TẢN MẠN VỀ THƯ CHUNG 1980 CỦA HỘI �ỒNG GI�M MỤC VIỆT NAM

Kỷ niệm 40 năm Thư Chung 1980, những nghiên cứu v� “thần h�c bối cảnh� phía sau bức thư đã được tiến sĩ Peter Hải bên Úc trình bày rất tư�ng tận. Các nghiên cứu khác thì nhi�u ngư�i có khả năng hơn để tham gia.

Tòa soạn báo Công giáo và Dân tộc nh� tôi viết vài cảm nghĩ “tản mạn� v� Thư Chung 1980. Ở nơi quê hương của Chúa, vào cái tuổi mà bạn bè cũ đã v� hưu, tôi vẫn chưa đạt mức “bảy nghiệp�, nên vẫn bận rộn. Viết gì sâu xa thì không dám, nhưng viết tản mạn  thì một ông lão đã chạm mức trần cao của Thánh vịnh: “Tính tuổi th� trong ngoài bảy chục, mạnh gi�i chăng là được tám mươi� chịu lắm, chỉ sợ ngư�i th�i nay không có th�i gi� đ�c chuyện th�i xưa thôi!

ĂN CƠM MỚI NÓI CHUYỆN CŨ

Tôi nói ăn cơm mới, vì đã được biết và đã ăn vài bữa cơm của �ức TGM Leopoldo Girelli, hiện là Sứ Thần Tòa Thánh bên cạnh Nhà nước Israel, kiêm Khâm sứ Tòa Thánh tại Giêrusalem và Palestin, do tính phức tạp của vùng đất này. Trước khi nhận nhiệm sở tại đây, ngài là “�ại diện không thư�ng trú� của Tòa Thánh Vatican tại Việt Nam từ năm 2011-2017.

Hai năm trước, có một đoàn hành hương từ Sapa tới Giêrusalem, xin thăm ngài. Tôi được g�i giúp dịch thư từ bằng tiếng Việt giữa hai bên, rồi trong buổi gặp gỡ thân mật diễn ra ngay tại nhà chúng tôi – vì lúc ấy Tòa Khâm sứ đang sửa chữa, không đủ chỗ tiếp tám chục ngư�i. �áp l�i chào mừng của đoàn, ngài mở đầu: “Khi tôi r�i Việt Nam, tôi chỉ x� đôi giày mang theo, còn trái tim tôi để lại ở đó�. Ngài nói rất chân thành và chứng t� ngay sau đó: đoàn chỉ xin thăm, đến khi thăm rồi thì xin ngài chủ sự thánh lễ.

Ngài h�i tôi: “Sáng nay tôi dâng lễ rồi thì sao?�. Tôi trình với ngài: “�ây là ngoại lệ, không có lần thứ hai cho ngư�i hành hương và cho ngài đâu!�. Ngài vui vẻ đi mặc áo lễ. Tôi đồng tế bên cạnh. Cảnh “mẹ gà con vịt�. Ngài mở đầu bằng tiếng Việt: “Nhân danh Cha…, Bình an của Chúa ở cùng anh chị em…�. Sau đó thì tôi đ�c tiếp bằng tiếng Việt. Ngài giảng bằng tiếng �, tôi dịch. �ến kinh Ti�n Tụng và Kinh Nguyện Thánh Thể cũng vậy… Trái tim ngài vẫn còn ở Việt Nam.

Ăn cơm mới nhớ chuyện cũ, tôi nhớ chứ không có gì để nói, vì lúc đó tôi đi ra mi�n Trung gõ cửa từng �ức Giám mục để xin ý kiến v� tương lai của Giáo Hoàng H�c viện Thánh Piô X, �à Lạt do Dòng Tên phụ trách, khi v� thì nghe kể lại.

Nghe tâm tình của �ức Khâm sứ ở đây, tôi bỗng cúi mặt bùi ngùi, nhớ lại Vị Khâm sứ cuối cùng tại Việt Nam, �ức cha Henri Lemaitre, r�i đi năm 1975, ôm theo một trái tim đầy khắc khoải và chiếc áo dòng bị kéo đứt nút làm kỷ niệm.

Bốn mươi lăm năm qua đi giữa �ức Khâm sứ cuối cùng và vị �ại diện không thư�ng trú đầu tiên, đánh dấu hai giai đoạn lịch sử thật trái ngược. Giữa những biến chuyển toàn cầu, đư�ng lối Tin Mừng của Hội đồng Giám mục Việt Nam được phát biểu trong Thư Chung năm 1980 và được toàn thể Hội Thánh kiên trì thực thi, đã chuyển nối giữa hai câu chuyện trong tương quan giữa Hội Thánh và chính quy�n, giữa Tòa Thánh Vatican với Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam.

TỪ THƯ CHUNG 1951 �ẾN THƯ CHUNG 1980

Chuyện tản mạn v� Thư Chung

1980 đưa tôi ngược v� năm 1951, lúc tôi lên mư�i. Tôi còn là cậu giúp lễ ở một xứ đạo xa xôi, chuẩn bị vào Tiểu Chủng viện năm 1952, chưa biết gì ngoài chuyện sợ bom đạn, vì chiến tranh đang lên tới đỉnh cao.

Năm 1954, tôi theo chủng viện di cư vào Nam rồi tiếp tục h�c hành. Ngày 29.4.1975, giữa tuổi “băm…�, tôi mới bắt đầu làm việc. Sau năm 1954, do hoàn cảnh, các giám mục ở mi�n Bắc gần như hoàn toàn cắt đứt với bên ngoài, nên vẫn sống với Thư Chung 1951.

TỪ �ỨC TH�NH CHA PIÔ XI �ẾN TH�NH GI�O HOÀNG GIOAN XXIII VÀ TH�NH GI�O HOÀNG PHAOLÔ VI

Tư tưởng của loài ngư�i tiến triển không ngừng. Th�i đại của những khám phá khoa h�c v� m�i lãnh vực từ thế kỷ XVI thúc đẩy sự phát triển tư tưởng ngày càng nhanh. Trong khi đó thì Hội Thánh trước th�i công đồng Vatican II, có thể nói là tự bằng lòng với một khung giáo lý vững vàng, bất di bất dịch, một n�n thần h�c chủ yếu là giải thích các tín đi�u, một n�n triết h�c chủ yếu kế thừa của Hy lạp. Triết h�c này được coi là “nữ tì phục vụ thần h�c�. Những ngư�i giảng dạy thần h�c, triết h�c chủ yếu là ngư�i phương Tây, một số ngư�i tự coi là trung tâm của thế giới, coi các dân khác là man-di m�i rợ. Sau thánh Tô-ma A-qui-nô thì thần h�c và triết h�c được giảng dạy trong Hội Thánh trở cái thành khung tư tưởng, dư�ng như không có chỗ cho sáng tạo nữa. Kinh Thánh là L�i Chúa, nguồn ánh sáng và sức sống của tìn hữu và cả Hội Thánh, đôi khi cũng bị giáng cấp làm một “nữ tì phục vụ thần h�c�. Cuộc cải cách của Luther và nhi�u ngư�i khác, làm cho Sách Thánh trở thành một kho báu phải bảo vệ nh� hàng rào của tiếng La-tinh, thứ ngôn ngữ đã ra kh�i đ�i sống hàng ngày của ngư�i Âu châu.

Nhắc lại những yếu tố này để hiểu sự thay đổi tư tưởng, thái độ của Hội Thánh là kỳ công của Chúa Thánh Thần như thế nào, để giải phóng L�i Chúa và mở mạch nước ban sự sống của Thiên Chúa cho loài ngư�i. Chuyện này đã xảy ra ngay từ th�i ban đầu, như sách Công Vụ Tông �ồ kể cho chúng ta. Chúa Thánh Thần vẫn là �ấng dẫn dắt Hội Thánh từ bên trong, con ngư�i thì luôn có khuynh hướng gây cản trở bằng cách nhốt Thánh Thần lại, hoặc b� Thánh Thần để theo “thần lạ�. Nhìn lại những thách đố từ bên trong này để thấy rõ hơn Công �ồng Va-ti-ca-nô II quả là một cuộc hiển linh mới của Chúa Thánh Thần, để đưa Hội Thánh vào thiên niên kỷ mới.

Cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Hội Thánh bắt đầu chuyển mình với �ức Lê-ô XIII, rồi Thánh Giáo Hoàng Pi-ô X. Nhưng thái độ lập hàng rào tự vệ trỗi dậy mạnh mẽ với các trào lưu duy lý và thực nghiệm ứng dụng vào suy tư thần h�c và giải thích Sách Thánh. �ức Pi-ô XI sống ở th�i kỳ mà chủ nghĩa cộng sản không còn là một h�c thuyết nhưng đã thành chế độ chính trị ở Liên xô, và các �ảng Cộng Sản bừng bừng khí thế tại các nước Tây Âu. Thông điệp chống cộng năm 1936 nằm trong bối cảnh lịch sử đó và Thư Chung 1951 cũng trong bối cảnh đó, trầm tr�ng thêm vì cuộc chiến tranh vốn có tính dành độc lập chủ quy�n do �ảng Cộng Sản Việt nam (tên g�i thay đổi từng th�i kỳ) lãnh đạo mà ngư�i công giáo cũng tham gia.

TH�NH GI�O HOÀNG GIOAN XXIII, VỊ “GI�O HOÀNG CHUYỂN TIẾP�

Sau th�i lãnh đạo đầy gian truân nhưng sáng chói của vị Giáo Hoàng thông minh tài gi�i Pi-ô XII, các Hồng Y h�p nhau và thấy cần một vị Giáo Hoàng chuyển tiếp, trong khi ch� để tìm được một vị có thể sáng chói, giải pháp một “Ông Già Chuyển Tiếp� được ch�n và Hồng Y Roncalli ở tuổi “sắp chạm trần nhà� được bầu lên. Thiên Chúa vẫn giàu óc khôi hài hơn con ngư�i, như chúng ta vẫn thấy trong lịch sử mà Sách Thánh kể lại. Thiên Chúa hay dùng những ngư�i mà ngư�i ta coi thư�ng để làm những việc to lớn.  Các ngươi muốn chuyển tiếp hả, Ta sẽ chuyển tiếp theo cách của Ta chứ không phải theo cách của các ngươi.

�ức Gioan XXIII kể lại rằng Ngài chưa bao gi� nghĩ tới triệu tập một Công �ồng chung, nhưng cứ nghe một tiếng nói bên trong thôi thúc và Ngài quyết định theo tiếng nói bên trong ấy, m�i ngư�i chung quanh kinh hồn bạt vía khi nghe ngài công bố, vì nghĩ tới công việc chuẩn bị và th�i hạn Ngài đã đưa ra. (Năm ấy tôi lên tuổi hai mươi, bắt đầu h�c tại Giáo Hoàng H�c Viện Thánh Pi-ô X, �alat).

Lần này quả là Hội Thánh toàn cầu, m�i màu da tiếng nói, hai ngàn giám mục từ 141 nước có mặt. Các Hội Thánh Ki-tô giáo không hợp nhất với Rô-ma cũng được m�i tham dự trong tư cách quan sát viên.

Các công đồng, từ Giê-ru-sa-lem đến Va-ti-ca-nô I, đ�u lo đối phó v�i những vấn đ� nhất định. Công �ồng Va-ti-ca-nô II đã dứt khoát ch�n hướng đi mới: trở v� nguồn để canh tân. �ối nội thì trình bày giáo lý cách tích cực và đối ngoại thì cởi mở, đối thoại, hợp tác. Hai hiến chế v� Hội thánh mở ra cái nhìn mới v� bản chất và sứ mạng của Hội Thánh, truy�n sức sống và năng động mới cho Hội Thánh toàn cầu. Các sắc lệnh và tuyên ngôn khác đặt Hội Thánh của Chúa ở giữa lòng thế giới như một công đoàn huynh đệ khiêm tốn, để phục vụ và mở rộng tình huynh đệ mà Chúa Giê-su đem tới cho cả loài ngư�i.

TH�NH GI�O HOÀNG PHAOLÔ VI, Vị GI�O HOÀNG CHẮP C�NH BAY TỚI CHÂN TRỜI GÓC BIỂN

Khóa h�p thứ nhất kết thúc, trong khi chuẩn bị khóa II thì “Giáo Hoàng chuyển tiếp� đã hoàn thành sứ mạng đưa Hội Thánh r�i bệ phóng để bay tới chân tr�i mới bằng năng lượng của Thánh Thần. Chúa cho ngài được nghỉ ngơi. �ức Phaolô VI tuyên bố tiếp tục Công �ồng như đã dự trù và đã bắt đầu. Công �ồng hoàn tất việc thảo luận các vấn đ� theo kế hoạch và bế mạc.

Từ khi thánh Phêrô di chuyển tới Antiôkhia rồi tới Rôma và bị đóng đinh ở đó, như Chúa Giêsu đã báo trước cho ông biết ông phải chết cách nào (x. Ga 21,19), �ức Phaolô VI là ngư�i kế vị thánh Phêrô đầu tiên hành hương trở v� Thánh �ịa. Và trên núi Ôliu là nơi Chúa Giêsu đã cầu nguyện trong đêm cuối cùng, rồi sau khi Phục Sinh đã lên tr�i trước mặt các môn đệ, �ức Phaolô VI đã ôm hôn Thượng phụ Giáo chủ Chính Thống giáo Hy Lạp Athenagoras, như một cử chỉ hòa giải sau khi hai bên (Latinh và Hy Lạp) đã “tuyệt thông� với nhau từ năm 1054. �ức Phaolô VI cũng là vị giáo hoàng đầu tiên bay tới trụ sở Liên Hiệp Quốc tại New York để phát biểu trước �ại Hội �ồng, và là vị giáo hoàng đầu tiên bay tới chân tr�i phía �ông để gặp gỡ Hội Thánh vùng châu � Thái Bình Dương. V� phương diện ngoại giao, ngài cũng mở v� phía các nước �ông Âu.

TỪ GI�M MỤC GI�M QUẢN TÔNG TÒA �ẾN GI�M MỤC CH�NH TÒA TẠI VIỆT NAM

Tin Mừng đã đến Việt Nam lần đầu từ năm 1533, nhưng chỉ như một tia sáng lóe lên, không để lại dấu vết gì. Năm 1615, các cha Dòng Tên mới bắt đầu gầy dựng được các cộng đoàn tín hữu đông đúc lâu b�n. Nhưng phải ch� nửa thế kỷ sau mới có Giám mục Giám quản Tông tòa, �ức cha Pierre Lambert de la Motte tới. Hội Thánh lớn lên giữa những cơn bách hại kế tiếp nhau. Phải ba trăm năm sau mới có ngư�i Việt Nam đầu tiên làm Giám mục Giám quản Tông tòa. Rồi năm 1960, �ức Gioan XXIII đã thiết lập Hàng Giáo Phẩm, đưa Hội Thánh tại Việt Nam từ chế độ “Giám mục Giám quản Tông tòa� sang chế độ “Giám mục Chánh tòa�, nghĩa là nhìn nhận Hội Thánh tại Việt Nam đã trưởng thành ngang tầm với các Hội Thánh kỳ cựu.

B�I CẢNH GẦN CỦA THƯ CHUNG 1980

Bởi vì được nh� viết “tản mạn� nên lão tám chục đã tản sang bối cảnh xa, từ năm lên mư�i của đ�i mình, khi Thư Chung 1951 ra đ�i. Bây gi� lại tản v� bối cảnh gần, từ khi đất nước tạm chia đôi năm 1954. Hai bên b� sông Bến Hải là hai thể chế chính trị, hai nếp sống khác nhau. Hội Thánh hai bên cũng không thể đi chung một nhịp. Các giám mục ở phía Nam đã tham dự Công �ồng, từ bước chuẩn bị đến ngày bế mạc, và áp dụng ngay. Hội Thánh ở mi�n Bắc thì cắt đứt với bên ngoài, sang thập niên 70 mới bắt đầu có chút liên lạc. Tôi nhớ không lầm thì năm 1974, các linh mục, tu sĩ ngư�i Việt đang h�c ở Rô-ma chúng tôi đã được tiếp đón �ức Hồng Y Trịnh văn Căn, Tổng Giám Mục Phó Hà-nội tại đó.

TÌM LẠI NHỊP BƯỚC CHUNG GIỮA HỘI TH�NH Ở HAI MIỀN

Cuối năm 1976, toàn cõi Việt Nam trở thành một Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, sự giao thông từ Bắc vào Nam, từ Nam ra Bắc ngày càng dễ dàng, thì Hội Thánh ở mi�n Bắc cũng nhận được đầy đủ các văn kiện của Công �ồng với bản dịch tiếng Việt, và hai bên bắt đầu tìm lại nhịp bước chung. Mi�n Bắc cần th�i gian để chuyển từ thông điệp chống cộng 1936 và Thư Chung 1951 sang đư�ng lối của Công đồng Vatican II.

Trước ngày 30.4.1975, �TC Phaolô VI, đã ủy quy�n cho các Giám mục Việt Nam, nếu không liên lạc được với Tòa Thánh thì có thể phong chức giám mục, rồi khi nào có thể thì báo lại. Nhưng Việt Nam là Việt Nam. Năm 1977, �ức TGM Phaolô Nguyễn Văn Bình vẫn có thể đi Rôma dự cuộc h�p Thượng Hội đồng Giám mục v� việc giảng dạy giáo lý, và đã gây tiếng vang lớn với bài phát biểu nêu vấn đ�: Làm thế nào dạy giáo lý cho thế hệ trẻ lớn lên trong n�n giáo dục của một nước theo chủ nghĩa Mác-xít ? Hội đồng Giám mục mi�n Nam Việt Nam đã h�p được hai lần năm 1976 và 1978, tìm cách ứng dụng đư�ng lối cởi mở, đối thoại, hợp tác và phục vụ của Công �ồng và của Hai vị Giáo Hoàng Gioan XXIII và Phaolô VI.

Năm 1980 đã đi vào lịch sử Hội Thánh tại Việt Nam như cột mốc của một khúc quanh quan tr�ng.

Lần đầu tiên Hội đồng Giám mục toàn quốc Việt Nam h�p. Cuộc h�p diễn ra tại Thủ đô Hà Nội suốt một tuần lễ, và bế mạc ngày 1 tháng 5. Lúc đó cả nước có 40 vị giám mục thì 33 vị đã v� h�p. Dư luận ch� xem các giám mục sẽ nói gì, vạch ra đư�ng hướng nào cho Hội Thánh bước đi trong một nước Xã Hội Chủ Nghĩa.

Các giám mục phía Nam đã hai lần h�p bàn v� hướng đi của Hội Thánh dưới chế độ mới, nên thấy rõ ràng Công đồng Vatican II đã đưa Hội Thánh sang trang, mở đầu một trang sử mới mà không cần nhắc chuyện cũ của th�i đã qua.

Trước khi h�p nhau lần đầu, các giám mục hai mi�n đã có nhi�u dịp trao đổi với nhau, hiểu biết nhau, hiệp nhất với nhau trong tinh thần của Công �ồng, nên khi h�p nhau lại thì dễ dàng đưa ra đư�ng lối chung. Chẳng ai có thể vặn đồng hồ lịch sử lại. Mỗi thế hệ phải viết trang sử của mình nh� đào sâu và sống thực với căn tính của mình. Lịch sử dân tộc và đất nước đã sang trang, Hội Thánh phải cùng đi trong trang sử mới.

Hội Thánh tại Việt Nam lúc ấy, giám mục, giáo sĩ giáo dân toàn là Con Rồng Cháu Tiên. Vậy thì cần xác định rõ căn tính của Hội Thánh và cách thức đồng hành với dân tộc.

Phúc Âm làm cho Kitô hữu là Kitô hữu và Hội Thánh là Hội Thánh của Chúa Kitô. Hội Thánh kết hợp m�i tín hữu của Chúa Kitô trên toàn thế giới, có chung một Thiên Chúa là Cha, một �ức Giêsu Kitô là Chúa, một Thánh Thần liên kết m�i ngư�i bằng một đức tin, một phép Rửa, để nên một Thân Thể của �ức Kitô. Một Hội Thánh duy nhất dưới quy�n �ấng kế vị thánh Phêrô và các giám mục, tương tự như các thế hệ ban đầu với thánh Phêrô và các tông đồ: “Hội Thánh Duy Nhất, Thánh Thiện, Công Giáo và Tông Truy�n� như chúng ta vẫn tuyên xưng.

Trong Hội Thánh duy nhất này, mỗi ngư�i vẫn giữ nguyên màu da tiếng nói, văn hóa của mình; vẫn sống giữa lòng dân tộc, chung vận mệnh với dân tộc của mình, cùng bảo vệ và thăng tiến giống nòi, xây dựng và bảo vệ quê hương, tổ quốc của mình; yêu đồng bào, yêu quê hương, yêu đất nước của mình, nhưng không kỳ thị loại trừ các dân tộc khác, vì tất cả m�i ngư�i và m�i dân tộc đ�u là con cái Thiên Chúa và được �ức Kitô cứu chuộc.

Bức thư đã đ� ra những giáo huấn rõ ràng dứt khoát, nói lên bản chất và sứ mạng của Hội Thánh, trách nhiệm của m�i ngư�i tín hữu của Chúa Kitô, đối với Hội Thánh cũng như đối với đồng bào, dân tộc, quê hương, đất nước. Cả một trăm đứa con của Mẹ Âu Cơ phải được tôn tr�ng như nhau, được đón nhận Phúc Âm và sống theo bản sắc của mình, trong một Hội Thánh trên giải đất hình chữ “ S “ven b� Thái Bình Dương này.

S�NG PHÚC ÂM GIỮA LÒNG DÂN TỘC VÌ HẠNH PHÚC CỦA �ỒNG BÀO

Cũng như Chúa Kitô là Con Thiên Chúa đã vì loài ngư�i chúng ta mà xuống thế làm ngư�i, thì Hội Thánh của Chúa Kitô cũng vì loài ngư�i. Không phải loài ngư�i chung chung, trên mây hay trong mơ, mà cụ thể:

Chúng ta phải đồng hành với dân tộc mình, cùng chia sẻ một cộng đồng sinh mạng với dân tộc mình, vì quê hương này là nơi chúng ta được Thiên Chúa m�i g�i để sống làm con của Ngư�i, đất nước này là lòng mẹ cưu mang chúng ta trong quá trình thực hiện ơn g�i làm con Thiên Chúa, dân tộc này là cộng đồng mà Chúa trao cho chúng ta để phục vụ với tính cách vừa là công dân vừa là thành phần Dân Chúa (s.9).

Hai ngàn năm trước ở Giêrusalem, Thánh Thần đã nổi gió mạnh (Cv 2,2) đưa các môn đệ lên đư�ng loan báo Tin Mừng cho m�i loài th� tạo. Ở ngưỡng cửa của th�i đại toàn cầu hóa, gió mạnh này lại nổi lên trong Công �ồng Vatican II để đưa Hội Thánh đi vào kỷ nguyên mới. Năm 1980 tại thủ đô Hà Nội, gió mạnh của Chúa Thánh Thần lại cuốn các giám mục và toàn thể Hội Thánh tại Việt Nam vào hướng đi mới giữa lòng dân tộc.

Sự chân thành của Hội Thánh tại Việt Nam được kiểm chứng bằng hành động. Những biến chuyển trên thế giới và sự kiên trì của Hội Thánh tại Việt Nam trong đư�ng lối của Chúa Thánh Thần đã đưa lại kết quả như chúng ta đang sống hôm nay.

THAY LỜI KẾT

Từ mư�i hai năm nay, được sống và phục vụ Hội Thánh tại Thành Thánh Giêrusalem, nơi Chúa đã chết, sống lại, sai các môn đệ đi tới tận cùng thế giới rồi lên tr�i, tôi có dịp gặp gỡ những ngư�i từ bốn phương tr�i, mư�i phương đất đến hành hương, nghiên cứu, h�c h�i. Biết nguồn gốc của tôi, h� thư�ng h�i hai câu: Việt Nam còn là nước cộng sản không? Tình trạng Hội Thánh ở Việt Nam thế nào? Trả l�i câu thứ nhất: Nước tôi vẫn là nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam do �ảng Cộng Sản Việt Nam lãnh đạo. Trả l�i câu thứ hai: Tôi chỉ v� phía tòa Khâm sứ: �ức Tổng Giám mục Leopoldo Girelli, trước khi nhận nhiệm vụ Khâm sứ Tòa Thánh tại Giêrusalem và Palestin, đã là ngư�i đầu tiên làm �ại diện không thư�ng trú của Tòa Thánh tại Việt Nam. Chúng tôi hy v�ng trong tương lai gần sẽ có Sứ thần Tòa Thánh đấy! Chúng tôi mới có thêm một giáo phận và đang ch� có thêm vài giáo phận nữa.

Ai cũng trố mắt ngạc nhiên “chưa thấy thế bao gi��. Tôi giải thích: “Ở đâu có mà thấy ? Chỉ có ở Việt Nam tôi mới có thôi!�.

Vâng, Việt Nam vẫn là Việt Nam, có những nét rất riêng!

Chúng tôi là Con Rồng Cháu Tiên, biến hóa khôn lư�ng, không rập khuôn của ai hết.

Nhưng chúng tôi tin rằng  được như thế là vì Chúa Giêsu vinh quang ở với chúng tôi, và Chúa Thánh Thần dẫn dắt chúng tôi như l�i Chúa Giêsu đã hứa;  mà chúng tôi cũng để Chúa Thánh Thần dẫn dắt, như cha ông chúng tôi vẫn sống từ khi đón nhận Tin Mừng, suốt bốn trăm năm qua.

Ngợi khen Chúa Giêsu Kitô muôn đ�i. Amen. Ha-lê-lui-a!

LM Nguyễn Công �oan

CGVN