Xin dạy chúng con đếm tháng ngà y mình sống,
ngõ hầu tâm trà được khôn ngoan (Tv 90/89, 12)
Trà o lưu “Khôn Ngoan†trong Cá»±u Ước cho chúng ta nhiá»u suy tư vỠý nghÄ©a cuá»™c sống, khởi Ä‘i từ cái vắn vá»i phù du cá»§a cuá»™c Ä‘á»i. Sách Giảng Viên (Cô-he-lét) mở đầu thế nà y:
2Ông Cô-he-lét nói : “Phù vân, quả là phù vân. Phù vân, quả là phù vân đ. Tất cả chỉ là phù vân e. 3Lợi lá»™c gì đâu khi con ngưá»i phải chịu đựng bao gian lao vất vả g dưới ánh nắng mặt trá»i h ? 4Thế hệ nà y Ä‘i, thế hệ kia đến, nhưng trái đất mãi mãi trưá»ng tồn. 5Mặt trá»i má»c rồi lặn ; mặt trá»i vá»™i vã ngả xuống nÆ¡i nó đã má»c lên. 6Gió thổi xuống phÃa nam, rồi xoay vá» phÃa bắc : gió xoay lui xoay tá»›i rồi gió Ä‘i ; gió trở qua trở lại lòng vòng. 7Má»i khúc sông Ä‘á»u xuôi ra biển, nhưng biển cÅ©ng chẳng đầy. Sông chảy tá»›i đâu thì từ đó sông lại tiếp tục i. 8Chuyện gì cÅ©ng nhà m chán, chẳng thể nói gì hÆ¡n. Mắt có nhìn bao nhiêu cÅ©ng chẳng thấy gì lạ, tai có nghe đến mấy cÅ©ng chẳng thấy gì má»›i k.
Thánh vịnh 90/89 cũng khởi đi từ một suy nghĩ tương tự:
Chúa bắt phà m nhân trở vỠcát bụi a,
Ngà i phán bảo : “Hỡi ngưá»i trần thế, trở vá» cát bụi Ä‘i !â€
4Ngà n năm Chúa kể là gì b,
tựa hôm qua đã qua đi mất rồi,
khác nà o một trống canh thôi !
5Ngà i cuốn đi, chúng chỉ là giấc mộng,
như cỠđồng trổi má»c ban mai,
6nở hoa vươn mạnh sớm ngà y,
chiá»u vá» á»§ rÅ© tà n phai chẳng còn.
…
10TÃnh tuổi thá», trong ngoà i bảy chục,
mạnh giá»i chăng là được tám mươi,
mà phần lớn chỉ là gian lao khốn khổ,
cuá»™c Ä‘á»i thấm thoát, chúng con đã khuất rồi.
Rồi dạy chúng ta cầu xin:
12Xin dạy chúng con đếm tháng ngà y mình sống,
ngõ hầu tâm trà được khôn ngoan c.
Sá»± khôn ngoan nà y ở trong TÂM chứ không phải ở trÃ. Trà thông minh thừa biết rằng cuá»™c sống con ngưá»i trên trần gian nà y có giá»›i hạn, dù Tần Thá»§y Hoà ng có sai ngưá»i Ä‘i khắp nÆ¡i tìm má»i phù phép cho ông trưá»ng thá», ông cÅ©ng đã ngá»§m mấy ngà n năm nay, để lại trong lịch sá» má»—i cái tên và cái tiếng là tà n ác thôi.
Ba cách nhìn quen thuộc vỠý nghĩa cuộc sống và cái chết trong văn hóa Việt Nam:
Tôi không có tham vá»ng nghiên cứu vá» toà n bá»™ khÃa cạnh nà y trong văn hóa cá»§a dân ta, chỉ xin đưa ra ba cách nhìn mà tôi đã biết từ khi còn Ä‘i há»c, dá»±a trên cách diá»…n tả cá»§a và i nhân váºt tiêu biểu
- Nhà thÆ¡ Cao bá Quát trong bà i thÆ¡ mà ngưá»i ta cho cái tên là “chán Ä‘á»iâ€, đã viết:
“Ba vạn sáu ngà n ngà y là mấy, cảnh phù du trông thấy cÅ© ná»±c cưá»i… “
Rồi ông trÃch má»™t câu cá»§a má»™t nhà thÆ¡ Tà u: “Quân bất kiến Hoà ng Hà chi thá»§y thiên thượng lai, bôn lưu đáo hải bất phục hồi†(bạn không biết rằng nước sông Hoà ng Hà từ trên trá»i xuống, chảy xuôi ra biển chẳng quay lại).
Äó là cái tràcá»§a ông nháºn ra. Ở Ä‘iểm nà y ông cÅ©ng gần vá»›i các tác giả thuá»™c trà o lưu khôn ngoan trong Sách Thánh.
Ông kết luáºn: “Là m chi cho mệt má»™t Ä‘á»i !†Äó là cái tâm cá»§a ông.
Ông đã chán chưá»ng vá»›i cuá»™c sống, vì phải sống trong má»™t triá»u đình mà vua chẳng ra vua, quan chẳng ra quan. Vua, thì trước nguy cÆ¡ mất nước và o tay ngoại xâm phương tây lại chỉ biết Ä‘i săn và ngâm thÆ¡ vá»›i má»™t « thi xã » mà Cao bá Quát phê : « Câu thÆ¡ thi xã, con thuyá»n Nghệ An » (Thá»i đó Nghệ An chuyên sản xuất nước mắm, con thuyá»n Nghệ An là thuyá»n chở nước mắm !). Quan, thì Cao bá Quát có dịp và như bầy chó khi vua há»i ông vá» hai ông quan cãi nhau tá»›i mức đánh nhau : « Bất tri ý hà , lưỡng tương đấu khẩu, dÄ© chà đấu ẩu, thần kiến thế nguy thần tẩu » (không biết vì lý do gì, hai ngưá»i cãi nhau, Ä‘i tá»›i chá»— đánh nhau, tôi thấy nguy tôi bá» chạy) ; cái hóm hỉnh là ông dùng nhiá»u lần âm « ẩu », Ä‘á»c lên ta như nghe tả hai con « cẩu » cắn nhau !
Ông có tà i mà bị vùi dáºp, chẳng đóng góp được gì cho dân cho nước, nên thất chÃ. Cái thất chà đã đẩy ông và o con đưá»ng bạo loạn, khiến ông bị tru di tam tá»™c. Ông từ giã cuá»™c Ä‘á»i bằng má»™t má»™t câu đối:
« Ba hồi trống giục, mồ cha kiếp – Má»™t nhát gươm đưa, đ… mẹ Ä‘á»i »
- Nhà thÆ¡ Nguyá»…n công Trứ, ngưá»i đồng thá»i vá»›i Cao bá Quát
Ông đã có dịp đóng góp cho đất nước vá»›i công cuá»™c khai hoang, láºp nên vùng đất phì nhiêu là huyện Tiá»n Hải, thuá»™c tỉnh Thái bình hiện nay, thì khi vá» hưu lại thanh thản hưởng nhà n theo Lão Tá». Nếu tôi không nhá»› lầm thì ông có má»™t câu thÆ¡ thế nà y :
« Cuá»™c hà nh lạc bao nhiêu là lãi đấy – Nếu không chÆ¡i thiệt đấy ai bù » (hà nh lạc trong văn chương thá»i Nguyá»…n công Trứ không có cái nghÄ©a quen thuá»™c cá»§a ngà y nay, mà chỉ nói đến « hưởng nhà n »).
Sau khi đã tÃch cá»±c đóng góp cho Ä‘á»i (xuất) thì « kẻ sĩ » có quyá»n lui vỠở ẩn (sá») để hưởng « thú Ä‘iá»n viên », niá»m vui được sống thanh thản trên mặt đất, dưới ánh mặt trá»i, để  ngao du sÆ¡n thá»§y, chiêm ngắm và hưởng cái êm Ä‘á»m cá»§a thiên nhiên trước khi nhắm mắt lìa Ä‘á»i.
Trong cách nhìn nà y thì xem ra phần thưởng cá»§a Ä‘á»i ngưá»i ở ngay trên mặt đất nà y.
- Cách nhìn bình dân quen thuộc.
Khi còn bé, tôi đã biết rằng má»™t ngưá»i sống tá»›i 60 tuổi thì mừng thá», được 100 tuổi thì mừng « đại đại thá»Â » và được Vua ban sắc khen cùng vá»›i món quà là má»™t tấm vải quý, để con cháu may áo mặc cho cụ khi tẩm liệm. Món quà con cháu trong gia đình khá giả sắm mừng thá» cha mẹ (60 tuổi) ở vùng Äồng Bằng Sông Hồng là má»™t chiếc áo quan bằng gá»— quý để trong nhà , hoặc trong phòng dà nh cho ông, bà … Sống thì dùng là m cái hòm theo nghÄ©a miá»n Bắc, để đựng đồ riêng cá»§a các cụ. Chết thì thà nh cái hòm theo nghÄ©a cá»§a miá»n Nam, để liệm xác Ä‘em chôn.
Äó là má»™t cách nhìn thanh thản trong truyá»n thống dân tá»™c vá» cuá»™c sống và cái chết. Cuá»™c sống là ơn trá»i lá»™c nước, cái chết là kết thúc tất yếu, chung cho má»i ngưá»i, chẳng có chi để sợ hãi âu lo.
Cách nhìn của Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô
Các sách Tin Mừng cho chúng ta thấy và o thá»i Chúa Giê-su, trong Do Thái giáo đã có hai xu hướng, ngưá»i Pha-ri-sêu tin có sá»± sống lại và sá»± sống Ä‘á»i sau ; ngưá»i Xa-Ä‘u-xêu thì không tin như thế, mà chỉ trông đợi  phần thưởng ngay trên trần gian, « bây giá», tại đây ».  Phe nà y chế diá»…u niá»m tin và o sá»± phục sinh khi đưa vấn đỠcho Chúa Giê-su trả lá»i. (x. Mt 22, 23-33 ; Mc 12, 18-27 ; Lc 20, 27-40). Há» bịa ra má»™t câu chuyện dá»±a trên luáºt kế tá»± trong Cá»±u Ước : « Nếu ai chết mà không có con, thì anh hay em cá»§a ngưá»i ấy phải cưới lấy ngưá»i vợ góa để sinh con nối dòng cho anh hay em mình. »
Ngưá»i Xa-Ä‘u-xêu bịa ra câu chuyện bảy anh em trai, lần lượt cưới ngưá»i vợ góa cá»§a anh cả không có con nối dòng (anh hai, theo tiếng miá»n Nam). Nhưng số sát chồng cá»§a cô nà y vô địch, khiến cả bảy anh em trai nhà kia chết mà không có con nối dòng. Váºy nếu có sá»± sống lại thì quả là rắc rối : cô ấy đã lần lượt là m vợ cả bảy anh em mà chẳng ngưá»i nà o có con nối dòng thì cô phải bÆ¡ vÆ¡ giữa chợ : là m vợ ai bây giá»Â !
Chúa Giê-su mỉm cưá»i vá»›i tà i bịa chuyện ấy và phê cho há» hai chữ « ngu » : ngu vì không biết Sách Thánh và  ngu vì không biết quyá»n năng cá»§a Thiên Chúa. Rồi Chúa giải thÃch : « Trong ngà y sống lại ngưá»i ta sẽ chẳng lấy vợ lấy chồng, nhưng sẽ nên như các thiên thần trên trá»i ». Sống lại là đi và o cuá»™c sống má»›i, cuá»™c sống vô cùng vô táºn, tham dá»± sá»± sống cá»§a Thiên Chúa hằng sống, chứ không phải là trở vá» cuá»™c sống dương gian nà y. Thế là đám Xa-Ä‘u-xêu đã hùng hổ tấn công, bây giá» tiu nghỉu rút lui ; trong khi « dân chúng kinh ngạc khi nghe lá»i Ngưá»i dạy ».
Tin mừng nà y do Chúa Giê-su loan báo và Chúa Giê-su thá»±c hiện, bằng chÃnh cái chết và sá»± phục sinh cá»§a Ngà i. Chúa Giê-su đã Ä‘em ý nghÄ©a má»›i cho cái chết và cho cuá»™c sống cá»§a chúng ta : cái chết không còn đơn thuần là sá»± kết thúc cuá»™c sống trần gian, nhưng là cá»a ngõ Ä‘i và o cuá»™c sống vÄ©nh cá»u, chung phần hạnh phúc cá»§a chÃnh Thiên Chúa hằng sống. Như váºy thì cuá»™c sống hiện nay trên trần gian là đưá»ng Ä‘i tá»›i cá»a thiên đà ng, chá» ngà y được nghe tiếng Chúa dịu dà ng : « Nà o những kẻ Cha Ta chúc phúc, hãy đến thừa hưởng Vương Quốc dá»n sẵn cho các ngươi ngay từ thưở tạo thiên láºp địa » (Mt 25, 34). à nghÄ©a cái chết Ä‘em ý nghÄ©a cho cuá»™c sống và má»i sá»± trên trần gian nà y. Äó là điá»u cuối cùng chúng ta tuyên xưng trong kinh Tin KÃnh. Nếu không có niá»m hy vá»ng nà y thì má»i lá»i tuyên xưng trước đỠchẳng Ãch gì cho chúng ta,  và chúng ta sẽ là những kẻ bất hạnh nhất, như thánh Phao-lô nói.
Tin Mừng theo thánh Lu-ca, 12, 13-48
Có ngưá»i trong đám đông nói vá»›i Äức Giê-su rằng : “Thưa Thầy, xin Thầy bảo anh tôi chia phần gia tà i cho tôi s.â€Â 14Ngưá»i đáp : “Nà y anh t, ai đã đặt tôi là m ngưá»i xá» kiện hay ngưá»i chia gia tà i cho các anh u ?â€Â 15Và Ngưá»i nói vá»›i há» : “Anh em phải coi chừng, phải giữ mình khá»i má»i thứ tham lam, không phải vì dư giả mà mạng sống con ngưá»i được bảo đảm nhá» cá»§a cải đâu v.â€
16Sau đó Ngưá»i nói vá»›i há» dụ ngôn nà y x : “Có má»™t nhà phú há»™ kia, ruá»™ng nương sinh nhiá»u hoa lợi, 17má»›i nghÄ© bụng rằng y : ‘Mình phải là m gì đây ? Vì còn chá»— đâu mà tÃch trữ hoa mầu !’ 18Rồi ông ta tá»± bảo : ‘Mình sẽ là m thế nà y : phá những cái kho kia Ä‘i, xây những cái lá»›n hÆ¡n, rồi tÃch trữ tất cả thóc lúa và cá»§a cải mình và o đó. 19Lúc ấy ta sẽ nhá»§ lòng a : hồn ta hỡi, mình bây giỠê há» cá»§a cải, dư xà i nhiá»u năm. Thôi, cứ nghỉ ngÆ¡i, cứ ăn uống vui chÆ¡i cho đã !’ 20Nhưng Thiên Chúa bảo ông ta : ‘Äồ ngốc ! Ná»™i đêm nay, ngưá»i ta sẽ đòi lại bmạng ngươi, thì những gì ngươi sắm sẵn đó sẽ vá» tay ai ?’ 21c Ấy kẻ nà o thu tÃch cá»§a cải cho mình, mà không lo là m già u trước mặt Thiên Chúa d, thì số pháºn cÅ©ng như thế đó đ.
Chúa Giê-su Ä‘ang rao giảng Nước Thiên Chúa thì ngưá»i nà y lại nhá» Chúa can thiệp và o chuyện chia gia tà i. Chúa thẳng thắn nói cho anh ta biết rằng đó không phải là việc cá»§a Chúa. Nhưng Chúa dùng ngay dịp nà y để thi hà nh sứ mạng rao giảng cá»§a Ngà i.
Chúa phÆ¡i bà y ngay cái gốc rá»… cá»§a vấn đỠlà lòng tham và tÃnh cách “không thể chuá»™c†cá»§a cuá»™c sống con ngưá»i trên trần gian: “Không phải vì dư giả mà mạng sống con ngưá»i được bảo đảm nhá» cá»§a cải đâuâ€. Rồi Chúa kể dụ ngôn ngưá»i phú há»™ tà i giá»i mà Thiên Chúa gá»i là “đồ ngốcâ€. Anh ta ngốc vì anh ta hà nh động như thể mạng sống cÅ©ng là tà i sản anh ta sắm được. Chúa nhắc cho anh ta nhá»› rằng mạng sống là cá»§a Thiên Chúa cho anh ta mượn, và Thiên Chúa có thể đòi lại ngay đêm nay, lúc ấy má»i sá»± anh ta có sẽ vá» tay ai? Anh ta là kẻ ngu si mà thánh vịnh 14/13,1 và 53/52,1 nói tá»›i: “Kẻ ngu si tá»± nhá»§: là m chi có Chúa Trá»i!â€
Chúa kết luáºn: “Ấy kẻ nà o thu tÃch cá»§a cải cho mình mà không lo là m già u trước mặt Thiên Chúa thì số pháºn cÅ©ng như thế đó.â€
Câu kết luáºn khiến ta thắc mắc: “là m già u trước mặt Thiên Chúa†nghÄ©a là gì và “số pháºn cÅ©ng sẽ như thế†nghÄ©a là như thế nà o?
Chúa không trả lá»i ngay thắc mắc ấy mà giải thÃch cho chúng ta rằng Cha chúng ta ở trên trá»i là Äấng ban cho chúng ta mạng sống, cÅ©ng là Äấng cung cấp cá»§a ăn, áo mặc cho chúng ta, vì chúng ta quý giá hÆ¡n chim trá»i và hoa cỠđồng ná»™i nhiá»u. Cha ban cho chúng ta mặt đất nà y và cÅ©ng cho chúng ta đôi tay để là m là m lụng đất Ä‘ai, tham dá»± và o quyá»n năng tạo dá»±ng cá»§a Cha. Cha biết chúng ta cần gì. Chúa kết luáºn: “Váºy anh em đừng báºn tâm…  Hãy lo tìm Nước cá»§a Ngưá»i, còn các thư kia, Ngưá»i sẽ thêm cho.†Thánh Tê-re-sa A-vi-la sẽ nói: “Ai có Thiên Chúa thì không thiếu gì. (Quien a Dios tiene, nada le falta). « Má»™t mình Thiên Chúa là đủ » (Solo Dios basta).
Váºy thì là m già u trước mặt Thiên Chúa là tìm kiếm má»™t mình Thiên Chúa. Äó lả ngưá»i khôn mà hai thánh vịnh kể trên đưa ra đối láºp vá»›i kẻ ngu si : « Từ trá»i cao Thiên Chúa nhìn xuống con cái loà i ngưá»i, xem có kẻ nà o khôn, biết kiếm tìm Thiên Chúa. » (Tv 14/13, 2).
Chúa kết luáºn : 32“Hỡi Ä‘oà n chiên nhá» bé k, đừng sợ, vì Cha anh em đã vui lòng ban Nước cá»§a Ngưá»i cho anh em l.
33“Hãy bán tà i sản cá»§a mình Ä‘i mà bố thàm. Hãy sắm lấy những túi tiá»n không há» cÅ© rách, má»™t kho tà ng không thể hao hụt ở trên trá»i, nÆ¡i kẻ trá»™m không bén mảng, mối má»t không đục phá. 34Vì kho tà ng cá»§a anh em ở đâu, thì lòng anh em ở đó.
Chúa bảo hãy tìm cái gì chắc chắn cha đã ban rồi, đó là Nước cá»§a Cha, còn các thứ kia thì Cha vẫn dà nh quyá»n ban phát theo ý Cha, và Cha nháºn trách nhiệm vá» mạng sống mà cha cho mượn, vì nó vẫn là cá»§a Cha, vẫn ở trong tay Cha.
à nghÄ©a cuá»™c sống là để Ä‘i tìm Thiên Chúa, cùng Ä‘Ãch cá»§a Ä‘á»i ngưá»i.
Tìm Thiên Chúa bằng cách nà o và sẽ được gì ?
35“Anh em hãy thắt lưng cho gá»n, thắp đèn cho sẵn o. 36Hãy là m như những ngưá»i đợi chá»§ Ä‘i ăn cưới vá»Â p, để khi chá»§ vừa vá» tá»›i và gõ cá»a, là mở ngay. 37Khi chá»§ vá» mà thấy những đầy tá»› ấy Ä‘ang tỉnh thức, thì tháºt là phúc cho há». Thầy bảo tháºt anh em : Chá»§ sẽ thắt lưng, đưa há» và o bà n ăn, và đến bên từng ngưá»i mà phục vụ. 38Nếu canh hai hoặc canh ba ông chá»§ má»›i vá», mà còn thấy há» tỉnh thức như váºy, thì tháºt là phúc cho há». 39Anh em hãy biết Ä‘iá»u nà y : Nếu chá»§ nhà biết giá» nà o kẻ trá»™m đến, hẳn ông đã không để nó khoét vách q nhà mình đâu. 40Anh em cÅ©ng váºy, hãy sẵn sà ng, vì chÃnh giá» phút anh em không ngá», thì Con Ngưá»i sẽ đến.â€
Äi tìm Thiên Chúa không cần phải lên trá»i hay xuống biển, lá»™i suối trèo non. Thiên Chúa đã tá»± ban chÃnh mình cho chúng ta, chÃnh Ngưá»i đến vá»›i chúng ta. Chỉ cần để lòng chúng ta hướng vá» Ngưá»i là kho tà ng cá»§a chúng ta : « Kho tà ng ngươi ở đâu thì lòng ngươi ở đó ». Hướng lòng chúng ta vá» Thiên Chúa nghÄ©a là tỉnh thức đợi chá» Ngưá»i, như ngưá»i tôi tá»› giữ cổng trong đêm « đợi chá»§ Ä‘i ăn cưới vá», để khi chá»§ vá» tá»›i và gõ cá»a là mở ngay ».
Äể hiểu hình ảnh nà y, nên biết rằng ở vùng đất Thánh Äịa đầy mặt trá»i nà y, đám cưới và tiệc cưới thưá»ng cá» hà nh trong đêm hè, hưởng cái mát mẻ cá»§a ban đêm. Tiệc cưới thì có thể trá»… vì chà ng rể tá»›i cháºm (x. Mt 25, 5), và cÅ©ng không có ai lắc chuông kết thúc : khách cứ việc ăn, uống, ca hát, nhảy múa tá»›i khi nà o « đã » thì ra vá».
Ngưá»i tôi tá»› tỉnh thức thâu đêm đợi chá»§ vá», thì ông chá»§ cÅ©ng chẳng phải biết Æ¡n, chẳng phải thưởng công. Chúa Giê-su lại đưa ra má»™t chi tiết hoà n toà n vượt khá»i thế giá»›i loà i ngưá»i : « Thầy bảo tháºt anh em : Chá»§ sẽ thắt lưng, đưa há» và o bà n ăn, và đến bên từng ngưá»i mà phục vụ ». Ở Ä‘á»i nà y, chá»§ Ä‘i ăn cưới, uống thả cá»a rồi, biết đưá»ng vá» tá»›i cổng nhà mình đã là khá lắm rồi. Tôi tá»› cứ việc chong đèn, chống con mắt lên chá». Cổng nhà già u ngà y xưa ở Thánh Äịa cÅ©ng giống ở Việt Nam, bên trong cà i ngang bằng má»™t cây gá»— nặng, nên phải nai nịt gá»n gà ng má»›i mở được. Mở cá»a, rước chá»§ và o rồi, còn phải cầm đèn đưa chá»§ vá» phòng, có khi phải dìu hoặc khiêng chá»§ lên giưá»ng nữa… Äiá»u Chúa nói đây thì chỉ có Chúa má»›i là m thôi, như sách Khải Huyá»n sẽ kể : « 20Nà y đây Ta đứng trước cá»a và gõ. Ai nghe tiếng Ta và mở cá»a, thì Ta sẽ và o nhà ngưá»i ấy, sẽ dùng bữa t vá»›i ngưá»i ấy, và ngưá»i ấy sẽ dùng bữa vá»›i Ta. » (Kh 3, 20).
Nhưng Chúa có đòi má»™t Ä‘iá»u kiện nhá» thôi, qua dụ ngôn « kẻ trá»™m » mà Chúa kể chen và o dụ ngôn tôi tá»› chong đèn đợi chá»§ Ä‘i ăn cưới vá». Äang nói vá» tôi tá»› thì Chúa lại chêm và o chá»§ nhà và kẻ trá»™m : « Nếu chá»§ nhà biết giá» nà o kẻ trá»™m đến, hẳn ông đã không để nó khoét vách q nhà mình đâu. 40Anh em cÅ©ng váºy, hãy sẵn sà ng, vì chÃnh giá» phút anh em không ngá», thì Con Ngưá»i sẽ đến ». Äà o ngạch khoét vách là thá»§ thuáºt cá»§a kẻ trá»™m xưa, ở quê hương cá»§a Chúa cÅ©ng giống ở quê hương Việt Nam chúng ta. Chá»§ nhà đâu có biết liệu kẻ trá»™m có đến hay không, lại cà ng không biết giá» nà o. Nhưng chá»§ nhà cÅ©ng không thể đêm nà o cÅ©ng chong đèn canh kẻ trá»™m, không để nó khoét vách nhà mình.
Chúng ta vừa là tôi tá»› chong đèn chá» chá»§ vá», vừa là chá»§ nhà canh chừng kẻ trá»™m. Má»™t công đôi việc ! Má»—i ngưá»i chúng ta là má»™t ngôi nhà cá»§a Thiên Chúa : « Nà o anh em chẳng biết rằng thân xác anh em là phần thân thể cá»§a Äức Ki-tô sao ?… Hay anh em lại chẳng biết rằng thân xác anh em là Äá»n Thá» cá»§a Thánh Thần hay sao ? » (1Cr 5, 16.19).
ChÃnh tôi, chÃnh má»—i ngưá»i chúng ta là ngôi nhà cá»§a Thiên Chúa, mở cá»a cho Thiên Chúa và o nhà cá»§a Ngà i chÃnh là trao ná»™p hoà n toà n chÃnh mình cho Thiên Chúa ngá»±, như Chúa Giê-su trên tháºp giá : « Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha. Nói xong, Ngưá»i tắt thở » (Lc 23, 46). Nhưng để giữ ngôi nhà nguyên vẹn không bị kẻ trá»™m khoét vách thì ta lại phải canh chừng như thánh Phê-rô căn dặn :
« 6Váºy anh em hãy tá»± khiêm tá»± hạ dưới bà n tay uy quyá»n cá»§a Thiên Chúa, để Ngưá»i cất nhắc anh em khi đến thá»i Ngưá»i đã định. 7Má»i âu lo, hãy trút cả cho Ngưá»i, vì Ngưá»i chăm sóc anh em m. 8Anh em hãy sống tiết độ và tỉnh thức n, vì ma quá»·, thù địch cá»§a anh em, như sư tá» gầm thét o, rảo quanh tìm mồi cắn xé. 9Anh em hãy đứng vững trong đức tin mà chống cự p, vì biết rằng toà n thể anh em trên trần gian Ä‘á»u trải qua cùng má»™t loại thống khổ như thế. 10Thiên Chúa là nguồn má»i ân sá»§ng, cÅ©ng là Äấng đã kêu gá»i anh em q và o vinh quang Ä‘á»i Ä‘á»i cá»§a Ngưá»i trong Äức Ki-tô. Phần anh em là những kẻ phải chịu khổ Ãt lâu, chÃnh Thiên Chúa sẽ cho anh em được nên hoà n thiện, vững và ng, mạnh mẽ và kiên cưá»ng r.
Má»™t đà ng phải tỉnh thức, đà ng khác lại phải tÃn thác, cáºy trông và o Thiên Chúa, Ngưá»i là Äấng kêu gá»i chúng ta và « chÃnh Ngưá»i sẽ cho chúng ta nên hoà n thiện vững và ng, mạnh mẽ và kiên cưá»ng. » Thánh vịnh 127/126, câu 1, đã cảnh báo chúng ta :
Và như CHÚA chẳng xây nhà , thợ nỠvất vả cũng là uổng công.
Thà nh kia mà  CHÚA không phòng giữ, uổng công ngưá»i trấn thá»§ canh đêm.
Thánh Phao-lô cầu xin cho chúng ta :23Nguyện chÃnh Thiên Chúa là nguồn mạch bình an, thánh hoá toà n diện con ngưá»i anh em, để thần trÃ, tâm hồn và thân xác anh em u, được gìn giữ vẹn toà n, không gì đáng trách, trong ngà y Äức Giê-su Ki-tô, Chúa chúng ta, quang lâm v (1Tx 5, 23).
Váºy thì ta cứ an tâm « ký thác đưá»ng Ä‘á»i cho Chúa, tin tưởng và o Ngưá»i, Ngưá»i sẽ ra tay » (Tv 37/36, 4).
Cái tÃnh cách vừa chắc chắn vừa bất ngá» là m cho cuá»™c sống trở nên khẩn trương. Ngà y nà o cÅ©ng có thể là ngà y sau hết, giá» nà o cÅ©ng có thể là giá» sau hết ; hÆ¡i thở nà o cÅ©ng có thể là hÆ¡i thở cuối cùng. Những năm đầu sống dưới quyá»n cai trị cá»§a Äảng Cá»™ng Sản, tôi có dịp chứng kiến cảnh chia ly khi có những ngưá»i được bảo lãnh Ä‘i định cư ở nước ngoà i. Thá»i ấy ra Ä‘i là « không hẹn ngà y vá»Â », không hy vá»ng có ngà y gặp lại nhau, nên coi như là « bây giá»Â chỉ còn giây phút cuối bên nhau » (lá»i má»™t bà i hát mà khi ở trong nhà tù tôi hay nghe các bạn trẻ nghêu ngao), ngưá»i ta ân cần bà y tá» lòng thương mến nhau thế nà o. Tôi hay mÆ¡ ước, phải chi ngưá»i ta cứ sống vá»›i nhau má»—i ngà y như đó là ngà y sau hết được ở bên nhau, thì cuá»™c sống sẽ êm Ä‘á»m tốt đẹp biết bao ! Không còn giáºn há»n gắt gá»ng, không còn lá»›n tiếng dằn vặt nhau, sẵn sà ng nhưá»ng nhịn, tha thứ cho nhau… Sẽ là thiên đà ng dưới thế !
Äiá»u tôi mÆ¡ ước đó không phải là mung lung hão huyá»n, nhưng là điá»u Chúa muốn tôi sống tháºt sá»±, vì Chúa có thể đến ngay đêm nay. Ngà y đã qua thì đã qua, tôi không thể nÃu lại ; ngà y mai thì ở ngoà i tầm tay tôi. Chúa đã bảo tôi rằng « đừng lo lắng vá» ngà y mai, hãy để ngà y mai lo cho ngà y mai, ngà y nà o có sá»± khốn khó cá»§a ngà y ấy » (Mt 6, 34). Ngưá»i miá»n Bắc có câu nói rất thá»±c tế : « Biết có sống đến mai mà để dà nh cá»§ khoai đến  tối ». Thánh Phao-lô khuyên cách thiết thá»±c : « Chá»› để mặt trá»i lặn mà cÆ¡n giáºn vẫn còn ! » (Ep 4, 26). Biết có sống được tá»›i ngà y mai để là m hòa vá»›i nhau không ?
Mến Chúa và yêu ngưá»i, đó là điá»u duy nhất tồn tại và là điá»u duy nhất Thiên Chúa chỠđợi : « Lòng mến không bao giá» mất được » (1Cr 13, 8). « Hiện nay đức tin, đức cáºy, đức mến, cả ba Ä‘á»u tồn tại, nhưng cao trá»ng hÆ¡n cả là đức mến » (1Cr 13, 13).
Marana tha ! Lạy Chúa xin hãy đến !
Thế ra Ä‘i tìm Thiên Chúa lại đơn giản như váºy đó ! Chỉ cần tỉnh thức đợi chá». Và ai tỉnh thức đợi chá» thì sẽ được và o dư tiệc cưới cá»§a Con Chiên Thiên Chúa, như lá»i sách Khải Huyá»n công bố : « Hạnh phúc thay kẻ được má»i đến dá»± Tiệc Cưới cá»§a Con Chiên » (Kh19, 9). Tạ Æ¡n Chúa vì Chúa chẳng đòi Ä‘iá»u kiện nà o khó khăn, chẳng bắt con phải lên trá»i xuống biển, lá»™i suối trèo non để tìm, hay Ä‘em và ng bạc châu báu mà mua. Chúa tháºt là « Tình cho không biếu không, chá»› nên mua bán Tình Yêu » (x. Dc 8, 6-7).
Nhưng tôi lại không thể quên ná»—i băn khoăn khắc khoải cá»§a Chúa Giê-su. Khi dạy vá» sá»± kiên trì trong cầu nguyện, Chúa Giê-su cam kết : « Chẳng lẽ Thiên Chúa lại không minh xét cho những kẻ Ngưá»i đã tuyển chá»n, ngà y đêm hằng kêu cứu vá»›i Ngưá»i sao ? Lẽ nà o Ngưá»i bắt há» chỠđợi mãi ? Thầy nói cho anh em biết, Ngưá»i sẽ mau chóng minh xét cho há». » Nhưng Chúa nói thêm : « Khi Con Ngưá»i ngá»± đến, liệu Ngưá»i còn thấy lòng tin trên mặt đất nữa không ? » (Lc 18, 7-8).
Liệu má»—i ngưá»i chúng ta có thể nói vá»›i Chúa : « Lạy Chúa, nếu Chúa đến hôm nay thì Ãt là còn con Ä‘ang đợi, Ä‘ang chá», Ä‘ang tin Chúa đây ! »
Chúa bảo con tìm Chúa, nhưng chÃnh Chúa Ä‘i tìm con, vì Chúa yêu con trước. Chúa kéo con ra khá»i hư vô để có thể đến vá»›i con, chỉ cần con hướng lòng đợi Chúa thôi. Chúa dạy con khao khát Chúa, nhưng chÃnh Chúa lại khao khát con như Chúa xin ngưá»i phụ nữ Sa-ma-ri : « Xin cho tôi uống » (Ga 4, 7) ; và trước khi hoà n tất sứ mạng trên tháºp giá để trao sá»± sống cho con trên tháºp giá, Chúa còn kêu lên : « Tôi khát ! ». Ngưá»i ta cho Chúa uống giấm, con cho Chúa uống gì đây ? Chúa muốn con dâng thức uống nà o lên cho Chúa ?
Con nhá»› ra rồi ! Ngà y xưa ngưá»i ta dâng thịt bò, máu chiên trên bà n thá», nhưng Chúa đã phán trong thánh vịnh : « Thịt bò há là thức Ta ăn, máu chiên há là đồ Ta uống ? » Rồi Chúa cho biết Chúa thèm cái gì : « Hãy tiến dâng Thiên Chúa lá»i tạ Æ¡n là m hy lá»…, giữ trá»n lá»i nguyá»n cùng Äấng Tối Cao » (Tv 50/49, 13-14). Trong sách Tin Mừng Mat-thêu thì hai lần Chúa Ä‘uổi ngưá»i Pha-ri-sêu vá» Ä‘i há»c lại : « Hãy vá» há»c cho biết ý nghÄ©a cá»§a câu nà y : « Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lá»… tế. » (Hs 6, 6 ; Mt 9, 13 ; 12,7). Váºy là Chúa muốn được ngá»± trong trái tim con thôi chứ không muốn gì khác.
Lạy Chúa, con đây, lòng con đã sẵn sà ng rồi ! (x. Tv 108/107, 2)
“Maran athaâ€, Lạy Chúa, xin hãy đến ! (Kh 22, 20).
Giê-ru-sa-lem, ngà y cuối tháng Mân Côi 2018
Linh mục Giu-se Nguyá»…n công Äoan, S.J.
dongten

