chữa những gì còn thiếu sót. Tôi cÅ©ng mong có thêm nhiá»u công trình từ Ä‘iển Anh-Việt khác hoà n chỉnh hÆ¡n, do các nhóm chuyên viên Công giáo biên soạnâ€. Việc biên soạn khởi phát từ 1977, khi còn là cáºu sinh viên 20 tuổi. Dò dẫm những bước đầu vá»›i máy đánh chữ lá»c cá»c trong những hoà n cảnh không mấy thuáºn lợi, song tác giả đã vượt qua tất cả bằng sá»± kiên trì, và công trình cÅ©ng đã có má»™t vị trà nhất định.
Hiện nay, dù sắp bước và o tuổi hưu nhưng nhạc sÄ© Phanxicô vẫn táºn tụy vừa Ä‘i dạy vừa tìm thá»i giỠđể nghiên cứu và viết nhạc. Vá»›i ông, niá»m vui phục vụ cÅ©ng như má»™t món quà được trao Ä‘i để rồi được nháºn lại nhiá»u hÆ¡n trong tình mến.
Minh Hải


.jpg)
.jpg)